DE FEITEN SPREKEN VOOR ZICH
Door Gurubesar: Lancar Ida-Bagus
Wanneer mensen over feiten spreken, wordt er vaak gretig geciteerd uit de monden van bekende denkers en religieuze figuren. Dan hoor je uitspraken als:
“Confucius zei…”
“Einstein stelde…”
“Plato beweerde…”
“Aristoteles vond…”
“Freud zei…”
“Gandhi sprak…”
“Boeddha leerde…”
“Volgens de Bijbel en Jezus…”
“De Koran zegt…”
“De Thora vermeldt…”
“De Veda’s beschrijven…”
“De Tripitaka legt uit…”
Opvallend is dat zelden wordt stilgestaan bij de oorspronkelijke, onversneden waarheden die voorafgingen aan deze citaten. Waarheden die vaak ontsproten aan het leven en de inzichten van gewone mensen — ongeletterd, maar niet onwetend. Het waren deze mensen die de fundamenten legden waarop latere filosofen en religieuze autoriteiten hun systemen bouwden.
Veel van wat nu wordt beschouwd als verheven wijsheid, is in werkelijkheid afgeleid van de intuïtieve kennis van volkeren die dicht bij de natuur, het leven en elkaar stonden. Hun waarheden zijn vervolgens door geletterden geïnterpreteerd, herschreven en vastgelegd — soms bewust, soms onbewust — in een vorm die paste bij hun eigen agenda of wereldbeeld. Zo werden de oorspronkelijke ideeën vaak verdraaid of ingekapseld in systemen, dogma’s en doctrines.
De zogenaamde vernieuwers hebben zelden iets nieuws uitgevonden. In veel gevallen hebben ze het wiel opnieuw gepresenteerd, enkel in een andere kleur of vorm. Waar eerst het witte garen was, werd later het zwarte ontdekt — terwijl de essentie van het touw hetzelfde bleef. Ook in onze tijd bedenken experts, beleidsmakers en denkers voortdurend nieuwe systemen en modellen, vaak complex en omslachtig, om simpele waarheden te verhullen of opnieuw te ‘openbaren’.
Vervormde principes
Het is dan ook niet verwonderlijk dat de oorspronkelijke natuurlijke principes — ooit gebruikt door oude beschavingen om harmonie en saamhorigheid te bevorderen — tegenwoordig verzwakt, verdraaid of gemanipuleerd terugkeren in de moderne samenleving.
Deze vervormingen hebben niet zelden geleid tot het tegenovergestelde van wat oorspronkelijk bedoeld was. Neem bijvoorbeeld het begrip rechtvaardigheid. In veel moderne systemen is dit vervangen door rechtmatigheid — een juridische constructie die vaak losstaat van eerlijkheid of moreel besef.
De term rechtmatigheid is geïnstitutionaliseerd. Ze wordt gehanteerd door overheden en machthebbers die wetten en regels opstellen ter ondersteuning van hun eigen belangen. Zo ontstaat er een systeem dat zich presenteert als “rechtvaardig,” maar in werkelijkheid vooral rechtmatig is — een wezenlijk verschil.
Rechtmatigheid versus Rechtvaardigheid
Hoewel deze twee begrippen in het dagelijks taalgebruik vaak door elkaar worden gehaald, zijn ze in essentie heel verschillend.
- Rechtmatigheid verwijst naar de naleving van wetten en regels zoals die wettelijk zijn vastgelegd. Deze wetten zijn opgesteld door mensen, vaak binnen een systeem dat machtsstructuren in stand houdt. Rechtmatigheid is juridisch en objectief, maar niet per definitie eerlijk.
- Rechtvaardigheid daarentegen is geworteld in moreel besef, in de menselijke behoefte aan eerlijkheid en integriteit. Het is subjectiever, maar vaak veel dichter bij de waarheid en het hart van de mens.
Een voorbeeld verduidelijkt dit:
Get Attie Dotinga’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Stel: een kind wordt op school herhaaldelijk gepest. Op een dag reageert het kind — het wordt fysiek of verbaal agressief. De school straft beide kinderen, het slachtoffer én de pester.
Volgens het schoolreglement is dit rechtmatig: beide partijen hebben zich schuldig gemaakt aan ongewenst gedrag.
Maar volgens het gevoel voor rechtvaardigheid is dit onjuist. Het kind dat zich verdedigde, verdient bescherming, geen straf. Het is de pester die de oorsprong van het conflict is.
Een ander voorbeeld:
Wanneer iemand wordt aangevallen en zichzelf verdedigt, zelfs met geweld, dan is het rechtvaardig dat hij of zij niet gestraft wordt.
Als de aanvaller gewond raakt of overlijdt, dan ligt de verantwoordelijkheid bij hem — hij heeft immers zelf het geweld uitgelokt.
Zelfverdediging is dus rechtvaardig, maar niet altijd rechtmatig. Veel wetssystemen hebben moeite om dat onderscheid te erkennen. Pas als rechters of politieagenten zélf slachtoffer worden van onrecht, beseffen ze vaak hoe schrijnend het verschil tussen beide begrippen kan zijn.
Pesten en de Wet
Pesten is een vorm van geestelijk geweld. Het kan langdurige schade aanrichten — psychisch, emotioneel en sociaal. Toch wordt pesten zelden wettelijk aangepakt, tenzij het extreme vormen aanneemt en overgaat in strafbare feiten zoals bedreiging, stalking, of smaad.
Wettelijk erkende anti-pestprogramma’s blijken in de praktijk vaak tandeloos. Waarom? Omdat ze zijn gebaseerd op rechtmatigheid, niet op rechtvaardigheid. En veel pesters weten precies tot hoever ze kunnen gaan zonder de wet te overtreden. Ze misbruiken het systeem dat hen in feite zou moeten corrigeren.
De Visie van het Vishnuh-Genootschap
Het Vishnuh-Genootschap staat van oudsher voor rechtvaardigheid. Wij geloven dat ieder mens het recht heeft zichzelf te beschermen tegen onrecht, zonder meteen veroordeeld te worden door formele systemen die geen oog hebben voor de werkelijke oorzaak.
Wanneer een lid van ons genootschap wordt gepest, houden wij ons aan drie vaste regels van zelfbeheersing en strategische rechtvaardigheid:
1. Blijf kalm. Toon nooit dat je geraakt bent. Reageer niet impulsief, want dat kan juridisch tegen je worden gebruikt. Observeer, registreer en analyseer.
2. Verzamel informatie. Leer de pester kennen. Noteer gedragspatronen, gewoonten, voorkeuren en kwetsbare punten. Niet om te wreken, maar om bewust te worden van de dynamiek.
3. Bereid je voor. Wanneer je voldoende weet, weet je ook hoe je rechtvaardig kunt handelen — al is dat soms met stilte, soms met actie. In het donker ziet niemand je, maar je bent er wel. Niet uit wraak, maar uit principe.
Wij geloven niet in vergelding omwille van wraak. Wij geloven in balans, in herstel, in de universele kracht van rechtvaardigheid.
De feiten spreken voor zich. Laat rechtmatigheid in zijn eigen vet gaar smoren — wij kiezen voor het zuivere pad van eerlijkheid, integriteit en waarheid.
Laat niemand ons lastigvallen, want wij vallen ook niemand lastig. Maar als het nodig is, zullen we opstaan. Niet als daders, maar als verdedigers van de oorspronkelijke waarheid die zelden op papier staat — maar des te krachtiger in het hart leeft.
