«Την ευτυχία και την μακαριότητα δεν φέρνουν ούτε τα πολλά χρήματα, ούτε ο όγκος των υλικών πραγμάτων, ούτε η εξουσία και η ισχύς, αλλά η έλλειψη στενοχώριας, η πραότητα των παθών και η διάθεση της ψυχής, όταν είναι σύμφωνη με τη Φύση» (Ηθικά, 37Α)
Μεγάλη Εβδομάδα. Διάλεξα από τους ύμνους της να σταθώ σ’ εκείνον που βρίσκεται ανάμεσα στα Εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής: «Ὦ γλυκύ μου ἔαρ, γλυκύτατόν μου τέκνον, ποῦ ἔδυ σου το κάλλος;» Ως προς τη μετάφρασή του, υιοθετώντας την αισθητική του Βάρναλη από τη “Μάνα του Χριστού”, θα μπορούσαμε να πούμε: «Άνοιξή μου γλυκιά, γλυκό μου παιδί, πού χάθηκε η ομορφιά σου;» Διάλεξα αυτόν τον ύμνο γιατί θέλω να σταθώ στη λέξη «ἔαρ», δηλαδή στην «άνοιξη». Καθώς η φράση «Ὦ γλυκύ μου ἔαρ» πολλές απομονώνεται και καθώς η γιορτή τού Πάσχα είναι ταυτισμένη με την εποχή της άνοιξης, συχνά το άκουσμα της λέξης μεταφέρει το νου σε αυτήν τη σημασία. Για να θυμηθούμε ξανά το Βάρναλη από το ίδιο ποίημα: «Πώς οι δρόμοι ευωδάνε με βάγια στρωμένοι / ηλιοπάτητοι δρόμοι και γύρω μπαξέδες… Φεύγεις πάνου στην άνοιξη, γιέ μου καλέ μου / Άνοιξή μου γλυκιά, γυρισμό που δεν έχεις».
«Εάλω η Πόλις», πεντακόσια εξήντα χρόνια μετά… Μία από τις πιο θλιβερές επετείους στην ιστορία του Ελληνισμού μνημονεύουμε σήμερα, την κατάκτηση της Κωνσταντινούπολης από τους Οθωμανούς. Ημέρα μνήμης, περισυλλογής και αυτοκριτικής αλλά και ελπίδας για ένα νέο ξεκίνημα!
Σήμερα, μετά από πέντε και πλέον αιώνες, η πατρίδα μας
Ζούσε κάποτε, πριν πολλά χρόνια, ένας βασιλιάς πολύ
θλιμμένος που είχε έναν υπηρέτη χαρούμενο και αισιόδοξο. Κάθε πρωί ξυπνούσε τον
βασιλιά πηγαίνοντας του το πρόγευμα, τραγουδούσε χαρούμενα στιχάκια, του έκανε
αστείους μορφασμούς. Στο κεφάτο πρόσωπό του υπήρχε πάντα ένα μεγάλο φωτεινό
χαμόγελο, αλλά και όλη του η ζωή ήταν ήρεμη και ευτυχισμένη. Κάποια μέρα ο
βασιλιάς δεν άντεξε και τον ρώτησε:
Η αντικειμενική σκέψη είναι το βλέμμα από Ψηλά.
Ένα βλέμμα ελεύθερο, εκείνος που βλέπει. Χωρίς αυτό το βλέμμα που προσηλώνεται πάνω μου και με βλέπει, η ζωή μου είναι η ζωή ενός τυφλού, που πάει όπου τον σπρώχνει η παρόρμηση, χωρίς να γνωρίζει ούτε το γιατί ούτε το πώς.
Χωρίς αυτό το βλέμμα το προσηλωμένο επάνω μου, δεν μπορώ να γνωρίζω ότι υπάρχω.
Έχω τη δύναμη να ανυψωθώ πάνω από τον εαυτό μου και να με κοιτάξω ελεύθερα ... να κοιταχτώ. Έχω τη δύναμη να μην είναι υπόδουλη η σκέψη μου.
Για να συμβεί αυτό, πρέπει να απαγκιστρωθεί από όλους τους συνειρμούς που την κρατούν αιχμάλωτη, παθητική.
Πρέπει να κόψει τα νήματα που την συνδέουν με όλες τις εικόνες, με όλες τις μορφές• πρέπει να απελευθερωθεί από την αδιάκοπη έλξη του συναισθήματος.
Πρέπει να νιώσει τη δύναμη που έχει να αντιστέκεται σε αυτή την έλξη, να την βλέπει, ενώ υψώνεται προοδευτικά πάνω από αυτήν. Μέσα σε αυτή την κίνηση γίνεται ενεργητική, καθώς εξαγνίζεται• κι έτσι αποκτά ένα σκοπό, ένα σκοπό και μόνο• να στοχαστεί: «Εγώ».
Να συνειδητοποιήσει: «Ποιός είμαι».
Να διεισδύσει σε αυτό το μυστήριο.
Αλλιώς οι σκέψεις δεν είναι παρά αντικείμενα, ευκαιρίες υποδούλωσης, δίχτυα όπου η πραγματική σκέψη χάνει τη δύναμή της, της αντικειμενικότητας και της εκούσιας δράσης. Μπερδεμένη από τις λέξεις, τις εικόνες, τις μορφές που τη διεγείρουν χάνει την ικανότητα να βλέπει. Χάνει την αίσθηση του Εγώ. Δεν απομένω παρά ένα σώμα στερημένο από ευφυΐα, ένας οργανισμός που άγεται και φέρεται. Δίχως όραση, υποχρεώνομαι να ξαναγυρίσω στον αυτοματισμό και το νόμο του τυχαίου.
Αυτό το βλέμμα, μου δίνει μια θέση και ταυτόχρονα με απελευθερώνει. Και στις καλύτερες στιγμές της περισυλλογής μου, φτάνω σε μια κατάσταση όπου μου δίνεται η δυνατότητα να νιώθω την ευεργεσία του βλέμματος που κατεβαίνει επάνω μου, που με αγκαλιάζει.
Νιώθω τον εαυτό μου κάτω από την ακτινοβολία του. Κάθε φορά, το πρώτο βήμα είναι η αναγνώριση μιας έλλειψης• αισθάνομαι την ανάγκη της σκέψης. Την ανάγκη μιας ελεύθερης σκέψης στραμμένης προς εμένα, για να αποκτήσω πραγματικά συνείδηση της ύπαρξης µου.
Μιας σκέψης ενεργητικής που μόνος της σκοπός, μοναδικό της αντικείμενο είναι «Εγώ»...να ξαναβρώ Εμένα.
Αυτός είναι ο αγώνας µου• ένας αγώνας ενάντια στην παθητικότητα της σκέψης µου.
Ένας αγώνας που χωρίς αυτόν τίποτε πια συνειδητό δεν μπορεί να συμβεί, δεν μπορεί να γεννηθεί.
Είναι ο αγώνας να βγω από την παραίσθηση του «εγώ» όπου ζω, για να προσεγγίσω µια όραση πιο πραγματική.
Στους κόλπους αυτού του αγώνα δημιουργείται µια τάξη μέσα στο χάος, µια ιεραρχία• αποκαλύπτονται δύο επίπεδα, δύο κόσμοι. Όσο υπάρχει µόνο ένα επίπεδο, δεν μπορεί να υπάρξει όραση. Η αναγνώριση ενός άλλου επιπέδου• εκεί βρίσκεται το ξύπνημα της Σκέψης.
