Kahvaltıyı cidden önemseyen bir toplumuz; bundan bir hastalık gibi bahsetmeyeceğim, kahvaltı hakkaten muazzam keyifli bir öğün. Çocukça bir eğlencesi var, akşam yemeğinde tavuk yerken, çikolatasından da ıssıran çocuğa annesi kızacakken, kahvaltıda sucuklu yumurtaya ekmek bandıktan hemen sonra ekmeğe Nutella sürülebiliyor ve kimse de yadırgamıyor bunu sonuçta. Hem çay, hem meyve suyu, hem süt içebiliyorsun kahvaltıda hem de aynı anda bile… Bir tane zeytin gömüp, onu domatesle bağlayıp, domatesi peynirle ezip, yine peşinden reçele geçebiliyor ve lokmayı boğazda tutup, sıcak bir yudum çayla yutabiliyorsun. Bir çocuğun oyuncaklarının masaya dağılması gibi, yiyecek ne varsa masaya dağıtıyorsun; çocuğa topla bakim burayı diyecekken, kendi yaptığına ‘serpme kahvaltı’ diyorsun. Dediğim gibi, kahvaltı müthiş bir şey…

Ama bunu bir kahvaltıcıda yapmak işin rengini gerçekten değiştiriyor. Kahvaltı için çocukça demişken, dağınık takılma demişken, serseri serbest yeme demişken, masaya gerekirse dünden kalan soğuk lahmacunu koyma, -serde doğululuk varsa- közde patlıcanı dahi görebileceğimiz bir öğün diyorken; paranın, lüks skalasının ve bu ikisi dahil olduktan sonra asla eksik olmayacak olan hesapçılığın işin içine dahil olması, bu müthiş öğünü öldürmez mi sanıyorsun?

Öldürüyor.

Hadi diyelim biri çok deli sevdi; güzel bir kahvaltıcı için her şeyi verdi, bu sefer de serdeki hesapçılık ‘çay sınırsız mı’ diyecek, ‘ohooo ekstra 1 dilim peynir istedik onu da yazmışlar’ diyecek, ‘burası da amma kalabalık’ diyecek; meşgulken çocuk gibi mutlu, işlem tamamlandıktan sonra şikayetçi olacak, ‘burada sigara içilmiyor mu’ sorusuna olumsuz yanıt alınca, sigarayı söndürmek için gözüne kestirdiği haşlanmış yumurta kabında gözü kalacak. Olmayacak yani. Zaten böylesi kahvaltıcı da yok. Keşke olsa…

Kahvaltıcı dedin mi benim gözümde canlanan 18–22 yaşları arasındaki öğrenci görünümlü gençler geliyor. Bir bardak çayı dahi tutmayı, taşımayı ve koymayı bilmediklerinden, ellerinin titreyişini ve o bardağın yüksekten masaya olan inişini ağır çekimde, gergin vaziyette izlemek geliyor. Tepsi taşımayı bilmediklerinden ellerindeki tepsiyi laps diye masaya vurmaları geliyor. Servis ve hizmet kelimelerinin ne olduğunu bilmediklerini bizzat gözlerinin anlatması geliyor. O gözler ki ‘ben gerçekten olan bitenden bihaberim bana götür diyorlar götürüyorum, siz de getir diyeceksiniz getirecem, lütfen bunun dışına çıkmayalım, lütfen…’ diye sayıklıyor.

Kahvaltıyı eden peynir diliminin gramajına kafayı takmaktan, çayını soğutuyor. Çay sınırsızsa, çayının bitiş süresi ile tekrar tazelenme süresi arasındaki sürede kalp krizi gerginliği yaşıyor, 4 sepet ekmek bittikten sonra 5.yi isterken kendi kendine ‘en azından parası böyle böyle çıkıyor’ diye düşünüyor, gülümsüyor. 2 kahvaltı, 1 menemen, 1 pişi söylerlerse mi daha ucuz bir kombinasyon olur yoksa herkese 1 kahvaltı ortaya 1 omlet söyleyip sınırsız çayın tadına varmak mı daha mantıklı diye diye işin içinden çıkılamıyor. Herkes ikili gruplara ayrılıp ortak bir şeyler mi söylense yoksa, önden bir çay mı istense bunlar olurken, ama o çayı da sınırsıza dahil etmeyip yazarlarsa sinirler gerilir illaki, neyse deniyor karar verdiniz mi?

Karar illaki verilecek, her zaman yenmesi keyif veren şeyler; verilen paranın miktarına göre ya çok beğenilecek ya da ‘bu mu yani abi berbat yaa’ denecek. Miktar ne kadar az olursa o kadar beğenilecek. Haliyle o kadar beklenecek, keza o mekan tıka basa dolacak. Leşlik içinde hemhal olunacak. Verilen para arttıkça tabaklar güzelleşecek, çayın tadı illaki kötüleşecek -garibanlar bu çay işini daha iyi beceriyor-, bir şeyler yolunda olmayacak, olmaz ki zaten, böyle olur mu?

