“Avoid Side Effects” — proqramlaşdırmada çox vacib bir prinsipdir, xüsusilə functional programming (funksional proqramlaşdırma) kontekstində.
🔹 “Side Effect” nədir?
Side effect (yan təsir) — bir funksiyanın öz daxilindəki əməliyyatdan kənarda hansısa dəyişiklik etməsidir. Başqa sözlə, funksiya çıxışdan əlavə olaraq proqramın digər hissəsinə təsir edirsə, bu artıq “side effect” sayılır.Yani impure funksiya kimi işləyir.
🔸 Nümunələr — Side effect olan hallar:
Aşağıdakı əməliyyatlar side effect sayılır:
Qlobal dəyişəni dəyişmək
Console-a nəsə yazmaq (console.log)
API-ya sorğu göndərmək
DOM-u dəyişmək (səhifədə element əlavə etmək)
Fayla yazmaq/oxumaq
Database əməliyyatları
🔹 Side effect olmayan funksiyaya nümunə (Pure Function):
Bu funksiya:
Eyni input üçün həmişə eyni nəticəni verir.
Xarici dünyada heç nəyi dəyişmir. ➡️ Bu, pure function-dur və side effect yoxdur.
Side effect olan funksiya:
Get terlan sireliyev’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Bu funksiya:
Qlobal count dəyişənini dəyişir
Console-a yazı çıxarır ➡️ Yəni iki yan təsiri var.
✅ Niyə “Side Effect”lərdən çəkinmək lazımdır?
Kodun təmizliyi azalır — Funksiya bir neçə yerdə dəyişiklik edirsə, onu başa düşmək və təmir etmək çətinləşir.
Test yazmaq çətin olur — Yan təsirli funksiyalar test edilərkən nəticə dəyişə bilər.
Debug çətinləşir — Bir bug haradan qaynaqlandığını tapmaq çox vaxt aparır.
Kodun təkrar istifadə imkanları azalır — Pure funksiyalar istənilən yerdə rahat istifadə edilə bilər.
🧠 “Avoid Side Effects” harada vacibdir?
React komponentləri (xüsusilə useEffect-dən düzgün istifadə zamanı)
Redux və ya useReducer kimi state idarəedicilərində
