Artificial Intelligence (AI) has rapidly evolved to become a fundamental technology in various industries. One of the industries that have benefited from the advancements of AI is 3D development. In this essay, we will explore how AI integrations can enhance 3D developments in the metaverse, online education, AR applications, and human body applications.

AI Integrations in 3D Developments:

The metaverse is a virtual reality environment where users can interact with each other and the virtual environment. AI integration in the metaverse can improve the user experience by enhancing the realism of the virtual environment. AI can be used to create realistic textures, lighting, and physics. Additionally, AI can be used to create intelligent NPCs that can interact with users in realistic ways, enhancing the social experience.

In online education, AI can enhance the learning experience by creating personalized learning paths for students. AI can analyze the performance of individual students and provide tailored recommendations on areas of improvement. Additionally, AI can be used to create virtual learning environments where students can practice skills in a safe and controlled environment.

AR applications can benefit from AI integrations by creating more realistic and interactive experiences. AI can be used to create realistic 3D models that can be used in AR applications. Additionally, AI can be used to create intelligent object recognition that can identify and track real-world objects.

In the healthcare industry, AI integrations in human body applications can improve the accuracy of medical diagnoses. AI can be used to analyze medical images and identify abnormalities that may be missed by human observers. Additionally, AI can be used to create realistic simulations of the human body that can be used for training medical professionals.

Startup Idea:

What if you or your team develop a web interface which everyone can easily join by choosing google/meta tokens and create more than one profile for having Digital twin of theirself or parents. Forexample, in my “Me” profile i should upload my pictures, videos, sound records, mails, text messages. By doing this, AI should create digital copy of mine which has same sound, same realistic face and body, same jokes and loughs. AI and the machine learning should learn how is my sound volume, my accent from my voice records, text messages etc. 3D engine should create my digital twin avatar or human body from my video records and pictures. Also i should able to create more than one profile for my sister, brother, mum, dad, wife, son etc. We need to keep up to date that human bodies by uploading new media files month by month or year by year. That bodies should getting older year by year. By doing this i can make my self deadless or i can talk when ever i want with my uncle who had passed away 2 years ago. Ofcourse we have to create share or integrate or pin links for using this human avatars in social medias, home, office. We should able to see them with the special glasses.

Herkese merhaba. Geliştirmekte olduğumuz projeler sebebiyle ar-ge yaptığmız ve araştırdığımız bazı konular ile alakalı bir öngörü yazısı daha yazmak istedim. Umarım sizler için de faydalı olur.

Yirmi yıldır teknoloji dünyasında birbirinden farklı projeler gerliştirdim ancak kendi adıma ilk defa dünyayı bu kadar baş döndürücü bir hızla teknoloji dönüşümü içinde gördüm. Her şey Eylül 2021 yılında Marc Zuckerberg’in Metaverse konseptine ve sirketini Meta olarak değiştirdiğine dair yaptığı açıklama ile başladı. Belli ki bu yeni dünyanın sahibi olmayı hedefliyordu. Ardından HoloLens gibi saydam (saydam olması diğer VR gözlükleri gibi mide bulantısı v.b. şikayetleri barındırmaması adına önemli) bir gözlüğe sahip olan Microsoft’un çok hızlı şekilde birbiri ardına oyun şirketi satın aldığına şahit olduk. Hatta Microsoft kendi meta evrenini tasarladığını ve bu meta evrende teams üzerinden avatarlı toplantılar gerçekleştirilebileceğini duyurmuştu. En son da Apple’ın yıl sonuna kadar hendi VR cihazını ve VR ekosistemini çıkartacağını duyduk. Temelinde merkezi yapılara karşı olan Metaverse ve Web 3.0 kavramını, kendi merkezi haline getirmeye çalışan dünya devlerini izliyoruz. Peki sizce de bu böyle mi olur? Gelin bunu birlikte inceleyelim.

Bunu biraz geçmişte yaşadığımız browser savaşlarına benzetebiliriz. Tekelleşmeye çalışan Microsoft ve Apple’a rağmen bir başka tekelci Google, Chrome yazılımı ile bu savaşı kazandı. Kişisel görüşüm bunu kazanabiliyor olmasının nedeni iyi bir uygulama marketini oluşturmuş olması ve bu market ile özelleştime deneyimi kazandırması. Şimdi de benzer bir savaş VR ekosistemi ve metaverse adına başladı ve bir anda hızlandı. Şu anda gözlemlerim bana şunu söylüyor, VR gözlüğünün bir bilgisayara, play station’a v.b. bağlanması son kullanıcı açısından kabul edilemez. Bu konuda Oculus Quest 2 (Marc Zuckerberg’in satın aldığı VR gözlüğü markası) diğer rakiplerinden 10 gömlek önde. Çünkü gözlüğün kendi içinde bir bilgisayar ve işletim sistemi barındırması ve ek donanıma ihtiyaç duymaması kullanıcı deneyimini mükemmelleştiriyor. Ancak ağırlık ve ergonomi gibi konularda halletmesi gereken problemler var. Bütün bu rekabet bize gösteriyor ki, kim kullanıcı deneyiminde ileri gider ve 360 derece bir ekosistem oluşturursa burayı domine edecek gibi duruyor. Ancak bunların hiçbrisi o istenen ve hedeflenen merkeziyetsiz dünyaya hizmet etmiyor. Bu amaca ulaşmak için gönüllüler tarafından yürütülecek açık kaynak kodlu bir VR gözlüğü ve VR işletim sisteminin yanı sıra bura ile entegre çalışan blockchain tabanlı web 3.0 metaverse projesinin paralelde ilerleyeceğini düşünüyorum. bununla ilgili ara ara bazı projeler göze çarpıyor. İki örneği aşağıda paylaşıyorum.

• Razer | OSVR - Open-Source Virtual Reality for Gaming
• Relativty an Open-source VR headset for $200

Yakın dönemde bir çok firmanın outsource yazılım firmalara hatta ajanslara VR uygulama geliştirmesi talebi ile yoğun bir şekilde geleceğini düşünüyorum. Uzaktan çalışma modeline geçmiş iş dünyasında bir İ.K. departmanının yeni işe giren çalışanları için evlerinden takacakları gözlükler ile VR eğitim odalarında oryantasyon eğitimi almalarını istemesi kadar normal birşey olamaz. Ya da müşterilerine daha iyi bir alışveriş deneyimi sunmak isteyen perakende firmalarının hatta e-ticaret pazar yerlerinin VR gözlüklerini takmış kişilerin karşısına çıkarak satın alma deneyimi yaşatmak istemesi kadar normal birşey olamaz. Sizce yeteri kadar bu işe hakim firma ya da buna kafa yormuş geliştirici var mı? Bence yok. Bu senenin sonunda gelecek olan bu isteklere cevap verecek yeterli knowhow’un henüz piyasada bulunmaması yeni fırsatlar barındırıyor. Hem kişisel gelişim fırsatı hem de kurumsal iş modeli fırsatı barındırıyor.