Çocukluk büyüyünce değil, parayla bitiyor daha çok. Parayla işi olmaya başlayanın çocuklukla ilişiği kalmıyor. Cemal Süreya ile başladık, Cemal Süreya’yı redakte ederek bitirelim, ‘kahvaltının çocuklukla bir ilgisi olmalı ki mutlulukla ilişkisi olsun.’

Kahvaltıcılar Vs. Kahvaltıcı Hevesimiz was originally published in Türkçe Yayın on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Geçtiğimiz günlerde Beykoz’da 70 metrelik dar bir çukura düşen yavru köpek 10 günlük bir çalışma sonrası kurtarıldı. ‘Kuyu Köpek’ bir nevi sembol ve maskot oldu ve herkesçe sevildi.

Bu hadise cebimizde dursun.

‘Ödül’ kelimesi TDK’da ‘bir başarı karşılığında verilen armağan’ olarak tanımlanıyor.

Bu da cebimizde dursun.

‘Önemli olan varmak değil, yolda olmaktır.’ diye herkesçe bilinen bir cümle var. Bu cümleyi de hikayemize dahil ederek; belki bir ‘ne alaka?’ imi yaratan bu başlangıcı anlamlandırmaya çalışayım…

Yukarıda girişini yaptığım bu yazının değinmek istediği nokta da ödül kelimesinin tanımında gizlenmiş duruyor, ‘başarı’.

‘Başarı’ nereden bakarsan bak pozitif bir ışığa sahip olan bir kelime olsa da ödül odaklı bir açıklamaya mazhar olduğu müddetçe herkesin kendince tanımladığı bir anlama bürünür.

‘Biraz daha dayan ucunda müdürlük var.’

‘Sporu sakın bırakma sonunda istediğin vücuda kavuşacaksın.’

‘Bu işin üstesinden gelirsen zengin olacaksın.’

…

Yukarıda yazdığım ödül vaadli cümlelerin gerçekleşmesi için ödülü almak isteyenin başarılı olması gerekir. Ve tam da burada bir anlamsızlık başgöstermeye başlar.

Bir işi yapmak/iyi yapmak/severek yapmak söz konusu değilse, aynı işin müdürlüğünün başarı olarak tanımlanması saçmalıktır. Bu başarı, eğer ki ‘o işi bir daha yapmamak’ yargısını içeriyorsa da; yaptığı/iyi yaptığı/severek yaptığı bir iş bulmak yerine, sevmediğini bir daha yapmamak için senelerce müdür olma mücadelesine girişmek başarıdan ziyade zavallılık içerir.

Bir futbol takımı iyi bir futbol oynuyorsa, daha iyi olmak için çalışıyorsa, bunu senelerce ve senelerce yapmak üzerine yapılanıyorsa; o takım önünde sonunda kupa, şampiyonluk kazanacaktır ve devamlı kazanacaktır. Final maçında kazanana kupayı veriyor olmaları; o maçtan önceki onlarca maçı anlamsız kılmamalı. Kupa, şampiyonluk da futbolu anlamsız kılmamalı. Senenin en iyisi olanın üstünde, son yılların en iyisi vardır. Son yılların en iyisinin üstünde, on yılların en iyisi vardır. On yılların en iyisinin üstünde, ekoller vardır; ekollerin üstünde kültürler vardır.

Bu nedenle başa döneceksek ‘önemli olan varmak değil, yolda olmaktır.’ Varılacak nokta haritada gösterilecek, matematikle hesap edilecek bir şey değildir. Varılacak nokta ne kadar gidilirse gidilsin, ne kadar koşulursa, ne kadar çalışılırsa çalışılsın her zaman bir kaç adım önde olmaya devam eden, etmesi gereken bir noktadır.

Sadece iyi bir vücuda sahip olmak şiarıyla spor yapıyorsan; spor yapmaktan nefret ediyorsundur. Ve o iyi vücudun neye benzeyeceği konusu da tartışmalıdır. Moda, sağlıklı olmayı değil estetiği hedef aldığından, görünmek istediğin görüntünün önkoşulu spor da değildir. Kozmetik, estetik cerrahi, tekstil de buna rahatlıkla olanak tanıyabilir. Lakin iyi diye anlatılan vücut, sağlıklı olmayı da içeriyorsa o vakit spordan bahsetmek elzem olur. Keza sporun aleti insanın fiziğidir. İnsan fiziği de herhangi her şey gibi çalıştırıldıkça güçlenen, dayanıklılaşan, direnci artan ve haliyle sağlıklı olma skalası yükselen bir şeydir. Arzulanan şeyin kendisi bir ‘fotoğraf’ ise, spordan farklı alternatiflerle de mümkündür başarı. Lakin arzulanan şey ‘sağlıklı bir vücut’ ise, spordan farklı bir alternatif olmadığı gibi, bu çalışma/çalıştırma süreci de yukarıda bahsettiğim ‘müdür olma’ örneğine benzemekten kaçamaz. Sevmeden bu kadar uzun süre yapılması ancak bir zavallılık barındırabilir.

