Nereden nereye?
Factory projesini uygulamaya başladığımız 2019 yılında niyetimiz, Teyit gibi yanlış bilgi sorununu kendine dert edinmiş (ya da dert edinecek) çözüm fikirlerinin geliştirilmesi, uygulanması ve sürdürülmesini desteklemekti. Diğer toplumsal ve çevresel sorunlar gibi, yanlış bilgi sorununun da tek başına çözülebilecek bir sorun olmadığının farkındaydık. Bu sorun; dallı budaklı, katmanlı ve ekosistemin pek çok paydaşını ilgilendiriyordu. Eleştirel dijital medya okuryazarlığının düşük olması, platformların çeşitli politika ve uygulamaları, medya organizasyonlarının politik yanlılıkları, siyasal ve toplumsal kutuplaşma, hız odaklı yayıncılıktan kaynaklı teyitçilik reflekslerinin yeterince çalıştırılamaması… Bu sorunu besleyen nedenlerden yalnızca birkaçı. Elbette bu sorunların altındaki kök sebepler de cabası. Böyle devasa bir sorunun belli alanlarına çözüm geliştirebilmek motivasyonu ve gayesiyle 2019 yılında Factory kapsamında Ankara ve İstanbul’da atölyeler düzenledik. Çözüm fikirlerinin ortaya çıkmasını kolaylaştıracak yöntemlerle tasarlanan bu etkinliklere 100’den fazla katılımcı dahil oldu, katılımcılara alanlarında uzman 20’den fazla akademisyen, medya profesyoneli ve girişimci mentörlük ve yol göstericilik yaptı. Etkinlikler sonunda yanlış bilgi sorununun çözümüne yönelik 7 prototip geliştirildi ve Ankara’da düzenlenen final etkinliği Fanustan Çıkış’ta ekipler çözüm fikirlerini sundular.
Factory’nin 2020 ve 2021 yılında düzenlenen ikinci ve üçüncü dönemlerini Impact Hub İstanbul’un içerik partnerliğinde, bilgi ekosistemi sorunlarını etraflıca ele alacak şekilde tasarladık. Bu haliyle program hem daha yapılandırılmış bir kuluçka sürecini, hem de topluluk perspektifini içeriyordu. Fikir Geliştirme Atölyeleri ve Bootcamp’lerde pek çok ekip ve kişiyle yakından çalışma imkanımız oldu. Bootcamp’ler sonunda başarılı olan 5 yeni medya girişimi ve bilgi aktivistine uzun dönemli mentörlük desteği sağladık. Mentörlük desteğinin yanında program etrafında bir topluluk oluşturmaya, benzer dertleri paylaşan ekipleri bir araya getirmeye de gayret gösterdik. Benzer dertler benzer deneyimleri de beraberinde getirdiği için, buradaki akran öğrenimi perspektifimiz girişimler için çok faydalı oldu.
Program tasarımına bir dokunuş: ihtiyaçlara göre esneklik
Projenin her kapanış döneminde uygulayıcılar olarak öğrenimlerimizi derledik ve bu derlemeler sırasında da sürekli faydalanıcılardan geri bildirim topladık. Geri bildirimlerin pek çoğunda topluluk vurgusu ön plandaydı. Dolayısıyla yol bizi Factory’i diğer programlardan farklı kılanın bu topluluk perspektifi olduğunu anladığımız ve bundan sonra stratejimizi bu doğrultuda kurgulayacağımız o yere getirdi. Ekosistemde destek programı olarak konumlanan kurumların varlığı da bu kararı vermemizde çok destekleyiciydi. Kuluçka ve benzeri destekleri ekosistemin diğer aktörlerinin sağladığı, ekipleri bir araya getirme misyonunu da Factory olarak bizim üstlendiğimiz bir gidişat, yaratmak istediğimiz ekosistemin olmazsa olmazıyla da çok uyumluydu: İş bölümü.
Get Factory’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Bu motivasyonla Factory artık, üyelerinin birbirlerini öğrenimleri ve deneyimleriyle besledikleri, beraber işbirlikleri geliştirdikleri bir yeni medya topluluğu olmuştu. Teyit de bu topluluğun kurucu üyelerinden biri olarak Factory çatısı altında konumlandı.
Geçen sürede topluluk geliştirmeye ve belki de var olanın adını koymaya dair çokça deneyim edindik. Öncelikle ortak bir gaye gerekliydi, tek bir cümleyle ifade etmek her zaman kolay olmasa da bu ortak gayeyi şu şekilde ifade edebiliriz: insanların bilgiyle ve haberle karşılaşma deneyimlerini daha iyi bir hale getirmek. Bu gayede hizalanarak; düzenli buluşmalarımızla topluluk için rutinler oluşturduk, birbirimizin çalışmalarına güncel kaldık. Ortak meselelerde tartışmalar düzenledik, bazen bir bilene danıştık. Birbirimizden bolca ilham aldık, bildiklerimiz ve yaptıklarımızla güç ve iş birlikleri geliştirdik. Rekabeti dışlamadık ama olabildiğince de alanlarımızı gözettik. Sürdürülebilir, işleyen bir girişim olmak uzunca bir yol, en önemlisi de Factory’de birbirimize yol arkadaşlığı yaptık.
Şimdi…
Factory ismiyle üçüncü yılı geride bırakıyoruz. Bu marka altında pek çok türde etkinlikler düzenledik, bilgi ekosistemi ve sorunlarına dair bir farkındalık mutlaka yarattık, çözümler için çeşitli yollar denedik, deneyenleri bir araya getirdik. Teyit’in altındaki Factory, haliyle misyonunu yavaş yavaş tamamlıyor. Şimdi temel gayemiz yeni bir surette topluluk üyesi 13 organizasyon, ekosistem partnerlerimiz ve aramıza yakın gelecekte katılacak ekiplerle birlikte Türkiye’de yeni medya girişimleri için bir ağ olmak. Bu ağ, üyelerinin birbirini gözettiği, birbirlerinin gelişimlerine katkıda bulunduğu, en önemlisi de ekosisteme yeni sorunlar miras bırakmaktan kaçınarak, mutlaka belli ilkeler çerçevesinde eylediği yeni bir yapı olarak varlığını sürdürmeyi planlıyor.
Burası bilgi ve haber alma, üretme, düzenleme ve yaygınlaştırma deneyiminlerini iyileştiren, sorunlara karşı alternatif bir çözüm perspektifi sunanların bir araya geldiği bir yaşam alanı; ihtiyaç duyduğunuzda kapısını çalabilirsiniz.
PS: Bu kısa bir güncellemeydi. Factory’nin 3 yıllık yolculuğunun ayrıntılı raporu ise çok yakında Teyit’in web sitesinde yayınlanmış olacak.
Selin Yıldız — Factory