Sürecin bu şekilde mi ilerleyip ilerlemeyeceği en geç 1 sene içinde zaten kendini belli edecektir, şu aşamada bir çok firma hızlı bir şekilde bu yeni dünyanın oyuncusu olmaya çalışıyor, bütün bu süreç insanlık için de çok yeni fırsatlar barındırıyor ve barındırmaya da devam edecek.

Herkese sağlıklı günler.

Bu başlık 3D mi yoksa 3dünya mı? Nasıl başlık bu? Bence herkes bu ikisinin birlikte kullanımına yavaş yavaş değil, hızlı bir şekilde alışmalı. Artık dünyamızda her şeyin içinde gerçekliğe yakın bir 3D yer alacak.

Ekim ayında Marc Zuckerberg’in çıkıp metaverse kavramından bahsetmesi ile birlikte dünyada bir metaverse çılgınlığı devam etmekte. Elbet bu bir hype, yani bir balon. Bu hype, aslında teknolojinin tam olarak buna hazır olmadığı görüldüğünde hızlı bir şekilde aşağı doğru inecek. Her şirket ya da herkes metaverse’te birşeyler yaptıktan sonra o etki geçecek. Ancak bu hype aslında gerçekleştirilmesi on yıl alacak olan bazı grafik entegrasyonlarını bazı teknoloji ve alt yapı yatırımlarını, vizyon ve ufuk gelişim sürecini sadece bir yıl gibi kısa sürede gerçekleştirecek. İşte o düşen hype a rağmen aslında gerçekçi kitlesi ile birlikte metaverse projeleri organik yükselişine devam ederek insanlığa yumuşak geçişi sağlayacak.

Ön görüm şu şekilde, artık sosyalleşmeyi bir oyun içerisinde gerçekleştiren, oyunlar üzerinden para harcama eğiliminde olan, oyunlaştırılmış içerikleri tüketmeyi çok seven bir nesil çoktan geldi ve artık bu nesil lise hatta üniversite çağına ulaştı bile. İş hayatına doğru hızlı bir giriş yapacaklar ve yapıyorlar da. Bu oyunlaştırma neden toplantılarda olmasın? neden dersliklerde ya da özel derslerde olmasın? Neden etkinliklerde, kongrelerde olmasın? Herkesin evinden kalkıp kilometrelerce yol gideceği, şehir değiştireceği toplantı ve etkinlikleri bence geride bırakıyoruz. Yurtdışındaki eğitimlere daha demokratik bir şekilde evlerden ulaşılabilecek bir çağa doğru giriyoruz. Tüm bu online geçiş içerisinde zoom, teams, google meet gibi webrtc tabanlı iletişim araçları sadece birkaç yıl popüler kalabildi, aslında insanların istediği belki de kamera açmadan avatarları ile birlikte sahip olamadıkları özelliklere de sahip olarak sanal bir dünyanın içinde bu eylemlerini gerçekleştirmekti. insanlara çok yakışıklı ya da çok güzel bir avatar ile ya da engelli bir bireyin engellerini unuttuğu bir avatar ile bir dünyanın içerisinde yaşaması ilginç geliyor.

Mevcut Durumda Buna Engel Ne?

Mevcut durumda dünya henüz bu tarz 3D platformlarda bir ölçekleme sorunu yaşıyor. Yani katılımcı bilgisayarlarına ve onların browserlarına bir yük bindirdiğiniz durumda bu bilgisayarların grafik kartı özelliği şu anda belki de %2 ya da %3 kadar kişide yeterli seviyededir. Daha kapsayıcı olmak adına grafik ve görüntü kalitelerinden ödün vererek bu kapsamı %70–80 e çıkarmaya kalktığınızda da bu sefer de tatmin etmeyen bir görüntü kalitesi eksikliği ile karşı karşıya kalıyorsunuz. İşte kare kutu kafalı avatarlar bu sebeple var. Browser kadar kapsayıcı olmadan sadece VR gözlükleri ile en kalitelisini sağlayalım dediğinizde böylelikle yine kapsayıcılığınız %1 lere kadar iniyor. Yani ya katılımcı bilgisayarlarının grafik kartı özelliklerinin çok üst seviyede olduğu, ya da VR gözlüklerinin daha erişilebilir seviyede ucuz ve seri üretimde olduğu bir zaman gelmeden bu dünyanın hızla yayılması çok da mümkün değil. Ancak bunun için en fazla 2 ya da 3 sene ön görüyorum. Bu zaman diliminde tüm bu dediklerimizin olabildiğini ve ilk aşamada karşımıza çıkan bu bariyerlerin ortadan kalktığını gözlemleyeceksiniz.

Burada nasıl iş fırsatları var ?

Öncelikle teknoloji alanında iş gücünün bir anda unity, unreal gibi oyun geliştirme platformlarında kıymetlendiğini gözlemleyeceğiz. 3D sanatçılar , tasarımcılar ve modelleme uzmanları daha da ihtiyaç haline gelecek ve kıymetli olacaklar. Bu Meta evrenlerde alışverişler ve takaslar blockchain üzerindeki kripto varlıklarla ve NFT ler ile gerçekleştirildiği için blockchain tarafında uzman geliştiricilere ve tokenomi bilgisi olan token ekonomistlerine ya da stratejistlere ihtiyaç artacaktır.

Sadece çalışanlar değil bir çok yazılım şirketi de kendi elindeki iş güçleri ile kendilerine ait meta evrenler kurmaya çalışacaklar ve bu meta evrenleri B2B ve B2C ye açarak burada ayrı dünyalar oluşturmaya kalkacaklardır. Örneğin bir yazılım şirketi bir 3D meta evrende bir kampüs ve o kampüsün içinde derslikler oluşturarak bu evrende eğitmenlerin 3D özel ders verebilmesini sağlayacaktır. Buradaki dersler, ücretler ve komisyonlar da tamamen o evrene ait kripto para birimi ile gerçekleşecektir. Buradaki yazılım şirketi hem evrenini hem dersliklerini kiralarken para kazanabilecek, hem de kendi evreninde kendi para birimi ile alışverişi teşvik ederek para birimininin değerini yükseltmeye çalışacak. Bir çok yazılım şirketin bir ülke ekonomisi yönetir gibi kendi para birimini yönetmeye çalıştığını göreceğiz. Piyasaya yeni para sürmek, mevcut piyasadaki parasını azaltarak değerlendirmeye çalışmak v.b. tüm tokenomi stratejilerini uygulamaya çalışacak. Yani artık merkezi bir irade yani üniversite, mesela, merkez bankası, tapu kadastro gibi yapıların daha merkeziyetsiz hale geldiğini ve demokratikleştiğini gözlemleyeceğiz.

Hiç Mi Kötü Yanı Yok?

Ne iyi ne de kötü diyebileceğimiz kadar bir bilgiye sahip olmadığımız bu yeni dünya düzeninde ciddi sosyolojik problemler de yaşayacağımızı tahmin edebiliyorum. Fizyolojik rahatsızlıklardan, psikolojik çalkantılara, sosyalojik ve iletişim travmalarından ekonomik belirsizliklere hatta hukuksal uyumsuzluklara kadar çok fazla süpriz bizleri ve hatta çocuklarımızı bekliyor diyebiliriz. Bu çok iyi de olabilir, çok kötü de olabilir. Bunu şimdiden kimse net bilemez.