Kapitalizm binlerce farklı konuda tanımlanışıyla kendine yer bulan bir kavramken, bu yazıya da yedirmeden bırakmak olmaz bana kalırsa. İçinde yaşadığımız sistem, kişilerin, sevdiği işleri yaparak yaşamasından ziyade; başarı/ödül oyunlarıyla sistemin içinde sistemin çarklarında rol alacak herkesin, rolünü yapmaya devam etmesi temeli üzerine kuruludur. Maaşlar, ödüller, ünvanlar, yeni yeni başarı tanımları, hırslar, reklamlar manipüle etmeye çalışır ve başarır da üstelik.

Ödüller, kimsenin yapmak istemediği bir işi birine yaptırabilmek amacıyla ancak anlamını pekiştirebilir. Oysa yapılan işin, iyi yapılmasının ödülü; varılmak istenen noktanın çıtasının ne kadar daha yukarı çıkıyor olduğunu keşfedebilme gücüdür, özeldir; bu, herkesin görebileceği, herkesin satın alabileceği bir ödül değildir.

100 metrenin 10 saniyenin altında koşulabileceğini ancak 100 metreyi 10 saniyede koşmayı başaran bir koşucu söyleyebilir. Ve o hedefi 9 saniyeye, 8 saniyeye çekebilme lüksünü hayal etme ülküsüne de ancak o sahip olur.

Yazının sonuyla başının ipini düğümlemek adına; Kuyu Köpek, bir ödül değildir. Hatta daha basitçe Kuyu Köpek’in arama-kurtarma ekibi için hiçbir anlamı yoktur, canlısının da ölüsünün de hiçbir anlamı yoktur. Kuyu Köpek sadece 70 metrelik bir çukurdur; başarı önümüzdeki sene AFAD’ın 100 metrelik bir çukur için yeni ekipmanlar ve buluşlarla gelip açıklama yapmasıdır.

Şirketlerin, işletmelerin, devlet kurumlarının vs. belli başlı işleri ve bu işleri yapacak görevlilere ihtiyaçları vardır. Bunun için maaş/ödül oyunlarına ihtiyaç duymaları da normal. Bu nedenle dışarıdan birilerini görüp, tartıp ‘başarılı/başarısız’ yorumlarını yapmak tamamen yanılgıdır. Maaş/ödül/ünvan odaklı başarı düşüncelerimiz çöp kutusundan ibaret. Ve haliyle bu soruya cevap verebilecek, kişinin kendisinden başka bir kişi yoktur.

Başarının, ‘parayı verince/ödülü koyunca oluyor zaten’ denerek tamamen mümkün olduğuna yönelik yanılgının kokusu çıkalı çok oldu, hatta burada kokudan durulmaz oldu.

Umarım siz de daha fazla bu havayı koklamazsınız.

Konu güzel; Uber, AirBnB, ZipCar, BlaBlaCar gibi paylaşım üzerine kurulu hizmetler yükselen değerler olarak yollarına devam ettiklerine göre de bir fantezi değil, olası geleceğin ta kendisi olarak öngörülebilir.

Takas ve kiralama yöntemi cepte, devam edelim…

Geleneksel düzenden aşina olduğumuz bir çok şey var, televizyon izlemek, basılı dergi-gazete-kitap almak, basılı albüm, dvd, vcd almak gibi gibi…

Bunların tamamı için bir çok aracıya ihtiyaç var; üreticiden tüketiciye gidene kadar yayıncısı, yapımcısı, dağıtımcısı, reklamı, tasarımı, dekoru, deposu, kargosu, satışı-satılmayışı vs. bir sürü dert. Ve tüm bu dertler maliyeti arttırıyor. Teknolojinin yani internetin getirdiği en büyük kazanımlardan biri bu aracıyı ortadan kaldırıp, aracının pozisyonunu alabilmiş olması. Haliyle üreticiden tüketiciye bir hizmet-ürün ulaşırken, ikisi arasındaki tüm maliyet kalemleri de ortadan kalkabiliyor artık.

Peki, bunun geçişi nasıl olacak?

2012–13’e kadar internet ünlüsü, blogger, fenomen, YouTuber gibi kavramlar başarıyı değil, başarıya giden yolu temsil ediyordu.

Yani izlenen bir Youtuber’sanız belki televizyona geçiş yapabilirdiniz. Okunan bir blogger’sanız basılı medyaya geçiş yapabilirdiniz. İnternet fenomeniyseniz, geleneksel medyada da ünlüler cemaatine dahil olabilirdiniz. Takip edilen bir Twitter yazarıysanız, reklamcı olabilirdiniz. Hala da bu geçişler devam ediyor, edecek de…

Lakin burada işin rengini değiştiren bir mevzu var. İçerik üreticiliği yapan ve sanatın herhangi bir dalıyla ya da endüstriyel-geleneksel düzenin herhangi bir meslek koluyla dirsek temasında olabilen herkes, bu geçişi tek bir sebeple yapıyor ‘para’.

Çünkü bu üreticiler, para kazanmak için yaptıkları bu geçişler öncesinde ürettikleri içeriklerden para kazanmıyorlardı ve para kazanmak için başka işlerde (öğretmenlik, mühendislik, tezgahtarlık, garsonluk, memurluk vb.) çalışıyorlardı. Ve sevdikleri hobilerine ayırdıkları zamandan ortaya çıkan içerikleri insanlarla paylaşıyorlardı; bu paylaşımın sonucunda gelen geçiş teklifi artık hobiyi bir meslek haline getirmiş olmak gibi bir başarıyı resmettiğinden ötürü de anında kabul ediliyordu.