Χωρίς αυτή την προσπάθεια η σκέψη µου ξανακαθίζεται μέσα σε έναν ύπνο γεμάτο λέξεις, εικόνες, κατεστημένες έννοιες, προσεγγιστική γνώση, όνειρα και αναβρασμό. Είναι η σκέψη ενός ανθρώπου χωρίς ευφυΐα. Είναι τρομερό να αντιλαμβάνεσαι ξαφνικά ότι έχεις ζήσει χωρίς δική σου ανεξάρτητη σκέψη. Χωρίς ευφυΐα. Χωρίς τίποτα να βλέπει το πραγματικό. Κι επομένως χωρίς σύνδεση µε τον Ανώτερο κόσμο. Μέσα στην ίδια µου την ουσία συναντώ εκείνον που βλέπει. Αν μπορούσα να κρατηθώ εκεί, θα βρισκόμουν στην πηγή ενός πράγματος μοναδικού, στέρεου, στην πηγή του αμετάβλητου.
-----------------------------------------------------------------------------
Διαβάστε την ομιλία που έδωσε ο Τσάρλι Τσάπλιν στα 70στά γενέθλιά του, μία ομιλία για το νόημα της ζωής.
Ο Τσάπλιν όταν άρχισε να αγαπά τον εαυτό του ανακάλυψε την αυθεντικότητα, την κατανόηση, την ωριμότητα, την αλήθεια, την ειλικρίνεια, την αυταγάπη, την απλότητα, την πληρότητα, την αυτοεκτίμηση και τη σοφία της καρδιάς.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, μπόρεσα να καταλάβω ότι ο συναισθηματικός πόνος και η θλίψη απλώς με προειδοποιούσαν να μη ζω ενάντια στην αλήθεια της ζωής μου. Σήμερα ξέρω ότι αυτό το λέμεΑΥΘΕΝΤΙΚΟΤΗΤΑ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, κατάλαβα σε πόσο δύσκολη θέση ερχόταν κάποιος, όταν του επέβαλα τις επιθυμίες μου. Και όταν μάλιστα δεν ήταν η κατάλληλη στιγμή και ούτε ήταν έτοιμος ο άνθρωπός, ακόμα και αν αυτός ήμουν εγώ. Σήμερα ξέρω ότι αυτό το λέμε ΚΑΤΑΝΟΗΣΗ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, έπαψα να λαχταρώ μια άλλη ζωή και έβλεπα γύρω μου ότι τα πάντα μού έλεγαν να μεγαλώσω. Σήμερα ξέρω ότι αυτό το λέμεΩΡΙΜΟΤΗΤΑ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, κατάλαβα ότι σε κάθε περίσταση ήμουν στο κατάλληλο μέρος και πάντα στην κατάλληλη στιγμή. Αυτό με έκανε να γαληνέψω. Σήμερα ξέρω ότι αυτό το λέμεΑΛΗΘΕΙΑ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου πραγματικά, έπαψα να στερούμαι τον ελεύθερο μου χρόνο και να κάνω μεγαλόπνοα σχέδια για το μέλλον. Σήμερα κάνω μόνο ό,τι μου αρέσει και με γεμίζει χαρά, ό,τι αγαπώ και κάνει την καρδιά μου να γελά. Με το δικό μου τρόπο και με τους δικούς μου ρυθμούς. Σήμερα ξέρω ότι αυτό το λέμεΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, απελευθερώθηκα από ό,τι δεν ήταν υγιεινό για μένα. Από φαγητά, άτομα, πράγματα, καταστάσεις και οτιδήποτε με απομάκρυνε από τον εαυτό μου. Παλαιά αυτό το έλεγα «υγιή εγωισμό». Σήμερα ξέρω ότι αυτό το λέμε ΑΥΤΑΓΑΠΗ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, έπαψα να έχω πάντα δίκιο. Έτσι έσφαλα πολύ λιγότερο. Σήμερα ξέρω ότι αυτό το λέμεΑΠΛΟΤΗΤΑ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, αρνήθηκα να συνεχίσω να ζω στο παρελθόν μου και να ανησυχώ για το μέλλον μου. Τώρα ζω κάθε μέρα την κάθε στιγμή που ξέρω ότι ΟΛΑ συμβαίνουν. Σήμερα ξέρω ότι αυτό το λέμεΠΛΗΡΟΤΗΤΑ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, κατάλαβα ότι δεν πρέπει να φοβόμαστε τις αντιπαραθέσεις, τις συγκρούσεις και οποιαδήποτε προβλήματα αντιμετωπίζουμε με τον εαυτό μας ή με τους άλλους. Αυτό το λέμεΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ.
Όταν άρχισα να αγαπώ τον εαυτό μου, πραγματικά, συνειδητοποίησα ότι οι σκέψεις μου με έκαναν ένα άτομο μίζερο και άρρωστο. Όταν επικαλέστηκα τη δύναμη της καρδιάς μου, η λογική μού βρήκε ένα πολύτιμο σύμμαχο. Σήμερα αυτό το λέωΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ.
Ξέρω ότι από τις εκρήξεις στο Σύμπαν γεννιούνται νέα αστέρια. Σήμερα ξέρω ότι… αυτή είναι η ΖΩΗ.
Πόσο αληθινός είναι ο κόσμος μας; Πόσο αυθεντικοί είμαστε εμείς σαν άνθρωποι; Είμαστε άραγε αυτοί που νομίζουμε; Φιλόσοφοι αλλά και επιστήμονες έχουν επισημάνει εδώ και αιώνες την απατηλότητα αυτού του κόσμου, το κατά πόσον είμαστε αυτοί που νομίζουμε και πιο ποσοστό ελευθερίας έχει ο άνθρωπος για να αναδείξει τον «πραγματικό» του εαυτό.
Ας εξετάσουμε όμως πρώτα τον άνθρωπο: Η απατηλότητα της ιδέας για τον εαυτό μας αλλά και τον κόσμο έχει παρουσιαστεί από τον Πλάτωνα, εδώ και 2.500 χρόνια με το «Μύθο της Σπηλιάς» που παρουσιάζεται στην «Πολιτεία» του. Εκεί ο Πλάτωνας παρουσιάζει τους ανθρώπους δεμένους με αλυσίδες στο βάθος μιας σπηλιάς, να παρακολουθούν σκιές που παρουσιάζονται σε έναν τοίχο, τις οποίες αυτοί αντιλαμβάνονται σαν πραγματικότητες. Επιπλέον οι δεσμώτες αντιλαμβάνονται τις αλυσίδες τους σαν «κοσμήματα», σαν πολύτιμα εργαλεία που τους δένουν με τον κόσμο, χωρίς όμως να συνειδητοποιούν ότι πρόκειται για τα δεσμά που τους εμποδίζουν να απομακρυνθούν από τη σπηλιά και να αντικρίσουν το φως του ήλιου και τη ζωή που σφύζει έξω από τη σπηλιά.
Ο συμβολισμός αυτού του μύθου είναι σαφής και παραπέμπει στους περιορισμούς του κόσμου που ζούμε, τους οποίους τείνει ο άνθρωπος να μην αντιλαμβάνεται χάνοντας έτσι την ευκαιρία να ζήσει πραγματικά, να γνωρίσει τον εαυτό του, ενώ παράλληλα πιστεύει ακράδαντα ότι ξέρει ποιος είναι, τι πιστεύει και τι θέλει!
