Tazedirekt ve Hindsight Bias
Tazedirekt bugün kapandı. Şirket Aslanoba’dan yatırım almış olduğu ve birkaç ay öncesine kadar etrafa gülücükler saçmakta olduğu için bu haber biraz beklenmedik oldu.
Şimdi benim bahsetmek istediğim, içimizdeki Hindsight Bias, yani Türkçe tercüme denemesiyle “geri görüş yanılgısı”.
Haberi duymuş olan arkadaşların bir kısmı etrafa “zaten tutmayacaktı”, “makro marketten farkı neydi”, “zaten Webrazzi onları şişiriyordu” gibi güzide yorumlar bırakıyorlar. Bir kısım yorumcular sanki Tazedirekt onlara gelip “abi yapalım mı” diye sormuş, onlar da “kesinhaa hayır” demiş, ama Tazedirekt inadına kurulmuş, kurulduğu günden beri batmaya mahkummuş gibi konuşuyor. Diğer bir kısım daha insaflı davranıp Tazedirekt’in hatasının aslında hızlı büyümeye çalışmak olduğunu, girişimin çok agresif olmayıp daha sakin ilerlemiş olsaydı başarılı olabileceğini ifade ediyor.
İşte dostlar, bu Hindsight Bias’ın inanılmaz iyi bir örneğidir. Hindsight Bias, kişilerin geçmişe baktıkları zaman olacakların nasıl olacağını hep biliyorlarmış gibi düşünmeleri yanılgısına dayanır. Sebepten sonuca değil, sonuçtan sebebe gitmeye çalışır. Yanlışlamaya değil, ilişkilendirmeye dayanır.
Hindsight Bias’ın iki kardeşi ise circular reasoning (döngüsel muhakeme) ve reductionism’dir (indirgemecilik). Her şeyi bilmek isteyen ve rahatımızı bozmak istemeyen bizler içten içe başarılı olanları taklit ederek başarılı olacağımızı, başarısız olanların başarısızlıklarını da rahatlıkla ayırt edip onlardan kaçınabileceğimizi düşünürüz.
Get Oguzcan Unver’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Ama hayır, öyle olmadığını da biliriz.
Yatırım almış herhangi bir ticaret girişimi için 1.8 Milyon TL ciro, ciro değildir. %40 brüt marj ile çalışılsa bile kimsenin dişinin kovuğuna yetmez. Bu yüzden cironun abartıldığını hiç düşünmüyorum.
Şirketin probleminin girişimin organik büyümesinin reklama dayalı büyümesine ulaşamaması olduğunu tahmin ediyorum. Ki çoğu girişim bu ölüm vadisinde kayboluyor.
Ancak genel işleyişe bakıldığında ne iş modelinde, ne yatırımda, ne sitede büyük bir yanlış görmüyorum. Benzerlerinin çeşitli şekillerde başarılı olduğunu gördüğümüz bu girişim ne yazık ki belirsizliklerin arasında kayboldu. İş dünyasında belirsizlik yüksekken girişim dünyasında daha da yüksektir. Yani başarısızlıklar olur.
Ortamlarda bütün bu “biz zaten biliyorduk” söylemlerinin, hem şanssız girişimlere, hem de yorumu yapanlara haksızlık olduğunu düşündüğüm için bu yazımı paylaşıyorum.
Sağlıklı kalın