Üretici, ürettiği içeriklerden bir gelir modeli yaratamadığı için; sözde yine ‘içerik üreticiliği’ yapacağı bir meslek koluna geçerek istediğini yapmaya devam edeceğini düşünüyor, lakin er geç fark ediyor aslında yeniden bir ‘personel’e dönüştüğünü. İşte tam da bu nedenle günümüze gelene kadar bu geçişler hala devam etse de azalarak bitme yoluna gidiyor. Çünkü gelir modelleri oluşmaya, oluşturulmaya başlandı.

YouTube yıllardır reklam gelirini içerik üreticilerle paylaşıyor, Facebook yakın zamanda bu modele geçeceğini açıkladı. Fonlama siteleri Kickstarter, Indiegogo hız kesmeden yollarına devam ediyor. Başarıları tartışılır Armut, Bionluk gibi siteler de içerik üreticileri başta olmak üzere, farklı meslek kollarını icra eden insanların şirket personeli olmasını engelleyerek bağımsız kalmalarına olanak sağlıyor.

Bunlar da cepte. Şimdi içerik konusunu biraz daha netleştirelim…

Dijitaldeki başarısı nedeniyle geleneksele geçen bir çok içerik üreticisi var. İnternetle haşır neşir olan herkesin sayabileceği 3–5 kişi vardır (Yine de kişi odaklı düşünerek yorumlamamaya çalışın.). Aynı şekilde bu kişiler hakkında, ‘çok bozdu, sıçtı batırdı, iyice boka sardı, hayatı reklam olmuş, reklam yapmaktan bişe üretemiyor ki artık…’ gibi cümleler de kurduk pek çoğumuz.

Bu kişiler öyle ya da böyle kimi bilimsel, kimi tarihsel, kimi disipliner, kimi mizahi, kimi görsel, kimi işitsel içerikler üreten kimselerdi. Buna zaman ayırıyor, bunu bir meslekten farksız olarak görüp gereğini yerine getiriyorlardı.

Kaçımız bu kişilerin herhangi bir ürününe para ödedi? Bir blog yazısını ya da bir YouTube videosunu okumadan-izlemeden önce parasını ödemek çok mu garip geliyor? Elbette içeriği satın almıyor, sadece kiralıyor olduğumuzdan bedeli de buna göre olacak illaki. Netflix, Spotify, Youtube Red üyeliğiniz yoksa ne kadar reklama maruz kalacağımızın farkında mıyız?

Madem farkındayız, o halde mesaisini içerik üretmeye adamış olan insanın gelir modeli için reklam alma ihtiyacını, neden içerik şirketlerinden farklıymış gibi yorumluyoruz?

Sevdiğiniz bir içerik üreticisinden aldığınız herhangi bir verimi en ufak bir bedellemeyle dahi karşılamak aklınıza gelmiyor, haliyle o üretici para kazanmak için ya reklam alma ya da bir şirketin altında çalışma yoluna giderek sevdiği içerikleri üretemez oluyor.

Siz sevdiğiniz bir içerikçiden oluyorsunuz, o sevdiği işi yapmaktan oluyor; elde var sıfır + ‘çok bozdu bu amk çocuğu!’ küfürleri.

Bunu ne durduracak?

Patreon gibi içerik üreticilerinin bağış sistemiyle bağımsız kalmaya devam ettiği fonlama siteleri de elbette gelişip güçlenen diğer kanallar olacak önümüzdeki dönemlerde. Ve yukarıda bahsettiğim paylaşım ekonomisi, takas, aracısız yayıncılık, eşyanın değil deneyim ve hizmetin önemi öne çıkmaya devam edecek.

Ayda 30 liraya neredeyse tüm dizi-film-sinema harcalamarını Netflix sayesinde çözebiliyoruz.

Ayda 9 liraya tüm albüm-müzik harcalamalarını Spotify sayesinde çözebiliyoruz.

E-kitap sektörünün de video ve müzik gibi bedelleneceği günler çok da uzakta değil.(Yabancı örnekleri olsa da yaygın Türkçe içerik için.)

Sahip olmanın, tüketiminin aşağılandığı bir yüzyıla doğru evriliyor olmanın tadını çıkarıp, cebimizdeki parayı hak edenle paylaşacağımız bir düzene gitmek tamamen bizim elimizde.

-

Fikir, sanat, keyif içerikleri için: https://asafvodvil.wordpress.com

Ben borç ve alacak kısmını direkt olarak çıkarıyorum bu denklemden. İyi-kötü, sorumlu-sorumsuz sıfatlarını kullanıyorum.

