Dilsiz Ada
Ege Denizi’nin kuzeydoğusunda, haritaların çoğunda sadece küçük bir nokta, bazılarında ise isimsiz bir leke olarak işaretlenmiş o kara parçasına yaklaşırken, rüzgar sanki “gelmeyin” dercesine yüzlerine çarpıyordu. Deniz, kurşuni bir öfkeyle kabarmış, askeri botun bordasına her vuruşunda metal gövdeyi sarsıyordu.
Kenan, botun kıç tarafındaki muşambanın altına sığınmış, ufka diktiği gözlerini kısarak yaklaşan karaltıyı izliyordu. Otuz beş yaşındaydı ama yüzündeki derin çizgiler ve şakaklarındaki beyazlar onu olduğundan daha yaşlı gösteriyordu. Astsubay kıdemli başçavuş rütbesinin getirdiği o sert, tavizsiz duruş, deniz tutmasının verdiği mide bulantısına rağmen bozulmamıştı. Hemen karşısında, midesini tutarak başını dizlerinin arasına gömmüş olan genç adam ise Uzman Çavuş Selim’di. Yirmi sekiz yaşındaydı, henüz toydu; gözlerindeki o çocuksu parıltı, bu sert dalgaların arasında sönmüş gibiydi.
“Geldik komutanım,” diye bağırdı dümenci, motorun gürültüsünü bastırmak için.
Kenan ayağa kalktı. Karşılarında duran şey bir adadan çok, denizin ortasına fırlatılmış devasa, yosun tutmuş bir mermer bloğunu andırıyordu. Ne bir ağaç, ne bir kuş yuvası, ne de hayat belirtisi… Sadece en tepede, kayaların doğal oyuğuna adeta bir ur gibi yerleşmiş, gri betonarme bir yapı seçiliyordu. Pencereleri yoktu; sadece denize bakan ince, uzun mazgalları vardı.
Bot kayalık rıhtıma güçlükle yanaştı. Motorlar sustuğunda, dünya bir anda sağır edici bir sessizliğe ve ardından sadece dalgaların kayaları döven ritmik sesine teslim oldu.
“İrtibat yok,” demişti Ankara’daki o gri takım elbiseli albay. “Acil durum butonu dışında dünyayla bağınız kopacak. Sadece gözlem. Üç vardiya. Kayıtlar her altı ayda bir alınacak. Görev süresi belirsiz. Psikolojik dayanıklılık testlerinizi geçtiniz, gerisi size kalmış.”
Eşyaları ve altı aylık erzak kolilerini rıhtıma yığdılar. Bot, onları bu ıssızlığın ortasına bırakıp motorlarını kükreterek geri döndüğünde ve sisin içinde yavaşça kaybolduğunda, Kenan ve Selim ilk kez gerçekten yalnız kaldıklarını hissettiler.
Selim, rutubetli havayı içine çekti. “Burası… Burası dünyanın sonu gibi komutanım.”
Kenan, sırt çantasını omzuna atarken, “Dünyanın sonu değil aslanım,” dedi, sesi metalik ve duygusuzdu. “Burası dünyanın unuttuğu yer.”
İlk haftalar, zaman kavramının yavaşça eriyip yok olduğu bir süreçti. Kulübe, dışarıdaki vahşi doğaya inat, içeride steril ve bunaltıcı bir laboratuvarı andırıyordu. Dizel jeneratörün hırıltılı nefesi, havalandırma pervanelerinin monoton uğultusu ve telsizden gelen o sonsuz, anlamsız statik cızırtı… Günler birbirinin kopyasıydı: Radar ekranını izle, ufku gözle, not al, yemek ye, uyu.
Bu mekanik döngüde, insan sesi en büyük ihtiyaç haline geldi. Başlarda sadece görevle ilgili konuşuyorlardı. “Radar temiz,” “Jeneratörün yakıtı tamam,” “Nöbet devri.” Ancak akşam yemeklerinde, o metal tabldot tepsilerin başında, konserve barbunya ve lapa pilavın buharı arasında, duvarlar incelmeye başladı.
Bir akşam, dışarıda fırtına camları zorlarken, Kenan çayını yudumlayıp sordu: “Memleket neresi tertip? Dosyanda Sivas yazıyordu ama şiven hiç benzemiyor.”