Μια ανάλογη ιδέα διατύπωνε και ο Όσκαρ Ουάιλντ όταν δήλωνε: «Οι περισσότεροι άνθρωποι είναι 'άλλοι άνθρωποι'. Οι σκέψεις τους είναι απόψεις άλλων ανθρώπων, η ζωή τους είναι μίμηση άλλων ζωών». Και αν όντως θέλουμε να κοιτάξουμε βαθιά μέσα μας θα διαπιστώσουμε ότι λίγο - πολύ ο Ουάιλντ έχει δίκιο!
Πόσες από τις ιδέες μας και τα «πιστεύω» μας είναι αυθεντικά δικά μας δίχως να μας έχουν υποβληθεί ή να τα έχουμε υιοθετήσει από συνήθεια, είτε επειδή είναι η γνώμη των πολλών, είτε επειδή το αποδεχθήκαμε ως «κοινά παραδεκτά». Η ιδέα μας για τον άνθρωπο και τον κόσμο, οι αξίες μας και τα ιδανικά μας είναι όντως «δικά μας» ή μήπως τα «κληρονομήσαμε» δίχως να τα φιλτράρουμε με το δικό μας κριτήριο; Μήπως πιστεύουμε πράγματα από συνήθεια, επειδή δεν κάναμε τον κόπο να σκεφτούμε τη δική μας γνώμη για τα πράγματα;
Πόσο αυθεντικοί είμαστε τελικά και πόσο γνωρίζουμε τον εαυτό μας; Μια ματιά «σε βάθος» θα μας έδειχνε ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δηλώνουν πιστοί μιας θρησκείας επειδή είναι η επικρατούσα της χώρας που γεννήθηκαν, πολλοί ψηφίζουν ένα κόμμα επηρεασμένοι απλά από το περιβάλλον τους, υποστηρίζουν την ομάδα της περιοχής που γεννήθηκαν και απλά & αφήνονται στο να υιοθετήσουν τις ιδέες και τις προτιμήσεις των πολλών... δηλαδή απλά «μαζικοποιούνται»! Αποτέλεσμα; Η απώλεια της «μοναδικότητάς» μας ως ανθρώπινα όντα, της ατομικότητάς μας, της διάθεσης να βελτιωθούμε και να βελτιώσουμε τον κόσμο γύρω μας... Απλά επειδή αυτή η «πραγματικότητα» μας βολεύει!
Για να μην τα παρουσιάζουμε όμως όλα τόσο «σκοτεινά», ας δούμε και την άλλη πλευρά... Ότι υπάρχουν και άνθρωποι που προσπαθούν να ενεργοποιήσουν το εσωτερικό τους δυναμικό, να τολμήσουν να γνωρίσουν τον εαυτό τους, εξετάζοντας εξ αρχής τα δεδομένα, έχοντας το θάρρος να αναζητήσουν μια «Αλήθεια» παραπάνω και πέρα από τις «βεβαιότητές» τους.
Κι εδώ έρχεται και μία σύγχρονη ταινία να συμπληρώσει το «παζλ» του Μύθου του Πλάτωνα. Αναφερόμαστε στο πολυσυζητημένο "Matrix" και τον ήρωά του τον Neo, πνεύμα ανήσυχο και αναζητητή της αλήθειας. Λίγο από διαίσθηση, λίγο από τύχη και πολύ από ρίσκο είναι η συνταγή της ταινίας, μέχρι ο ήρωας να φτάσει στη διαπίστωση μιας σκληρής πραγματικότητας: Ότι ο κόσμος που ζει (που ζούμε) δεν είναι πραγματικός, αλλά η προβολή μιας Διάνοιας, μία «μήτρα» ("Matrix") μια εικονική πραγματικότητα από όντα που θέλουν να σκλαβώσουν τους ανθρώπους. Με άλλα λόγια η «πλατωνική σπηλιά» σε σύγχρονη, φουτουριστική εκδοχή!
Πώς όμως βγαίνει κανείς από τη «σπηλιά»; Η συνταγή του Neo είναι απαραίτητη: περιέργεια, θάρρος, αμφιβολία για βεβαιότητες, ρίσκο και πίστη στον εαυτό μας (κι ας μην τον ξέρουμε καλά). Ίσως είναι μια «μαθηματική φόρμουλα», τόσο απλή στη διατύπωση αλλά τόσο δύσκολη στην επίτευξη:
Πάνω από όλα όμως είναι το στοιχείο της απόφασης, αυτή που έκανε o Neo, ο ήρωας του "Matrix", όταν κλήθηκε να επιλέξει ανάμεσα στο μπλε χάπι που θα τον επέστρεφε στον κόσμο της ασφάλειάς του (αλλά και της άγνοιας), μέσα δηλαδή στη «σπηλιά» και στο κόκκινο χάπι που θα τον έβαζε σε περιπέτειες αλλά θα του έδειχνε την πορεία προς την κατάκτηση της Αλήθειας.
Όσο για την απατηλότητα του κόσμου τι να πούμε; Δεν είναι μόνο ο μύθος της «Σπηλιάς» του Πλάτωνα που τονίζει την απατηλότητα του. Στην Ινδική φιλοσοφία, επίσης, υπάρχει η έννοια της «Μάγια» της «Μεγάλης Πλάνης» που κάνει τον άνθρωπο να βλέπει σαν «πραγματικότητες» αυτά που δεν υπάρχουν.
Αλλά ας πάμε και κάπου πιο κοντά στην εποχή μας: Στον διάσημο φυσικό Max Planck, τον πατέρα της Κβαντικής Φυσικής, που δήλωνε καθώς παραλάμβανε το βραβείο Νόμπελ:
«Ως άνθρωπος που αφιέρωσα όλη μου τη ζωή στην μελέτη της ύλης, μπορώ να πω αυτό σαν αποτέλεσμα της έρευνάς μου σχετικά με τα άτομα: η ύλη ως τέτοια δεν υπάρχει. Όλη η ύλη πηγάζει και υπάρχει μονάχα ως συνέπεια μιας δύναμης που κάνει τα άτομα να δονούνται και τα συγκρατεί μαζί για μια στιγμή. Πρέπει να υποθέσουμε πίσω από αυτή τη δύναμη την ύπαρξη μιας συνείδησης και ενός έξυπνου Νου. Αυτός ο Νους είναι η μήτρα ("Matrix") όλης της ύλης».
Κι έτσι το... «παζλ της απατηλότητας» συμπληρώνεται δείχνοντας ένα μονοπάτι που οδηγεί σε μια πιο... «πραγματική πραγματικότητα» από τον κόσμο και τις καταστάσεις συνείδησης που βιώνουμε...
Το ζήτημα είναι: Ποιός τολμάει να ακολουθήσει τον Neo; ---------------------------
Πηγή: Esoterica.gr
Μια μέρα, εκεί που ο μεγάλος αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος Σωκράτης έκανε τη βόλτα του στην Ακρόπολη, συνάντησε κάποιον γνωστό του, ο οποίος του ανακοίνωσε ότι έχει να του πει κάτι πολύ σημαντικό που άκουσε για κάποιον από τους μαθητές του.