Şimdi bakalım, iyi ebeveynlerin yetiştireceği en doğru çocuk nasıldır? Ebeveynleri olmadan ayakta kalabilen, kendi başına yaşayabilen elbette. Demek ki ebeveynlerin yapması gereken en önemli iş, çocuğun kendilerine olan bağımlılığına önlem almak, bunun önüne geçmek. Çocuk sahibi olmak bir süreç değil tercihtir. Bu tercih sonrası ebeveynlerin karakteri gereği aşağı yukarı iki hareket imkanı vardır. Sorumlu davranmak yani iyi olmak; çocuğunu doğru yetiştirmek. Sorumsuz davranmak yani kötü olmak; çocuğunu en kötü ihtimalle sokağa atmak. Sorumlu ve iyi insan olmak da bir tercih olmakla birlikte bir süreçtir de. Ebediyete kadar süreklilik ister. Ve çocuğa yapılan yardım, iyilik ve yerine getirilen sorumlulukların bedelini günü geldiğinde istemek, akılda sadece bunlar varken yapılmışsa bunlar; bu, ebeveyni iyi yapmaktan alıkoyar. Kötü, hesapçı, tefeci yapar. Kendi tercihi sonucu hayata gelmiş bir canlıyı akılvari hale gelene kadar bilinçli olarak borç batağının içine sokmak ve sonra da bunu geri istemek mafyacılıktır. Kötü ebeveynleri konuşmaya gerek yok zaten, kötü kötüdür. Lakin mafyavari takılan da kötüdür, öbürü kadar değilse de iyiden de sayılmaz.

Bu nedenle çocuğunun kendine borçlu olduğunu düşünen ve bu borcu da ‘yemedim yedirdim, okumadım okuttum, içmedim içirdim, giymedim giydirdim…’ gibi cümlelerle perçinlemeye çalışan ebeveyn kötü bir ebeveyndir, tefeciliğe inanıyordur. Bu bakış aynı zamanda çocuğunun kendisine olan bağımlılığına katkı sunduğu için de iki kat kötü ebeveyndir; çocuğunu borçlandırmasına rağmen üstüne bir de iyi de yetiştirememiştir. Bir birey yaratamamıştır.

Çocuğunuza yaptığınız her şeyin sonucunda ‘başka bir isteğin yoksa hesabı getiriyorum’ demek bir seçenektir; lakin iyilikten vazgeçmek anlamına gelir. Kısaca ikisi birden olunamaz; ya alacaklı olduğunu düşüneceksin ya da iyi.

Önce Suriye’den biraz bahsedelim:

Suriye’nin devlet başkanı Esad. Suriye’nin güney bölgesinin kontrolü tamamen onda. Kuzey bölgesinde yıllardır süren savaşlar nedeniyle Işid, Özgür Suriye Ordusu başta olmak üzere muhalifler, radikal Sünni örgütler ve PYD-YPG varlık mücadelesi vermekte. 2011'de Esad’ı indirme kararında olan Amerika ve Ab, Obama’nın barışçıl politikası, Rusya’nın tamamen Esad’ın arkasında oluşu gibi nedenlerle olayı Işid, ÖSO gibi örgütleri destekleme yoluna giderek şanslarını denediler. Türkiye de bu tarafgirlik durumunda Amerika ve Ab’den yana olmayı seçti, bununla da birlikte Suriye’deki pastadan büyük pay almak için de mültecileri sahiplenmek, muhaliflere ve Sünni örgütlere parasal ve lojistik destek olmak gibi yardımlarda da bulundu.

2016 aralık itibariyle Esad düşmedi, kaybettiği toprakları Rusya ve İran’ın da desteğiyle almaya da devam ediyor. Dün de Halep’in kontrolünü yeniden ele geçirdi.

Şimdi Türkiye’den biraz bahsedelim:

Türkiye’nin devlet başkanı Erdoğan. Ülkenin tamamı kontrolünde olmakla birlikte, ülke 30 yıldan fazladır güney doğu bölgesinde PKK terör örgütüyle bir mücadele sürdürmekte.

Şimdi ufak bir kıyaslar zincirine başlayalım:

Türkiye’deki her iktidar, toprağındaki terör örgütü olan PKK’nın dış güçler tarafından desteklendiğini (Amerika) ve o terör örgütüne bu ülkeyi zindan edeceğini yıllardır söylüyor.

Suriye’nin iktidarındaki Esad, toprağındaki terör örgütlerine ülkeyi zindan etmemeli mi? Onların dış güçler tarafından (Türkiye) desteklendiğini bilmiyor mu?

-

Suriye’de sivillerin öldürüldüğüyle ilgili onlarca haber ve birçok dezenformasyon yapılıyor, Esad’a katil diyorlar, Hitler benzetmesi yapıyorlar. (Esad Rejimi -sayısını bilmememle birlikte- kesinlikle sivil ölümlerine neden oldu.)

Güney doğu bölgesindeki sivil ölümlerini bizzat bilmiyor muyuz? Polis, asker kurşunuyla ölen onlarca çocuğun öldüğünü bilmiyor muyuz? Daha geçen sene Cizre’de, Diyarbakır’da yaşamadık mı bunları? (Cumhurbaşkanına Hitler benzetmesi yapmaya kalksam hakkımda suç duyurusunda dahi bulunulabilirler.)

-

Son olarak Türkiye, Hakkari’deki bütün Kürtleri sınır dışı etme kararı alsaydı; Twitter’da yine iki hashtag açılırdı; birisi #Hakkari’deKatliamVar! diğeri de #Hakkari’deBayramVar! olacaktı.

