<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by CivilHub on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by CivilHub on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@CivilHub_org?source=rss-132db8bb9fc5------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*FJEH3gV__1ytIGP0.jpeg</url>
            <title>Stories by CivilHub on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@CivilHub_org?source=rss-132db8bb9fc5------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 12:05:52 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@CivilHub_org/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Obywatelska inicjatywa ustawodawcza — realne narzędzie zmiany prawa przez obywateli?]]></title>
            <link>https://medium.com/@CivilHub_org/obywatelska-inicjatywa-ustawodawcza-realne-narz%C4%99dzie-zmiany-prawa-przez-obywateli-176c045912f?source=rss-132db8bb9fc5------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/176c045912f</guid>
            <category><![CDATA[elections]]></category>
            <category><![CDATA[citizen]]></category>
            <category><![CDATA[polish]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[CivilHub]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 18 Nov 2015 11:38:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2015-11-18T12:16:24.119Z</atom:updated>
            <cc:license>http://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/</cc:license>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UsJqA37qCfj1gzVzcXptQg.jpeg" /></figure><p><strong>Artykuł 4 Konstytucji RP mówi, że “władza zwierzchnia w Rzeczypospolitej Polskiej należy do narodu. Naród sprawuje władzę przez swoich przedstawicieli lub bezpośrednio”. Jednym z narzędzi sprawowania tej władzy właśnie bezpośrednio, jest obywatelska inicjatywa ustawodawcza — narzędzie, o którym jest głośno co najmniej kilka razy w roku, na temat którego organizuje się wiele konferencji naukowych, o którym się dyskutuje. Jaka jest jego skuteczność w praktyce? Czy Polacy często i — co najważniejsze, skutecznie — korzystają z tej możliwości? Co możemy zmienić w tej kwestii?</strong></p><p>952 — tyle projektów zostało łącznie złożonych przez posłów, komisje sejmowe oraz rząd w trakcie VII kadencji Sejmu. Były to projekty dotyczące praktycznie każdej dziedziny życia, często przygotowywane w niejasnych okolicznościach czy też po prostu niskiej jakości — w szczególności w zakresie Oceny Skutków Regulacji. W tym czasie obywatele skorzystali z przysługującego im prawa jedynie 23 razy — tyle bowiem projektów zostało złożonych podczas VII kadencji Sejmu. Projekty te stanowiły około 2,16% wszystkich złożonych projektów.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/0*zh_Lpn2XMvTHqgYm." /><figcaption>Dane opracowane przez portal MamPrawoWiedziec.pl</figcaption></figure><p>Od 1999 (rok uchwalenia ustawy o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli) do 2014 roku do marszałka Sejmu wpłynęło aż 122 zawiadomień o utworzeniu Komitetu Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej. Mimo że rocznie składano około 8 takich zawiadomień, to tylko kilkanaście projektów ustaw obywatelskich zostało uchwalonych przez Sejm. Warto też pamiętać, że w ciągu ostatnich lat odrzucono inicjatywy ustawodawcze, pod którymi podpisało się łącznie 1,6 mln osób. Jest to liczba niewiele mniejsza od liczby mieszkańców Warszawy, która wynosi około 1,7 mln. Na portalu wykop.pl swego czasu do zobrazowania tej liczby użyto następującego porównania: “na przykład owe 1,6 miliona ludzi to wszyscy mieszkańcy Gdańska, Poznania, Katowic i Białegostoku jadący do Warszawy czterema tysiącami pociągów Pendolino i na końcu zasiadający na 28 Stadionach Narodowych”. Spory tłum, prawda?</p><p>Co powoduje, że działania związane z obywatelskimi inicjatywami ustawodawczymi tak często kończą się wyrzucaniem tych projektów do kosza? Czy to wina polityków, którzy nie chcą słuchać głosu obywateli, niskiej jakości projektów ustaw, czy może przepisów ustawy o wykonywaniu obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej?</p><p><strong>Obywatele i prawo</strong></p><p>Idea obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej pojawiła się w Polsce już w 20-leciu międzywojennym. Wtedy jednak pozostała ona jedynie w fazie projektów. PRL, z racji swojego totalitarnego charakteru, także nie wyszedł na przeciw pojawiającym się co jakiś czas postulatom dotyczącym wprowadzenia takiego rozwiązania. Dopiero na mocy Ustawy Konstytucyjnej z 1992 r. obywatele uzyskali prawo inicjatywy konstytucyjnej, pozwalającej na przedłożenie projektu konstytucji. W samej Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z roku 1997 r., znalazło się już jednak jasno określone uprawnienie obywateli do wnoszenia projektów w drodze obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej z konieczną liczbą podpisów określoną na 100 tys. podpisów obywateli posiadających prawo wybierania do Sejmu. Co ciekawe, na tle innych krajów europejskich, polskie regulacje mogą być uznane za jedne z najbardziej proobywatelskich — biorąc pod uwagę liczbę osób uprawnionych do głosowania w ostatnich wyborach, wymagany próg 100 tys. podpisów, stanowi zaledwie 0,33% osób uprawnionych do głosowania, podczas gdy np.:na Słowacji to 8,2%, na Łotwie 10%, a w Szwajcarii, znanej z rozwiniętych procedur demokracji bezpośredniej — 2%.