Selim, elindeki metal bardağı avuçlarının arasında ısıtarak gülümsedi. O an yüzündeki yorgunluk silinmişti. “Kütük Sivas komutanım ama babam ben doğmadan İstanbul’a göçmüş. Doğma büyüme Üsküdarlıyım ben. Paşalimanı, Fıstıkağacı… Oralarda geçti çocukluğum.”
Kenan’ın çay kaşığı bardağın kenarına çarptı, ince bir çınlama sesi odada yankılandı. Bakışlarını Selim’e çevirdi. “Yapma ya? Ben de Kuzguncuk’ta büyüdüm. İcadiye Caddesi’nin hemen arkasındaki yokuşta.”
Tesadüfün bu kadarı, o ıssız adada bir mucize gibiydi. İstanbul’un o karmaşık, milyonluk haritasında iki yabancı, aynı sokakların tozunu yutmuş, aynı fırından ekmek almıştı. İsimler havada uçuşmaya başladı; mahallenin delisi Rıfkı, köşe başındaki İsmet Bakkal, sahildeki Çınaraltı Çay Bahçesi, vapur iskelesinin o kendine has kokusu…
Selim anlatıyor, Kenan dinliyordu. Kenan dinledikçe, kendi geçmişinin tozlu sayfaları aralanıyordu. Aralarındaki rütbe farkı, yerini hemşehriliğin sıcaklığına bırakmıştı.
Sohbet derinleştikçe, konu kaçınılmaz olarak aşka, ayrılığa, kadınlara geldi. Erkeklerin o kapanmayan yarasına.
“Bir kız vardı,” dedi Selim, sesi buğulanmıştı. Gözleri radar ekranında değil, geçmişin puslu bir karesindeydi. “Liseden sonra… Üniversite yılları. Adı Nihal’di. Öyle şatafatlı bir güzelliği yoktu belki ama güldü mü… Güldü mü Kuzguncuk Bostanı çiçek açardı sanki.”
Kenan’ın yüzündeki hafif tebessüm dondu. Kasları gerildi. Nihal. Kendi karısının adı. Kuzguncuklu Nihal. İçinde bir yerlerde soğuk bir kuşku kımıldadı ama kendine yediremedi. “İstanbul’da Nihal çok” dedi içinden.
“Nasıl biriydi bu Nihal?” diye sordu Kenan, sesi gereğinden fazla sakin, hatta mesafeli çıkmıştı.
Selim, karşısındakinin Nihal’in kocası olduğundan habersiz, gençlik heyecanıyla, belki de yıllardır kimseye anlatamadığı o hikayeyi döküverdi. “Kumral, omuzlarına dökülen dalgalı saçları vardı. Sol kaşının üzerinde, tam şurasında küçük bir beni vardı. İnatçıydı, keçi gibi inatçıydı ama merhametliydi de. 2018 yazıydı komutanım… O yaz hiç bitmesin istemiştim.”
Kenan’ın midesine görünmez bir yumruk indi. Nefesi kesildi. 2018 yazı. Nihal ile nişanlı oldukları, düğün hazırlıkları yaptıkları o yaz. Nihal’in “Teyzemlere, Ayvalık’a kafa dinlemeye gidiyorum, çok bunaldım” dediği ve iki hafta ortadan kaybolduğu o lanet yaz.
O geceden sonra kulübenin havası, yaklaşan bir fırtınanın öncesindeki o ağır, elektrik yüklü sessizliğe büründü. Kenan için artık her kelime, her bakış, her nefes alışveriş bir işkenceye dönüşmüştü. Selim ise Kenan’ın ani sessizliğini, içine kapanmasını adanın psikolojisine, “görev yorgunluğuna” yoruyor; kendi içindeki özlemi, anlatmanın verdiği rahatlamayla büyütüyordu.
Kenan, geceleri uyuyamıyordu. Ranzasında dönüp duruyor, alt ranzada mışıl mışıl uyuyan Selim’in nefes alışverişlerini dinliyordu. O nefesler ciğerine batıyordu. Karısının tenine değen, onu güldüren, belki de ona “seni seviyorum” diyen adam, şimdi iki metre altında uyuyordu. Şüphe, zehirli bir sarmaşık gibi mantığını sarıyor, onu boğuyordu. “Belki tesadüftür” diyordu bir an, sonra “Sol kaşındaki ben” diyordu diğer sesi.