Burada yazdıklarımın hemen hepsi benim bir Metaverse girişimcisi olarak ön gördüğüm kişisel görüşlerim. Hiçbirisi mutlak doğru ya da “illa bu şekilde olacak” anlamı içermiyor. Ancak tarihe not düşmek adına buraya yazdığım bir çok nota geri dönüp baktığımda , “vay be” diyorum. Yine onlardan birini gerçekleştirmek istedim

Herkese sağlıklı günler diliyorum

Herkese merhaba;

Daha önce de bankacılık denetleme yetkilerinin BDDK’dan Merkez Bankası’na geçmesi ile ilgili meclis önergeleri ve kanun düzenlemelerinin ertesi gününde bu işin vesile olabileceği olumlu gelişmeleri yazmış ve corona kısıtlamalarının etkisi ile de olumlu düzenlemelerin hızla yürülüğe sokulmaya çalışıldığına şahit olmuştuk. Hatta öyle ki bankalar ve fintechler için bir pranga niteliğinde olan uzaktan müşteri edinimi regülasyonlarının hazır olmayışı konusu bile bir aylık süre içerisinde hızla halledilmiş ve artık son söz MASAK onayına bırakılmış durumda. Böylelikle bankalar kimseyi şubeye beklemeden online video konferans üzerinden yapacakları KYC(know your customer) doğrulamaları ile müşteri edinebilecekler, müşterilerine kredi kartı verebilecekler, kredi verebilecekler v.s. Bu tam olarak disruptive yani yıkıcı bir yenilik. Özetle dünün vezirini rezil, bugünün rezilini yarın vezir yapabilecek bir teknolojik düzenleme. Ülkemizde Bankalar finteklerden çekindikleri için yıllardır inovasyon ve dijitalleşmeye yatırım yaparken sigorta sektörü için disruptive yani yıkıcı etkili bir risk barındıran insurtech kavramı yakın zamana kadar olmaması nedeniyle sigorta sektörü bu inovasyondan ve dijital dönüşümden yeteri kadar nasibini alamadı. Ancak gün farklı bir gün. Bir taraftan gümbür gümbür gelen insurtechler sigorta sektörü için rekaberlik oluştururken, diğer yandan da devlet eli ile hazırlanmış yeni regülasyonlarla sigortacılıkta yıkıcı etkili bir dijitalleşmenin de önü hızla açılıyor. Bir bilemediniz iki sene sonra aynı sigorta sektöründen bahsediyor olmayacağımıza yüzde yüz eminim.

Peki nedir bu yeni yönetmelik? İyi heryerde internette okuyoruz bu yönetmeliği ancak okuduğumuzdan pek bir şey anlamıyoruz, ne olacak yani şimdi yakın zamanda? Ne değişecek? Kim gidecek kim kalacak? Bu soruları herkes soruyor. Aslına bakarsanız yönetmeliğin ilk hali ile herkesin yorumu da farklı. Gri alanlar ve tam açıklanmamış kısımlar var. Bunun yanında çok net olan ve önümüzdeki bir yıl içerisinde neler olabileceğini anlatan yerler de mevcut. Dilerseniz yorumlarımıza geçelim.

1- Bu yönetmelikle birlikte acentelerin sonu geldi mi?

Aslında hayır. Devlet en resmi makamdan şunu diyor, ben sigorta satışlarını daha da demokratikleştirmek için internet üzerinden satışlarının önünü daha da açıyorum, acente olarak sen de dijitalleş sen de sat. Bunu sen yap diyor. Hatta acenteleri gözardı etmediğini şuradan da anlayabiliriz, bir bölgedeki tapu dairesinde yapılan satışlar sebebi ile tapu dairesi içindeki kiosk ya da bilgisayarlardan yapılan satışların primini, o bölgedeki TOBB SAİK tarafından belirlenmiş acentelere dağıtmak gibi bir eylemi de kanunlaştırmış. Acenteleri tamamen gözden çıkaran bir zihniyetin bunu yapacağını hiç sanmam. Bu arada bence şeytan ayrıntıda gizlidir, primlerin pay edileceği acenteleri TOBB SAİK belirliyor ve onun onayı gerekiyor. Yani önümüzdeki dönemde bir sigorta şirketi kafasına göre bir acenteye onay veremeyebilir, tüm acente açma onayları v.s. SAİK’e bağlı olabilir hatta SAİK bir yerleşim yerinin kapasitesine göre acente düzenlemesine dahi gidebilir.

2- Bu yeni yönetmelikte sigorta şirketi, broker ya da acente olmayan yerler de mi sigorta satacak?

Hayır. Ama tırnak içinde hayır. Sağlık ve elementer gibi esas sigortacılık alanı olan yerlerde acente, broker ve sigorta şirketleri satmakta tek yetkili olurken, ürüne bağlı sigortacılıkta acente olmayan yerler de satış yapabilecek. Yani burada da tamamen tüketiciyi koruma amaçlı bir adım atılmış. Örneğin bir cep telefonu aldığınızda cep telefonu satıcısı telefonunuzu sigortalayabilecek. Ya da bir uçak bileti aldığınızda turizm firması bagajınızı sigortalayabilecek. Bu kesinlikle sigorta şirketlerinin prim üretimlerini çok etkileyecektir. Yani müşteri daha oradayken sıcağı sıcağına satış imkanı oluşturulmuş olacak. Fakat bir araba alırken ikinci el araba galerisi size orada trafik ve kasko satışı yapamayacak. Sıfır araç satışlarından örnek vermedim çünkü zaten sıfır araç satıcıları genelde aynı zamanda acenteler ve bir acente olarak bunu yapıyorlar. Bu arada ürüne bağlı bir sigorta satışı yapan ve acente olmayan yerlerin de bir ay kadar süren onay süreci olacak bunda da yetkili TOBB olacak. Yine atlanmaması gereken bir detay var ki o da, acente olmayan ve sigorta satışı yapan yerlerin primleri satış rakamı üzerinden değişen komisyon şeklinde değil de hizmet bedeli şeklinde sabit olacak.

3- İnternet üzerinden acente olmayanlar da dahil herkes mi satış yapabilecek?