</p><p>Zbieranie podpisów to jednak tylko niewielka część “wykonywania obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej”, o której mówi ustawa o tym samym tytule. Cała procedura rozpoczyna się od utworzeniu komitetu inicjatywy ustawodawczej. Komitet ma się składać z co najmniej 15 osób — co zazwyczaj nie stanowi problemu dla inicjatorów. Organ ten wykonuje wszystkie czynności związane z przygotowaniem projektu ustawy, jego rozpowszechnianiem, kampanią promocyjną, a także organizacją zbierania podpisów obywateli popierających projekt. Tu jednak zaczynają się schody. Po pierwsze — projekt ustawy musi być zgodny z prawem — i nie oznacza to wyłącznie zgodności z Konstytucją RP, ale też z międzynarodowymi umowami ratyfikowanymi za zgodą ustawową oraz prawem Unii Europejskiej, a także zasadami techniki prawodawczej. To jednak jeszcze nie koniec. Konieczne jest także sporządzenie uzasadnienia, które wskaże źródło finansowania proponowanych zmian, ich skutki prawne, gospodarcze i społeczne. Jak ma tego dokonać niewielka grupa obywateli, zazwyczaj bez odpowiedniego doświadczenia, podczas gdy nad projektami poselskimi czy rządowymi pracuje cały sztab pracowników Biura Analiz Sejmowych czy Rządowego Centrum Legislacji? Niestety postulat dotyczący wprowadzenia zobowiązania organów publicznych do pomocy przy przygotowaniu uzasadnienia, nie spotkał się jak do tej pory ze zrozumieniem, co znacząco utrudnia przygotowanie obywatelskiego projektu ustawy. Chcąc bowiem zapewnić wysoką jakość tych projektów — a tylko w ten sposób walka o ich przyjęcie ma sens — trzeba by do prac nad nimi zaangażować co najmniej kilkanaście osób posiadających odpowiednie wykształcenie i doświadczenie — tak, aby proponowanym postulatom nadali profesjonalną formę.</p><p>Wracając do tematu zbierania podpisów, trzeba też zwrócić uwagę na kilka podstawowych kwestii, które mogą utrudniać sprawne przeprowadzenie obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Obecnie ustawa daje na to obywatelom 3 miesiące. Wiele inicjatyw właśnie na tym etapie kończyło się fiaskiem.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/709/0*deSEFLcJYEidGGJ6." /><figcaption>Dane opracowane przez Instytut Spraw Obywatelskich INSPRO, “Obywatele decydują. Obywatelska inicjatywa ustawodawcza jako narzędzie kształtowania postaw obywatelskich”.</figcaption></figure><p>Ciekawie rozwiązania dotyczące tego etapu procedury zastosowano w Austrii. Proces zbierania podpisów powierzono bowiem organom gminy, które mają obowiązek informować mieszkańców o inicjatywie oraz zapewnić odpowiednią liczbę miejsc. Dodatkowo pełnomocnik komitetu jest zobowiązany do wniesienia wkładu pieniężnego na pokrycie kosztów zbierania podpisów przez gminy. Jeżeli zbiórka zakończy się sukcesem — zwracana kwota wynosi 5-krotność kwoty wpłaconej. Z kolei w Hiszpanii czas przeznaczony na zebranie podpisów wynosi 9 miesięcy, z możliwością przedłużenia tego okresu o 3 miesiące.</p><p>Interesująca koncepcja dotycząca ułatwienia procesu zbierania podpisów, została przedstawiona m.in. w ekspertyzie Instytutu Spraw Obywatelskich INSPRO, w którym proponowano koncepcję e-poparcia dla obywatelskich inicjatyw ustawodawczych. Problemem, który standardowo pojawiał się przy tego typu propozycjach, była kwestia identyfikowalności osób, które miałyby składać podpisy drogą internetową.</p><p><strong>Obywatele w Sejmie</strong></p><p>Kolejnym krokiem w realizacji obywatelskiego uprawnienia jakim jest obywatelska inicjatywa ustawodawcza, jest skierowanie projektu do Sejmu. I to właśnie tutaj zaczynają się największe problemy. Na początku zawiadomienie o utworzeniu komitetu musi przyjąć Marszałek Sejmu. Co bardzo ważne, w przypadku odmowy, jej przyczyny muszą zostać uzasadnione, gdyż decyzja ta może zostać zaskarżona do Sądu Najwyższego. Od momentu przyjęcia zawiadomienia, komitet otrzymuje osobowość prawną i ma obowiązek ogłoszenia miejsca udostępnienia projektu ustawy w ogólnopolskim dzienniku. Dopiero od tego momentu możliwe jest zbieranie podpisów. Czym właściwie jest dziennik ogólnopolski? Czy dzienniki internetowe też mieszczą się w tym pojęciu? Tego ustawodawca już niestety nie precyzuje.</p><p>Co dalej z takim projektem? Otóż po zebraniu podpisów, pełnomocnik komitetu wnosi projekt ustawy do Marszałka Sejmu i w przypadku spełnienia wszystkich kryteriów formalnych, Marszałek kieruje taki projekt do pierwszego czytania w Sejmie. Zgodnie z ustawą o wykonywaniu inicjatywy ustawodawczej przez obywateli, pierwsze czytanie projektu ustawy na posiedzeniu Sejmu przeprowadza się w terminie 3 miesięcy od daty wniesienia projektu ustawy do Marszałka Sejmu. I niestety jest to jedyny termin odnoszący się do procedowania takiego projektu, który został określony w ustawie. Jakie są dalsze losy projektu? To już zależy od dobrej woli Sejmu. Której jak do tej pory zazwyczaj nie było.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2Fjpdf7M34Boo%3Ffeature%3Doembed&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3Djpdf7M34Boo&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2Fjpdf7M34Boo%2Fhqdefault.jpg&amp;key=d04bfffea46d4aeda930ec88cc64b87c&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/02db9334fdb604f011afa243f80c02a1/href">https://medium.com/media/02db9334fdb604f011afa243f80c02a1/href</a></iframe><p><strong>Aktywność obywatelska w praktyce</strong></p><p>Co powstrzymuje nas przed korzystaniem z obywatelskiego kształtowania prawa? Myślę, że śmiało można zaryzykować tezę o tym, że winę ponosi niski poziom kapitału społecznego. Mówi się o nim bardzo dużo — i bardzo często w okresie przedwyborczym — ale co to właściwie oznacza? W największym skrócie — jest to poziom zaufania obywateli względem siebie, ale także względem instytucji publicznych czy polityków. Wiąże się to przede wszystkim z niskim poziomem aktywności społecznej.</p><p>Bardzo ciekawe wnioski w tym zakresie przedstawił Instytut Sobieskiego w raporcie <a href="http://www.sobieski.org.pl/aktywnosc-obywatelska/">“Aktywność obywatelska w Polsce — co możemy zrobić?”