Kia, Nokia, Dacia.

Böyle yan yana yazınca fark ettim ki kaderleri gibi isimleri de aynıymış bu markaların.

Üç marka da geçtiğimiz dönemde logolarını değiştirirken benzer bir yol izledi ve logoyu oluşturan harfleri kırpma yoluna gitti.

150 yıllık NOKIA kuşkusuz yenilendiğini, çağa ayak uydurmak istediğini belirgin bir biçimde göstermeye ihtiyacı olan bir markaydı. Ancak, bu saçmalığa nasıl ikna oldular bilmiyorum. Kim onları nasıl kandırabildi, kandırırken ne gibi hikayeler uydurdu fikrim yok.

Bir önceki logosunu kuşkusuz yaşı 40'ın üzerinde olan herkes çok çok iyi bilir. Bu, logosunda bir numara olduğundan değil de, NOKIA’nın üretimlerinin özellikle denk gelen döneme damga vurmasından ileri gelir. Hatta logosundan çok “connecting people” mottosu bilinir, sevilir.

Markalar zaman zaman karşımıza garip değişimler ile çıkar ve ilk gördüğümüzde bunu yadırgarız, doğru olmadığını düşünürüz. Ancak zaman içerisinde ikna olur, kaynaşır, yakınlaşır, kanıksarız. Instagram’ın marka yolculuğu böyledir mesela. Zaman içerisinde kabullendiğimiz hatta çok sevdiğimiz ve dahi döneminin trendlerini öngören ve şekillendiren bir değişimdir bu tanık olduğumuz.

NOKIA da böyle bir hikaye ile kandırılmış olmalı. Sunumda bulunan kimse ya hikaye güzel de “kral çıplak” dememiş, zaten “patron da beğenmiş”.

Ancak hangi dönemde olursak olalım, dengesiz, hatalarla çevrili kötü bir logoya bakıyoruz bugün. Okutmak maharet ise evet okuyoruz NOKIA’yı. Ancak 150 yıllık ve bundan 10 sene öncesine kadar 20 senemize damga vurmuş bir markayı da izin verin de ne kadar gizlerseniz gizleyin okuyalım. Gerçi gizlemişler desem o da değil. Yeni, alışık olmadığımız bir dil yaratmışlar desem o da değil.

Hani şu, tersten okuyunca şöyle yazıyor, amuda kalkıp bakınca gözlerine inanamıyorsun şeklinde kripto severler var ya onlar da tatmin olsun diye logonun ters ve dik versiyonlarını da yaptım. Ben -markanın mevcut ismi de dahil- anlaşılan bir şey göremedim. Bununla da kandırılmış olmaları mümkün gözükmüyor. Tek ve kesin bir seçeneğimiz kalıyor. NOKIA Ceo’sunun Finlandiya’da Güzel Sanatlar okuyan oğlunun yapmış olması.

NOKIA’nın artık telefon ile anılmak istememesi, yepyeni bir teknoloji şirketi olduğunu anlatmaya çabalamasını anlıyorum. Ama bunun kaçınılmaz yöntemi çok kötü bir logo yapmak mıdır bundan emin değilim. Madem radikal-marjinal olmak amacınız isminizi de değiştirebilirsiniz pek tabii?

Muhakkak arkasındaki stratejiyi güzelleyen birileri “siz anlamadınız” diyecek olan akıl hocaları vardır.

Trendler ışığında seçilmiş olduğu çok belirgin olan renginin bile geçtiğimiz yıllarda sıklıkla kullanıldığı için tazeliğini tamamen kaybetmiş olmasını geçiyorum, kalıpların dışına çıkmayı harflerden parça eksilterek yapmak artık şaşırtıcı bir yaklaşım hiç değil.

Emin olun, bunların hepsi hizmet aldıkları danışmanlık şirketinin patronlara yaptığı sunumlarda süslü stratejilerini destekleyen birer ezberden ibaret.

Get bolvitamin’s stories in your inbox

Join Medium for free to get updates from this writer.

Remember me for faster sign in

Özetle, bu yaptığın, iyi, güzel, estetik bir değişim değil nokia nokta.

Ardından gelelim DACIA’ya. Logoda bulunan ilk harfin sembol olarak kullanımına alışığız da 3. harf ne alaka? 2. 4. ve 5. harflerin günahı ne? Veya o 3. harf değil de “CAR” kısaltması mı? DACIA CAR gibi mi mesela?

