Akvaryumda Su Değişimi
Daha önce farklı yazılarda, özellikle filtre nedir ve azot döngüsü konularında sıklıkla bahsettiğimiz su değişimi meselesi nedir?
Bu yazıda biz farklı kaynaklardan okuduğumuz kadarıyla, ve bilimsel yaklaşımla su değişiminin ne olduğunu ve hangi durumlarda gerekli olduğundan bahsedeceğiz. Siz katılabilir, veya katılmayabilirsiniz. İzin verin biz açıklayalım.
Akvaryumda sağlam bir filtreniz ve canavar bir yararlı bakteri koloniniz olduğunu varsayalım. Bu durumda tank içerisindeki her tür canlı suya biyolojik yük salacak ve bu yük sonunda amonyağa dönüşecektir. Daha önce de söylediğimiz gibi, amonyak tüm canlılar için zehirlidir ve bu bilimsel olarak kanıtlanmış bir gerçektir. Tankımızda yaşayan tüm canlılar, bulunduğu ortamda nefes alır, yemek yer, ve dışkılama yapar. Haliyle oluşan amonyaktan kaçma gibi bir şansları yoktur. Filtreniz ve canavar bakteri koloniniz çalıştığı sürece amonyak kademeli olarak parçalanarak nitrit’e, ve sonunda nitrat’a dönüşür. Nitrat herhangi bir bakteri tarafından kullanılmaz, ve canlı bitki olmadığı sürece akvaryum içerisinde sonsuza kadar birikerek artar. Nitratın kısa vadede zararlı olmadığı, ancak uzun vadede balıkların ömrünü yüksek derecede kısalttığı gözlenmiştir.
Akvaryumda su değişimi neden yapılır?
Su değişimi yapmayan tanklar gördüm. Bugün konuştuğum eski bir akvarist bu işi 20 yıl boyunca yaptığını ve hiç su değişimi yapmadığını söyledi. Sadece buharlaşan suyu tamamladığını söyledi, ben de açıkçası şaşırdım. Belki de şaşırmamalıyım, çünkü hiç balık kaybettiğinden bahsetmedi. Duyduğumuz ve okuduğumuz tank örneklerinde, karşı tarafı çürütmeden önce bütün detaylara bakılması gerektiği görüşündeyim. Yorum yapmadan başımı salladım.
Ofisimizde bir abimizin tankı vardı, bir süre balık baktı ve hiç su değişimi yapmadı. Kendisi de aynı şekilde sadece azalan suyu tamamlayarak balıklarını gayet güzel yaşattı. Bu durumda su değişimi gerçekten gerekli mi? Balıklar gayet güzel yaşıyorsa, gözle görünmeyen neler olabilir? İşin aslında bilimsel olarak çok basit bir açıklaması var. Bir tankta sürekli nitrat birikiyorsa, ve bu tankta canlı bitki az veya yoksa, ışığın yardımıyla bu tankta yosun oluşmaya başlar. Yosun’un (alg) yaşayabilmesi için nitrat gerekir, ve doğa her nerede olursa olsun dengeyi korumak zorundadır. Su değişimi olmayan tanklardaki yosun birikme sorununun en büyük sebebi de budur.
Matematiksel olarak bakalım. Merak etmeyin, benim de matematiğim çok iyi olmasa da olay gerçekten basit.
100 litrelik bir akvaryumunuz var ve nitrat değerini ölçtüğünüzde 5ppm çıktığını varsayalım. Haftalık %10 su değişimi ile tanktan 0.5ppm nitratı çıkarırız. İkinci hafta su değişimine kadar akvaryumunuz bir 5ppm nitrat daha üretir ve ölçümde 9.5ppm nitrat çıkar. Alttaki hesapta anlaşılması için ölçülen nitrat değerine [ÖN], balıkların yeniden oluşturduğu nitrata eklenen nitrat [EN], sudan çıkarılan nitrat değerine [ÇN] yazacağım.
Haftalık su değişiminde nitrat değeri = ÖN + EN (-) ÇN
- Hafta: 5ppm (-) 0.5ppm = 4.5ppm
- Hafta: 4.5ppm + 5ppm (-) 0.95 = 8.55 ppm
- Hafta: 8.55ppm + 5ppm (-) 1.355ppm = 12.195ppm
- Hafta: 12.195ppm + 5ppm (-) 1.7195= 15.476ppm
Her su değişiminde nitrat değeri artıyorsa, o zaman su değişimi yapmayalım diye düşünebilirsiniz. Ancak her hafta nitratın üstteki durumda 5ppm artacağını da unutmayın. Peki ne yapacağız?
Get Cofish’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Hesaplamayı biraz değiştirelim ve su değişimi miktarını aynı durumda %50'ye getirelim.
- Hafta: 5ppm (-) 2.5ppm = 2.5ppm
- Hafta: 2.5ppm + 5ppm (-) 3.75ppm = 3.75ppm
- Hafta: 3.75ppm + 5ppm (-) 4.375ppm = 4.375ppm
- Hafta: 4.375ppm + 5ppm (-) 4.6875ppm = 4.6875ppm
- Hafta: 4.6875ppm + 5ppm (-) 4.84375ppm = 4.84375ppm
Daha fazla hesaplamaya gerek yok, zira her ne kadar ilerlersek ilerleyelim tankımızdaki nitrat miktarı 5ppm değerinde platoya geçecek. Peki ne kadar nitrat balıklar için güvenli sayılabilir? Bu sorunun cevabını internette araştırdığınızda farklı cevaplar alabiliyorsunuz. Ancak maximum değerin 10ppm’de olması gerektiği konusunda bir çok kaynak hemfikir. %50 su değişimi size çok geliyorsa bile, haftalık %20 su değişimi yapıp, ayda bir %70 su değişimi yaparak da 5ppm nitrat değerini koruyabilirsiniz.
Yukarıda verdiğimiz değerler farazi olup, sizin kendi testinizi yapıp nitrat değerinizi ölçmeniz gerek. Ne kadar su değişimi yaptığınızda nitrat değerini 10ppm civarında tutacağınızı, yukarıdaki basit işlem yardımıyla çözebilirsiniz.
Ayrıca tankınıza ekleyeceğiniz canlı bitkiler ile nitratı doğal olarak azaltabilir, su değişimi miktarını ve sıklığını da buna göre ayarlamanız mümkün olacaktır. Bu konuyu burada daha detaylı açıklamıştık, ilgilenirseniz buyrun.
Su değişiminin önemi, akvaryumda nitrat değeri nasıl düşürülür açıklamaya çalıştık. Ancak atladığımız, veya merak ettiğiniz farklı konular var ise lütfen bize ulaşın, veya altta bir yorum bırakın.
Okuduğunuz için teşekkürler.