</a>. Większość badanych wskazała, że przyczynami niskiej aktywności Polaków są przede wszystkim: “wady systemu politycznego, fasadowość demokracji, biurokracja, oligarchiczny system, skostnienie i upolitycznienie urzędów, zamknięcie systemu politycznego, oderwanie partii politycznych od rzeczywistych problemów społeczeństwa, nieliczenie się z opinią obywateli, brak motywacji i bodźców do działania oraz niskie poczucie sprawstwa”</p><p>Jednym z najczęściej podnoszonych argumentów związanych z obywatelską inicjatywą ustawodawczą jest właśnie brak poczucia, że głos obywateli faktycznie zostanie wysłuchany. Argument ten jest szczególnie często podnoszony właśnie w kontekście obywatelskiej inicjatywy ustawodawczej. Patrząc na to, jak posłowie odnoszą się zazwyczaj do obywatelskich projektów ustaw, trudno nie ulec przekonaniu, że poczucie to jest słuszne i faktycznie mało kto chce słuchać głosu obywateli.</p><p>Aby nie popadać w zbytni pesymizm, warto przypomnieć sobie jednak historię inicjatywy zmieleni.pl. Inicjatywę tę rozpoczął Paweł Kukiz, który zauważył, że 750 tysięcy podpisów, które w 2004 roku zebrała Platforma Obywatelska pod projektem wprowadzenia jednomandatowych okręgów wyborczych, zostało wprost „zmielonych” w niszczarkach po tym, jak PO porzuciła ten projekt. Zgodnie z zapowiedziami, “Zmieleni” chcieli ponownie zebrać te podpisy, tworząc jednocześnie silny ruch społeczny. Na kanwie sprzeciwu wobec lekceważenia głosu obywateli przez partię, która obywatelskość ma w nazwie, wyrósł ruch, który w znacznym stopniu przyczynił się do odebrania tej partii części elektoratu, a co za tym idzie — przegrania przez nią wyborów. Z pewnością ta historia dała do myślenia politykom, którzy do tej pory liczenie się z głosem obywateli uważali za niepotrzebny element swojej pracy. Miejmy nadzieję, że obecna partia rządząca nie popełni tego samego błędu.</p><p><strong>Legislacyjny crowdsourcing — wspólnie napiszmy ustawę!</strong></p><p>A gdyby kilkaset albo kilka tysięcy osób zaczęło wspólnie pisać obywatelski projekt ustawy? Każdy korzystając w własnej wiedzy i wykształcenia, i dzieląc się nimi z innymi w celu wspólnej zmiany prawa? Pomysł może wydawać się co najmniej dziwny — jak taka duża grupa miałaby ze sobą współpracować, gdzie mieliby się spotykać, jak decydować, które rozwiązanie jest najlepsze? Odpowiedzią może być tutaj Internet. Już teraz korzystamy z niego, żeby wyrażać swoją opinię, organizować sobie pracę czy nawiązywać i podtrzymywać więzi społeczne. Może warto wykorzystać to narzędzie w procesie zmiany prawa przez obywateli?</p><p>Z pomocą przychodzi tutaj portal <a href="https://civilhub.org/idea-to-law/">CivilHub</a>, za pomocą którego można przedstawić swój pomysł na zmianę, poznać opinie innych obywateli na ten temat — za pomocą systemu głosowania — a następnie przekształcić pomysł w projekt i rozpocząć pisanie założeń do projektu ustawy oraz tworzenie oceny skutków regulacji . Do pisania takiego projektu można zaprosić każdego — w praktyce im więcej osób, tym lepiej. Każdy może podzielić się swoją wiedzą i doświadczeniem na temat proponowanej zmiany, co ułatwi opracowanie kompleksowych dokumentów. Każdy obywatel może włączyć się w tworzenie prawdziwie obywatelskiego projektu ustawy.</p><p>Jeżeli chcecie zobaczyć, jak wygląda taki proces w praktyce — przeczytajcie o pomyśle dotyczącym <a href="https://civilhub.org/polska-pl/ideas/jawnosc-wydatkow-partii-politycznych/">nałożenia na partie polityczne obowiązku publikowania wykazu wszystkich swoich wydatków w formie elektronicznej</a>, na specjalnie do tego przeznaczonej stronie internetowej.</p><p>Czy obywatele mogą skutecznie zmieniać prawo w Polsce? Tak, pod warunkiem, że będą potrafili dobrze się zorganizować i przygotowywać projekty ustaw stojące na wysokim poziomie i faktycznie odpowiadające na potrzeby społeczeństwa. Przy wykorzystaniu nowoczesnych rozwiązań możliwe jest to już dzisiaj. Wystarczą dobre chęci i zapał do pracy.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=176c045912f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[More than a Smart City]]></title>
            <link>https://medium.com/organizer-sandbox/more-than-a-smart-city-8b051f1e79b1?source=rss-132db8bb9fc5------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8b051f1e79b1</guid>
            <category><![CDATA[civic-engagement]]></category>
            <category><![CDATA[smart-cities]]></category>
            <category><![CDATA[cities]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[CivilHub]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 06 Aug 2015 14:33:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2015-08-07T09:09:57.195Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>It is said that only 2% of the Earth’s surface is occupied by cities in which more than half of the world’s population lives. Cities consume as much as 75% of the world’s energy. It is expected that by 2050, 2 out of 3 Earth’s inhabitants will live in cities. The numbers speak for themselves — one of the biggest challenges of the modern world are problems with the future of the cities.</p><blockquote>We are all interested in the future, for that is where you and I are going to spend the rest of our lives. <em>Woody Allen</em></blockquote><p>It is said that only 2% of the Earth’s surface is occupied by cities in which more than half of the world’s population lives. Cities consume as much as 75% of the world’s energy. It is expected that by 2050, 2 out of 3 Earth’s inhabitants will live in cities. The numbers speak for themselves — one of the biggest challenges of the modern world are problems with the future of the cities.</p><p>Ever since the The Hippodamian plan from the fifth century BC, the world has been reflecting on the essence of the city and its role in the lives of its residents. City planners are puzzled with the problem: how cities can become friendlier to their inhabitants. With varying success. The question is: whether after all kinds of different experiments and errors committed along the way, are we wise enough and aware of our needs that we can, at this point, steer urban space in such a way as to make them more friendly towards its citizens? Is there a possibillity to make every crowded city citizen feel good within a few years? Are we able to predict the development of cities and outline a strategy? And whether the technology contained in the concept of smart cities can create an ideal city?