Herkes ikiye bölünüp bir tarafın arkasına geçtiğinde bütün sivilleri değil; kendi sivillerinin canını önemsemeye başlar. Hiçbir savaş da sivillerin canı önemsendiğinden başlamaz (hepsinin bahanesi sivillerdir tabii o ayrı); (çoğunlukla) ekonomik nedenler ve çıkarlarla başlar.

Sözün özü, Halep’teki siviller yüzyıllardır, Cizre’deki, Yüksekova’daki siviller yüzyıllardır o topraklarda yaşam mücadelesi veriyor, mücadele vermek zorunda kalıyor; o topraklara barışın gelmeme sebebi ise birden fazla örgütün-devletin kendine o topraklardan çıkar yaratma isteği. Sivilleri önemseyen bugüne kadar olmadı, olacak gibi de durmuyor. Tüm bunların dışında herhangi bir örgütün-devletin ağzıyla konuşan bir insanın da sivilleri önemsediğine olan inancımı kaybedeli epey oldu ne yazık ki.

Teröristin hiç mi suçu yok? sorusunun cevabına kimse ihtiyaç duymamalı keza bahsettiğimiz insanı/ları nitelerken kullandığımız sıfat onların suçlu olduğunu yeterince ifade ediyor zaten; ‘terörist’.

Bu nedenle dikkat edilmesi gereken tek nokta kim görevini doğru yapmadı da teröristler amacını başarabildi? Keza bu insanlar eylemi yaptıktan sonra suçlu sıfatını kazanmadılar, zaten suçlu oldukları için suç işlediler.

Eğer evin güvenliği için bir güvenlik görevlisini işe almışsanız; eve hırsız girmesinden güvenlik görevlisini sorumlu tutmaz mısınız?

Vergi-muhasebe işlerinizle ilgilenmesi için bir muhasebeci işe alırsanız; vergi borcundan dolayı icralık olduğunuz bir tebligat gördüğünüz vakit muhasebecinizi sorumlu tutmaz mısınız?

Şimdi olayı genişletelim; evinizi koruması için işe aldığınız güvenlik görevlisi hiçbir sorumsuzluk yapmamasına rağmen, gereğinden fazla zeka gerektiren yöntem geliştiren bir hırsıza denk geldiğini varsayalım; ikinci bir şansı hak etmiştir değil mi? Akla hayale gelmez yöntemler sonucunda güvenlik görevlisinin idamını istemek biraz aşırı cezalandırma olarak tanımlanabilir. Peki, evinizin 1 yıl içinde 17 kere soyulması sonrası güvenlik görevlisi konusunda ne kadar daha görevini yaptığından şüphesiz bir kararlılıkla arkasında durabilirsiniz?

Maaşını senin, benim, bizim verdiğimiz bir cumhurbaşkanının, bir başbakanın, bir bakanın, bir valinin, bir emniyet müdürünün, bir kaymakamın görevi televizyona çıkıp ölü sayısı açıklamaksa; görevleri içinde güvenlik-istihbarat-emniyet olan gereğinden fazla eleman çalıştırmıyor muyuz? Bu işi ufak bir maaşa yapacak diksiyonu düzgün birisi bulunur sonuçta?

Not: Olayı kişiselleştirmeden ancak bu kadar yazılabiliyormuş. Partizan bir intiba yaratmamak adına elimden geldiğince dikkatli davranmaya çalıştım. Şeffaflık üzerine kurulu bir görev/iğfa/sorumluluk denklemi olmadan bırak düzgün bir toplum yaratmayı, aklı kaçırmamak dahi mümkün değildir çünkü.

Hayallerim pek değişmiyor; yine yapmak istediklerimi düşünüyor ve yine yapmak istemiyor lakin yapmayı başarıp da tadını çıkaranları düşünüyorum. Bir romancı olmaya çok yakın hissediyorum kendimi, eskiden de olan böyle oturmalarımda bu hayaller dışında aklımda olan ve kağıtta olmasını istediğim hikayelerime güveniyorum. Başlıyorum yazmaya, bitirdiğim olmadı henüz. Ama olacağımdan da eminim, Orhan Pamuk’un Nobel konuşması geliyor aklıma; ‘Babamın Bavulu’, sonra onu Nuri Bilge Ceylan’ın Cannes konuşması takip ediyor. Daha Nuri Bilge Ceylan’ın konuşmasını cümle cümle düşünmeden, Ricky Gervais’in Altın Küre sunuculuğuna atlıyorum. Fark ediyorum ki artık bir şey yapmak fikrinden çıkmışım, yeni düşüncem kürsü konuşmacılığı. Orhan Pamuk’un konuşması gibi fazlasıyla kişisel bir hikayeyi anlatıyor olmak da müthiş geliyor, Nuri Bilge Ceylan gibi bir kaç kelimeyle vatan sevgisine değinmek de ama Ricky Gervais gibi provokatif bir konuşma daha eğlenceli olmaz mıydı diyorum; o an ödül törenindeki konuşmam da bitiyor, beni izleyenlerin benden hangi cümlelerle bahsedeceğine kafam gidiyor. Ödülü almışım, ertesi gün yine aynı yerde oturmuşuz arkadaşlarla filan, beni konuşuyoruz; konuşmamı daha doğrusu. Hep bir takdir var, hep bir mavra; ulan nerden de aklıma gelmiş bunları söylemek…

