Κατά τη διάρκεια της τελευταίας προεκλογικής περιόδου, στις συζητήσεις για τις αρχές και τις ειδικότερες επεξεργασίες του προγράμματός του, ο “Δημόσιος Χώρος Πρέβεζα – Λούρος – Ζάλογγο” (Δ.Χ.), έλαβε σαφή θέση ως προς τα κοινωνικά στρώματα που δυσκολεύονται ή συναντούν απροσπέλαστα εμπόδια στην πρόσβασή τους σε αυτονόητα και εντελώς απαραίτητα κοινωνικά αγαθά. Έτσι, στο κεφάλαιο του προγράμματος “Υγεία και ζωή”, διαβάζουμε: «…Όσον αφορά τους “νέους φτωχούς” της πόλης και της υπαίθρου, που θα πολλαπλασιασθούν με τις οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες του “μνημονίου”, ο Δήμος θα προχωρήσει στη δημιουργία “ασπίδας προστασίας” φαρμακοποιών και λαϊκού ιατρείου (με την εθελοντική συμμετοχή ιατρών), που θα λειτουργούν με την ευθύνη του Δήμου (και που θα συμπληρωθούν, αν χρειαστεί, με λαϊκά παντοπωλεία, δημόσιες κρήνες και σχολικά εστιατόρια σε “ολοήμερα σχολεία ημιδιατροφής”)».

Ο Δ.Χ., βέβαια, δεν αναδείχτηκε δημοτική αρχή για να κληθεί να εφαρμόσει το

Ανδρέας Σχοινάς, Γειτονιά

πρόγραμμά του, αυτό όμως δε στάθηκε εμπόδιο στην πρώτη μετά τις εκλογές ολομέλεια της κίνησης να συζητηθεί το ζήτημα της οργάνωσης της κοινωνικής αλληλεγγύης και της συμβολής της σ’ αυτό. Στο δελτίο τύπου της 12-12-2010, με θέμα «Συγκρότηση του “Δημόσιου Χώρου” που θα υπηρετεί τις ανάγκες της πρεβεζάνικης κοινωνίας και την ισονομία στον πρεβεζάνικο δημόσιο χώρο», διαβάζουμε: «…Τέλος προτάθηκε ως πρακτική χειρονομία εφαρμογής του προγράμματος της δημοτικής κίνησης “Δημόσιος Χώρος Πρέβεζα – Λούρος – Ζάλογγο” η άμεση λειτουργία ιατρείου γενικής ιατρικής και ειδικοτήτων που θα στελεχωθεί με φίλους και φίλες γιατρούς της κίνησης και θα απευθύνεται δωρεάν και κατά κύριο λόγο σε ανέργους, ανασφάλιστους και μετανάστες. Σε πρώτη φάση αυτό εκτιμάται πως μπορεί να στεγαστεί στο γραφείο του δημοτικού συμβούλου (Χρίστου Κοντού 29), όπου θα στεγάζεται και η συντονιστική γραμματεία της κίνησης».

Τέλος Ιανουαρίου στάλθηκε πρόσκληση στους φορείς υγείας της πόλης –Ιατρικό, Φαρμακευτικό κ.λπ. συλλόγους–, για τη δική τους συμβολή στην προσπάθεια δημιουργίας κοινωνικού ιατρείου, «…στα πλαίσια των πρωτοβουλιών που έχει αποφασίσει να πάρει η δημοτική κίνηση, σχετικά με την αλληλεγγύη στους οικονομικά αδύναμους συμπολίτες μας…». «Κανείς μόνος του, η αλληλεγγύη είναι το όπλο μας», κατέληγε η πρόσκληση. Η ανοιχτή συνάντηση-συζήτηση έγινε στις 16 Φεβρουαρίου, στην αίθουσα του Επιμελητηρίου Πρέβεζας.