Ο Σωκράτης του είπε ότι θα ήθελε, πριν του πει τι είχε ακούσει, να κάνουν το τεστ της "τριπλής διύλισης".
"- Τριπλή διύλιση;" ρώτησε με απορία ο γνωστός του.
- Ναι, πριν μου πεις τι άκουσες για το μαθητή μου θα ήθελα να κάτσουμε για ένα λεπτό να φιλτράρουμε αυτό που θέλεις να μου πεις.
- Το πρώτο φίλτρο είναι αυτό της αλήθειας. Είσαι λοιπόν εντελώς σίγουρος ότι αυτό που πρόκειται να μου πεις είναι αλήθεια;
- Ε... όχι ακριβώς, απλά το άκουσα όμως και...
-Μάλιστα, άρα δεν έχεις ιδέα αν αυτό που θέλεις να μου πεις είναι αλήθεια ή ψέματα.
- Ας δοκιμάσουμε τώρα το δεύτερο φίλτρο, αυτό της καλοσύνης. Αυτό που πρόκειται να μου πεις για τον μαθητή μου είναι κάτι καλό;
- Καλό; Όχι το αντίθετο μάλλον...
- Άρα, συνέχισε ο Σωκράτης, θέλεις να πεις κάτι κακό για τον μαθητή μου αν και δεν είσαι καθόλου σίγουρος ότι είναι αλήθεια.
Ο γνωστός του έσκυψε το κεφάλι από ντροπή και αμηχανία.
- Παρόλα αυτά, συνέχισε ο Σωκράτης, μπορείς ακόμα να περάσεις το τεστ γιατί υπάρχει και το τρίτο φίλτρο. Το τρίτο φίλτρο της χρησιμότητας. Είναι αυτό που θέλεις να μου πεις για τον μαθητή μου κάτι που μπορεί να μου φανεί xρήσιμο σε κάτι;
- Όχι δεν νομίζω...
- Άρα λοιπόν αφού αυτό που θα μου πεις δεν είναι ούτε αλήθεια, ούτε καλό, ούτε χρήσιμο, γιατί θα πρέπει να το ακούσω;
Ο γνωστός του έφυγε ντροπιασμένος, έχοντας πάρει ένα καλό μάθημα...
Το ερώτημά σας είναι πραγματικά ιδιαίτερα επίκαιρο, επειδή είναι απίθανο ότι οποιαδήποτε κοινωνικά μέτρα να μπορούν να κάνουν το άτομο πιο συνειδητό, πιο ευσυνείδητο και πιο υπεύθυνο, αλλά θα έχουν το αποτέλεσμα, επειδή κάθε συνάθροιση από άτομα δείχνει μια σαφή τάση να κατεβάζει το επίπεδο της ατομικής συνείδησης.
Επομένως, κάθε συμβουλή που αρχίζει με το «πρέπει» αποδεικνύεται συνήθως μη αποτελεσματική. Αυτό είναι συνυφασμένο με το φανερό γεγονός ότι μόνο το άτομο είναι ο φορέας των αξιών και όχι η μάζα.
Σήμερα αυτό το εξαιρετικά σπουδαίο όχημα της κοινωνικής λειτουργίας κινδυνεύει από ολόκληρη την κουλτούρα μας ή καλύτερα από την μη κουλτούρα μας. Αν μπορούσε το άτομο να βελτιωθεί, νομίζω ότι θα έμπαιναν τα θεμέλια για μια βελτίωση του συνόλου. Ακόμα και ένα εκατομμύριο μηδενικά δεν κάνουν σύνολο ένα.
Γι’ αυτό υιοθετώ την όχι δημοφιλή άποψη ότι μια καλύτερη κατανόηση του κόσμου μπορεί να γίνει εφικτή μόνο με φορέα το άτομο και ότι μόνο το άτομο μπορεί να την προωθήσει. Αλλά αν κανείς αναλογιστεί τον τεράστιο αριθμό των ατόμων, αυτή η αλήθεια μοιάζει με μια συμβουλή που υπαγορεύεται από απόγνωση και ματαιότητα. Αν υποτεθεί ιδεωδώς, έστω και στο ελάχιστο, τότε θα μπορούσε κανείς να καταλάβει ένα άλλο άτομο.
Η απαραίτητη προϋπόθεση για κάτι τέτοιο είναι η κατανόηση του εαυτού μας. Αν ο άνθρωπος δεν κατανοήσει τον εαυτό του, θα βλέπει αναπόφευκτα το άλλο πρόσωπο μέσα από τους απατηλούς και παραμορφωτικούς φακούς των ιδίων του των προκαταλήψεων και προβολών και θα αποδίδει στον άλλο ακριβώς αυτά που χρειάζεται ιδιαίτερα ο ίδιος. Γι’ αυτό πρέπει να κατανοήσουμε ως ένα σημείο τον εαυτό μας αν θέλουμε να έχουμε πραγματική επικοινωνία με τους άλλους. Σήμερα υπάρχουν ένα σωρό πράγματα που θα έπρεπε να γνωρίζει ο ενήλικας για να είναι εξοπλισμένος για την ζωή. Υποτίθεται ότι είναι κάτοχος αυτής της γνώσης από τα σχολικά χρόνια, αλλά ήταν πολύ νέος τότε για να την κατανοήσει, ενώ αργότερα δεν υπήρχε τίποτα που να τον ωθήσει να ξαναγυρίσει στο σχολείο. Συνήθως δεν έχει χρόνο για κάτι τέτοιο. Κανένας δεν του παρέχει χρήσιμη γνώση απ’ αυτή την άποψη και γι’ αυτό παραμένει σε κατάσταση παιδικής άγνοιας.
Θα έπρεπε να είχαμε σχολεία για ενήλικες, τα οποία να τους έδιναν τουλάχιστο τα στοιχεία της αυτογνωσίας και της γνώσης της ανθρώπινης φύσης. Συχνά έχω κάνει τέτοιες προτάσεις, αλλά παρέμειναν ευσεβείς πόθοι αν και όλοι παραδέχονται, θεωρητικά, ότι χωρίς αυτογνωσία δεν μπορεί να υπάρξει γενική κατανόηση.
Αν είχαμε να κάνουμε με κανένα τεχνολογικό πρόβλημα ασφαλώς θα βρίσκαμε τους τρόπους και τα μέσα. Αλλά επειδή το πρόβλημα -το πιο σπουδαίο απ’ όλα- είναι η ανθρώπινη ψυχή και οι ανθρώπινες σχέσεις, δεν υπάρχουν δάσκαλοι, ούτε μαθητές, ούτε σχολές ούτε ειδικά μαθήματα και όλα τα αποσείουμε με ένα «θα’ πρεπε». Το ότι ο καθένας θα’ πρέπει να ξεκινήσει από τον εαυτό του είναι πολύ λίγο δημοφιλές και γι’ αυτό όλα παραμένουν όπως έχουν. Μόνο όταν οι άνθρωποι γίνονται τόσο νευρικοί ως το σημείο που ο γιατρός να διαπιστώνει νεύρωση, συμβουλεύονται τον ειδικό, του οποίου ο ιατρικός ορίζοντας συνήθως δεν περιλαμβάνει την κοινωνική ευθύνη.