Hayır. Satış yetkisini sadece sigorta şirketi, yetkili acente ya da brokerlara veriyor ve fakat internet üzerinden bir link yönlendirmesi ile dijitalden satış yapılmasına aracılık eden ve acente olmayan işletmeler için ise yine sabit bir hizmet bedeli alınmasını mümkün kılıyor. Yani üretilen prim oranında yüzde komisyon alınamaz, her satış yönlendirmesi için sabit bir hizmet bedeli alabilirsin diyor. Şimdi bu kısım acenteler için büyük problem doğurabilir gibi gözüküyor evet. Örneğin çok iyi bir sigorta blog sayfası bile sigorta şirketinin direkt satış sayfasına yönlendirme yaparak gerçekleştirdiği satıştan hizmet bedeli alabilecek. Dikkat edin komisyon değil sabit bir hizmet bedeli. Bu ticari olarak aşılarak komisyona dönebilir mi? Bence Türk ticaret zekası bunun etrafından dolanarak bunu da aşabilir. Bunun bir çok yolu var. Ancak acentelere düşen şu anda bu sebeple panik yapmak ve hayıflanmak değil, buna karşı önlem almak. Kendilerini internet üzerinden satışa odaklamaları gerçeği ile karşı karşıya kaldıkları güne gelmiş bulunuyorlar. Elbette ki bu düzenleme ile ayakta kalamayan acenteler olacaktır, zaten biraz da bu yönetmelik doğal seleksiyon etkisi oluşturma niteliğini de taşımış. Dijitalleşmeye ve online kanallar üzerinden çalışmaya kapalı acenteler uzun süre tutunamazlar gibi gözüküyor.

4- 3D Secure meddeleri de nedir böyle?

Bakın artık devlet sigortacılık işlemlerini ve ödeme tarafını yavaş yavaş bankacılık gibi güvenli ödeme yapısına büründürerek internet üzerinden satışları arttırmadan önce ödeme alt yapısını hazır hale getiriyor. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi rekabetin doğası gereği artık acente de olsa, internet üzerinden satışını yapmak durumunda kalacak ve tüm bu satışlarda güvenli ödeme alt yapıları kullanılacak.

Peki tüm bu açıklamalar ışığında bizi yakın zamanda sigorta sektöründe ne bekliyor?

Bence bizi acente pazar yeri çözümleri geliştiren insurtechler bekliyor. Yani acentelerin hepsi buradası bekliyor. Bence bizi harika web siteleri üzerinden online poliçe satan dijitalleşmiş acenteler bekliyor. Bizi dijitalleşmede yol göstereni olmadığı için bunu başaramamış ve işini kaybetmiş acenteler de bekliyor. Yine bizi sigorta dışından bazı dev oyuncuların sigorta alanında yönlendirme ile satış pazar payını elde etmeye başladığı ve bunları konuştuğumuz günler bekliyor. Bizi çok daha fazla insurtech ve sigorta sektöründe çok daha fazla inovasyon bekliyor.

Yazıma son vermeden önce küçük bir anektod bırakmak istiyorum. Geçtiğimiz günlerde dijital iş gücü dikeyine odaklanmış bir i.k. firması sahibi arkadaşımla “sigorta sektöründeki dijital dönüşüm” konusunu ele aldığımız instagram canlı yayını yapıyoruz. Arkadaşım benimle çok enteresan bir bilgi paylaştı ve dedi ki : “Emre, pandemi sürecinde dijital iş gücü alımını durdurmayan iki sektör vardı, bunlardan biri perakende diğeri ise sigorta. Sence neden?”. Nedeni şu, şimdiye kadar Türkiye’de yıkıcı startuplar endişesi taşımamış iki sektörden bahsediyoruz, bu nedenle dijitalleşme ve inovasyon taraflarını öteleme lüksünü sonuna kadar kullanmış olabilirler haklı olarak. Ancak şimdi ne normal yaşam inovasyonsuzluğu kaldırabiliyor, ne de insurtech lerin hızla yükselişi durdurulabilir durumda. O sebeple bir anda kendini evden çalışma, uzaktan çalışma, bulut tabanlı erişim gibi kavramların içinde bulan sektörün tüm paydaşları hızlı bir dönüşüm içerisine girdiler ve bu bence zorla olmuşsa da sektör açısından gelişimi tetikleyen önemli bir şey.

Tüm bu yukarıda yazılan yazılara istinaden Sigortacılık anlamında inovasyon ve teknoloji ihtiyacı olan her kurum, şirket, acente özgürce info@insurtech.org mail adresine mail atarak destek talep edebilir. Sektörün tüm paydaşlarına teknoloji ve inovasyon konularında destek vermekten zevk duyarız.

Teşekkürler.

Sana bu mektubu tarihin ve zamanın en şaşkın, dünyanın en çaresiz olduğu bir dönemden, 2020'nin Nisan ayından yazıyorum. Bundan sonra daha da çaresiz ve şaşkın olduğumuz bir dönem olur mu bilmem ama, belki de 20 yıl sonra sen 20 yaşındayken ben blog yazılarım arasında dolandığım bir anda bu yazıyı göreceğim ve okuman için seninle paylaşacağım.

Öyle zor bir zamanda dünyaya gelmek için sabırsızlanıyorsun ki sana anlatamam. Daha bir ay önce sarıldığımız, öpüştüğümüz herkesten kaçıyoruz, uzaklaşıyoruz. Birbirimize uzaktan merhaba diyor, elimizi sıkmıyor, ortak bir araca ya da asansöre binmiyoruz. Sebebi birkaç ay önce Çin’in Xuan kentinden Dünya’ya yayılan Corona virüsü. Daha önce 2000 li yılların başlarında Sars ve Mers isimli hastalıklara yol açan bu corona virüsü şimdi de Covid-19 adı ile dünya çapında pandemik bir hastalığa sebep oldu. Bu hastalık sebebi ile hepimiz evlerimizde karantinadayız, dünyanın birbirinden kalabalık şehirleri ve meydanlarında tek bir insan yürümüyor, herkes evlerinden korku içinde olup bitenleri izliyor. Her gün binlerce insan ölürken, on binlerce insan da hastalanıyor. Biz de annen ile birlikte kritik kararlar vererek senin doğumun için en doğru ve en az bulaşık riski barındıran hastane arayışı içerisindeyiz. Peki biz bu durum içerisinde neler gördük, neler analiz ettik, nelerden rahatsız olduk, neler hoşumuza gitti bir özetleyeyim. Sen de yıllar sonra bunu okurken vay be diyeceksindir eminim.