Στο φύλλο 39 (Φεβρ. ’11) του “Φόρουμ” περιλήφθηκαν τρία δημοσιεύματα: άρθρο της σύνταξης και εκτενή αποσπάσματα των εισηγήσεων του Γιάννη Ρέντζου και της Καλλιόπης Μιχελάκου στη συνάντηση εκείνη. Στο άρθρο της σύνταξης διαβάζουμε ότι «…από το σύνολο των γιατρών και άλλων πολιτών που πήραν το λόγο στη σύσκεψη, εκδηλώθηκε διάθεση συμμετοχής στην υλοποίηση αυτού του σημαντικού εγχειρήματος, ανοιχτού στη συνεργασία με όλους τους φορείς» και ειδικότερα ότι «…ο εκπρόσωπος του Φαρμακευτικού Συλλόγου Πρέβεζας – Λευκάδας κ. Γεράσιμος Σολδάτος, θεώρησε την πρωτοβουλία πολύ σημαντική και εξέφρασε την ετοιμότητά του για συνεργασία στα πλαίσια και της δικής τους πρωτοβουλίας για ίδρυση Κοινωνικού Φαρμακείου» και ότι «ανάλογη στήριξη και συμμετοχή στην υλοποίηση της ιδέας εξέφρασε και ο κ. Στρατής Βουγέλης, εκπρόσωπος της Αριστερής Παρέμβασης Πολιτών Πρέβεζας», ενώ «…ο πρόεδρος του Ιατρικού Συλλόγου Πρέβεζας κ. Σπύρος Βελέντζας χαιρέτισε την πρωτοβουλία, θεώρησε όμως ως πιο αρμόδιο φορέα για την υλοποίησή της τον Ιατρικό Σύλλογο».

Αντλούμε από την εισήγηση του Γιάννη Ρέντζου: «…Μια γεωμετρία της θνησιμότητας στερεί ενωρίς τους άνεργους και τους απασχολούμενους σε σκληρά επαγγέλματα από το αγαθό της ζωής. Το μικρότερο προσδόκιμο έχουν οι άνεργοι που πεθαίνουν σε νεότερη ηλικία. Ακολουθούν οι ανειδίκευτοι εργάτες και μετά οι γεωργικοί εργάτες. … Οι γιατροί … μολονότι μπορούν σήμερα, λόγω της προόδου της ιατρικής επιστήμης και της τεχνολογίας, να διαγνώσουν και να αντιμετωπίσουν πολλές μορφές εκφυλιστικών νόσων, … γνωρίζουν πως μόνο οι εύποροι και οι καλύτερα μορφωμένοι είναι πιο εύκολο τώρα στη χώρα μας να επωφεληθούν από αυτές τις δυνατότητες. … Ζητήματα προαγωγής της υγείας μέσα σε δεδομένη κοινότητα, πρόληψης της αρρώστιας με έλεγχο των αιτίων … και πρωτοβάθμιας περίθαλψης συνδέονται με την ουσία ενός ανθρωπινότερου κοινού δημόσιου χώρου και μιας αλληλέγγυας προοδευτικής συλλογικότητας. … Ιδρύουμε το κοινωνικό ιατρείο. Δεν χρειάζεται να απευθύνουμε πρόσκληση προς τους γιατρούς, τους φαρμακοποιούς και τους νοσηλευτές της περιφέρειάς μας για να συμπαρασταθούν στη δράση μας αυτή. Σε δικό τους δρόμο πιστεύουμε πως βαδίζουμε. …» Και καταλήγει, αναφερόμενος στο Γρηγόρη Λαμπράκη: «Κατά την παρούσα περίοδο, στη γενικότερη δράση στην πόλη μας, πρέπει να ακολουθήσουμε το αγωνιστικό παράδειγμά του. Θεσμικά και κινηματικά. Στο Δήμο και στο δρόμο. Θα αναδειχθεί έτσι το καθαρά κοινωνικό διεκδικητικό περιεχόμενο της πρότασής μας για τη δημόσια υγεία ως δημόσιο αγαθό. Η δράση μας αντιπαρατίθεται τόσο στην εμπορευματοποιημένη περίθαλψη όσο και στην ψηφοθηρική αγαθοεργία και την απρόσεχτη αναστάτωση.»