Δυστυχώς οι λεγόμενες θρησκείες ποτέ δεν αποδέχτηκαν οχήματα γενικής ανθρώπινης κατανόησης, αφού, με ελάχιστες εξαιρέσεις, χαρακτηρίζονται από ολοκληρωτικές τάσεις και, απ’ αυτή την άποψη τουλάχιστο, δεν διαφέρουν πολύ από άλλους «ισμούς» και πραγματικά καταστρέφουν τις ανθρώπινες σχέσεις στο κρίσιμο σημείο.
Αν βρίσκεται κανείς στη θέση ενός γιατρού, όπως εγώ, που έρχεται σε άμεση επαφή με πολλούς μορφωμένους ανθρώπους, δεν μπορεί παρά να δοκιμάσει διαρκή έκπληξη με την τρομαχτική ασυνειδητότητα που χαρακτηρίζει τον σύγχρονο πολιτισμένο άνθρωπο.
Η σύγχρονη επιστήμη παρέχει σ’ αυτούς τους ανθρώπους όσες διαφωτιστικές γνώσεις επιθυμούν για πράγματα που θα’ πρεπε να γνώριζαν από την αρχή της κοινωνικής τους ζωής, αλλά που δεν είχαν την ευκαιρία να αποκτήσουν. Αντί να μάθουν, ήταν αναγκασμένοι να μένουν ικανοποιημένοι με γελοίες προκαταλήψεις και αβασάνιστες γνώμες.
Ολόκληρη η κοινωνία μας είναι κερματισμένη από την ειδίκευση και τα αυτοτελή επαγγέλματα είναι τόσο διαφοροποιημένα ώστε δεν γνωρίζει το ένα τι κάνει το άλλο. Δεν μπορούμε να ελπίζουμε τίποτα από τα πανεπιστήμια, αφού βγάζουν μόνον ειδικούς. Ακόμη και η ψυχολογία δεν νοιάζεται για την ενότητα του ανθρώπου, αλλά έχει κερματιστεί σε άπειρες υποδιαιρέσεις που η κάθε μια τους έχει τα δικά της τεστ και τις δικές της θεωρίες.
Όποιος τυχόν αναζητήσει την απαιτούμενη σοφία, σύντομα θα βρεθεί στην κατάσταση του γέρο–Διογένη, που γύριζε στην αγορά της Αθήνας μέρα μεσημέρι με αναμμένο το λυχνάρι αναζητώντας άνθρωπο.
Νομίζω ότι δεν έχω να πω τίποτα περισσότερο για τη σημερινή στάθμη της ανθρώπινης κατανόησης.
Ένας Σοφιστής, κάποτε, πλησίασε έναν απ' τους Σοφούς της αρχαίας Ελλάδος, ελπίζοντας να τον φέρει σε αμηχανία, με τις περίπλοκες ερωτήσεις του.
Ο Σοφός όμως, ο Θαλής ο Μιλήσιος, φάνηκε αντάξιος της δοκιμασίας, γιατί απάντησε χωρίς δισταγμό και με μεγάλη ακρίβεια, σε όλες τις ερωτήσεις:
1.- Ποιό είναι το παλαιότερο απ' όλα τα πράγματα;
"Ο Θεός, γιατί υπήρχε πάντοτε".
2.- Ποιό είναι το ωραιότερο απ' όλα τα πράγματα;
"Το Σύμπαν, γιατί είναι έργο του Θεού".
3.- Ποιό είναι το μεγαλύτερο απ' όλα τα πράγματα;
"Το Διάστημα, γιατί περιέχει όλα όσα έχουν δημιουργηθεί".
4.- Ποιό είναι το σταθερότερο απ' όλα τα πράγματα;
"Η Ελπίδα, γιατί παραμένει με τον άνθρωπο, ακόμη κι όταν έχει χάσει τα πάντα".
5.- Ποιό είναι το καλύτερο απ' όλα τα πράγματα;
"Η Αρετή, γιατί χωρίς αυτήν δεν υπάρχει τίποτα καλό".
6.- Ποιό είναι το ταχύτερο απ' όλα τα πράγματα;
"Η Σκέψη, γιατί σε λιγότερο από ένα λεπτό, μπορεί να πετάξει στα πέρατα της Οικουμένης".
7.- Ποιό είναι το εντονότερο απ' όλα τα πράγματα;
"Η Ανάγκη, γιατί κάνει τον άνθρωπο ικανό να αντιμετωπίσει όλους τους κινδύνους της ζωής".
8.- Ποιό είναι το ευκολότερο απ' όλα τα πράγματα;
"Να δίνεις συμβουλές".
Όταν έφτασε όμως στην ένατη ερώτηση, ο Σοφός, απάντησε με μια παραδοξολογία.
Έδωσε μια απάντηση την οποία, ο στα εγκόσμια Σοφιστής, σίγουρα δεν κατάλαβε και στην οποία ο περισσότερος κόσμος και σήμερα δίνει, ίσως, μόνο κάποια επιπόλαια σημασία.
9.- Ποιό είναι το δυσκολότερο απ' όλα τα πράγματα;
Ο Άγιος Νεκτάριος είναι ένας απο τους λαοφιλέστερους σύγχρονους Αγίους της Εκκλησίας μας.
Υπήρξε υπόδειγμα άκρας ταπείνωσης ως ανταπόδοση των κατηγοριών που του προσάπταν. Ήταν, επίσης, υπόδειγμα αρετής και υπομονής σε όλο το βίο του και κέρδισε επάξια την αγάπη τού ουράνιου Θεού και των ανθρώπων.
Μας έχει αφήσει μεγάλη πνευματική και συγγραφική κληρονομιά. Ένα μικρό δείγμα από τα γραπτά του κείμενα, έχω τη χαρά και την τιμή να σας παρουσιάσω παρακάτω:
«Ταπείνωση είναι το κάτω σκαλοπάτι των αρετών... Αγάπη είναι το επάνω σκαλοπάτι... Γιατί δεν αγιάζουμε σήμερα; Γιατί δεν έχουμε ταπείνωση...»
«Σκοπός μας δεν είναι να καταδικάζουμε το κακό, αλλά να το διορθώνουμε. Με την καταδίκη ο άνθρωπος μπορεί να χαθεί, με την κατανόηση και βοήθεια θα σωθεί. Το κακό αρχίζει από τις κακές σκέψεις. Όταν πικραίνεσαι και αγανακτείς, έστω µόνο µε τη σκέψη, χαλάς την πνευµατική ατµόσφαιρα. Εµποδίζεις το Άγιο Πνεύµα να ενεργήσει και επιτρέπεις στο διάβολο να μεγαλώσει το κακό. Εσύ πάντοτε να προσεύχεσαι, να αγαπάς και να συγχωρείς...»
«Τα λάθη ενός ανθρώπου είναι αυτά που τον βοηθούν και του προσφέρουν την εμπειρία στη ζωή του ώστε να πορευθεί παρακάτω... Τα λάθη μας είναι απλά διδάγματα που εμπεριέχονται μες τη ζωή και απλά μαθήματα για να γνωρίζουμε και να κατανοούμε τον κόσμο γύρω μας...»
