NFTfi vs.sigorta fonları
Türkiye’nin ilk BES (SPK Tarafından yapılan Bireysel Emeklilik Lisansı) lisans sahiplerinden biri olarak hem BES hem de hayat-emeklilik üzerine profesyonel olarak çalışmış biri olarak;
NFTFi, NFT parçalanması, NFT kiralama, NFT türevleri, NFT kredisi ve NFT kitle fonlaması dahil olmak üzere çok sayıda farklı dal ve geliştirme yönü sağlayan yönüyle sigorta sektöründe “hayat-emeklilik sigortalarında uygulanan bir takım tarifeler ile benzerlik keşfettim. Bu arada kendimi bildim bileli ancak “benzetme, bildiğinden bilmediğine yaklaşma tünelleri” yöntemiyle öğrenebiliyorum, sanırım annemin meşhur ‘eski öğretmenlerden’ olmasının bunda payı büyük..
Gelelim mevzuya..
Burada bazı borç verme protokolleri artık kullanıcıların kredi teminatı olarak NFT’leri stake etmesine izin veriyor, hem borç verenler hem de borç alanlar, DeFi’deki daha geleneksel stablecoin’ler veya kripto para birimleri tarafından desteklenen kredilere alternatif olarak NFT’leri kullanabiliyor (NFT borç verme havuzu, aşırı teminatlandırma kullanarak çalışıyor. Borçlular teminat olarak NFT kullanırlar, bu da teminatın toplam değerinden daha düşük bir piyasa değerinden borç almalarına ve kredi ücretlerini kullanarak borç almalarına olanak tanır.) ki hayat emeklilikte eğer 3 yılı doldurmuş iseniz size nominal banka faizlerinin altında daha uygun kredi imkanı verebiliyor ve teminatı yanlış hatırlamıyorsam emeklilik fonları mesela..
NFT parçalanması, orijinal NFT ile ilgili bir dizi değiştirilebilir token aracılığıyla NFT sahipliğini paylaşma sürecini ifade eder. NFT, parçalanmak üzere bir kasaya yerleştirilir ve ardından NFT’nin sahipliğini temsil eden bir ERC-20 belirteci olarak basılır. Her ERC-20 belirteci, orijinal NFT’nin sahiplik payını temsil eder.
NFT nin parçalanması sayesinde ben de çok pahalı koleksiyonlara erişme, ortak olma imkanı bulucam işte yeni dünyanın bana bildiğim dünyada asla hak vermediği bir şey daha! 😊
Gelelim NFT kiralamaya ; NFT kiralama da bireylere sınırlı bir süre içinde NFT kullanma imkanı sunar.
“Blokzincir teknolojisi ile tapu-ev-araba-yat almak, ruhsatın akıllı sözleşmeler olduğu, ödemeler eşleşmesinin aracı bir platform üzerinden eşleştiği ve doğrulanması halinde anahtarın cüzdana iletildiği günlerdeyiz..
Fiziksel hayatta asla sahip olamayacağım şatoya ortak olma şansı, belki de bir adaya hissedar olmak, ya da bir yata..burada da olası bir hisse hatasını yine tapu kütüğü yazarlarınca çözülür gibime geliyor..
Hadi biraz daha tırmanıyorum; hepimizin bildiği devre mülkler var; 7–10–15 er günlük yıllık aidat bazıları senede 3 devre bazıları daha az ya da daha fazla..bunları hisse oranında düşünsek, devre-yat, devre-şato, devre-araba neden olmasın? Dünya abonmanlık sistemleri hızla yayılıyor ki bunun “afet çağı” ile tetiklendiği de aşikar, yani böylesi iklim değişikliğinin tetiklediği yeni dünyada herhangi bir taşınmaza sahip olmamak istememek nasıl da mantıklı, kirala ve/veya hissedar ol, kullan aidatını öde devam et.. ”
(https://www.linkedin.com/posts/yasemin-k-780697150_tapu-k%C3%BCt%C3%BC%C4%9F%C3%BC-bitcoin-blokzinciri-nft-activity-7055670789542428672-OVBK?utm_source=share&utm_medium=member_desktop)
Malumunuz 2 türü var, güvenli ve güvenli olmayan. Güvenli olan; varlıklarını kiralama piyasasında listeler ve istekli kiracılar ilgili kiralama sürecini başlatabilir, borç alan ve borç veren, NFT için karşılık gelen hüküm ve koşulları belirleyecek ve ardından bir akıllı sözleşme imzalayacaktır. Bu şartlara kira ve teminat dahildir: ne kadar da tanıdık geldi değil mi?