Από την ίδια συνάντηση καταγράφουμε σημεία της εισήγησης της Καλλιόπης Μιχελάκου: «…Τρεις βασικά λόγοι μας ώθησαν στην πρόταση μας για δημιουργία κοινωνικού ιατρείου στην πόλη μας … : 1) Αυξάνεται ο αριθμός των ανασφάλιστων συνανθρώπων μας, … ακόμα και ανθρώπων της διπλανής πόρτας, οι οποίοι βιώνουν αποκλεισμό από ιατρική βοήθεια και φαρμακευτική αγωγή. … 2) Αυξάνεται η νοσηρότητα και η θνησιμότητα, κυρίως των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων … 3) Η πεποίθησή μας ότι η δημιουργία μιας ασπίδας προστασίας της συνοχής της κοινωνίας, μέσα από δίκτυα κοινωνικής αλληλεγγύης, αποτελεί βασική προϋπόθεση για την αντίσταση της κοινωνίας και την επιβολή μιας άλλης λύσης στην κρίση, προς όφελός της. … Η κοινωνία, για να μπορέσει να ξεπεράσει το σοκ και το φόβο από τις βίαιες επιθέσεις και ανατροπές στη ζωή των ανθρώπων, θα πρέπει: Να ξαναβρεί την ελπίδα για το μέλλον της: Σημαντικό γι’ αυτή την προοπτική είναι να μη νιώθει κανείς μόνος, αβοήθητος, απελπισμένος, χωρίς μέλλον. … Δεν διεκδικούμε τη μοναδικότητα της ιδέας, ξέρουμε ότι ιδέες υπάρχουν πολλές, κάποιες μάλιστα έχουν υλοποιηθεί με επιτυχία …» Και κατέληξε λέγοντας: «Το κοινωνικό ιατρείο σαφώς και δεν μπορεί να λύσει τα προβλήματα υγείας των ανασφάλιστων. … Αυτό όμως που θέλουμε είναι να γίνει ορατό το πρόβλημα στις πραγματικές του διαστάσεις, γιατί σήμερα είναι κρυμμένο στις παράγκες των μεταναστών στα χωράφια, όπου προσφέρουν ανασφάλιστη εργασία, στα κρατητήρια της αστυνομίας που είναι γεμάτα κάθε εβδομάδα από μετανάστες χωρίς χαρτιά, … στην αξιοπρέπεια και στη σιωπή των ανθρώπων της διπλανής πόρτας. … Και να αγωνιστούμε όλοι μαζί για ένα δημόσιο σύστημα υγείας για όλους τους πολίτες που ζουν σ’ αυτή τη χώρα».

Ως αποτέλεσμα της δυναμικής που δημιουργήθηκε τόσο κατά τη διάρκεια της

Will Connor, Κινούμενη πέτρα

σύσκεψης, όσο και μετά από αυτήν μέσα στην κοινωνία, η Πρωτοβουλία για την ίδρυση και λειτουργία Ιατρείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης άρχισε να δομείται ως αυτόνομη συλλογικότητα, με αυτοοργάνωση και άμεση δημοκρατία και να πλαισιώνεται από ικανό αριθμό λειτουργών υγείας και άλλων ενεργών πολιτών. Η νέα συλλογικότητα απέστειλε επιστολή προς τους γιατρούς της Πρέβεζας (Μάρτ. ’11), με την οποία, αφού τους ενημέρωνε για το ιστορικό και το χαρακτήρα της πρωτοβουλίας, τους καλούσε να τη στηρίξουν και να τη συνδιαμορφώσουν και κατέληγε: «…Θεωρούμε δεδομένη την ευαισθησία σας, ως λειτουργών στο χώρο της υγείας και προσβλέπουμε στην συμμετοχή σας, σε εθελοντική και ισότιμη βάση, με όποιον τρόπο εσείς θεωρείτε πιο πρόσφορο είτε με την παρουσία σας στον χώρο του κοινωνικού ιατρείου, είτε με την προσφορά δωρεάν εξετάσεων στο ιατρείο σας». Ακολούθως η Πρωτοβουλία εξέδωσε ανακοίνωση-πρόσκληση και ειδικό αφισάκι (Μάρτ. ’11) προς ευρεία ενημέρωση της κοινωνίας για τη στήριξη του Ιατρείου με φάρμακα και επιστολές προς τον Ιατρικό, το Φαρμακευτικό και το Δικηγορικό Σύλλογο Πρέβεζας (7-4-2011) για συνεργασία, επισημαίνοντας ότι το Ιατρείο λειτουργεί ως ξεχωριστή συλλογικότητα, με ισότιμη συμμετοχή όλων των συντελεστών του.