Düşüncemin getirip yüzüme kondurduğu gülümseme çok uzun sürmüyor. Yolun ortasına gelip çöpleri toplayacak olan çöp kamyonu sokağı tıkıyor, bir araba, ikinci araba, üçüncü araba, dördüncü kornaya basıyor. Tamam da neye basıyor? Nasıl cümleleştiriyor bu korna sesini? Çöpü başka yerden, başka zaman alın mı diyor? Yapacağınız işe sıçayım mı diyor? Hep beni bulur mu diyor? O korna sesini duyan ve o anda çöp konteynırının bir tekerleği kırıldığından bulunduğu yerden çıkarıp kamyona sürüklemekte zorlanan işçi o kornayı nasıl cümleleştiriyor ve cevaplıyor? Ben ‘salak!’ derken buldum kendimi, salak lan bu insanlar, iki dakika hayal dahi kurdurtmuyorlar. Bunlarla mı olacak yani? Bunlarla olmaz ki? Bunlardan olur mu Allah aşkına?

Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ), Paralel Devlet Yapılanması (PDY) 17–25 Aralık 2013'e kadar Hizmet Hareketi ve bu ülkenin has evlatlarının yapılanması olarak anılıyordu. 2012'deki 7 Şubat Mit Krizi ve sonrasındaki dershaneleri kapatma girişimiyle düşmanlık fitili değil iktidar mücadelesi fitili ateşlendi. Hala karşılıklı olarak muhabbet devam etsin isteniyordu, Akp iktidarı bu nedenle ‘ne istediniz de vermedik?’e getiriyordu lafı.

Bu dönemde iktidarın yanında yer alan köşe yazarları tayfası da ‘Muhterem Hocaefendi…’lerine nezaket ve barış çağrısında bulunuyordu. Rasim Ozan Kütahyalı, 27 Kasım 2013'te başladığı ‘Hocaefendi’ye açık mektup’ başlıklı yazı dizisine ‘Muhterem Hocam’ seslenmesiyle başlayıp, ‘Ergenekoncular ne derse desin, hizmet hareketinin evlatlarının devlet kademelerinde yer almaları onlara ana sütü gibi helaldir…’ diyip, Gülen’den sağduyu çağrısı istiyordu. Çok değil 3 hafta geçmeden 17–25 Aralık olacak ve Muhterem Hoca seslenmesi, ‘Pensilvanya’daki İsrail Kuklası’na dönüşecekti.

Rasim Ozan Kütahyalı’nın Sabah gazetesindeki köşe yazılarının sadece başlığı okunarak bile gülme krizine girilebilir aslında. Bu kadar çok yanılan başka insan olamaz herhalde. Ama tek ona yönelterek haksızlık etmeyeyim, iktidarın yanında yer alan bütün kalem işçileri 2–3 ayda bir taraf değiştirmek zorunda kaldı geçtiğimiz 3 yılda.

2008 yılında Ergenekon Davası’nın iddianamesini hazırlayan savcı Zekeriya Öz, orduyla mücadele eden kahraman savcı sıfatını almıştı ve gözaltına aldığı kişiler arasında Cumhuriyet gazetesinin genel yayın yönetmeni İlhan Selçuk da vardı. 17–25 Aralık’tan sonra Zekeriya Öz yurt dışına kaçmak zorunda kaldı, şu anda vatan haini olarak anılıyor ve hala yurt dışında kaçak olarak yaşamaya devam ediyor. Zekeriya Öz’ün davası olan Ergenekon’daki tüm tutuklular bugün itibariyle serbestler ve Ergenekon Davası’nın adı artık Ergenekon Kumpası olarak geçmekte. Bütün tutuklananlara iadeyi itibar yapma kararları dahi almak isteyen hükümet 2 gün önce Cumhuriyet gazetesi yazarlarını FETÖ örgütüne destek olmaktan gözaltına aldı. Yani 9 yıl önce kendilerini tutuklatan örgüte destek verdikleri iddia ediliyor.

Cumhuriyet gazetesine yöneltilen suçların arasında araştırılması gereken tek nokta, 16–18 şubat 2016 tarihindeki Zaman gazetesiyle attıkları ortak manşet; 16 şubatta ‘Azez Düğümü’ ve 18 şubatta Ankara saldırısı sonrası atılan ‘Devletin Kalbine Bomba’ manşetleri. İki gazete de bu iki gün aynı manşetle çıkmış, bunun araştırmasını yapıp Cumhuriyet gazetesinin websitesindeki manşet arşivleri bölümünden doğruladım; lakin bununla ilgili Cumhuriyet cephesinden bir açıklama aradım, bulamadım. Can Dündar’a Twitter’dan mesaj da attım lakin cevap alamadım. Bu ufak nedenle gazete basılması ve yazarların tutuklanması komik olacağından iddia FETÖ’nün diğer aksiyonlarına aldıkları tavırlarla genişletilmiş. Cumhuriyet gazetesi 17–25 Aralık’a darbe teşebbüsü olarak değil ‘yolsuzluk’ davası gözüyle, Mit tırları olayına da darbe teşebbüsü olarak değil, ‘savaş suçu’ gözüyle yaklaştı. Tutuklanmalarının, gazetelerinin basılmasının asıl nedeni bu; bu da suç teşkil edecek bir durum değil. Çünkü 17–25 Aralık da, Mit tırları olayı da devlet tarafından doğru açıklanıp, kamuoyunu rahata erdirmiş olaylar değil. Darbe teşebbüsü deyip, üstünü kapatıp geçtiler; bir gazetenin bunu sorgulaması ve peşini bırakmaması tutuklamak için bir sebep olamaz.