«Αν αγωνίζεσαι τον αγώνα τον καλό, ο Θεός θα σε ενισχύσει. Στον αγώνα εντοπίζουμε τις αδυναμίες, τις ελλείψεις και τα ελαττώματά μας. Είναι ο καθρέφτης της πνευματικής μας κατάστασης. Όποιος δεν αγωνίστηκε, δεν γνώρισε τον εαυτό του. Προσέχετε και τα μικρά ακόμα παραπτώματα. Αν σας συμβεί από απροσεξία κάποια αμαρτία, μην απελπιστείτε, αλλά σηκωθείτε γρήγορα και προσπέστε στο Θεό, που έχει τη δύναμη να σας ανορθώσει. Μέσα μας έχουμε αδυναμίες και πάθη και ελαττώματα βαθιά ριζωμένα, πολλά είναι και κληρονομικά. Όλα αυτά δεν κόβονται με μια σπασμωδική κίνηση ούτε με την αδημονία και τη βαριά θλίψη, αλλά με υπομονή και επιμονή, με καρτερία, με φροντίδα και προσοχή. Η υπερβολική λύπη κρύβει μέσα της υπερηφάνεια. Γι’ αυτό είναι βλαβερή και επικίνδυνη, και πολλές φορές παροξύνεται από το διάβολο, για ν’ ανακόψει την πορεία του αγωνιστή. Ο δρόμος που οδηγεί στην τελειότητα είναι μακρύς. Εύχεστε στο Θεό να σας δυναμώνει. Να αντιμετωπίζετε με υπομονή τις πτώσεις σας και, αφού γρήγορα σηκωθείτε, να τρέχετε και να μη στέκεστε, σαν τα παιδιά, στον τόπο που πέσατε, κλαίγοντας και θρηνώντας απαρηγόρητα. Αγρυπνείτε και προσεύχεστε, για να μην μπείτε σε πειρασμό.
Μην απελπίζεστε, αν πέφτετε συνέχεια σε παλιές αμαρτίες. Πολλές απ’ αυτές είναι και από τη φύση τους ισχυρές και από τη συνήθεια.
Με την πάροδο του χρόνου, όμως, και με την επιμέλεια νικιούνται. Τίποτα να μη σας απελπίζει».
1. Όλοι οι άνθρωποι είναι διαφορετικοί. Και θα πρέπει να κάνουν ό,τι μπορούν για να παραμείνουν έτσι.
2. Σε κάθε άνθρωπο έχουν δοθεί δύο ποιότητες: η δύναμη και το ταλέντο. Η δύναμη τον οδηγεί να συναντήσει το πεπρωμένο του, το ταλέντο του τον υποχρεώνει να μοιραστεί με τους άλλους τα καλά του στοιχεία. Ο καθένας πρέπει να γνωρίζει πότε να χρησιμοποιεί το ένα και πότε το άλλο.
3. Σε κάθε άνθρωπο έχει δοθεί μια αρετή: η ικανότητα να επιλέγει. Για όποιον δεν χρησιμοποιεί αυτή την αρετή, μετατρέπεται σε κατάρα – και οι άλλοι θα επιλέγουν πάντα για λογαριασμό του.
4. Κάθε άνθρωπος έχει τον Προσωπικό του Μύθο να υλοποιήσει και αυτός είναι ο λόγος που έρχεται στον κόσμο. Ο Προσωπικός Μύθος εκδηλώνεται στον ενθουσιασμό του για όσα κάνει.
5. Κάθε άνθρωπος πρέπει να γνωρίζει δύο γλώσσες: τη γλώσσα της κοινωνίας και την γλώσσα των οιωνών. Η πρώτη εξυπηρετεί την επικοινωνία με τους άλλους. Η δεύτερη χρησιμοποιείται για να εξηγεί τα μηνύματα από τον Θεό.
6. Κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να αναζητά την απόλαυση – αυτό δηλαδή που δίνει σ’ εκείνον χαρά και όχι κατ’ ανάγκη στους άλλους.
7. Κάθε άνθρωπος πρέπει να διατηρεί ζωντανή μέσα του την ιερή φλόγα της τρέλας. Και πρέπει να συμπεριφέρεται σαν κανονικός άνθρωπος.
8. Τα μόνα σφάλματα που θεωρούνται σοβαρά είναι τα εξής: να μη σέβεσαι τα δικαιώματα του άλλου, να παραλύεις από τον φόβο, να αισθάνεσαι ένοχος, να νομίζεις ότι δεν αξίζεις ό,τι καλό και κακό σου συμβαίνει στη ζωή και να είσαι δειλός. Να αγαπούμε τους εχθρούς μας, αλλά να μην κάνουμε συμμαχίες μαζί τους. Βρίσκονται στον δρόμο μας για να δοκιμάσουν το σπαθί μας και αξίζουν τον σεβασμό της μάχης μας. Εμείς να διαλέγουμε τους εχθρούς μας και όχι αντίστροφα.
9. Όλες οι θρησκείες οδηγούν στον ίδιο Θεό και όλες αξίζουν τον ίδιο σεβασμό.
10. Ό,τι κάνουμε στο παρόν επηρεάζει το μέλλον ως συνέπεια και το παρελθόν ως λύτρωση.
Πολλά από τα έργα του έχουν μία ιδιαίτερη και μυστικιστική ατμόσφαιρα, ενώ πολύ σύνηθες θέμα τους είναι η αφοσίωση σε ένα στόχο και η επίτευξη των ονείρων. Έχει πουλήσει πάνω από 20 εκατομμύρια βιβλία σε ολόκληρο τον κόσμο και τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε 38 γλώσσες. Του έχουν απονεμηθεί πολλά λογοτεχνικά βραβεία από διάφορες χώρες.
Παρότι Χριστιανός Καθολικός, τα κείμενά του συνδυάζουν με ένα ιδιαίτερο τρόπο τη θρησκευτικότητα και τον μυστικισμό, διαλογισμό και πνευματικές ασκήσεις και εμπειρίες από το μυστικιστικό παρελθόν του, που συχνά ίσως να αντιτίθενται στη γραμμή του επίσημου Καθολικισμού.
Ενδιαφέρον έχει να πούμε ότι η επίσημη Ελληνική Εκκλησία δεν έχει αντιδράσει θετικά ή αρνητικά για την επιτυχία του στη χώρα μας (σε αντίθεση με άλλες περιπτώσεις όπως πχ. με τον Χάρυ Πότερ).
Mιά φορά κι ένα καιρό, υπήρχε ένα νησί στο οποίο ζούσαν όλα τα συναισθήματα.
Εκεί ζούσαν η Ευτυχία, η Λύπη, η Γνώση, η Αγάπη και όλα τα άλλα συναισθήματα.
Μια μέρα έμαθαν ότι το νησί τους θα βούλιαζε και έτσι
όλοι επισκεύασαν τις βάρκες τους και άρχισαν να φεύγουν.
Η Αγάπη ήταν η μόνη που έμεινε πίσω. Ήθελε να αντέξει μέχρι την τελευταία στιγμή.
Όταν το νησί άρχισε να βυθίζεται, η Αγάπη αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια.
Βλέπει τον Πλούτο που περνούσε με μία λαμπρή θαλαμηγό.
Η Αγάπη τον ρωτάει :
«Πλούτε μπορείς να με πάρεις μαζί σου;»
«Όχι, δεν μπορώ» απάντησε ο Πλούτος.
«Έχω ασήμι και χρυσάφι στο σκάφος μου και δεν υπάρχει χώρος για σένα».
Η Αγάπη τότε αποφάσισε να ζητήσει βοήθεια από την Αλαζονεία που επίσης περνούσε από μπροστά της σε ένα πανέμορφο σκάφος.
«Σε παρακαλώ βοήθησέ με» είπε η Αγάπη.
