Malumatfuruş #23 “Question Quadrant”
Neden Soru Sorarız? (İlginç olan bu da bir soru cümlesi)
Question Quadrant, felsefi soruları tanımlamak için kullanılan ve onları diğer tür sorulardan ayıran bir yöntemdir.
Örneğin, aşağıdaki karikatür hakkında sorular soruyor olsaydık,
Aşağıdaki türden sorular sorabiliriz:
Amcabey ne yapıyor?
Amcabey neyi temsil ediyor?
Amcabey neden küçük bir Amcabey’in elinden tutuyor?
Amcabey’in elinde tuttuğu nesne nedir?
O dönemde karikatürler siyasi içerikli miydi?
Karikatür alanında günümüze kıyasla ne tür farklılıklar mevcut?
Amcabey’in smokin giymesinin sebebi nedir?
Karikatürde yurtdışı esintileri mevcut mu?
Karikatürler hangi mecralarda yayınlanıyordu?
Günümüzde Cemal Nadir Güler’in karikatürlerine kolay ulaşabilir miyiz?
Felsefi Sorulara Eşit Davranmalı mıyız?
Phillip Cam, yukarıdaki tarzda soruları farklı kategorilere ayırabileceğimizi önerdi:
Metinsel Sorular (Textual Questions-Text) — kapalı (Closed) — bunlar verilen metne bakarak cevaplanabilecek sorulardır. (sol üst)
Get Emirhan Çalışkan’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Metinsel Sorular (Textual Questions-Text) — açık (Open) — bunlar edebi spekülasyonlara açıktır, cevabın ne olduğuna dair birçok olasılığa sahip olabiliriz.
Entelektüel Sorular (Intellectual Questions-Life) — kapalı (Closed) — bunlar, öğrenmek için daha fazla okuma veya araştırma yapmamızı gerektirecek sorulardır. Cevabı bulmak için metinle ilgili daha fazla araştırma yapabileceğimiz sorulardır.
Entelektüel Sorular (Intellectual Questions-Life) — açık (Open) — bunlar daha geniş sorulardır. Cevap için nedenlerimizi değerlendiririz, kavramları daha ayrıntılı olarak inceleriz. Cevap(lar) bulmak için kafa yormamız, belki de doğrulamamız veya reddetmemiz gerekebilir. Entelektüel olarak kavramla meşgul oluruz. (1)
Kapalı bir sorunun uygun tek bir cevabı vardır, oysa açık bir sorunun daha fazla olasılığı olabilir. Şimdi bunu minik bir aktiviteye dökelim. Yukarıda karikatür için önerdiğim sorulara bir göz atın ve hangi çeyrekte olması gerektiğini belirleyin.
Kavramlar Göçü
Muhtemelen sandığımız kadar çok bilmiyoruz. Teste tabi tutulduğunda çoğu insan, anladığını düşündüğü günlük şeylerin işleyişini açıklayamadığını fark edecektir.
Bana inanmıyorsanız şunu deneyelim. Günlük kullandığımız bir nesneyi (fermuar, kapı, kulaklık, telefon) bulalım ve nasıl çalıştığının ayrıntılarını anlatmaya çalışalım. Hatta biraz daha abartalım, felsefi kavramları (epistemoloji, etik, felsefe) açıklamaya çalışalım. Bu da yetmez dersek soyut kavramları (aşk, sevgi, korku) açıklamaya çalışalım. Bilgimizde büyük olasılıkla beklenmedik boşluklar keşfedeceğiz. Psikolojide, bu bilişsel engele açıklayıcı derinlik yanılsaması diyoruz. Gerçekte anlamadığımız bir şeyi tam olarak anladığımızı düşündüğümüz anlamına gelir.
Bunu her gün cümlelerimizde görüyoruz. Bu kelimeleri sıklıkla kullansak da anlamları genellikle belirsizdir. Bilgilerimizdeki boşlukları maskeleyerek, tam olarak anlamadığımız kavramları cümlelerimizi parlatan bir yer tutucu olarak görev yapıyorlar. [2]
Konu ne olursa olsun boşluklarımızı keşfetmek, gelecek vadeden yenilikler için çok önemlidir. Bilgideki teşhis edilmemiş bir boşluk, bir sorunu tam olarak anlayamayabileceğimiz anlamına gelir. Bu, yenilikçi çözümleri engelleyebilir.
Bir şeyin adını bilmekle, o şeyi bilmek arasında devasa bir fark vardır. Bunun farkına erken varmak gerekir. — Richard Feynman
Kavramları öğrenirken kendimize açıklamamız çok iyi bir yöntemdir. İnsan bilmediği bir şeyi başka birine açıklayamaz. Kendi kendine öğretme alışkanlığı edinmek çoğu kişinin izlediği bir yol. Açıklamalarımız, kendi bilgi boşluklarımızı ortaya çıkaracaktır ve anlamları net olmayan kelimeleri, kavramları belirleyecektir.
Soru Sormak Öğrenilecek Bir Konu mu?
Daha iyi bir sorgulayıcı veya öğrenici olmanın ilk adımı, daha fazla soru sormaktır der Sokrat. Elbette, çok sayıda soru, bir konuşmanın kalitesini etkileyen tek faktör değildir: Tema, ton, sıra da önemlidir.
Albert Einstein, “Question everything,” demiştir. Kişisel yaratıcılık, yeni bilgiler arama istekliliğine dayanır. Üzerine iyi düşünülmüş sorular ve cevaplar daha edebi ve daha etkili etkileşimleri teşvik eder. Kişileri keşfe doğru yönlendirir. Ancak soruların ve yanıtların performans meselelerinin çok ötesine geçen bir güce sahip olduğuna inanıyoruz. Tüm soruların kaynağı, merak ve hazdır. Bir sohbetin büyüsünün, parçalarının toplamından daha büyük bir bütün oluşturacağı inancıyla sorular sorar ve yanıtlarız. Hem hayatlarımızda hem de işimizde sürekli kişisel bağlılık ve motivasyon, soru sormanın ve cevaplamanın dönüştürücü sevincini her zaman dikkate almamızı gerektirir.
Kaynakça
[1] https://medium.com/@365Philosophy/day-27-the-question-quadrant-37e499212763
