İdeal Komedi
Haktan Baran Akkaya
Komedinin bugün toplumun görece kabul gören algısında konumlanmış yerinin oldukça ilgi çekici bir konu olduğunu düşünüyorum. Komedi bugün bir kesim tarafından eleştirmek, entegre olmak için kullanılan yüksek sesli ve keskin sınırlı bir iletişimken bir diğer taraf için mizah tamamıyla hoş vakit geçirmek için icra ediliyor. Gerçeksizliğin hüküm sürdüğü 21. Yüzyılda bu iddialar arasından birini seçmek ve doğrudur demek bu açından mümkün değil fakat bu iki tez incelenebilir.
Get Kahkaha Stand-Up’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Her düşüncenin “idealist” bir yapıya bürünebildiği bugünlerde bireylerin içinde yaşadıkları hayatı anlamlı kılmak/hayata anlam katmak adına gerçeğin katmanları arasında tırmanarak kendilerine yeni bir yol inşa etmeleri gayet anlaşılabilir. Fakat açık ki bu, komedinin neden eleştirel olması gerektiğine işaret eden bir açıklama değil. Bense içinde yaratıcılık barındıran her konseptin dünyayı değiştireceğine inanlardanım. Hani bir şiir yazdım ve dünya şimdi başka bir yer gibi değil de (evet bu konu da tartışmaya açık) bir çiçekle bahar gelmez ama her bahar bir çiçekle başlar gibi. Bunun kolektif bir yaratım olduğuna inanıyorum. Sanat, felsefe gibi -ahlak felsefesinden tutun da siyaset felsefesine varan geniş bir yelpazeden bahsediyorum- entelektüel konseptler bu üst üste koyulma ve sürekli devinim halinde günümüze ulaşmıştır. Yaratıcı ve bu konseptleri icra eden bir “insan” olarak üzerime düşen bu art arda bağlanan zincirlerin bir sonraki halkaya ulaşmasını sağlamaktır, tarihteki diğer herkesin yaptığı gibi. Değişim, eleştiri ve entegre ile olur. Eleştirmek, entegre olmak, değişmek için anlamak gerekir. Bir şeyin neden karşısında durduğunu bilmiyorsan haliyle bunun karşısında durmanın da pek bir manası kalmıyor, bu duruşun komedi için ne demek olduğunu az çok tahmin edebilirsiniz. Karbon tüketimine karşı olmak, marjinal grupların veya azınlıkların haklarına karşı/haklarının yanında olmak. Taraf seçmek. Bu idealize formülde hayata anlam katmak isteyen kitleler, bunu dünyayı değiştirmek ve entegre etmek için yapıyor. Yalnızca sert eleştiri değil, kara mizah için de bu söylediklerim geçerli. Hiroşima’ya atılan nükleer bombada ölen Japonlarla ilgili komik bir şey söylemenin, ABD’nin 2. Dünya savaşında yaptıklarının bedelini ödememiş olmasıyla ilgisi var. 18 yaşının altındaki bir çocukla ilgili cinsel bir şaka yapmanın, bugün dünyanın her tarafında dolaşan yüz binlerce pedofili sapığın cezalandırılmamasıyla ilgisi var. Bu noktada karşımıza çıkan tek tehlike, söylemin normalleştirilmesidir. Ki bu hatrı sayılır bir eleştiri olarak kabul edilebilir. Bu sorunu gündeme taşımak için bile Suriyeli azınlıkların ezilmesi hakkında şaka yapmak, buna gülmek; azınlık haklarının suiistimalini normalleştirebilir. Kesinlikle doğru. Zaten bu yüzden komedyenler bu konuları normalleşmeyecek kadar absürt şekillerde ele alıyorlar.
Mizahın yalnızca günü hoş geçirmek için icra edilmesi gerektiğine inanan insanların şiire de aynı gözle baktığını düşünüyorum. Onlar şiir okumaktan keyif alıyorlar, sonra kitabı kapatıp hayatlarına devam ediyorlar. Benim içinse şiir dünyayı anlama yolculuğunda bir bakış açısı demektir. Tabii ki mizahın sadece gülüp geçileni de makul ve iyidir. Bu görüşü sonu “komedi ile siyaseti karıştırmayın” telkinine gitmediği sürece ben de destekleyeceğim.