</p><p>When I got familiar with the works of Jane Jacobs — a controversial American architect — on the occasion of the Polish edition of her book “Death and life of great American cities” — I realized how passive and wrong is our approach to the surrounding reality. Jacobs criticized all of the popular twentieth century town planning trends. She mocked eight-lane highways passing through the city centers, modernist apartment blocks or vehicles favoritism. Her wide-reaching criticism was initiated by a plan to build a highway through her beloved Greenwich Village in Manhattan. Her activity started the development of activism in New York and ended Robert Moses’s one-man governance of the city, who was the mayor back then. It turns out that nearly everything was right. Better substitutes of almost all of her thoughts have been found. Let’s look at some examples. Air transport is increasingly winning with glowing empty motorways. The vision of living in the once fashionable Modernist Corbusier-style block of flats behind the Iron Gate [za Żelazną Brama] (Warsaw) now gives us the creeps. Crossing kilometers through ugly subways is the nightmare of every city dweller. I could tell you an infinite number of such examples. Since Jacobs was able to predict the direction of urban development, why can’t we also try to do it? It is easier than we think, I guess.</p><h4><strong>City of the Future</strong></h4><p>Automatic street trash cans, self-driving buses, streets and public institutions packed with technology — that is a vision of the modern, so-called smart city. The condition of creating and maintaining such a city is a leader with a vision and institutions open to citizens, all of this means better access to information and ensures wider participation in the public life. Lately, this is the main trend in urban development. The title Smart City is fashionable, is a testimony to the degree city’s development and even — as seen in the examples of Bilbao and Aarhus — may attract many tourists. Vienna, Copenhagen, Barcelona, ​​Toronto. These are examples of cities that are famous for smart solutions. All of them are focused on innovation, ecology, quality of life and a digital local government. Cities are more and more competitive in proposing new solutions, but sadly, all of us can see the lack of common sense and perspective thinking in their actions. I deeply regret the fact that most of the cities are detached from communication with their citizens. That often leads to massive chaos and is not what the people want. Hover, let’s focus on the good examples that will show the concept of smart solutions better than any definition.</p><h4><strong>Bask can do it</strong></h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*HxlvLaYrGkaABCbk." /><figcaption>Guggenheim Museum in Bilbao <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Guggenheim_Museum_Bilbao">http://en.wikipedia.org/wiki/Guggenheim_Museum_Bilbao</a></figcaption></figure><p>Bilbao as one of the first cities began to pay attention to intelligent solutions. They have built their own brand, which has been attracting many tourists from all around the world. A quarter of a century ago, Bilbao passed through a huge economic problems such as unemployment at 25%, massive emigration of residents and a huge loss of jobs. Through reforms, of which Guggenheim Museum built in 1997 became a symbol, the city started to be regarded as one of the most popular cities in Spain. It is estimated that just 5 years after the museum had been built it increased the income of Bilbao by about 176 million euros and added 27 million euros of tax profit to the local government of the Basque territory and thereby created 4415 new jobs. The example of Bilbao has been already named among journalists and scientists as the “Bilbao effect”. Bilbao for years has been focused on consulting changes through IT tools and extensive periodic meetings with its citizens.</p><h4>Pearl in the Danish crown</h4><p>American smart cities are developed for commercial needs. In Asia, cities are centralized and controlled by officials. Aarhus is a small city built on the Scandinavian tradition of engaging citizens. Apart from great cyclist solutions, Aarhus is famous for its computerized self-government.</p><p>The city created the Digital Neighbourhood programme, through which officials communicate and inform people using the new tools that have been created. Using those tools residents can e.g. help to create concepts of green areas and libraries. Another interesting example are the blue blocks that have motion sensors. The city along with Alexandra Institute has created a project to set the sensors around Aarhus and to observe and learn how the blocks were adjusted and used by the locals. With these blocks, one can better understand the behavior of people in urban spaces. Another example is the attempt to draw attention by project Pay Attention to important places and landmarks in the city. Some of them included interactive installations that provoked passers-by to join the ‘concert’ or to draw attention to a particular component of architecture. Pay Attention is a proposition connected the actions of the local government to use only LED lighting.