Güney Amerika’nın Efsanevi İçeceği: İnca Kola’nın Hikayesi
Peru’nun Gizli Hazinesi
Bir gayrimenkul yatırım araştırması için yine yollardayım. Uzun bir yolculuk olabilir, eğer kendi aracımla gitsem yaklaşık 800 km mesafeyi 8–10 saat gibi bir sürede ancak kat edebiliyorum. Havayolu ile seyahat, hava alanına yolculuk süresi, uçak kalkmadan en az 2 saat önce orada olma zorunluğu ve inince bavulları bekleme sürelerini toplarsak neredeyse kara yolu yolculuğuna yakın bir süre alıyor. Havada kalma süresi oldukça kısa 45 dakika ile 1 saat arasında gitmek istediğim yere varıyorum. Neyse biz havayolunu tercih ettik.
Dalaman hava limanını çok seviyorum. Küçük bir alana sahip ama iç dizayn çok ferah ayrıca bitkiler ile süslenmiş. Her yerde ege ve akdeniz bölgesine ait ağaçlar, bitkiler mevcut.
Bir tane kabin bagajım var. Hava limanında çok beklemiyorum. kalacağım yere gitme için toplu taşıma maalesef yok. Sadece taksi seçeneği var. Burada kalacağım süre zarfında farklı yerlere gideceğimden araç kiralamak mantıklı geliyor. Yine burayı neden sevdiğim konusuna bir tık daha ekliyorum çünkü araç kiralama sadece 10 dakikamı alıyor. Aracımı teslim alıp kalacağım yere gidiyorum. Bu arada uçak hava limanına gece iniyor, en iyisi gidip uyumak diyorum kendime.
Sabah müthiş bir hava var, temiz ve en güzeli güneşli açık bir hava. Aylardan kasım olmasına rağmen sıcaklık 22 dereceyi gösteriyor. İyi bir kahvaltıdan sonra işlerimi halletmek için yakın arkadaşım ve emlakçım kamil abinin yanına gidiyorum. Hoş sohbet ve tabii ki kahve, işimiz uzun sürüyor. Birkaç sorun oluyor gayrimenkul işinde. Akşama kadar uğraşıyoruz. Kendi kendime buradaki işim uzun sürecek diyorum.
Neyse ki ertesi gün işler enteresan bir şekilde yoluna giriyor. Bunu bizim kamil abinin hayata bakış açısına bağlıyorum. Adam sürekli pozitif ve inançlı birisi, namazlarını hiç kaçırmaz, nerede olursa olsun bir kaybolur, bilirsin ki namaza gitmiş. Onun bu pozitif yaklaşımları olayları kolay bir şekilde çözmesini sağlıyor. Bu yolculuğumuz da işlerimiz iyi sonuçlandı diye konuşuyoruz. İşler bittiğine göre eve dönme zamanı geldi. Hemen uçak saatlerine bakıyorum, maalesef aynı gün veya ertesi gün uçak yok. Biraz canım sıkılıyor, evde işlerim var ayrıca dükkanda bekleyen bir sürü iş. Sonra bunun bir fırsat olduğunu düşünüyorum. Bir günlük kafa dinleme operasyonu yaparım diyorum.
Planım deniz kenarı aktiviteleri yapmak, neler lazım diye şöyle bir gözden geçiriyorum. Hemen eksikleri çıkarıyorum. Kamp sandalyem yok, havlu, şort, terlik derken bakıyorum eksik çok. hemen bunları temin ediyorum. Sıra rota belirlemeye en yakın ve en sevdiğim yer neresi, hemen kafamda resimler geçiyor. Seçiyorum bir tanesini, evet en mantıklı yer Sarsala plajı. Bu arada akşam üstü, hava 1–2 saate kararacak, sabah erken gitmek daha mantıklı olur diye düşünüyorum.
Ertesi sabah müthiş bir gün, sıcaklık 23 derece, planı uygulayabiliriz. Yola koyuluyorum. Arabanın bagajında tüm malzemeler tam. Yanıma marketten içecek bir şeyler alıyorum. Tabii ki kahve olmazsa olmaz. Bu arada yola çıkmadan iyi bir kahvaltı yapıyorum. Plaja varıyorum ve kimseler yok, bu kocaman yer sadece benim mi? Bu biraz ürkütücü geliyor. Sonra denizde tekneler var içinde de insanlar, biraz rahatlatıyor beni. Tabii burası çok bilinen bir yer, boş kalması imkansız. Birer ikişer gelmeye başlıyor insanlar. Mevsim itibarıyla deniz suyu pek sıcak değil ama ben buraya gelmişken denize girmemek olmaz. Deniz çok keyifli, ilk girerken oldukça üşüyorsunuz ama sonra vücut alışıyor.
