Leef ik nog gewaagd genoeg?
Durven is even je evenwicht verliezen, niet durven is jezelf verliezen.
Is een citaat van Søren Kierkegaard, een Deens filosoof. Ik lees het in de Volkskrant, in een interview met Stine Jensen, die het als levensmotto van haar vader noemt in haar recente oratie als bijzonder hoogleraar publieksfilosofie. Even zoeken met een populaire zoekmachine leert mij trouwens dat zij dit motto vaak noemt en anderen in haar navolging nog vaker, maar wat Kierkegaard nu echt gezegd heeft vind ik minder makkelijk terug. Maar ja, toen Kierkegaard leefde was er nog geen internet en ik beheers het Deens niet…
In het plaatje bij dit verhaal is het durven heel zichtbaar maar ook vrij ‘plat’. In mijn jonge jaren had ik het zeker gedurfd, nu ontbreekt het me aan oefening en conditie, niet per se aan durf. Het Deense woord voor durven is ‘wagen’ zegt Stine Jensen en dat maakt het als levensmotto volgens haar nog mooier. Wagen is ook een Nederlands woord, zoals in ‘zich op glad ijs wagen’, of ‘een gewaagd plan’. Er had dus ook kunnen staan:
Iets wagen is even je evenwicht verliezen, niets wagen is jezelf verliezen.
Wagen heeft voor mij ook meer gewicht, alsof er echt iets op het spel staat. Zo vertaald vraag ik mijzelf meteen af, waag ik nog voldoende? Stel ik voldoende in de waagschaal, of heb ik mezelf verloren zoals Kierkegaard het zegt?
Get Allemaal anders’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Zoekend naar de echte bron van het motto kom ik het volgende tegen, wat ook aan Kierkegaard wordt toegeschreven:
Christus heeft geen docenten aangesteld, maar om navolgers gevraagd.
Een groot deel van de Nederlandse literatuur lijkt geschreven door auteurs die zich aan de ‘docenten’ hebben ontworsteld, dat hebben geprobeerd, of er nog steeds druk mee zijn. Denk maar aan Jan Wolkers, Maarten ‘t Hart, Jan Siebelink en recenter Franca Treur. Zij hebben woorden gegeven aan hun worsteling, velen hebben zich er in herkend, anders waren zij als schrijvers nooit zo succesvol geweest. Mijn oog viel echter niet op dat laatste motto vanwege deze schrijvers, maar vanwege het verdriet dat ik deze week bij mijn partner zag. Zij, net als vele anderen en ook ik, komt uit een gezin waar het geloof vooral een richtlijn leek voor hoe je ‘niet’ moest leven en we waren omringd door ‘docenten’. Dat heeft ons gevormd en bij velen voor een levenslange wrok gezorgd. Het heeft er bij veel van ons ook voor gezorgd dat we niet ‘gewaagd’ durfden te leven, want wat vinden anderen daar dan wel van? Dat is ons van jongs af aan onderwezen.
Ga ik antwoord geven op mijn eigen vraag? Leef ik gewaagd genoeg? Daar mogen anderen over oordelen is een manier om het oordeel bij mij zelf weg te halen. Dat is slap uiteraard. Ja, ik leef gewaagd genoeg in die zin dat ik in mijn werkzame leven geregeld als eerste zaken benoem en ter discussie stel, wat door anderen gewaardeerd lijkt te worden. Nee, ik leef niet gewaagd genoeg. Het is makkelijk spreken vanaf de ‘moral high ground’ van een vaste aanstelling, eigen huis en toekomstig pensioen in een van de meest welvarende landen ter wereld.
‘Wagen’ in de vermeende woorden van Kierkegaard is een grote opdracht. Durven, wat Stine Jensen er van maakt, is beter haalbaar. Daar kan ik stappen in maken, kleine en grotere. Durven kunnen we allemaal, binnen onze mogelijkheden. Voor ‘wagen’ zijn denk ik bijzondere mensen nodig, maar liever geen waaghalzen.
P.S. Vaak krijg ik kritiek dat ik te lang door ga op een thema en ga oreren. Soms hoor ik, je was op de kansel thuis geweest, lekker preken. Het bovenstaande lezende kan ik iedereen die dat zegt alleen maar gelijk geven. Daarom zijn er platforms als dit, je kan het lezen, je kan stoppen, niemand ziet dat je vertrekt. Dat is anders dan vroeger toen we nog maar een pepermuntje vroegen aan moeder…