Güvenli olmayan yani teminatsız kiralamalarda ise NFT’yi kiralayıp kiralama ücretini ödediğinde, sözleşme sona erdikten sonra, paketlenen NFT yakılacak ve kira, borç verene gönderilecektir. Teminatsız bir kiralama, her iki taraf için de riski en aza indirir çünkü kiracının teminat vermesi gerekmez ve ayrıca borç verenin orijinal varlıklarını kiralaması da gereksizdir, mesela sizin galeriniz var benimki gibi ( https://www.spatial.io/s/yasemins-NFT-collections-63a17310bff9f700011bc6f5?share=2231979589184381722)burayı magazinel hale getirmek, dikkat çekip, ziyaret eden sayısını arttırmak hatta girişi ücretli hale getirip, gezerken benim o müthiş NFT lerimi de tanıtma şansım olabilir hatta bakarsınız talipleri bile çıkar kim bilebilir 😊
Get yasemin kuleyin’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Gelelim emeklilik fonlarının haczedilemez, rehnedilemez oluşuna..Singapur da verilen mahkeme kararına bakılırsa NFT ler hukukta eşya muamelesi görecek yönünde, ki şöyle bir değerlendirmeye muhtaç durumdayız:
“Bankaların müşterilerine ait nakit ve kripto varlılar, kripto varlık hizmet sağlayıcıların malvarlığından ayrıdır. Bunların kayıtlarının ayrı ayrı tutulması, doğru takip ve yönetim için elzemdir. Bu sebeple, müşterilerin her ne suretle olursa olsun kripto varlık hizmet sağlayıcıları nezdinde bulunan nakit ve kripto varlıları, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının borçları nedeniyle, kripto varlık hizmet sağlayıcılarının mal varlığı ise müşterilerinin borçları nedeniyle kamu alacakları için olsa dahi haczedilmemeli, müşterilerin ayrıca yazılı ön izni olmaksızın rehnedilmemeli, iflas masasına dahil edilmemeli ve üzerlerine ihtiyati tedbir konulmamalı, bu suretle ilgili varlıların ayrılığı ilkesi pratik olarak da tesis edilmelidir.
Uygulamada, kripto varlık hizmet sağlayıcıları ile bunlarla işlem yapmak isteyen müşteriler arasında genellikle herhangi bir sözleşme imzalanmamakta, bunun yerine ilgili platformun kullanıcı sözleşmeleri uygulama alanı bulmaktadır. Yapılması gereken regülasyonla bu sözleşmenin asgari standartlarının çerçeve bir model esasında tespiti amaçlanmaktadır.”
Kripto varlıklara, kripto varlık hizmet sağlayıcılara ve kripto varlıklarla ilgili diğer konulara dair SerPK’da yapılacak bir tadil düzenlemesiyle getirilmesi beklenen kurallar oldukça kapsamlı bir içeriğe sahiptir. Yasalaştırma çalışmalarının odağını kripto varlık hizmet sağlayıcılar oluşturmaktadır. Buna mukabil, teknolojiye odaklanan yeni kurallar, mevcut finansal kuruluş, ürün ve hizmetler için de yenilikler getirebilir. Türleri artan kripto varlıklar, kripto paralar, NFT, akıllı sözleşme, DEFİ uygulamaları gibi çeşitlenirken hepsini kapsayan bir yasal düzenleme yapmak hem kolay hem de pratik değildir. Kripto varlıklara dair yasal bir düzenlemeler için ya kripto varlıklara yönelik yeni ve bağımsız bir kanun çıkartılması ya da kripto varlıkların öne çıkan özelliklerinin dikkate alınması suretiyle mevcut yasalarda yapılacak tadillerle yasal bir zemine kavuşturulması söz konusudur. Şu anki eğilim SerPK bünyesinde KVHS odaklı bir regülasyon ise de MiCA gibi yapılar dikkate alındığında, buna bir de konunun çok yönlülüğü eklendiğinde bağımsız bir yasal düzenleme yapılması fikrinin tekrar düşünülmesi gerekebilir. Kripto