Sonra kıyıya çıkıp sandalyeme oturup telefonumdan bir şeyler karıştırmaya başlıyorum. Hatta bazı arkadaşlara buranın fotoğraflarını atıyorum. Kendimce bulunduğum güzel ortamı onlarla paylaşmak istiyorum. Yorumlar; yaşıyorsun bu hayatı gibi klasik şeyler. Bu arada ortam kalabalıklaşıyor, benim gibi tek başına gelen neredeyse yok. Herkes ya eşiyle yada arkadaşlarıyla gelmiş, bu beni biraz ortam da yalnızlaştırıyor. Keşke eşimle gelseydim diye içimden geçiriyorum. Manzaraya bakarken insanların konuşmalarına da kulak misafiri oluyorum. Herkes çok mutlu bunu muhabbetlerinden anlayabiliyorum.
Get Omer Rasna’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Bir iki metre uzağımda benim gibi yalnız takılan bir amca var. Amca diyorum çünkü yaşı 60–70 arası gibi duruyor. Selam veriyor, “merhaba” diyor bende selamına karşılık veriyorum. Sanırım oda benim gibi yalnız başına ve bundan rahatsız olmuş ki sandalyesini alıp yanıma geliyor. “buraya oturmamda bir sakınca var mı?” diye soruyor. Ben de sorun yok diyorum. Ama türkçesi oldukça bozuk bunu soru sormasındaki bozuk türkçeden çözebiliyorum. Biz türklerin hemen nerelisin sorusunu yapıştırıyorum. Gülüyor sonra İspanyalıyım diyor. Şaşırıyorum çünkü bu bölge genellikle alman veya İngiliz turistler tarafından tercih ediliyor. Uzun ama genellikle benim sorularıma cevaplardan oluşan bir sohbet başlıyor.
Bu amcanın ismi Adrian, 67 yaşındaymış, eşi 2 sene önce ölmüş, eşiyle buralara bir kaç defa gelmişler. Anladığım kadarıyla eşini anmak ve o günleri tekrar yaşamak için buralara geliyor. Anlaşılan buraları sevmiş. Mesleği elektronik, iletişim, telefon gibi bir şeyler, anlatmaya çalışıyor fakat ben çok anlayamıyorum. Uzun süre Amerika kıtasında çalışmış, daha çok Güney Amerika, Peru, Bolivya, Kolombiya gibi ülkelerde çalışmış. Teknik konular üzerine konuşuyoruz. Sonra sohbet esnasında kendisi bira içtiği için bana da ikram etmek istiyor, bende kullanmadığımı söylüyorum. “hımm müslüman olduğun için mi” diye soruyor, bende onaylar gibi kafamı sallıyorum.
Bu içki meselesi üzerine bana bir hikaye anlatmaya başlıyor; Güney Amerika içkisi İNKA KOLA ile alakalı. Bu içecek sadece o bölgede tüketilen sarı renkli limon ve bölgeye ait bazı meyvelerin aromatiklerini barındıran bir içecekmiş. Bu içeceği üreten firma, göçmen bir İngiliz ailenin ve 1928 senesinde kurulmuş. Yani şirket sahiplerinin atalarının İngiltere’den göç etmiş bir aile olduğunu söylüyor. Bu şirkete bazı işler yapmış zamanında o sebeple konuya oldukça hakim.
Şirket Peru’nun başkenti Lima’da faaliyet gösteriyormuş. Günümüzde satılan içeceğin aroması 1935 yılında tam olarak formüle edilmiş. İlk başta sadece Peru da satılan bu içecek daha sonraları bir çok Güney Amerika ülkesinde satılmaya başlıyor. Bu tarihlerde dünyada malum o markanın siyah kolaları satılmakta, rakip tanımaz şekilde her ülkede popüler oluyor tabii, Güney Amerika da ise halk genellikle İnka kolayı tüketiyor. Ulusal olan o malum kola markası bu bölgede istediği satış rakamlarına ulaşamıyor. Bir çok kampanyalar deneniyor, fakat başarılı olmuyor. Halk bu kendi markalarına oldukça sadık, kültürlerinin bir parçası olarak görüyorlar. Adrian amca tadının pek güzel olmadığından bahsediyor. Ama oranın halkı bu tada çok aşına olmalı ki vazgeçmiyorlar. Şunu düşündüm; insanlar alışkanlıklarından veya sürekli tükettikleri tatlardan vazgeçmiyorlar.