</p><h4><strong>Viennese city</strong></h4><p>The Austrian capital is famous for one of the highest living standards in the world and innovative infrastructure solutions with an emphasis on environmental issues (half of the territory of Vienna is to be covered by greenery). Each year Vienna ranks high in each category among smart city rankings. One of the largest urban projects in Europe, known under the name of Aspern Viennas Urban Lake is being created in Vienna’s 22nd district. The complex will create places for twenty thousand workers and twenty thousand inhabitants in an area of ​​250 hectares. The program is widely consulted with citizens and is focused on creating innovative solutions. The buildings crammed with technology, convenient parking and everything is thought out in such a way as to harm nature the least it is possible. The project looks very well when it comes to architecture. Additionally, its development plan covers several decades. It is worth saying that Vienna is a city that has managed to create a widely accepted program “Vienna in 2050”, that is supported by the vast majority of the population. The program at various levels builds a vision of Vienna in 35 years.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/752/0*5BVp3liju_aCw634." /><figcaption>Aspern Viennas Urban Lake <a href="http://www.aspern-seestadt.at/">http://www.aspern-seestadt.at/</a></figcaption></figure><h4>Green metropolis</h4><p>Toronto is a city that tries to be close to its inhabitants. It is the first of the big cities in North America that has implemented participatory budgeting. Toronto is famous for its solutions that support citizen participation. One of their flagship projects is the Toronto Community Housing. The project is about creating homes and local meeting places. Since 2002, the project has created or co-created 2,500 different residential buildings, aiming at different groups and local communities such as seniors, homeless people and students.</p><p>The capital of the province of Ontario boasts the largest surface of the green city on the American continent. The city is covered with parks, squares and lawns in about 20% of its entirety. Most known among them is the world’s largest urban green area — Rouge Valley Park. It occupies 5,000 hectares, which is about the same as Zielona Gora [a small city in Poland with 100,000 citizens]. It is worth admitting that there are 10 trees for every inhabitant. The city abounds in green areas for doing sport, especially golf courses.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*NS6gElqIhAOzPJg7." /><figcaption><em>Toronto Community Housing </em><a href="http://www.torontohousing.ca/our_housing"><em>http://www.torontohousing.ca/our_housing</em></a></figcaption></figure><p>Another program of the largest city in Canada is a Smart Commute program. It helps commutes to move from point A to point B depending on the person’s preferences, time available and other various factors. The system considers several transportation possibilities such as using public transport, running, walking, bike rental or driving by car. It was created in order to reduce Toronto’s problem getting to work during peak hours. The local authorities at the same time also began to promote flexible working hours, week or tele-working.</p><h4>Cooperation is the key</h4><p>Given the broad concept of a smart city, which over time is defined anew, I have been always fascinated by the city and repeatedly mulled over the future of Polish cities. Traveling around the world, as well as watching other examples, I more and more noticed, where perhaps the biggest problem lies in.</p><p>The most thought provoking case was that of the slums of Bogota. It turned out that it doesn’t matter what kind of people live there, but what is their activity in the life of the city. The activities of non-governmental organizations that promote equal treatment and that mobilize citizen activities in the city. The interference of the local government by putting the library in the middle of the slums in the capital of Colombia, or refunding public transport tickets to the city center led to a very strong limitation of crime, increase in cleanliness and encouraged slum dwellers to take education in schools, to read books and to move to the city centre.</p><p>This example shows how important is the interaction with the local government and the third sector. I would let myself even define the city as a kind of social contract between local authorities and the citizens, where the third sector is the notary. I believe that such a city definition is close to our problems and is future oriented in terms of the years to come.</p><h4><a href="http://civilhub.org/">CivilHub</a></h4><p>My interest in the city led me completely by chance to a CivilHub inauguration meeting in October 2014. As a result, I met open-minded people who bring solutions to help residents in an innovative way. It seems to me that CivilHub can really help break down the barrier between the officials and the residents. It can also participate in a very important mechanism of citizen integration. Nothing connects people better than a common goal. CivilHub is the perfect answer to my definition. It connects residents, officials and non-governmental organizations through new technologies. Residents can put forward their ideas, develop projects for their neighborhood, district, village or country. They can easily co-operate with NGOs and contact government officials. This may be the answer to many problems of our living places. In the end, the city will have the opportunity to respond through their actions to the real expectations of the residents. Defective public consultation carried out by most of the cities will be forgotten and the people, I hope, will understand that a change of places in which we live is possible and not at all that difficult as we have thought. CivilHub will give everyone the possibility to compare his/her ideas with other people from all around the world. Cities will be able to relate to each other. We can all learn from each other, support and solve our problems together. I hope that together with CivilHub will take democracy to a higher level.