varlıkların ve kripto varlık işlemlerinin; bankacılık ürün ve hizmetleriyle ilişkisine göre sermaye piyasası faaliyet, araç ve kurumlarına daha yakın bir karakterde olduğu dikkate alınarak KVHS’lerin banka dışı finansal kuruluş statüsünde düzenlenmesi içinde olunan şartlara ve ihtiyaçlara daha uygun bir çözüm olabilir. Ülkemizde Sermaye Piyasası Kanunu’nda yapılacak bir düzenlemeyle kripto varlıkların yasal olarak düzenlenmesine dair çalışmalar ise oldukça olgunlaşmıştır. Kripto varlıklara dair yasal düzenleme yapılmasının birçok açıdan arz ettikleri güçlükler henüz aşılmış değildir. Merkeziyetsiz, her gün değişen ve gelişen tür ve uygulamalara açık blokzinciri ürünlerini ve yapıları yasal düzenleme yapılmasının önündeki en önemli engeldir. Bu noktada teknolojiyi hukuken düzenlemekle, teknolojinin ürünlerinin ve teknolojilerin kullanılmasıyla sunulan hizmetlerin yasal bakımdan düzenlenmesi hususlarının birbirinden özenle ayrı tutulması elzemdir.” (https://www.tevetoglu.av.tr/tr )
Buradan bakıldığında hayat-emeklilik fonları hakkında yıllardır konuşulan “kara para aklama” konusu da burada gündem olacak gibi görünmektedir, neticede hiçbir ülke anonimlikten hoşlanmaz, bilmek ister, ama herkes bilinmek istemez..görüldüğü üzere haczedilemez,rehnedilemez durumlar burda da olacak gibi..
Peki hayat-emeklilik,BES gibi sistemlerde meşhur stopaj oranı ne olacaktır, malumunuz stopaj yürüyen yani kara etki eder ancak hayat-emeklilik, BES de ayrılmaya kalktığınızda stopaj size süreç içinde elde ettiğiniz kar üzerinden değil toplam (kar+ana para) üzerinden uygulanıyor, sisteme destek için gelir vergisinden muaf tutulması acaba burda da sistemi beslemek için destek olabilir mi? Vergi boyutları apayrı bir mevzu malum,
Yine aklımda bir konu daha var;
Hayat-emeklilik ve BES sistemlerde istediğinizi mirasçı gösterebiliyorsunuz eğer göstermek istemezseniz de sistem hukuki olarak kanuni mirasçılarınıza ulaşıyor, yani vefat etmeniz halinde sistemin kasasına kalan bir para yok mutlaka ilgililerine ödeniyor, eğer ödemeler yapılamazsa 10 yıl kadar beklendikten sonra hazine kasasına dönüyor (eğer yanlış hatırlamıyorsam)
Peki burada ne olacak?sistemin işleyişi nasıl? Ya da nasıl olmalı?
Gördüğümüz üzere birçok yanı ile benzerlik gösteren kısımlar var, ayrılan kısımları var.
Denetim ve sorumluluk, hukuki işlemlere konu edilme bilhassa tazminat hukuku en merak ettiklerim çünkü bu sistemlere eğitim almadan, oryantasyon sağladığımdan emin olmadan dahil olmayı büyük bir risk olarak görmekteyim, çünkü teknoloji ve sanayinin gelişmesine, hızın baş döndürdüğü, bilgi-teknolojinin üssel artışı tehlike ve risk sorumluluğunu da beraberinde getiriyor, bilerek ya da bilmeyerek kapımızda tazminat davalarına taraf olma ihtimalimiz var, ki bu konulara çalışırken yaklaşık son 2 yıldır Amerikan hukukuna ister istemez yöneldim,
Mesela bir mühendis, olası bir olumsuzlukta “bilmiyordum” diyebilir ama e-devlet vs sistemlerde “temel hukuk, özel hukuk, kvkk” vb. eğitimleri aldığınız somut bir şekilde delillendirilirse hukuk size “ ben bilmiyordum diyemezsin” diyor, eğer sizde bu durumdaysanız kendimi yalnız hissetmeyeceğim, lütfen bana ulaşınız 😊
Kaynak : Av. Mete Tevetoğlu (yayınlar,videolar)
Pınar Çağlayan Aksoy (Bilkent hukuk öğretim üyesi) (yayınlar,videolar)
Gate.io