Pandemi olmasaydı da dünyanın hali iç açıcıydı, her şey güllük gülistanlıktı gibi bir durum yoktu. Dünyanın bu dönemde en büyük devletleri (ki sen büyüğünce bu değişecektir) Amerika, Rusya, Almanya, Fransa, İngiltere, Çin gibi ülkelerde aşırı sağcılık, ırkçılık, etnik ayrımcılık zirve yapmıştı. Bizim ülkemizde de farklı bir tablo yoktu. Dünyada İnsanlar birbirlerini din, dil, ırk ve mezhep ayrımı sebebiyle öldürürken, bu ölümler ve savaşlar daha çok Orta Doğu’da müslüman topraklarında oluyor ve buna karşın bütün dünya liderleri sadece kendileri ve çevrelerinin büyümeleri ve zenginleşmelerine odaklanıyordu. Dünyanın diğer ucunda açlıktan savaştan ve sefaletten ölen çocuklar her gün internette, televizyonda boy boy gözükürken, onları öldüren yaşlı komutanlar ve yaşlı siyasiler zerre vicdan belirtisi göstermeden onların tepelerinden yağmur gibi bombalar yağdırıyordu. Anonim bir sözde de denildiği gibi “Savaşı yaşlılar başlatır, kadın, çocuk ve gençler ölür”. Tüm bunlar olurken birden bire dünya Covid-19 virüsü ile savaşmaya başladı ve dünyada savaş diye bir şey kalmadı. Enteresandır ki bu virüsten %95 oranında yaşlılar etkileniyordu ve bu etkilenen yaşlıların da %70'i erkeklerdi. En az etkilenen grup ise o savaşlarda kurban edilen çocuklar, kadınlar ve gençler oldu. Canım oğlum bu demek değil ki ölen herkes suçlu, kabahatli, vicdansız. Çok kıymetli profesörler, masum insanlar öldü ve ölüyor. Kimsenin yaşayacağı da garanti değil şu ortamda. Ancak sadece bu benim bakışımda virüsün dünyaya verdiği manidar bir mesajdır. Dediğim gibi insanlar bunu böyle yorumlamasa da bu sadece benim yorumum. Dünya üzerindeki tüm savaşlar bir anda bitti çünkü bu virüs en çok da 65 yaş üstü olan bu azgın ülke liderlerini etkiliyor. İnanır mısın daha dün esip gürleyerek “bugün savaşta 100 kişi öldürdük” diye gerine gerine açıklamaya yapan bu adamlar, şimdi korkularından evlerinden ve saraylarından çıkamıyorlar. Bırak çoluk, çocuk ve genç öldürmeyi, kendilerini ölümden nasıl koruyacaklarının derdine düştüler. Ne dersin? belki de savaştan kaçarken denizde boğulan bu aşağıdaki çocuğun masumiyeti ve ahı tutmuştur?

Sadece bu değil canım oğlum, dünya çılgınca para, mal, mülk ve kapital hırsı ile insanların birbirini ezdiği, zenginlerin fakirlerin elindeki ekmeği de alarak daha da büyüdüğü bir yer haline geldi. Bir yanda açlıktan ölen, açlıktan intihar eden insanlar varken, diğer yanda sürekli lüks, zevk, sefa, eğlence, evler, arabalar biriktiren insanlar var. Evine yiyecek ekmek götüremeyen babalar, süt içemeyen fakir çocuklar varken diğer yanda aileleri tarafından zenginlik ve varlıkla şımartılmış çocuklar var. Kimse de umursamıyordu. Bak şu aşağıdaki fotoğrafı çeken beyaz ırk, insan olarak görmediği siyah ırktan bir çocuğun açlıktan ölürken akbabanın onu yemesine müsade etti.

Bu fotoğraf da bütün o şaşalı otellerde düzenlenen pahalı ödül gecelerinde, tüm bu çocukların bulamadığı yemekler israf edilirken ödüller aldı. Çocuğu neden kurtarmadın eleştirilerine ise Kevin Carter, oraya gittiklerinde bulaşıcı hastalıklar sebebi ile kimseye dokunmamaları yönünde uyarı aldıklarını belirtti. Şimdi sen söyle oğlum, bir yanda insanlar zevki sefa, huzur, zenginlik, şımarıklık içinde yaşarken diğer yanda açlıktan ölen insanlar varsa ve sadece fakir oldukları için ya da ırkları farklı olduğu için yaşama hakları ellerinden alınıyorsa bütün dünyayı virüs sarmış çok mu? En azından bu virüs zengin, fakir, ünlü, ünsüz ayırt etmiyor. Sadece çocuk, genç ve kadınları ayırt ediyor. Pozitif ayrımcı bu virüs yaşlı komutanlardan, ihtiyar siyasi liderlerden çok mu tehlikeli? Bir savaşta milyonlar ölüyor, dünyanın heryerinde savaş var. Sadece suriyedeki savaşta 6 milyon kişi öldü, virüsten toplam dünyada şu ana kadar 60 bin kişi öldü. Yani sadece Suriye’deki savaşının yüzde biri kadar. Neden bu kadar çok tantana koptu biliyor musun? İlk defa zenginlere ve asillere de dokundu, ilk defa kapital düzene dokundu. İlk defa geldi bizleri tehdit etti, rahatımızı bozdu.

Anlattığım bu şeyler senin bu yazıyı okuduğun zamanlarda daha mı iyi hale gelir, yoksa daha da kötü bir hal mi alır bilemem. Ancak umudum o ki annenden de gördüğüm kadarıyla sancılar olmadan bir doğum olmuyor. Bu sancılar da sizler için daha adil ve daha düzgün bir dünyanın doğmasına sebep olur. Şurası kesindir ki bütün bunlar geçtiğinde hiç bir şey eskisi gibi olmayacak. Yani sen çok değişmiş bir dünyaya gözünü açacaksın. En büyük ekonomilerin eridiği, en zengin insanların kaybolduğu, yenilmez siyasilerin devrildiği, lüks düşkünlüğünün hayatta kalma mücadelesine dönüştüğü, her şeyin daha gösterişsiz, daha sade, daha minimal olmak zorunda kaldığı, işlerimizde ve hayatlarımızda daha da butikleştiğimiz bir dünya olacak. Savaş mı? çok uzun süre belki de hiçbir zaman kimsenin savaşacak parayı bulacağına inanmıyorum. Çocuklar mı? savaş olmadığı ve kapitalizm de çökeceği için çok daha mutlu olacaklarına inanıyorum. Yaşlı komutanlar ve ırkçı faşizan siyasiler mi? Bir çoğunun kendi ülkesinde devrileceğine ve dünyanın büyük bir dönüşüm geçireceğine inanıyorum. Biz mi? Kendimiz ile ilgili tahmin yapmak tabi kolay değil ancak ailenle ilgili gurur duyabileceğin bir şey var ise o da, şu karantina günlerinde 8 aylık hamile olan annen ve benim hiç bir zaman evimize diğer insanları düşünmeden aç gözlü şekilde stok yapan insanlar gibi olmadığımızdır.

Yakında görüşmek üzere.

Baban.

Zenus Bank

Ön talep topluyor, vakit gecmeden basvurun derim.