</p><p>New technologies are the Future now. They should become a tool to change our immediate environment. As the example of Apple shows us. The phenomenon did not come up with the invention of the iPhone but with the creation of the whole mobile infrastructure and application architecture, which encouraged developers and users from all around the world to use Apple products. The same thing can happen with such tools as CivilHub. A tool that impresses almost everyone to whom I have shown it, but it needs infrastructure to encourage non-governmental organizations and local governments, which include residents in nearby changing realities. I guess, everything is going in the right direction for now.</p><p>***</p><p>I really hope that citizens will understand that their participation is the essence of the life of our cities and in the era of new technology that becomes easier than ever before. Discouraged by political tricks, populist decisions during campaigns and subconscious thinking that every debate or meeting is organized because “somebody wants something from us.” I hope we will all understand how participation in city life is not important for officials or politicians, but just for us — residents. You could say that the modern city thrives when creative and creative people give it a boost. However, it is necessary to exploit the potential of citizens and by all means raise the level of civic participation. Thanks to CivilHub the city as a social contract will improve communication on the residents-government-organizations plane. Thanks to this, each citizen’s idea will be more real and easier to implement than ever before.</p><p>More information about CivilHub Foundation:<br><a href="https://civilhub.org/brief/">https://civilhub.org/brief/</a></p><p>Contact with the author:</p><p>tomasz@civilhub.org</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8b051f1e79b1" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/organizer-sandbox/more-than-a-smart-city-8b051f1e79b1">More than a Smart City</a> was originally published in <a href="https://medium.com/organizer-sandbox">Organizer Sandbox</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Więcej niż inteligentne miasto]]></title>
            <link>https://medium.com/@CivilHub_org/wi%C4%99cej-ni%C5%BC-inteligentne-miasto-2764f70beedd?source=rss-132db8bb9fc5------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2764f70beedd</guid>
            <dc:creator><![CDATA[CivilHub]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 05 Aug 2015 08:38:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2015-08-06T13:12:41.577Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>ZROZUMIEĆ MIASTO</strong></p><p>Statystyki mówią, że zaledwie 2% powierzchni Ziemi jest zajmowane przez miasta, w których żyje ponad połowa światowej populacji. Same miasta zużywają przy tym aż 75% światowej energii. Przewiduje się, że do roku 2050 w miastach będzie mieszkać 2 na 3 mieszkańców Ziemi. Liczby mówią same za siebie — jednym z największych wyzwań współczesnego świata są problemy związane z funkcjonowaniem miast.</p><blockquote>We are all interested in the future, for that is where you and I are going to spend the rest of our lives. <em>Woody Allen</em></blockquote><p>Już od czasów układu hippodamejskiego z V wieku p.n.e. świat zastanawia się nad istotą miasta i jego rolą w życiu mieszkańców, a urbaniści głowią się w jaki sposób miasta mogą stać się przyjazne ich mieszkańcom. Z różnym skutkiem. Pytanie brzmi: czy po tylu różnych eksperymentach i popełnionych błędach jesteśmy na tyle mądrzy i świadomi naszych potrzeb, że potrafimy w tym momencie kreować przestrzeń miejską w ten sposób, aby miasta były bardziej przyjazne dla mieszkańców? Czy istnieje możliwość, żeby za kilka lat w zatłoczonych miastach każdy mógł poczuć się dobrze? Czy jesteśmy w stanie przewidzieć rozwój miast i już teraz nakreślić strategię? I czy technologia zawarta w koncepcji inteligentnego miasta stworzy miasto idealne?</p><p>Zapoznając się z twórczością Jane Jacobs — kontrowersyjnej amerykańskiej architekt — przy okazji polskiego wydania książki “Śmierć i życie wielkich miast amerykańskich” — uświadomiłem sobie jak bierne i błędne jest nasze podejście do otaczającej rzeczywistości. Jacobs krytykowała wszystkie popularne w XX wieku nurty w planowaniu miast. Kpiła z ośmiopasmowych autostrad przechodzących przez centra miast, modernistycznych blokowisk czy faworyzowania w miastach czterech kółek. Jej szeroko idąca krytyka była zapoczątkowana planami przejścia autostrady przez jej ukochaną Dzielnicę Greenwich Village na Manhattanie. Swoimi akcjami zapoczątkowała rozwój aktywizmu w Nowym Jorku i zakończyła tym samym samowolne rządzenie miasta przez Roberta Mosesa, który kształtował Nowy Jork według własnego uznania. Okazuje się, że niemal we wszystkim miała rację. Wszystko znalazło swoje lepsze substytuty. Popatrzmy na kilka przykładów. Transport lotniczy coraz częściej wygrywa ze świecącymi pustkami autostradami. Wizja mieszkania w modnym kiedyś modernistycznym blokowisku w stylu Corbusiera Za Żelazną Bramą przysparza nas o dreszcze. Wyrabianie kilometrów przeciskając się przez brzydkie przejścia podziemne jest zmorą każdego mieszczucha. Takich przykładów moglibyśmy wymieniać bez liku. Skoro Jacobs mogła przewidzieć kierunek rozwoju miast to przecież nic nie stoi na przeszkodzie, żebyśmy także spróbowali to zrobić. I to jest prostsze niż nam się wydaje.</p><p><strong>Miasto przyszłości</strong></p><p>Automatyczne kosze na śmieci, samoprowadzące się autobusy, naszpikowanie technologiami ulice i instytucje publiczne — z tym się kojarzy wizja nowoczesnego, tzw. inteligentnego miasta, którego warunkami powstania i funkcjonowania jest lider posiadający wizję oraz instytucję otwarte na obywateli, co oznacza lepszy dostęp do informacji i gwarantuje szerszą partycypację mieszkańców. Ostatnimi czasy jest to główny nurt w rozwoju miast. Miano Smart City jest modne, świadczy o stopniu rozwoju miasta i nawet — jak pokazują przykłady Bilbao czy Aarhus — przyciąga do miasta wielu turystów. Wiedeń, Kopenhaga, Barcelona, Toronto to przykłady miast, które słyną z inteligentnych rozwiązań. Wszystkie z nich kładą nacisk na innowacyjność, ekologię, jakość życia mieszkańców oraz cyfrowy lokalny samorząd. Miasta prześcigają się w proponowaniu nowych rozwiązań, jednak czasami niestety brakuje w tym zdrowego rozsądku i perspektywicznego myślenia. Bardzo ubolewam nad tym, że większość miast słabo radzi sobie z kontaktem z mieszkańcami, co często doprowadza do ogromnego chaosu i mija się z oczekiwaniami mieszkańców. Skupmy się jednak na dobrych przykładach, które lepiej pokażą koncepcje inteligentnych rozwiązań niż jakakolwiek definicja.