Günler haftaları kovaladı. Kenan, nöbet değişimlerinde Selim’in yüzüne bakamıyor, baktığında ise ellerinin titremesini zor durduruyordu. O eller Selim’in boğazına yapışmak istiyordu.
Bir gece, dışarıda fırtına iyice azıtmışken, jeneratörün ritmik sesi Kenan’ın beynini delerken dayanamadı. Masada harita inceleyen Selim’e döndü.
“O yaz…” dedi, sesi paslanmış bir kapı gıcırtısı gibiydi. “Ayvalık’a gitmiş miydiniz?”
Selim başını haritadan kaldırdı, şaşkınlıkla Kenan’a baktı. Bu detayı anlattığını hatırlamıyordu. “Sen nereden biliyorsun komutanım?” dedi safça. Sonra gülümsedi, o suç ortağı gülümsemesiyle. “Evet, kaçamak yapmıştık. Kimseye söylememişti, ailesinden gizli… Şeytan tüyü vardı, kandırdı beni.”
Cevap, Kenan’ın yüzüne inen bir balyoz gibiydi. Şüphe bitmiş, yerini kanlı canlı bir gerçeğe, ihanete bırakmıştı. Aldatılmıştı. Hem de şu an aynı havayı soluduğu, sırt sırta verip vatanı beklediği bu adamla.
Selim, Kenan’ın yüzündeki o korkunç ifadeyi, gözlerindeki o karanlık çukuru görünce, bir şeylerin fena halde ters gittiğini anladı. Gülümsemesi yüzünde dondu. Kenan elini arka cebine attı, cüzdanını çıkardı. İçinden vesikalık bir fotoğrafı çekip masaya, haritanın tam ortasına fırlattı.
“Bu kadın mı?”
Selim fotoğrafa baktı. Nihal, düğünlerinde çekilmiş bir fotoğrafıyla gülümsüyordu. Selim’in rengi attı. Kanı çekildi. Bakışları yavaşça, korkuyla Kenan’ın parmağındaki alyansa kaydı.
Oda buz kesti. Dışarıdaki fırtına, içeridekinin yanında meltem gibi kalmıştı.
Get Arda Gündoğdu’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Artık konuşmuyorlardı. İletişim, sadece zorunlu hırıltılardan ve baş hareketlerinden ibaretti. Kulübe, iki düşmanın hapsedildiği bir kafese dönmüştü. Selim, geçmişte yaşadığı o masum, gençlik aşkının, şu an karşısındaki adamın karısı olduğunu bilmenin dehşeti ve vicdan azabıyla kıvranıyordu. Kenan’ın gözlerine her baktığında, orada kendi ölümünü görüyordu.
Kenan ise planlar yapıyordu. Soğukkanlı, detaylı, askeri bir disiplinle cinayet planları.
Bu adada kaza olması o kadar kolaydı ki… Kayalıklar yosunlu ve kaygandı. Fırtına sertti. Elektrik tesisatı eskiydi. Bir gece, jeneratörün sigortalarını gevşetip, Selim’i tamir etmesi için fırtınanın ortasına göndermeyi düşündü. “Elektrik çarpması” raporu tutmak kolaydı. Ama yapamadı. O an geldiğinde eli gitmedi.
Başka bir gün, Selim’i uçurumun kenarında, sigara içerken gördü. Rüzgar uğulduyordu. Arkasından sessizce yaklaştı. Bir itiş, sadece tek bir hamle yeterdi. “Dengesini kaybetti, rüzgar aldı” diyecekti. Selim, ensesinde bir nefes, bir gölge hissettiği anda irkildi ve hızla arkasını döndü. Kenan’ın gözlerindeki öldürme isteğini gördü. O an, ikisi de neyin ne olduğunu biliyordu.
Selim, korkudan uyuyamaz oldu. Yemeğini Kenan’dan ayrı yiyor, suyunu bile kendi açtığı şişeden içiyordu. Adada iki düşman, birbirlerinin nefesini kolluyordu. Gerilim, havada asılı duran, her an patlamaya hazır bir bomba gibiydi.