«Δεν μπορώ να σε βοηθήσω Αγάπη. Είσαι μούσκεμα και θα μου χαλάσεις το όμορφο σκάφος μου» της απάντησε η Αλαζονεία.
Η Λύπη ήταν πιο πέρα και έτσι η Αγάπη αποφάσισε να ζητήσει από αυτήν βοήθεια.
«Λύπη άφησέ με να έρθω μαζί σου»
«Ω Αγάπη, είμαι τόσο λυπημένη που θέλω να μείνω μόνη μου» είπε η Λύπη.
Η Ευτυχία πέρασε μπροστά από την Αγάπη αλλά και αυτή δεν της έδωσε σημασία. Ήταν τόσο ευτυχισμένη, που ούτε καν άκουσε την Αγάπη να ζητά βοήθεια.
Ξαφνικά ακούστηκε μια φωνή.
«Αγάπη, έλα προς εδώ. Θα σε πάρω εγώ μαζί μου».
Ήταν ένας πολύ ηλικιωμένος κύριος που η Αγάπη δεν γνώριζε, αλλά ήταν γεμάτη από τέτοια ευγνωμοσύνη, που ξέχασε να ρωτήσει το όνομά του.
Όταν έφτασαν στην στεριά ο κύριος έφυγε και πήγε στο δρόμο του.
Η Αγάπη γνωρίζοντας πόσα χρωστούσε στον κύριο που τη βοήθησε ρώτησε τη Γνώση:
« Γνώση, ποιός με βοήθησε;»
« Ο Χρόνος» της απάντησε η Γνώση.
«Ο Χρόνος;» ρώτησε η Αγάπη. «Γιατί με βοήθησε ο Χρόνος;»
Τότε η Γνώση χαμογέλασε και με βαθιά σοφία της είπε:
«Μόνο ο Χρόνος μπορεί να καταλάβει πόσο μεγάλη σημασία έχει η Αγάπη».
(Μάνος Χατζηδάκις, «Το νησί»)
Ο Μάνος Χατζιδάκις υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες της μεταπολεμικής περιόδου. Ό,τι έμαθες γι΄ αυτόν, το άκουσες στις μουσικές του. ΄Ο,τι γνώρισες ήταν οι μελωδίες του, τα τραγούδια του, τα έργα του, οι παράλληλες δραστηριότητές του.
Ο Χατζιδάκις μας έμαθε « πως η τέχνη του τραγουδιού αποτελεί κοινωνικό λειτούργημα, γιατί το τραγούδι μας ενώνει μέσα σ’ ένα μύθο κοινό. Κι όπως στον χορό ενώνουμε τα χέρια μεταξύ μας για ν’ ακολουθήσουμε ίδιες ρυθμικές κινήσεις, έτσι και στο τραγούδι ενώνουμε τις ψυχές μας για ν’ ακολουθήσουμε μαζί, τις ίδιες εσωτερικές δονήσεις. Κι όσο για τον κοινό μύθο που δεν υπάρχει στις μέρες μας, τον σχηματίζουμε καινούριο κι απ’ την αρχή κάθε φορά. Κάθε φορά που νιώθουμε βαθιά την ανάγκη να τραγουδήσουμε.»
(Από το βιβλίο του Μάνου Χατζιδάκι: Ο ΚΑΘΡΕΦΤΗΣ ΚΑΙ ΤΟ ΜΑΧΑΙΡΙ.)
Ήταν ένας βασιλιάς ο οποίος μια μέρα σκέφτηκε ότι αν ήξερε
1. πότε είναι η κατάλληλη ώρα να κάνει κάτι,
2. ποιούς θα έπρεπε να ακούει για να πάρει την απόφαση του, και
3. ποιό είναι το πιο σημαντικό πράγμα που θα έπρεπε να κάνει,
τότε δεν θα αποτύγχανε σε τίποτα από αυτά που πιθανόν να αναλάμβανε να πραγματοποιήσει.
Φυσικά ρώτησε τους σοφούς της χώρας του αλλά δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν μεταξύ τους.
Στη συνέχεια της ιστορίας επισκέφτηκε έναν ερημίτη ο οποίος είχε φήμη σοφού.
Κατά την διάρκεια μιας ολόκληρης ημέρας αφού έθεσε την ερώτηση ο ερημίτης δεν έβγαλε μιλιά.
Όταν την επομένη ο βασιλιάς θυμωμένος είπε στον ερημίτη ότι τελικά δεν ήταν και τόσο σοφός όσο ήθελε η φήμη του, αφού δεν του απάντησε τις τρεις ερωτήσεις, ο ερημίτης του εξήγησε ότι οι ερωτήσεις του είχαν απαντηθεί ήδη 2 φορές την προηγουμένη μέσω των γεγονότων που είχαν συμβεί.
Στην αναμενόμενη ερώτηση του βασιλιά ποιές ήταν λοιπόν αυτές οι απαντήσεις πήρε την παρακάτω εξήγηση:
1. Η καταλληλότερη στιγμή να κάνουμε κάτι είναι τώρα. Είναι εξάλλου η μοναδική στιγμή πάνω στην οποία έχουμε εξουσία.
2. Ο καταλληλότερος να ακούσουμε είναι αυτός με τον οποίο βρισκόμαστε μαζί. Κανένας δεν ξέρει αν θα έχουμε την ευκαιρία να συνεβρεθούμε με κάποιον άλλο, γιατί πάντα πρέπει να σκεφτόμαστε, ότι ανά πάσα στιγμή μπορεί να πεθάνουμε.
3. Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να τον βοηθάμε. Γιατί αυτός είναι ο μοναδικός λόγος για τον οποίο δόθηκε ζωή στον άνθρωπο.
«Η ζωή διαρκεί πολύ, αρκεί να τη ζήσεις καλά». Τάδε έφη Λεονάρντο Ντα Βίντσι.
Ο άνθρωπος, που γεννήθηκε για να ξεχωρίζει, είχε άποψη για τα πάντα και την κατέγραφε στα σημειωματάριά του.
Τα λόγια του μοιάζουν με συμβουλές αλλά είναι κάτι πολύ περισσότερο: είναι φιλοσοφία ζωής. Η μεγαλοφυΐα του τον έκανε να ενδιαφερθεί για τα πάντα και μπορούμε να πούμε ότι συγκέντρωνε στο πρόσωπο του όλες τις γνώσεις της εποχής του.
Ήταν ζωγράφος, γλύπτης, επιστήμονας, εφευρέτης, μουσικός, αρχιτέκτονας, μαθηματικός, πολιτικός και στρατιωτικός μηχανικός, αστρονόμος, γεωγράφος, γεωλόγος, μετεωρολόγος, βιολόγος, ερευνητής της ανατομίας των ανθρώπων και των ζώων (κυρίως των ίππων), είχε ασχοληθεί βαθιά με το μυστήριο της εμβρυολογίας, έπαιζε μουσική και τραγουδούσε. Του άρεσε να γράφει στίχους, ήταν –χωρίς να κάνει ποτέ συστηματικές φιλολογικές και φιλοσοφικές σπουδές- μεγάλο επιστημονικό και φιλοσοφικό μυαλό στο γραπτό λόγο, καθώς και πρωτότυπος ερμηνευτής του φυσικού κόσμου. Οραματίστηκε εφευρέσεις, που μόνο στον αιώνα μας πραγματοποιήθηκαν.