</p><p><strong>Bask potrafi</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*HxlvLaYrGkaABCbk." /><figcaption>Muzeum Guggenheima w Bilbao <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Guggenheim_Museum_Bilbao">http://en.wikipedia.org/wiki/Guggenheim_Museum_Bilbao</a></figcaption></figure><p>Bilbao jako jedno z pierwszych miast zaczęło zwracać uwagę na inteligentne rozwiązania. Na tych działaniach zbudowali swoją markę, która od lat przyciąga wielu turystów z całego świata. Ćwierć wieku temu Bilbao zetknęło się z ogromnymi problemami takimi jak bezrobocie na poziomie 25 %, emigracja mieszkańców i ogromny spadek liczby miejsc pracy. Przez reformy, których symbolem była budowa kontrowersyjnego Muzeum Gugengheima w 1997 roku miasto stało się jednym z najpopularniejszych miast Hiszpanii. Szacuje się, że po 5 latach samo wybudowanie Muzeum Gugengehima miało wpływ na gospodarkę Bilbao w postaci przychodu rzędu 176 mln euro, dokładając do tego 27 mln euro zysków z podatków do samorządu terytorium Basków i tworząc przy tym 4415 nowych miejsc pracy. Przykład Bilbao doczekał się już swojej nomenklatury wśród publicystów jako “efekt Bilbao”. Bilbao też od lat skupia się na konsultowaniu zmian poprzez narzędzia informatyczne, jak i rozbudowane cykliczne spotkania z mieszkańcami.</p><p><strong>Perła w duńskiej koronie</strong></p><p>Amerykańskie inteligentne miasto jest rozwijane na potrzeby komercyjne. W Azji miasta są scentralizowane i kontrolowane przez urzędników. Natomiast Aarhus jest małym miastem zbudowanym na skandynawskiej tradycji angażowania interesantów. Aarhus oprócz tego, że słynie ze świetnych rozwiązań skierowanych do rowerzystów może poszczycić się też zinformatyzowanym samorządem.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*aXyQdoWx20N5PW9M." /><figcaption><a href="http://www.smartaarhus.dk/">A</a>arhus <a href="http://www.smartaarhus.dk/">http://smartaarhus.dk</a></figcaption></figure><p>Miasto stworzyło program Digital Neighbourhood, przez który urzędnicy komunikują się i informują mieszkańców za pomocą nowych narzędzi, które stworzyli. Mieszkańcy dzięki temu mogą współprojektować koncepcje terenów zielonych czy biblioteki. Inną ciekawą propozycją mogą być niebieskie klocki posiadające sensory ruchu. Miasto stworzyło projekt aby poustawiać je po całym Aarhus i obserwując dowiedzieć się w jaki sposób były przestawiane i wykorzystywane przez mieszkańców. W ten sposób można lepiej zrozumieć zachowania ludzi w przestrzeni miejskiej. Innym ciekawym przykładem może być próba zwrócenia uwagi na ważne miejsca w mieście i zabytki przez projekt Pay Attention. Do niektórych z nich dołączono interaktywne instalacje, które prowokują przechodniów do włączenia się w koncert lub zwrócenie uwagi na dany element architektury. Pay Attention jest propozycją, powiązaną z akcją miasta polegającą na stosowaniu wyłącznie oświetlenia ledowego.</p><p><strong>Miasto po wiedeńsku</strong></p><p>Stolica Austrii słynie z jednego z najwyższych poziomów życia na świecie oraz z innowacyjnych rozwiązań infrastrukturalnych kładących nacisk na ochronę środowiska (połowa terytorium Wiednia w założeniu ma być zagospodarwana przez zieleń). Wiedeń każdego roku jest miastem klasyfikowanym w ścisłej czołówce we wszystkich rankingach dotyczących smart city w każdej kategorii działania.</p><p>W 22. dzielnicy Wiednia jest tworzony jeden z największych projektów urbanistycznych w Europie pod nazwą Aspern Viennas Urban Lake. Tworzony kompleks zakłada stworzenie miejsc dla 20 tys. pracowników i 20 tys mieszkańców na powierzchni 250 hektarów. Program jest na szeroką skalę konsultowany z mieszkańcami oraz skupia się na tworzeniu innowacyjnych rozwiązań. Budynki naszpikowane technologią, wygodne parkingi i wszystko przemyślane tak, by rozwiązania jak najmniej szkodziły przyrodzie. Do tego cały kompleks prezentuje się znakomicie jeśli chodzi o architekturę a jego plan rozwoju obejmuje kilkadziesiąt lat. Wiedeń to miasto, które potrafiło stworzyć szeroko akceptowany program Wiedeń 2050, popierany przez znaczną większość mieszkańców, który na różnych płaszczyznach buduje wizję Wiednia za 35 lat.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/752/0*5BVp3liju_aCw634." /><figcaption>Aspern Viennas Urban Lake <a href="http://www.aspern-seestadt.at/">http://www.aspern-seestadt.at/</a></figcaption></figure><p><strong>Zielona metropolia</strong></p><p>Toronto jest miastem, które stara się być jak najbliżej swoich mieszkańców. Jest pierwszym z dużych miast w Ameryce Północnej, które wprowadziły budżet partycypacyjny. Słynie z wielu rozwiązań wspomagających partycypacje mieszkańców. Ich flagowym projektem jest Toronto Community Housing. Projekt polegający na tworzeniu mieszkań i miejsc do spotkań mieszkańców. Od 2002 roku projekt stworzył lub współtworzył 2,5 tys różnych budynków mieszkalnych, kierując się do różnych grup i społeczności lokalnych jak starsi, bezdomni czy studenci.</p><p>Stolica prowincji Ontario może się poszczycić największą powierzchnią zieloną miasta na kontynencie amerykańskim. Około 20% miasta pokrywają parki, skwery, trawniki. Prym wśród nich wiedzie największy na świecie miejski teren zielony — Rouge Valley Park . Zajmuje on 5 tysięcy hektarów, czyli mniej więcej tyle co Zielona Góra. Warto dodać, że na każdego mieszkańca przypada 10 drzew, a miasto obfituje w zielone tereny do zażywania sportu, szczególnie pola golfowe.