Bu aralar iş dünyasının hızla gelişen dijitalleşme akımında adını sık sık duyduğumuz kavramlar arasında şüphesiz “yüz tanıma”,”resim işleme”, “kimlik doğrulama”,”müşterini tanı” kelimeleri en çok öne çıkanlar olsa gerek. Elbette bu şekilde olmasının gayet geçerli nedenleri bulunmakta. Gelin birlikte bu nedenlere göz atalım

Özellikle son yıllarda çıplak gözle gözlemlenebilecek kadar açık şekilde dünya ülkeleri arasında finansı ve kapitali yönetme yarışı bulunmakta. Tabi ki bunu yapmak için en iyi argüman teknolojidir. PayPal, Alipay, Amazon Pay, Google Pay gibi teknoloji alt yapıları ile ölçeklenebilir şekilde büyüyen ödeme firmaları USA için parayı yurt içine çekmekte önemli araç olmuş durumda. Peki ödeme sistemleri ve fintekler(finans teknolojileri) bu şekilde ölçeklenebilir büyürken bankalar tarafında nasıl değişim ve dönüşümler oldu dersek, bankalar da bu rekabette kaybeden taraf olmamak için hükumetleri ile birlikte çalışarak kendi taraflarındaki regülasyonların dijitalleşmeye uyumlu hale getirilmesinde öncü oldular demek yanlış olmaz. Bunun dünya üzerindeki en güzel örneği sanırım İngiltere merkezli Monzo Bank’tir. Monzo Bank müşterilerine bankacılık hesabı açmak için sadece mobil uygulamayı kullandırmakta. Hiç bir şubesi olmayan bu banka, hesap açarken de, kredi verirken de müşterilerinden sadece mobil uygulama üzerinden kimliğinin arkalı önlü fotoğrafını, yüzünün fotoğrafını, imzalı sözleşmenin fotoğrafını göndermesini talep etmektedir. Sadece birkaç dakikalık mobil işlem ile anında hesabı açabilmektedir. Çok kısa süre içinde üç buçuk milyon müşteri adetine ulaşan bu banka tabi ki karlılık bakımından da diğerlerinden çok ciddi anlamda ayrışmakta. Teknoloji ile yürüttüğü süreçler sebebi ile aylık gider maliyeti çok düşük kalmakta. Peki burda asıl tebrik kime olmalı derseniz, sanırım asıl tebrikleri hakeden İngilteredeki kanun koyucular olmalı derim. Teknolojiye güvenerek bu işlemlerin tamamen dijitalleşmesinin önünü açmışlar ve gelenekçi bir tutumdan uzak kalarak dünyada bir adım öne çıkmışlar. Şimdi ise İngiltere’yi hızla Hong Kong, Güney Kore, Singapur gibi ülkeler izledi ve kendi kanunlarını hızlı bir şekilde yeniden düzenlediler. Peki tüm bunlar olurken ülkemiz ne yapıyor bir de ona bakalım.

Türkiye’de irili ufaklı iki yüz elli üzerinde fintek (finans teknoloji) şirketi bulunmakta. Bunlardan bazıları global anlamda açılımlar göstererek ülke sınırlarını aşan başarılara imza atmış durumdalar. Hatta çok yakın zamanda yüz altmış milyon dolara satışı gerçekleşen “iyzico” içlerinde en öne çıkan şirketti. Şimdiye kadar Türkiye’deki bankacılık ve ödeme kuruluşlarının önündeki en büyük engel BDDK ve onun getirdiği regülasyonlardı. Burada BDDK’yı topyekün topa tutmak doğru olmaz, bu ülke tarihinde İmar Bankası ve batık bankalar gibi sorunlarla çok uğraştı, tüm bunlardan çıkarılan dersler ile kurulan BDDK ve kanunlar bu ülkenin yirmi yılda çok sağlam bankacılık temellerinin oluşmasında önemli rol oynadı. Ancak her oluşum gibi bu da değişime uğraması gerekiyordu ve meclisten geçen on birinci kalkınma planının devamı olarak geçtiğimiz haftalarda yine mecliste kabul edilen yasa dikkat çekiciydi. Bu yasaya göre, ödeme kuruluşu ve elektronik para kuruluşlarının faaliyet izni başvurunun değerlendirilmesi, faaliyet izninin iptali, denetim, yaptırımlar gibi tüm icrai görevler Bankacılık Denetleme ve Düzenleme Kurulu (“BDDK”)’nda bulunuyordu. Kanun tasarısı ile birlikte BDDK’nın tüm yetkilerinin Merkez Bankası’na devredilmesi planlanmaktadır. Yani özetle, hızlı gelişen çağın isteklerini karşılayabilmek adına, otorite değişikliği yapılarak hızlı düzenlemer geleceğinin ilk sinyali alınmış oldu. Ayrıca aynı taslak içerisinde açık bankacılık konseptine nokta atış bir tasarı vardı. “Ödeme hizmeti kullanıcısının onayının alınması koşuluyla, ödeme hizmeti kullanıcısının ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdinde bulunan bir veya daha fazla ödeme hesabına ilişkin konsolide edilmiş bilgilerin çevrimiçi platformlarda sunulması hizmeti”. Bu ne demek? Bu şu demek, bundan sonra hesap açtırmak isteyen veya kredi almak isteyen vb. müşterilerin her bankaya defalarca kimlik, bilgi ve belge sunmasına gerek kalmadan kendinin izin verdiği ölçüde bilgilerine izin verdiği bankalarca erişilebilmesi demek. Kişilerin kendi verilerinin patronu olmaları demek. Açık bankacılık demek. İşte tüm bu kanunlar 1/1/2020 tarihi ile yürürlüğe girecek ve finansal teknolojiler alanında 2020 ile birlikte bir devrim yaşanmaya başlanacak.

Şimdi gelelim asıl başlıktaki konuya. Peki bu 2020'de yaşanacağını tahmin ettiğimiz devrim ile birlikte en çok neye ihtiyaç duyulacak derseniz, cevabımız “dijital kimlik doğrulama yapay zekalarına” olur. Global pazarda adı “K.Y.C”. yani “Know Your Customer” yani “Müşterini Tanı” olarak karşımıza çıkan bu teknoloji, yukarıda bahsettiğimiz Monzo Bank örneğinde olduğu gibi, mobil uygulama karşısında olan müşterinizin yüzünü kimliğindeki fotoğrafı ile karşılaştırmanıza, sözleşmedeki imzasını kimliğindeki imzası ile karşılaştırmanıza, kimliklerinin gerçek mi yoksa sahte mi olup olmadığının kontrolünü yapmanıza imkan sağlayan bir teknolojidir. Sadece finans ve ödeme sistemleri olarak düşünmeden tüm abonelik işlemleri olan süreçleri göz önünde bulundurursak, mesela yeni hat, yeni abonelik gibi… bu teknolojinin önümüzdeki yıl en çok aranan teknolojiler arasında olacağını söylemek pek de yanlış olmaz.

2019 yılı başından beri böyle bir yapay zeka teknolojisini yerel olarak geliştirmek adına bir takım kurarak yola koyulduk ve sonunda bu teknolojiyi geliştirmeyi başardık. Kullanılabilir ürün olarak piyasada müşterileri ile test sürüşlerini geçekleştiren bu ürün hali hazırda birden fazl banka ve ödeme sistemi şirketi tarafından denenmekte. Geçtiğimiz yıllarda bazı yerel bankaların Amerikalı ve İngiliz yazılım firmalarına milyonlarca dolar para ödeyerek aldığı bu teknolojiyi, 2020 içerisinde yurt içinde bizler konumlandırarak paranın ülke içerisinde kalmasına ciddi bir katkıda bulunmak istiyoruz.

Herkese bol teknolojili ve bol kazançlı haftalar.