Bu ülkenin iktidarı FETÖ ile ilgili olarak sadece ‘kandırıldık’ dedi. Birinin kandırılması beni gerçekten üzer, salaklık etmiş diye düşünürüm ama yine de üzülürüm. Arabasını kaptıran da vardır, evini, emekli maaşını da… Kandırılırdım der, üzülürsün; lakin kendi alın terini kaptırdığı için üzülürsün.

Cumhurbaşkanı kandırılmışsa yani evini mevini kaptırmışsa üzülürüm. Lakin kandırıldık dediği şey devletin parası, taşınmazı ise bunun özrünün bir kelimeyle hallolması adil de değil, yasal da değil, olacak iş de değil. Kandırıldığınız için ülkem para kaybetti, kandırıldığınız için daha fazla fakirleştik, kandırıldığınız için insanlar öldü hem de yüzlercesi, kandırıldığınızı söyleyip her gün FETÖ’nün yeni bir suçunu çıkarıyorsunuz; Gezi’de çadırlara yakan FETÖ, Uludere’ye emri veren FETÖ, Mit krizini yaşatan FETÖ… Ve bunun özeleştirisi sadece kandırıldık demek ve başka kandırılanları hatta kandırılmayanları da gözaltına alıp, suçlamak; bu can sıkıcıdan ziyade aşağılık bir hareket.

İktidarlar değişir, iktidarlarla birlikte terör örgütleri de değişir. Her iktidar kendi zenginlerini yaratır, her iktidar kendi düşmanlarını yaratır. Cumhuriyet kurulduğundan beri iktidarla birlikte sadece meclisteki vekiller değişmez, gazetedeki yazarlar da değişir, çok satan kitaplar da değişir, çok izlenen filmler de değişir, inşaat şirketlerinin adları da değişir, ithalat-ihracat şirketlerinin adları da değişir, zulüm görenler de değişir.

Kuvvetler ayrılığı ilkesi, yasama, yürütme, yargı makamlarının farklı sorumluluklarla donatarak gücün tek elde toplanmasını ve devlet yönetiminin tekelleşmesini engelleyen bir sistemdir. FETÖ neden güçlendi? İktidarın devlet kadrolarını tamamen Gülencilere teslim etmesiyle elbette. Bunun önüne devlet geçmiyorsa kim geçebilirdi? Medya en azından bunu gündemde tutup önleyebilirdi; o medyaya noldu? Açılan her davada gazeteciler içeri alınarak lağvedildi. Hepimiz buradaydık bunlar yaşanırken. Sadece devlet kadroları da değil kaç tane inşaat şirketi güçlendi, kaç tane medya gücü oluştu bu dönemde? Her yerde tekelleşme kendini gösteriyor ve bu tekelleşmeden güç alanlar; günü geliyor iktidarla mücadele edecek duruma geliyor ve sonuçlarını halk yaşıyor.

Üstelik bunun bir tek bu iktidarca yapıldığını söylemek yalan olur. Bu ülkede irticayla mücadele denerek dindarlar da düşmanlaştırıldı, terörle, eşkiyayla mücadele denerek Kürtler hala düşman olarak görülüyor. Lakin herhalde tabiri caizse en trajikomik düşmanlaştırma bu iktidarca gerçekleşti. Orduyu düşmanlaştırıp yüzlerce insanı hapise attılar ve sonra pardon demek zorunda kaldılar. Bunlar yaşandığı sırada kapı gibi dik dururken şimdi onların hiçbirini biz yapmadık bu gözü dönmüş FETÖcüler yaptı diyerek işin içinden sıyrılmaya çalışıyorlar. Bundan böyle diyerek sıyrılınabiliniyorsa; bundan daha ağır bir suçu işleyen kimse yok, gözaltına aldığınız hiçbir insan bundan daha büyük bir suç işleyemez keza kimse o kadar güçlü değil. Ama buna da Türkiye gerçeği deyip geçmekten başka bir şansımızın olmayışı çok acı.

Sonuç olarak bu ülkenin hapisleri her iktidar değiştiğinde ‘pardon’ denerek serbest bırakılan insanlarla kaynıyor; işte beni en çok bu değişmezlik ilkesi üzüyor.

Asaf Vodvil on Twitter

size aldatıldık kompileyşın yaptım: https://t.co/VlMcEXIgjd