İnka Kola şirketi pazar payının büyük bir kısmını yıllarca elinde tutuyor. Fakat ülkenin ekonomik sıkıntıları veya yanlış alınan kararlar sonucu 1997 yılında hisselerinin bir kısmını malum firmaya satıyorlar. 2000 yılında benzer sebeplerden daha fazla hissesini aynı şirkete devrediyor. Günümüzde ise toplam hisselerin üçte ikisi dünya içecek devinin elinde olduğunu söylüyor. Biz bu konuşmayı yaparken belki tüm hisselere sahip olmuş olabilirler diye aklımdan geçiriyorum. Bir halkın daha elinden kültürünü ve inandığı şeyleri hissettirmeden onlardan alan bir kapitalizm var. Bu konuşma sonunda Adrian amca kapitalizmin bir gün dünyanın her yerini saracağını söylüyor. Ben zaten o anda yaşadığımızı düşünüyorum.
Adrian amca ülkesinde daha önce yaşamış Endülüslü Müslümanlardan bahsediyor. Belki benim soyumda da Endülüslü kanı olabilir diye ekliyor. Ailesinin yaşadığı bölgede oldukça kalabalık bir Müslüman İspanyollar olduğunu söylüyor.
Adrian amcaya Dalaman kabristanlığından bahsediyorum, ilk başta anlamıyor, sonra “insanların ölünce gömüldükleri yer” diye açıklama yapıyorum. Kendisi yaşı itibarıyla bir çok yakınını kaybetmiş olmalı ki hüzünleniyor, bunu yüzünün şeklinin değişmesinden anlıyorum. Önceki gelişlerimin birinde bir tanıdığımın cenazesi sebebiyle bende kabristanı görme fırsatı bulmuştum. Ona orada gördüğüm bazı mezar taşlarından bahsediyorum. Mezar taşlarının üstündeki isimleri okuyunca şaşırıp nedenini oralı tanıdıklarıma sorduğumda bir aydınlanma yaşamıştım. Mezar taşlarında Türk isimlerinin yanında yabancı dildeki soy isimleri dikkatimi çekmişti.
İlk başta yabancılar ile evlenmiş Türklerin çocukları olabilir diye düşündüm. Ama doğum tarihleri oldukça eskiydi 1920'ler,1930'lar ve 1940'lar yazıyordu. Sonra bu isimleri tanıdıklarıma sorduğumda Dalamana gelen yabancı turistlerin burada kalmaya karar verdikten sonra yaşamlarının sonuna kadar bu kasabada yaşadıkları ve Müslümanlığı seçtiklerini öğrendim. Bu hayatlar benim oldukça ilgimi çekmişti fakat bu kasabada kalma sürelerim genellikle çok kısa oluyordu ve ayrıntılı bir bilgi edinememiştim. Adrian amcada meraklandı şimdi soru sorma sırası ona geçmişti. Kimdi bunlar, nereden ve ne zaman gelmişlerdi. Sorular akıp gitti. Maalesef bende fazla cevap yoktu, kendisine bu bilgilere ancak merkez Camisinde ki görevli kişilerden veya müftülükteki yetkililerden ulaşabileceğini söyledim.
Adrian amcanın kafasında bir sürü soru oluşmuştu, bu insanlar neden buralara geldiler, neden Müslüman oldular, neden neden? Bu soruları gözlerinde görebiliyordum. Aynı zamanda kendi ülkesinde Endülüslü Müslümanlar içinde aynı soruları sormuş muydu acaba. Daha sonraları benim bu cevapları verememem omuzlarımda ağır bir yük olacaktı. Sohbet uzamış gitmişti. Ben deniz keyfi yaparım diye geldiğim Sarsala Koyundan uzun süre aklımı kurcalayan bir muhabbetle ayrılıyordum. Adrian amcayla vedalaştık. Tekrar görüşmek nasip olur mu bilmiyorum.
Ertesi gün yine güzel bir hava vardı. Uçak saatinde hava limanındaydım. Artık eve dönüyordum.
“Dünyayı saran kapitalizmin siyah renkli elbiseler giymiş patronlarına inatla Müslümanlığın insanların aklında, kalbinde bir yer etmeye başlaması umut veriyor.”
Vesselam…