Γιος του δικηγόρου Πιέρο ντα Βίντσι και της χωρικής Κατερίνας, η οποία δεν παντρεύτηκε ποτέ τον Πιέρο, γεννήθηκε στις 15 Απριλίου του 1452 στην πόλη Αντσιάνο, κοντά στο Βίντσι της Ιταλίας. Το πλήρες όνομά του ήταν «Leonardo di ser Piero da Vinci». Μεγάλωσε με τον πατέρα του στην πόλη της Φλωρεντίας, όπου από πολύ μικρή ηλικία έδειξε δείγματα της ευφυίας και του καλλιτεχνικού του ταλέντου.
Ο Τζόρτζιο Βαζάρι αρχίζοντας τη βιογραφία του Λεονάρντο λέει ότι «συχνά οι ουρανοί δίνουν στα ανθρώπινα όντα τα πλουσιότερα δώρα με φυσικό τρόπο, αλλά μερικές φορές με περισσή αφθονία παρέχουν σ’ ένα και μοναδικό ον τόση ομορφιά, χάρη και ικανότητα, έτσι που ότι και να κάνει να είναι τόσο θείο ώστε να προπορεύεται κατά πολύ από τους άλλους ανθρώπους και να φαίνεται καθαρά ότι η ιδιοφυία του είναι δώρο του θεού και όχι επίτευγμα της ανθρώπινης τέχνης. Αυτό είδαν οι άνθρωποι στο Λεονάρντο ντα Βίντσι, που η προσωπική του ομορφιά δεν μεγαλοποιήθηκε, που η κάθε του κίνηση ήταν η ίδια η χάρη και που οι ικανότητες του ήταν τόσο καταπληκτικές ώστε μπορούσε να ξεπερνάει εύκολα κάθε δυσκολία. Είχε μεγάλη φυσική δύναμη, συνδυασμένη με επιδεξιότητα και πνεύμα και θάρρος βασιλικό και μεγάθυμο».
Ο Λεονάρντο Ντα Βίντσι δεν έγραψε ιστορία, έγινε κομμάτι της ιστορίας. Και μία σαρωτική προσωπικότητα σαν τον Ντα Βίντσι δε θα μπορούσε να μην έχει φιλοσοφήσει τη ζωή.
Ασύλληπτα ευφυής και ακούραστα πολυπράγμων, συνήθιζε να κρατά σημειώσεις για καθετί, που κέντριζε τη σκέψη του ενώ συχνά συνόδευε τα λόγια με σκίτσα. Τα τετράδιά του είναι γεμάτα από ενδιαφέρουσες ιδέες, κρίσεις και προτροπές. Τι διαβάζουμε λοιπόν στις σελίδες, που άφησε πίσω του ως παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές;
Περί διατροφής
«Να τρως μόνο όταν πεινάς, και να σου αρκεί το ελαφρύ φαγητό»
«Να μασάς καλά την τροφή σου και να είναι καλοψημένο και απλό ό, τι καταπίνεις»
«Αφήνοντας το τραπέζι, να κρατάς καλή στάση, μετά το γεύμα να μην κοιμάσαι»
«Να μην πίνεις ανάμεσα στα γεύματα ή πριν δειπνήσεις, να πίνεις λίγο και να ελέγχεις το κρασί»
Οι απόψεις του σίγουρα πρωτοποριακές για την εποχή του, που η καλοζωία ήταν συνδεδεμένη με το πολύ κρέας και το άφθονο κρασί. Ο δημιουργός της «Μόνα Λίζα» και του «Μυστικού Δείπνου», όμως, είχε μάθει να κοιτάζει μπροστά. Είχε συλλάβει το νόημα της υγιεινής διατροφής και την αξία του μέτρου στις διατροφικές συνήθειες.
Για την ευτυχία, τον έρωτα, τη ζωή
«Η μεγαλύτερη δυστυχία είναι οι απόψεις σου να είναι πιο προχωρημένες από τη δουλειά σου»
«Η μεγαλύτερη πλάνη από την οποία υποφέρουν οι άνθρωποι είναι η ίδια τους η άποψη»
«Όλη η γνώση μας έχει τις ρίζες της στην αντίληψή μας»
«Ο ζωγράφος παλεύει και ανταγωνίζεται με τη φύση»
«Υπάρχουν τριών ειδών άνθρωποι: Εκείνοι που βλέπουν, εκείνοι που βλέπουν όταν τους δείχνουν και εκείνοι που δεν βλέπουν»
«Ο εχθρός που ανακαλύπτει τα λάθη σου, είναι πιο ωφέλιμος παρά ο φίλος που τα κρύβει»
«Αυτός που κατέχει τα περισσότερα θα πρέπει να έχει και το μεγαλύτερο φόβο της απώλειας»
« Ο χρόνος μιας αστραπής αρκεί για να αποφασίσεις αν θέλεις τον άλλον για πάντα»
«Όπως και μια μέρα που την έζησες καλά σου χαρίζει την απόλαυση του ήρεμου ύπνου, έτσι και μια ζωή καλά χρησιμοποιημένη χαρίζει τον ήρεμο θάνατο»
Αινιγματικός και ανικανοποίητος, διψασμένος για ανατροπές και για κατάκτηση, δε δίστασε να ομολογήσει: «θέλω να κάνω θαύματα». Ήθελε να κάνει θαύματα αλλά είχε συνειδητοποιήσει ποιο είναι το μεγαλύτερο θαύμα: η ίδια η ζωή.
Ο Λεονάρντο ντα Βίντσι ασχολήθηκε με όλες σχεδόν τις επιστήμες και το να απαριθμούμε τα έργα του ίσως μας κάνει να χαθούμε στο λαβύρινθο των πολυποίκιλων ερευνών του.
Απέδειξε ότι η έκσταση και ο θαυμασμός μπροστά στη Φύση μπορεί να ωθήσει τον άνθρωπο να προχωρήσει και να φτάσει στην αντίληψη του Παγκόσμιου Φυσικού Νόμου, την αντίληψη που στήριξε την επερχόμενη Αναγέννηση.
Ας σταθούμε στην επιδίωξη και στο παράδειγμα του, που κατά τον Ντυράν σκιαγραφεί τον πληρέστερο άνθρωπο της Αναγέννησης και ίσως κάθε εποχής. Ας προβληματιστούμε για το μέχρι που φτάνουν τα όρια και οι ικανότητες του ανθρώπου, εκείνου που μπορεί να ονομαστεί ως ο «Σφαιρικός» Άνθρωπος, ο ολοκληρωμένος άνθρωπος, εκείνος που περιγράφεται στην Πολιτεία από τον μεγάλο Πλάτωνα και που συμβολίζεται σαν ο «Βιτρούβιος» άνθρωπος από τον ίδιο τον Λεονάρντο.
Οι απόψεις του, αν και διατυπωμένες πέντε αιώνες πριν, δε χάνουν τη διαχρονικότητά τους, όπως συμβαίνει πάντα με τα λόγια σοφών ανδρών.
Πηγή: ΛΕΟΝΑΡΝΤΟ ΝΤΑ ΒΙΝΤΣΙ Τα σημειωματάρια, οι εφευρέσεις, τα σχέδια και οι θεωρίες μιας ιδιοφυίας Έμμα Ντίκενς, Εκδόσεις Μεταίχμιο
.jpg)