Meclisten Geçen On Birinci Kalkınma Planı, Fintekçilere Keyiften… Fintek finte finteka fintek… Dedirtiyor :)

Hoşumuza gitmeyen, eleştirdiğimiz ya daha iyi olacağını düşündüğümüz şeyler olduğunda hiç çekinmeden buralardan hep yazdık. Bu sefer de keyiften yazmak istediğim bir makaleyi fazla uzatmadan satırlara dökeceğim.

Bildiğimiz üzre dünyanın her ülkesinde olduğu gibi ülkemizde de teknoloji girişimciliğinin önündeki en büyük engel regülasyonlar. Siz bir roket yapsanız da, hazır bekliyor olsa da kanunlar izin vermedikçe bir işe yaramıyor malesef. Amani Technologies olarak ödeme sistemlerinin, şubesiz bankacılığın ve hatta dijital bankacılığın elini çok güçlendirecek olan yapay zeka temelli yüz tanıma yazılımımızın regülasyon engeline takılıp takılmayacağı hakkında detaylı araştırma yaparken TBMM’den geçtiğimiz aylarda geçen on birinci kalkınma planına hayran hayran bakakaldık.

Pek tabi on birinci kalkınma planı sadece finans alanı ile alakalı değil. Hukuk, eğitim, sağlık v.b. çok alan ile alakalı yenilik içeriyor. Ancak ekonomi ve finans konuları çok sıcak ağız yakan gündem maddeleri olmasından ötürüdür ki fintek konusunda devrim niteliğinde regülasyon niyetleri ortaya konulmuş. Burada amaç şu olmalıdır : Nasıl ki İngiltere’de bir kişi mobil uygulaması üzerinden selfi çekerek banka hesabı açabiliyorsa, Çin’deki bir kişi metroya yüz tanıma yapay zekası ile ödeme yaparak binebiliyorsa Türkiye’de de hem kanunlar hem de teknik alt yapı bunlara müsade edebilmeli. İşte tam da bu noktada meclisten geçen o kalkınma planındaki maddeleri çıkarttım ve aşağıya sizler için yapıştırıyorum. Umarım tüm bunlar sözde kalmaz ve hızlıca yürürlüğe geçer. Herkese bol üretken günler dilerim.

Emre KUTLU

248.7. Finansal kuruluşların müşterileriyle yaptıkları işlemlerde fiziki belge ve ıslak imza kullanımının azaltılmasına yönelik düzenlemeler yapılacaktır.
248.8.Finansal düzenlemeler hazırlık aşamasında kamuoyuna duyurulacak, görüşlerin alınması için taraflara yeterli süre tanınacak ve düzenlemelerin etki analizleri yapılacaktır.
248.9. Finansal düzenlemelerde şeffaflık ve öngörülebilirlik ölçütlerini ortadan kaldırıcı nitelikte ve geriye dönük etki yaratan düzenlemelerden kaçınılacaktır.
248.10.Türk Lirası cinsi varlıkların faiz riskinden korunmasında ve değişken faizli enstrümanların fiyatlamasında kullanılabilecek referans faizler oluşturulacaktır.
249.Uluslararası ticaret sisteminde kabul görecek alternatif para ve ödeme sistemleri geliştirilmesi amacıyla ülke işbirlikleri tesis edilecek ve çalışmalar sürdürülecektir.
249.1. Takas ticaretinde kullanılacak Avrupa Ödeme Sistemi yapısı incelenerek ülkemizde de benzer bir yapının kullanıma açılması sağlanacaktır.
249.2. Küresel rezerv para alternatifi oluşturmaya yönelik ülke işbirlikleri oluşturulacak ve söz konusu ülke merkez bankalarının ortak çalışma yürütmesi sağlanacaktır.
249.3. İkili anlaşmalar yoluyla yerel para cinslerinden ticaret imkânları artırılacaktır.
249.4. Hedef ülke merkez bankalarıyla ödeme sistemlerinin uyumlu çalışması imkânları
araştırılacak ve ticaretin güvenilirliğini güçlendirici ve hızlandırıcı önlemler alınacaktır. 249.5. Blokzincir tabanlı dijital merkez bankası parası uygulamaya konulacaktır.
250. Uluslararası iyi uygulamalardan yararlanılarak firmalara fırsat eşitliği sağlayan, güvenli bir finansal teknoloji (fintek) ekosisteminin oluşumu desteklenecektir.
250.1. Fintek ekosisteminin ülkemizde gelişmesine yönelik yol haritası oluşturulacak ve uygulamaya dair koordinasyon tek bir kamu kurumu tarafından sağlanacaktır.
250.2. Düzenleme Deney Alanı ve Endüstri Deney Alanı oluşturulacaktır.
250.3. Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği kurulacaktır.
250.4. İstanbul Finans ve Teknoloji Üssü kurulacaktır.
250.5. Açık bankacılık hukuki altyapısını güçlendirmek amacıyla AB Ödeme Hizmetleri Direktifi 2 ile mevzuat uyumu sağlanacaktır.
251.Finansal hizmetlere erişimin kolaylaştırılması, finansal bilincin ve yatırımcı tabanının geliştirilmesi için faaliyetler yürütülecektir.
251.1. İlk, orta ve yükseköğretim kurumlarında finansal okuryazarlık eğitimi yaygınlaştırılacak, söz konusu eğitimin, yaygın eğitim kapsamında yetişkinlere de verilmesi sağlanacaktır.
251.2. Finansal tüketicilerin ihtiyaçlarının doğru tespit edildiği, finansal kurumlar karşısında haklarının korunduğu ve her iki taraf arasında aracılık hizmetlerinin verildiği Finansal Danışmanlık Sistemi geliştirilecektir

Dünya çapında büyük ve ölçeklendirilebilir bir şirket haline gelmiş girişimlere unicorn denir (uber, paypal, netflix, youtube v.b.) bilgisini paylaştıktan sonra asıl konuya geçmek istiyorum.

On yedi yıllık (okurken de çalışmıştım :) ) iş hayatımda yıllarca yazılım eğitimleri verip yazılım mühendisi yetiştirdim, bir çok yazılım projesi yaptım, çok sayıda proje yönettim, defalarca kez yazılım ekibi kurdum. Bu egolu gibi görünen girişi neden mi yaptım? Şunu söylemek için : Hayatımın hiç bir döneminde bir teknoloji ekibi kurarken bu dönemki kadar zorlanmadım. Bu haykırışımı dikkate alın , büyük oranda yazılımcılar bu ülkeden gitmiş. Yok. Herkes Hollanda’dan, Kanada’dan, Almanya’dan, Finlandiya’dan, Estonya’dan, Litvanya’dan, Letonya’dan, İngiltere’den el sallıyor. Düşünsenize dünyanın en popüler programlama dili Phyton’u biliyorsunuz, yaşınız 30 civarlarında. Yapay zeka ve makine öğrenmesi konusunda ingilizce makaleler okumuş ve küçük de olsa bir şeyler deneyimlemişsiniz. Yukarıdaki ülkelerin her birinden size aylık net maaş üç bin beş bin euro civarında teklifler geliyor. Maddi boyutunun yanında bir de manevi boyutu var. Teknoloji devleri ile dost, onlara posta koymayan ve kavga etmeyen ülkelere gideceksiniz. Teknoloji için yatırımlar yapan, teşvikler veren (tanıdıklara değil), teknoloji vergisini düşük tutan ülkelere gideceksiniz. Kısacası sizin değerinizi bilen bir ülkeye gideceksiniz. Akşam eve gidip tv açtığında birbirine küfür eden siyasiler yok, normal şartlarda bakkal dükkanınızı emanet etmeyeceğiniz vekiller yok, kasvetli akşam haberleri yok, hafta sonu çalışmak asla yok, her an “beni ne ile suçlarlar acaba” diye korku ve endişe yok, Geçim kaygısı yok. Sen gitmez misin kardeş? Bir an düşününce bile rüya gibi geldi. Gitmez misin? Giden gelmiyor, acep ne iştir?

