“Jullie”
Op de terugweg van school stond een groep jongeren met fatbikes midden op het fietspad. Een van hen was gevallen, dus ik liep erheen om te kijken of er hulp nodig was. Dat was niet nodig, verzekerden ze me. Daarop vroeg ik of ze dan wat ruimte wilden maken, want het was druk, en een kluitje fietsen midden op het pad is vragen om een volgende valpartij.
Dat viel verkeerd. De hakken gingen in het zand, er volgde wat discussie, en op een gegeven moment besloot ik dat mijn aanwezigheid de situatie niet beter maakte. Wel maakte ik nog een foto van de situatie, om de gemeente te kunnen laten zien hoe het er hier soms aan toegaat. Dat werd, niet geheel onverwacht en misschien ook wel terecht, evenmin gewaardeerd. Al had de foto wél resultaat: de groep besloot mij wat meer aandacht te geven, waardoor het fietspad in elk geval weer vrij was. De jongens besloten op hun beurt ook enkele foto’s en filmpjes van mij te maken, waarin duidelijk naar sensatie werd gezocht. En ergens in dat gezellige samenzijn werd mijn vrouw beschuldigd van discriminatie.
Het gesprek daarover verliep eigenlijk opvallend rustig. Ik vroeg door: waar zat de discriminatie precies? Het antwoord: mijn vrouw, die tot dan toe welgeteld één zin had gezegd, had het woord “jullie” gebruikt.
“Jullie.”
Get Brian van Rooijen’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Ze bedoelde: jullie, de groep jongeren op fatbikes. Jullie staan hier wel vaker. En in zekere zin bedoelde ze dus wél “mensen zoals jij”, maar dan mensen zoals jij mét een fatbike. De jongen hoorde er iets anders in: mensen zoals jij, met jouw afkomst. Ik legde uit dat zijn aanname verkeerd was, waarop hij vertelde wát zijn afkomst dan was. En daar zat meteen het hele misverstand in een notendop: tot dat moment wist ik niet eens wat zijn afkomst wás. Hij benoemde zelf als eerste het enige dat er volgens hem toe deed, en dat wij niet eens kenden. Ik gaf nogmaals aan dat het er niets mee te maken had, er werden nog wat foto’s gemaakt, en daarna was het klaar.
Maar thuis liet het me niet los. Niet eens vanwege de boosheid, die zakt wel, maar vanwege de verbazing. Hoe kan een woord dat bestaat om een groep aan te spreken, opeens verdacht zijn zodra je het tegen een groep gebruikt? “Kunnen jullie even opzij?” is grammaticaal het meest neutrale wat je kunt zeggen. En toch vraag ik me nu serieus af of ik het nog kan gebruiken tegen een groep jongens op fatbikes zonder dat het als iets anders wordt gehoord.
Ik heb altijd meegekregen dat je bij wat iemand zegt van de positieve betekenis uit moet gaan. Geef de ander het voordeel van de twijfel, ga uit van goede bedoelingen. Maar hier lijkt het alsof ik dat principe moet omdraaien: bij dit soort situaties kan ik er blijkbaar maar beter van uitgaan dat elk woord in zijn slechtst mogelijke betekenis wordt gehoord, en daar mijn woorden alvast op aanpassen. Dat voelt als de wereld op zijn kop.
Achteraf denk ik dat de jongen niet eens discriminatie bedoelde, maar racisme. Ik zal er eerlijk voor uitkomen: ik heb een hekel aan fatbikes. Maar als er iemand valt, help ik diegene, ongeacht zijn vervoersmiddel. In de hele situatie is van discriminatie geen sprake geweest. Maar doordat de jongen ervan uitging dat “jullie” op zijn afkomst sloeg, ging het gesprek opeens tóch over afkomst, terwijl niemand het daar tot dan toe over had gehad.
En daar zit het pijnlijke. Hij nam aan dat wij iets tegen hem hadden vanwege zijn afkomst, terwijl ik juist naar de groep toe was gelopen met de vraag of ze hulp nodig hadden. Hij denkt dat ik denk dat zijn afkomst een probleem is. Ik denk dat hij denkt dat ik een zeurende volwassene ben die jongeren zoals hij niet moet. Iedereen reageert op het beeld dat hij van de ander heeft, en niemand reageert nog op wat er daadwerkelijk gezegd of gedaan is: iemand kwam kijken of jullie hulp nodig hadden, en vroeg daarna of jullie ruimte wilden maken omdat het druk was.
En de jongen die gevallen was? Daar heeft, voor zover ik heb kunnen zien, niemand van jullie zich echt om bekommerd. Jullie hadden het te druk met foto’s, filmpjes en verontwaardiging. Uiteindelijk ging het jullie niet om de gevallen vriend, het ging jullie om de sensatie.