Açıklaması ne olursa olsun leke olarak bile tartışmasız kötü bir işe bakıyoruz. Peki, neden? Dünya üzerinde bu işi o kadar iyi yapan onca yer varken, yeni çıkardığı araçları gayet güzel ve kendine özgü iken, neden çok kötü bir DACIA logosuna bakıyoruz?

Cevabı bilen var mı?

Son olarak KIA. KIA’ya minör revizyonlardan “böö” gelmiş olacak ki bambaşka bir yere taşımış işi. Zaten duymuşsunuzdur kuşkusuz. KIA’nın yeni logolu araçlarını görenler google’da KN CAR şeklinde arama yapıyorlarmış. Yani, bu bile yeterli aslında saçmalığın boyutlarını anlamak için ama ben işin orasında değilim. Yani, henüz markanın okunması noktasında bile değilim.

Bugün birçok AUDI marka araç, üzerinde AUDI bile yazmadan AUDI sembolü (gözünüzde hemen canlandı) ile yollarda geziyor. Bir sembolü sahiplenmek ve sonra ismini zikretmemeyi tercih etmek de benim sevdiğim bir yaklaşım. Ancak burada böyle bir durum da yok ki. A’ya uyumlanan bir K var ki K’lığından eser kalmamış A’ya benzeyeceğim diye neye benzediğini şaşırmış.

Logoyu ilk gördüğümde uzaktan bakınca acaba KIA’yı tam mı okuyoruz dedim. Araç dediğiniz nihayetinde -genellikle- yolda belli bir mesafede belli bir hızda giderken gördüğünüz bir şey. Acaba bu şartlar altında KIA’yı tam okumayı sağlayacak bir matematik kurmuş olabilirler mi diye merak ettim. Açıkcası heyecanlandırdı da bu olasılık beni. Ancak, hayır, elbette böyle bir düşünceden eser yok ortada. Dümdüz KN yazıp geçmişler.

Üçünün de ortak yanı şu; Kötü bir şey yaptıkları aşikar ama bunun daha da üzücü tarafı risk alıp yeni bir şey denerken yanılmış değiller. Ultra sıradan ve kolaycı şeyler yaparak kötüye ulaşmış olmaları. Belki KIA için bu söylediğim diğerlerinden biraz daha az geçerli. Belki orada yeni bir şey deneme çabasını biraz olsun görüyoruz. Ancak diğerleri için bunu söylemek hiç ama hiç mümkün değil.

NOKIA, DACIA, KIA bunlar dev şirketler. Olanakları korkunç büyük olan ve dolayısıyla tasarımcılar için kocaman oyun alanları açabilecek şirketler. Kötü de olsa “var mı var” diyip işine devam edebilecek kurumlar değil.

Peki, neden yanlışta, kötüde ısrar ediyorlar? Biz hata yaptık demek, bunu kabullenmek kolay değil. “Anlamadıklarınız var, zamanı gelince anlayacaksınız” rolü yapmak daha az hasar verebilir bazı durumlarda. Ortalık sakinleşince de yeni bir strateji yeni bir logoyu pazara sürdüğünüzde kimse size neyi neden yaptın diye sormaz. Tabii, GAP gibi geri adım atmaya mecbur olduğunuz üzerinde herkesin anlaştığı bir hata yapmamışsanız.

NOKIA değişim arzusunu harflerin içinden geçerek değil, kurum kimliğinin sabitliğini-sıkıcılığını sorgulayarak, böyle bir ezberin içinden geçerek yapabilirdi mesela. Ortam da dönem de buna oldukça müsait idi.

DACIA elektrikli pazarında söylemini tamamlayan bir sembol üretebilirdi -sahiplenebilirdi.

Alphonse Karr; “Şeyler ne kadar değişirse o kadar aynı kalırlar” demiş. Benim de ziyadesiyle katıldığım bir laf etmiş.

Bu yazıyı yazmakta biraz geciktim. Daha doğrusu yazalı çok oldu da bitirmeye vakit bulamadığım için öylece bekledi taslaklar arasında. Planım, daha detaylı araştırma yaparak hangi logoyu kim tasarlamış, neyi amaçlamış onları da arayıp bulmak idi. Ancak bunlara üşendim ve sadece kendi yorumlarıma yer verdim. Konu güncelliğini biraz yitirmiş olabilir. Artık kusuruma bakmazsınız.

Haziran 23 — Ocak 24