Bir gece, gökyüzü delinmişçesine yağmur yağıyordu. Şimşekler adayı gündüz gibi aydınlatıp, ardından zifiri karanlığa gömüyordu. Kenan, artık bu yükü taşıyamayacağına, bu işkenceyi daha fazla uzatamayacağına karar verdi. Plan yapmaktan, kaza süsü vermekten vazgeçmişti. Ne olacaksa olacaktı. İhanetin bedeli ödenmeliydi.
Cebinden, silah temizliğinde kullandığı o sarı, yağlı, pamuklu bezi çıkardı. Kumaşın dokusu sertti, parmaklarının arasında sıkıştırdı.
Selim, ana odada, harita masasının başında, sanki bir çıkış yolu ararmış gibi volta atıyordu. Kenan içeri girdiğinde, Selim durdu. Göz göze geldiler. O anda, günlerdir biriken sessizlik kırıldı.
Kenan, “Hava çok kötü,” dedi. Sesi donuk, ruhsuzdu. Yavaş adımlarla Selim’e doğru yürüdü.
Selim, “Öyle,” diyebildi sadece. Geri adım atmadı, kaçacak yeri yoktu. “Kenan abi, bak…” diyecek oldu.
“Kes ulan!” diye hırladı Kenan. Aralarındaki mesafeyi kapattığı anda, elindeki bezi bir kırbaç gibi savurup Selim’in boynuna doladı. Hareketi o kadar ani, o kadar kesindi ki Selim ne olduğunu anlayamadı.
Selim’in gözleri yuvalarından fırlayacak gibi oldu. Elleriyle boğazındaki beze asıldı, tırnaklarını kumaşa geçirdi ama Kenan, yılların birikmiş öfkesiyle, aldatılmışlığın verdiği o insanüstü güçle sıkıyordu.
“Neden?” diye bağırdı Kenan, tükürükleri Selim’in yüzüne saçılırken. “Neden o? Neden benim karım ulan?”
Boğuşurken masaya çarptılar. Telsiz cihazı, kalemler, haritalar yere saçıldı. Kenan, Selim’i duvara yapıştırdı. Selim’in yüzü morarmaya başlamıştı, bilinci kapanmak üzereydi. Kenan, işini bitirmek için son bir hamle yaptı ama o sırada tavandan sızan yağmur suyunun oluşturduğu birikintiye bastı.
Ayağı kaydı. Yer çekimi, o anlık öfkeye galip geldi.
Kenan, dengesini kaybedip sırt üstü yere kapaklandı, başını beton zemine sertçe vurdu. Selim, boynundaki gevşeyen bezle birlikte yere düştü ama hayatta kalma içgüdüsüyle hemen toparlandı. Öksürerek, boğazını tutarak, can havliyle Kenan’ın üzerine atladı. Yumruklar konuştu. Kimin kime vurduğu, kimin haklı kimin haksız olduğu belirsizleşti. İkisi de sadece vahşi hayvanlar gibi, hayatta kalmak için saldırıyordu.
Dakikalar sonra, ikisi de bitkin düşüp soğuk beton zemine yığıldılar. Sadece hırıltılı nefes sesleri ve dışarıdaki gök gürültüsü duyuluyordu. Ne Kenan kalkabildi, ne Selim.
Kalkmadılar. Birbirlerine bakmadılar. O gece, o soğuk betonun üzerinde yatarlarken, aralarındaki nefret tükendi, geriye sadece posası kaldı. Öldürmek ve ölmek arasındaki o ince çizgiyi geçmişler, ama ikisi de düşmemişti.
Ertesi sabah, hiçbir şey olmamış gibi, ama her şey değişmiş olarak kalktılar. Kenan’ın sol gözü morarmış, dudağı patlamıştı. Selim’in boynunda, o bezin bıraktığı kırmızı, ipliksi bir iz, bir gerdanlık gibi duruyordu.
Konuşmadılar. Telsizi yerine koydular, masayı düzelttiler. Görev devam ediyordu. Buradan çıkış yoktu. Kimseyi arayamazlardı, helikopter isteyemezlerdi. Mahkumdular.
