MARTIN EDEN
instagram paylaşımımın arşivi.
kitap hacimli bir kitap ve buna bağlı olarak çok uzun süre elimde dolaştı. başı ve sonu bir çırpıda okundu orta kısım ise aylar sürdü. bu yine kitapla ilgili değildi, benimle ilgiliydi.
alt sınıfta bulunan bir potansiyel kişiliğin üst(?) mertebelere çıkma serüvenini her zaman sevmişimdir. kitapta bunun işlenmesi beni tatmin etti. karakterin sözde hedefine ulaştığında yaşadığı o hisler ise tam da kendi zihin dünyamla örtüşen şeylerdi. yani burjuva aslında gerçek bir aydın olamamıştır… sadece ben alt sınıfta bulunmanın kişilik özelliklerinden öte sistemin hatası olduğunu da düşünenlerdenim. sanırım bu yüzden de martin eden’ın alt sınıf kadınları aşık olmaya layık görmemesi hissini sevemedim. çevresince ona yapılan sosyalist damgasının da onun bahsettiği gibi onunla ilgisi olmadığını zaten tek başına buradan anlayabiliriz.
Get Nur Nisem’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
kitabın çoğu yerinde notlar almadım ve altını çizmedim çünkü okuduğum ortamlar buna uyumlu değildi. eğer daha çok fırsatım olsaydı bu kitapta not alacağım çok daha fazla şey olurdu. kitap usta bir dil ve kurgunun dışında zengin bir kaynak da sunulmuş. psikoloji tarihi dersinde sıkça işlediğimiz düşünürlerin bu kitapta da ele alınması ve biraz farklı açıdan işlendiğini görmem beni besledi. çevirmenin arka sayfa notları da bu beslenmeye ciddi katkı sağladı. bu yüzden kendisinin emeğine teşekkür etmek isterim.
kitabın çoğu kitapta olduğu gibi ama bir açıdan da çoğu kitaba göre daha açık şekilde amaçsızlığa bağlı depresyona-tükenmişliğe girme sürecini kurgu-otobiyografik şekilde ele alınma başarısını hayranlıkla takip ettim. kitabın başında altını çizdiğim cümlenin kitabın kapanış hikayesi olması da ayrı manidar.. “.. ve uğruna ölmeye.”
hedeflerin insanı nasıl diri tuttuğu, büyük bir hedefin gerçekleşmesi sonucu onun dünya üzerinde bizdeki anlamıyla ses bulmadığının farkına varmanın ızdırabı ve de bir hayal kırıklığının etkileri… kitabın sanırım ki en kısa özeti bu olur.. martin eden ve dostu brissenden çerçevesi ise bende şöyle bir anlama sahip. kitaba göre martin eden’ın eserleri brissenden’ın eserinden daha büyük yankı uyandırdı ve daha beğenildi. ancak bu eden’ın eserlerinin hak ettiği bir çizgide övgü değildi veya değeri gerçek değeri çerçevesinde ele alınamadı hiç. martin alt sınıf ve burjuvaziyi hep eleştiren olduğu halde yine de eserlerini onlara sunma gayretindeydi. brissenden bunu seçmemişti. yazma tutkusu vardı ve yazıyordu. geniş kitlelere sunmayı istemeyi bırakalım bunun olmasını da engelliyordu. gerçek tutku belki de böyle bir şeydir. sadece bizde var olduğunda da bile keyif veren bir şey… eden ise geniş kitlelerin anlayamacığını fark ettiğinde dahi yazılarını postalamaya devam etti çünkü bunu bir gelir aracı olarak gördüğünü söyledi peki o halde neden bu geliri elde etmeye başladığında yazmayı bıraktı? tam da sadece yazmaya daha tutkuyla sağlıkla devam edebileceği bir dönemde? sandığı gibi belki de tutkusu yazmak değildi.. nefret ettiği alt sınıftan kurtulma gayretinden başka bir şey değildi belki de.. aşka dair hayal kırıklığı onun yazma hevesinin önünde engel de oldu diyebiliriz ancak ruth’a kendisi 2 yıl içerisinde tüm maddi sorunları yoluna koyacağı ve böylece bir sorun kalmayacağını dillendiren kişiydi. yani ruth’un ve ailesinin bu beklentisini başta doğru bulmasa da kabul eden kendisiydi ancak sonrasında kendisine dönen bu kızı istemedi.. sahte ve gerçek martin’i değil ün kazanmış martin’i istedikleri için soğuduğunu belirtti. ancak sonrasında kendisi de aslında ruth’a değil kendi zihninde kurduğu kadına aşık olduğunu dile getirdi.. bu olay çerçevesi üzerine çok şey denebilir ancak ben şunu söylemek isterim;
aşk beklenmedik ve birdenbire olabilir, hayattaki çoğu şey gibi.. işte bu yüzden belki de henüz daha bir şeyler olmadan üzerine düşünmemiz, kendimiz ve beklentilerimiz adına bir fikir edinmemiz kendi dünyamızın en aydınca hareketi olacaktır. iyi şeylerin olmasını dilerken kendi sonumuzu yazmaktan belki de böylece korunmamız gerekiyordur…
teşekkürler jack london, hacmine rağmen böyle akıcı bir kitap yazdığın ve hacminin karşılığında böyle dolu bir eser bıraktığın için.