Το Ιατρείο έχει πια διαγράψει την αναγκαία τροχιά των αρχικών συζητήσεων και βρίσκεται ήδη στην πρώτη φάση της λειτουργίας του, πλαισιωμένο με δεκατρείς γιατρούς, άλλους επαγγελματίες υγείας και ενεργούς πολίτες, σε έναν αριθμό που ξεπερνάει αυτή τη στιγμή τα είκοσι άτομα. Ο Φαρμακευτικός Σύλλογος διά του Προέδρου του ανανέωσε την αλληλεγγύη στο εγχείρημα και οργανώνει την ενίσχυσή του με τα αναγκαία φάρμακα. Ο Δικηγορικός Σύλλογος εξέφρασε τη στήριξή του και την ετοιμότητά του να συνδράμει σε ζητήματα σχετικά με το αντικείμενό του. Μεμονωμένα άτομα έχουν προστρέξει ήδη να προσφέρουν φάρμακα, προσωπική εργασία, απαραίτητο εξοπλισμό κ.λπ.

Και λίγες σκέψεις

Η ιδέα της δημιουργίας του Ιατρείου Κοινωνικής Αλληλεγγύης και γενικότερα η ιδέα της έκφρασης της έμπρακτης αλληλεγγύης απέναντι σε άτομα και ομάδες που πλήττονται με ιδιαίτερη ένταση δεν είναι ούτε καινούρια, ούτε πρωτότυπη. Υπάρχουν μάλιστα περιπτώσεις (Ρέθυμνο, Ηγουμενίτσα κ.λπ.), που τέτοιες πρωτοβουλίες υλοποιούνται με σημαντική επιτυχία. Ο “Δημόσιος Χώρος”, παρότι ανέλαβε τη σχετική πρωτοβουλία, προσφυώς πράττοντας αναγνώρισε σ’ αυτήν τον ευρύτερο χαρακτήρα της και δεν διεκδικεί δάφνες αποκλειστικότητας. Η νέα συλλογικότητα “Ιατρείο Κοινωνικής Αλληλεγγύης”, ανοιχτή από τη φύση της, απευθύνει κάλεσμα συνεργασίας και συνλειτουργίας σε όποιον/α το επιθυμεί, πολύ περισσότερο σε φορείς που από το χαρακτήρα τους μπορούν να παίξουν ουσιαστικό ρόλο. Όσο σημαντικός κι αν είναι ο ρόλος των ξεχωριστών φορέων που συμμετέχουν, η νέα συλλογικότητα, δεν “διοικείται” από φορείς, από τα πάνω. Αυτοοργανώνεται – αυτοδιοικείται στηριγμένη σ’ αυτούς που προσφέρουν χρόνο, γνώση, συναίσθημα και σ’ εκείνους που δέχονται τις υπηρεσίες και που, με τη σειρά τους, μπορούν και οι ίδιοι να γίνουν αλληλέγγυοι και συμμέτοχοι στο όλο εγχείρημα.

Όταν χτίζονται συλλογικότητες με κοινωνική προσφορά, όταν οι άνθρωποι “βγάζουν” στο δημόσιο-κοινωνικό χώρο τον καλύτερο εαυτό τους, όταν σπάει η απομόνωση, η καταθλιπτική μοναξιά, όταν οι άνθρωποι χτίζουν ασπίδα προστασίας απέναντι στη λαίλαπα της κοινωνικής ισοπέδωσης, αυτό δεν αντιστρατεύεται τον οργανωμένο κοινωνικό και πολιτικό αγώνα, το αντίθετο ακριβώς συμβαίνει· καμιά καλύτερη κοινωνία δεν μπορεί να προκύψει, όταν τα ατομικά υποκείμενα κινούνται στο χώρο της προσωπικής σφαίρας, χωρίς λόγο για τα δημόσια πράγματα, χωρίς ο οποιοσδήποτε λόγος να κοστίζει τίποτε περισσότερο από γενικές καταγγελίες, ακόμη κι όταν αυτές είναι ορθές. Το παράδειγμα, λοιπόν, μπορεί να δώσει αξιοπιστία, έμπνευση, ένταξη και υπό προϋποθέσεις συνείδηση των γενικότερων αναγκαίων αλλαγών.