Şimdi sen kendi evlatlarını burada tutamayacak kadar onları rahatsız etmişsen, onları anlamak yerine sürekli onları başka başka şey olmak ile suçlamışsan, tek tip bir gençlik istemiş ve onun haricindekileri de ötekiler diye görmüş ve dışlamışsan ve ötekilerin eğlencelerine, özgürlüklerine müdahale etmiş ve onları kaçırmışsan… Sana yatırım yapmaya kim gelir? Ülkenden teker teker teknoloji devlerini kovmuşsan sana kim yatırım yapar? Yetişmiş beyinlerini bu topraklarda tutamamışsan ve burada artık o yetişmiş beyinler yoksa kim Türkiye ofisini açar? Paypal kaçtı, überi taksicilerden oy alabilmek adına kurban ettin ve kaçırdın… diğer ünicornlar gelmiyorlar bile. Son kale Netflix kalmıştı RTÜK denetleyecek dedin. Arkadaşım sen interneti denetleyebilir misin? Instagram videolarını, facebook videolarını denetleyebilir misin? Youtube videolarını denetleyebilir misin? Sen internetten daha mı büyüksün? Sen kendini ne sanıyorsun? Buyur sana ispatı hem de okkalı cevabı by CMYLMZ https://www.instagram.com/p/B0wFcdUhXwu/?utm_source=ig_web_copy_link

Hep diyorum kendi kendime, bu Türkiye ne kadar büyük pazarmış ve ne büyük fırsatmış ki bunca bürokrasiye rağmen bu adamlar bu ülkede kalmak için her şeyi yapıyorlar. Bunu derken de kendi kendime hep çekiniyorum, bizim yetişmiş beyinlerimiz gibi bu şirketler de “eeeehh uğraşamam” deyip çekip giderse? İçim Ürperiyor, ya evde yoksa ?

Bütün bu makaleyi yazarken aklımda ve arka planda hep aynı Zeki Müren şarkısı çalıyor…

Gitme sana muhtacım
Gözümde nursun başımda tacın muhtacım
Beni öldür öyle git
Yaşamak için senin sevgine muhtacım

Muhtacım gözlerine
Muhtacım sözlerine
Uzattım ellerimi
Muhtacım ellerine gitme

Şimdi bomboş ellerim
Seni çağırır yaşlı gözlerim Muhtacım

Beni öldür öyle git
Yaşamak için senin sevgine muhtacım

Sensiz bir dünyadayım
Gerçekten uzak bir rüyadayım muhtacım
Beni sensiz dünyadan
Sonsuz rüyadan…

“Veri Yeni Petroldür” Klişesinden “Gerçek Veri” Tokatına :)

Büyük veri, veri madenciliği, veri analizi v.b. başlıklı tüm makalelerde kullanılan yegane klişe cümle tartışmasız “Data is new oil” yani “Veri yeni petrol” ‘dür. Ben bu makalede bunu hangi komik gerçeklerle anladığımı anlatmaya çalışacağım.

Bir yüz tanıma yapay zekası ve bu yapay zekanın üzerine entegrasyon katmanı geliştiriyoruz ki global anlamda bir çok mobil uygulamaya v.s. entegre edebilelim. Bu yapay zeka, kişilerin yüzü ile kimliklerini karşılaştırarak aynı kişi olup olmadığını ya da bu kimliklerin sahte olup olmadığını anlıyor. Buraya kadar her şey teoride güzel. Pratikte bizi zorlayan şey ne kod yazmak ne de takım kurmak oldu. Hatta buraları bu kadar kolay aşmak bende “acaba ileride beni ne sürpriz bekliyor” hissiyatını uyandırmıştı. Tam da düşündüğüm gibi oldu ve asıl zorlayan şey veri bulmak oldu. Tüm dünya ülkelerinin vize ve pasaportlarını ve vizelerini bulmak ne kadar zor tahmin edebiliyor musunuz? Bir de bu pasaportların ve vizelerin sahtelik kontrolü için her türlü ihtimal algoritmalarını üretmek ve bunları yapay zekaya göstererek yapay zekayı eğitmek… Hiç bir zaman hayatımda ne kod yazarken ne de proje yönetirken bu kadar zorlanmamışmıştım. İhtiyacımız olan şey “veri” idi ve gerçekten de petrol değerindeydi. Bu veriyi elde etmek için güzel para vermeye de hazırdık.

Bununla boğuşurken bir de yaş, cinsiyet ve ruh halini tahmin eden yapay zekamıza selfie imajları yükleyerek onu eğitme sorunuyla karşı karşıya kaldık. IMDB ‘de aktör ve aktrislerin yüzlerinin olduğu harika bir veri seti var ve bunu kullandığınızda ne mi oluyor? Ajda Pekkan 60 yaş üstü , Brat Pitt 50 yaş üstü… Yapay zekayı yanlış eğittiğimizi farkettik. Bizden genç gözüken 50–60 yaşındaki estetikli kişilerden yola çıkarak bizi dede görmesini yadırgamadım açıkçası. E peki sorun bununla bitiyor mu? Hayır. Etnik kökene göre yaz ve cinsiyet tahmini yapmak üzere eğitmeniz gerekiyor. Örneğin tüm asyalıları 18 yaş altı olarak tahmin edecek bir yapay zekanız olmamasını istiyorsanız bunu etnik kökenlere göre eğitmeniz gerekir. Tüm çinlileri gergin ve parlak hatta sakalsız ciltlerinden ötürü kadın olarak tahmin etmesi de cabası.

Pek tabi yapay zekanızı eğitmenin çok güzel yolu var ve eğittikten sonra hata payı olmayan otomatik bir sistem haline geliyor. Bunun tek yolu sonsuz veri kümesi ile yapay zekanızı besleyerek onu eğitmek. İşte o veriye olaşmak o veri setlerini bulmak ve bunları düzenlemek asıl meşakkatli olan iş. Gelecek sanki bunun üzerine kuruluyor. FaceApp in yaşlandırma uygulamasına yüklenen 15 milyon selfie’nin ne için kullanılacağını düşündünüz ki? Bu veri setinin satılması için kullanılacak.

Şu sıralar ofiste en çok kullandığımız kelime ile yazımı bitiriyorum. “Train The Engine Bro”