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*NS6gElqIhAOzPJg7." /><figcaption>Toronto Community Housing <a href="http://www.torontohousing.ca/our_housing">http://www.torontohousing.ca/our_housing</a></figcaption></figure><p>Innym programem największego miasta Kanady może być program Smart Commute. Pomaga on za pomocą aplikacji przemieścić się z punktu A do punktu B w zależności od pogody i godziny przy pomocy wielu środków jak transport miejski (z aktualną pozycją danego środka), bieganie, spacer, wypożyczenie miejskiego roweru czy samochodu. Powstał po to by zredukować problem Toronto, jakim jest dotarcie w godzinach szczytu do pracy. Miasto jako urząd zaczęło wspierać też przy tym elastyczne godziny, tydzień pracy czy tele-working.</p><p><strong>Współpraca kluczem</strong></p><p>Biorąc pod uwagę szeroką koncepcję smart city, która z biegiem czasu jest definiowana na nowo oraz to, że od zawsze zafascynowany miastem wielokrotnie rozmyślałem nad przyszłością polskich miast. Podróżując po świecie, a także obserwując inne przykłady, coraz bardziej zauważałem, gdzie być może tkwi największy problem.</p><p>Najwięcej do myślenia dał mi przypadek slumsów w Bogocie. Okazało się, że bardzo małe znaczenie ma, jacy ludzie tam mieszkają, ale najbardziej liczy się ich aktywność w życiu miasta. Działania organizacji pozarządowych propagujące równe traktowanie i mobilizowanie do aktywnego działania w mieście. Ingerencja samorządu przez postawienie biblioteki w środku slumsu stolicy Kolumbii czy refundowanie biletów komunikacji miejskiej do centrum miasta pozwoliły na bardzo mocne ograniczenie przestępczości, podwyższenia poziomu czystości i zachęciło mieszkańców slumsów do podjęcia edukacji w szkołach, czytania książek i przeprowadzania się do centrum.</p><p>Ten przykład pokazuje jak bardzo ważne są interakcje mieszkańców z samorządem i trzecim sektorem. Pozwoliłbym sobie nawet zdefiniować miasto jako dokładnie swoistą <strong>umowę społeczną pomiędzy władzami samorządowymi, a mieszkańcami</strong> której <strong>notariuszem jest trzeci sektor</strong>. Myślę, że taka definicja miasta jest najbliższa aktualnym problemom i przyszłościowa jeśli chodzi o następne kilkadziesiąt lat.</p><p><strong>CivilHub</strong></p><p>Moje zainteresowanie ogólnie pojętym miastem doprowadziło mnie kompletnie przez przypadek na inaugarycyjne spotkanie CivilHub (https://civilhub.org) w październiku 2014 roku. Dzięki temu poznałem ludzi z otwartą głową, którzy wprowadzają rozwiązania pomocne mieszkańcom w innowacyjny sposób. Wydaję mi się, że CivilHub może naprawdę pomóc zburzyć barierę pomiędzy urzędnikiem a mieszkańcem. Może też także uczestniczyć w bardzo ważnym mechaniźmie integracji mieszkańców. Nic tak nie łączy ludzi jak wspólny cel. CivilHub jest idealną odpowiedzą na moją definicję. Łączy mieszkańcow, urzędników i organizacje pozarządowe za pomocą nowych technologii. Mieszkańcy mogą wysuwać pomysły, tworzyć projekty dla swojego osiedla, dzielnicy, miejscowości czy całego kraju. Mogą łatwo współpracowac z organizacjami pozarządowymi i kontaktować się z urzędnikami. Może to być odpowiedź na wiele problemów naszych miejscowości. W końcu miasto będzie miało możliwość odpowiadać swoimi działaniami na prawdziwe oczekiwania mieszkańców. Ułomne konsultacje społeczne prowadzone przez większość miast przejdą do lamusa, a mieszkańcy, mam nadzieję, zrozumieją, że zmiana miejsc w którym żyją jest możliwa i wcale nie taka trudna. Dzięki CivilHub każdy będzie mógł porównać jego pomysł z innymi na świecie. Miasta będą mogły odnosić się do siebie nawzajem. Wszyscy będziemy mogli się nawzajem uczyć, wspierać i rozwiązywać wspólnie nasze problemy. Mam gromną nadzieję, że wszyscy razem z CivilHub przeniesiemy demokrację na wyższy poziom.</p><p>Nowe technologie są teraz przyszłością. Warto je wprowadzić także jako narzędzie do zmiany naszego najbliższego otoczenia. Jak pokazuje przykład Apple. Fenomenem nie było wymyślenie iPhone’a, lecz stworzenie całej infrastruktury mobilnej i architektury aplikacji, która zachęciła deweloperów i użytkowników z całego świata do korzystania z produktów Apple’a. Tak samo może być z takimi narzędziami jak CivilHub. Narzędzie, które zachwyca niemalże każdego, komu je pokazywałem, ale które potrzebuje infrastruktury zachęcającej organizacje pozarządowe i samorządy, które włączą mieszkańców w zmienianie najbliższej rzeczywistości. Wszystko idzie w dobrym kierunku.</p><p><strong>***</strong></p><p>Ogromnie liczę na to, że mieszkańcy zrozumieją, że ich partycypacja jest niezbędna do funkcjonowania naszych miejscowości, a w dobie nowych technologii staje się to prostsze niż kiedykolwiek. Zniechęceni politycznymi zagrywkami, populistycznymi decyzjami w trakcie kampanii i podświadomie myśląc, że każda debata albo spotkanie jest organizowana po to, bo “ktoś czegoś od nas chce”. Mam nadzieję, że zrozumiemy jak uczestniczenie w życiu miasta jest ważne nie dla urzędników czy polityków, ale właśnie dla nas — mieszkańców. Można powiedzieć, że nowoczesne miasto kwitnie, gdy twórczy i kreatywni ludzie nadają mu impuls, jednak niezbędne jest wykorzystywanie potencjału mieszkańców i za wszelką cenę podnoszenie poziomu partycypacji obywatelskiej. A dzięki CivilHub miasto jako umowa społeczna usprawni komunikację na płaszczyźnie samorząd-mieszkańcy-organizacje. Dzięki temu każda zmiana jaką będzie chciał wprowadzić pojedynczy mieszkaniec stanie się realna do wprowadzenia i łatwiejsza do zrealizowania niż kiedykolwiek.</p><p>Więcej informacji o Fundacji CivilHub:<br><a href="https://civilhub.org/brief/">https://civilhub.org/brief/</a></p><p>Kontakt z autorem:<br>tomasz@civilhub.org</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2764f70beedd" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>