Zamanla, Kenan içindeki o kavurucu öfkenin anlamsızlığını, boşluğunu fark etti. Geçmiş, değiştirilemez, donmuş bir beton gibiydi. Nihal’i, Selim’i ya da kendini suçlamak, bu adadaki esaretini sadece daha çekilmez kılıyordu. Selim’i öldürse ne olacaktı? Vicdanı onu bu adadan daha beter, duvarları olmayan bir hapishaneye tıkacaktı. Nihal’i geri getirecek miydi? Hayır. Affetmek değildi bu hissettiği; sadece kabullenmekti. Sırtındaki o ağır yükü yere bırakmak.
Selim ise Kenan’ı anlıyordu. Onun yerinde olsa, belki o da aynısını yapardı. İçten içe Kenan’a hak verdi. Merakını, yarım kalan aşkını, anılarını o denizin karanlık, dipsiz sularına gömdü.
Düşmanlık, yerini tuhaf, dilsiz, mekanik bir yoldaşlığa bıraktı. Yemekleri yine beraber yemeye başladılar ama tek kelime etmeden. Birbirlerine tuzluğu uzatıyor, suyu paylaşıyor, nöbeti devrediyorlardı. Sanki o geceki kavga, aralarındaki zehri akıtmış, geriye sadece iyileşmeyi bekleyen bir yara bırakmıştı.
Aylar sonra, görev süresi dolduğunda, ufukta beliren o gri bot, bir kurtarıcıdan çok, sessiz bir devrin sonunu haber veren bir elçi gibiydi.
Eşyalarını topladılar. Kulübeyi temizlediler, izlerini sildiler. Son kez o ağır metal kapıyı kilitlediler. Anahtarın kilitte dönerken çıkardığı ses, adadaki son konuşmaları oldu.
Bota bindiklerinde, ikisi de dönüp adaya bakmadı. Deniz sakindi, çarşaf gibiydi. Motorun sesi, aylardır süren o ağır sessizliği yırtıyordu. Kaptan onlara “Geçmiş olsun,” dedi, bir şeyler sordu ama ikisi de kısa, kesik cevaplarla geçiştirdi. Artık anlatacak bir hikayeleri yoktu, ya da anlatılamayacak kadar ağır bir hikayeleri vardı.
Anakaraya vardıklarında gece çökmüştü. Limanın sarı, solgun ışıkları, yağmurdan ıslanmış asfaltta parlıyordu. Onları bekleyen iki ayrı sivil araç vardı. Siyah, resmi plakalı, camları filmli araçlar.
Kenan, askeri çantasını tek omzuna attı. Selim’e dönmedi. Yüzüne bakmadı. “Hadi eyvallah,” bile demedi. Gerek yoktu. Her şey o adada, o betonun üzerinde söylenmiş ve bitmişti. Arabasına doğru yürüdü, kapıyı açtı ve bindi. Araç hemen hareket etti, gecenin sisli karanlığına karışıp gitti.
Selim, rıhtımda bir an duraksadı. Soğuk rüzgar yüzüne vuruyor, boynundaki o hafif sızıyı hatırlatıyordu. Kenan’ın gidişini izledi. Kırmızı stop lambaları sisin içinde kaybolana kadar bekledi. Sonra derin bir nefes aldı ve kendi bavulunu eline aldı.
Arabaya binmeden önce, bavulunun ön gözünden sarkan sarı, kirli bir kumaş parçası dikkatini çekti. Fermuarın arasına sıkışmıştı.
Elini attı, bezi çekip çıkardı. Bu, Kenan’ın silah temizlediği, o gece boynuna dolayıp tüm gücüyle onu öldürmeye çalıştığı bezdi. Üzerinde hala silah yağı, pas ve metal kokusu, belki biraz da o gecenin korkusu, teri sinmişti.
Selim beze baktı. Parmaklarının arasında kumaşı hissetti. Yüzünde tuhaf, acı bir tebessüm belirdi. Bezi buruşturup pantolonunun cebine koydu. Sonra arabaya bindi, kapıyı kapattı.
“Gidelim,” dedi şoföre.
Araba hareket ederken, Selim elini cebine attı, bezi sıkıca, bir muska gibi kavradı. Bazı hatıralar zihinde değil, cepte taşınırdı. Boynunda bir iz, cebinde bir bez… O bez, yaşadığına, bir zamanlar öldüğüne ve yeniden doğduğuna dair tek kanıttı. Ve belki de, affedilmenin değil ama hayatta kalmanın ağırlığıydı.
