<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Mehmet Ali Samur on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Mehmet Ali Samur on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@MAsamur?source=rss-1f7a0f18f9fb------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*cd9fN94NGc0WD2CzN7A0mQ.jpeg</url>
            <title>Stories by Mehmet Ali Samur on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@MAsamur?source=rss-1f7a0f18f9fb------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 14:05:50 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@MAsamur/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Muhalefete Yeni Bir ‘28 Şubat’ Yaşatıyor Olabilir miyiz?]]></title>
            <link>https://medium.com/@MAsamur/muhalefete-yeni-bir-28-%C5%9Fubat-ya%C5%9Fat%C4%B1yor-olabilir-miyiz-dc07c58d7e2f?source=rss-1f7a0f18f9fb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/dc07c58d7e2f</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Ali Samur]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 18 Nov 2026 07:47:54 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-18T17:50:20.597Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*3qgFYtx46HGd8N8zZNcjsg.jpeg" /></figure><p>31 Mart 2024 yerel seçimlerinin ardından muhalefetin beklenmedik üstün başarısı ve belediyelerde kurduğu hâkimiyet, iktidarın oyun planını sarsıcı bir biçimde değiştirdi.</p><p>2023 seçimleri sonrasında itidal ve uyumluluk mesajları veren, CHP ile yakınlaşma görüşmeleri yapan Cumhurbaşkanı, belediyelere başlatılan operasyonlarla bu stratejinin sona erdiğini zımnen ilan etmiş oldu.</p><p>O günden bugüne CHP’li belediyelere yönelik kayyum ve parti değiştirme (transfer) silsilesi başladı. AK Parti’ye geçen belediyeler huzura ererken, direnenler ise yolsuzluk soruşturmalarıyla oyundan eleniyordu.</p><p>Bugüne kadar geldiğimiz ve hâlâ devam ettiğimiz bu yıldırma ve kapana sıkıştırma sürecinde artık şu soruyu sormamız gerekiyor: Acaba muhalefete kendi “28 Şubat”ını yaşatıyor olabilir miyiz?</p><p><strong>28 Şubat’tan Geriye Kalanlar</strong></p><p>İlk bakışta 28 Şubat’ta yapılan zulümlerle bugünkü durumu kıyaslamak size pek adil gelmeyebilir. Ancak gidilen patikaya bakarsanız şaşırtıcı paralellikler görebilirsiniz.</p><p>28 Şubat’ta imam hatipler kapatıldı, başörtüsü yasağı getirildi, Anadolu sermayesine (o dönemler “yeşil sermaye” olarak şeytanlaştırılıyordu) ket vuruldu ve İslami medyaya birtakım engeller çıkarıldı.</p><p>Ancak şüphesiz bunlar içerisinde en anlamlı olanı, İslamcı siyasi geleneğin o dönemdeki son halkası olan Refah Partisi’nin kapatılması ve siyasetçilerine yasak getirilmesiydi.</p><p>Devletin bu konuda verdiği mesaj netti: <em>“Biz sizi bu hâlinizle kabul etmiyoruz ve etmeyeceğiz.”</em> Yani devletin asıl sorun ettiği şey, Müslüman siyasetin bizatihi temsil biçimiydi. İslamcı söyleme yaslanan, İslami yönetim ideallerini ve ütopyasını kitlelere anlatmaktan çekinmeyen bir siyasi harekete müsamaha gösterilmeyecekti. Kemalist bürokrasi ve asker günün sonunda <em>“Böyle geleceksen hiç gelme”</em> restini çekti. İslamcı siyaset için yolun sonu görünmüştü.</p><p>Denilebilir ki günün sonunda “1000 yıl sürecek!” denilen 28 Şubat, 10 yıl bile sürmedi ve dönemin yasakları zamanla birer birer kaldırıldı. Ancak bunun temel sebebi, bu yasakların toplumun ana dinamiklerine aykırı olmasıydı; uzun süre sürdürülmeleri zaten mümkün değildi. Örneğin 1998’de Türkiye’de kadınların %72’i başörtüsü takıyordu (son araştırmalara göre bugün bu oran %54’e gerilemiş durumda). Toplumun neredeyse %35’inin eğitim hakkını laiklik ilkesi altında engellemek olacak iş değildi. 70’li yıllardan beri şehirleşen muhafazakârların bu toplumsal baskısına uzun süre dayanmak mümkün olmadı.</p><p>Günün sonunda bu süreç Cumhuriyet tarihinde görülmemiş ve tahmin dahi edilemeyecek reaksiyonlar üretti (başörtülü subay, polis memuru, vali uygulamaları gibi).</p><p>Diğer taraftan 28 Şubat’ta devletin gösterdiği tavır aslında sonuç verdi. Refah Partisi geleneğinin devamı olan AK Parti, “sert” İslami söylemi bir kenara bırakarak “muhafazakâr demokrasi” olarak kavramsallaştırılan ve Batılıların “ılımlı İslam” olarak nitelendirdikleri modele geçti.</p><p>Bu yeni yaklaşımda vatan, millet, devlet, aile ve din ayrı ayrı kutsal değerler olarak kabul edilecek ancak bunların hiçbiri toplumun farklı kesimlerini (seküler, Kürt, feminist, LGBT, Ermeni) rahatsız etmeyecekti.</p><p>Oysa 90’lı yılların İslamcı siyaseti; başörtüsünü Allah’ın emri, Kürt meselesini din kardeşliğinin pekiştirilmesi, feminist, LGBT ve seküler ahlak anlayışlarını ise yoldan sapmış akımlar görerek siyaset yapıyordu. AK Parti için ise başörtüsü, bireysel özgürlükler yolunda atılması gereken en önemli adımdı. Partinin ilk dönemi (2002–2013) büyük oranda demokratik söylemle geçti. Gezi olaylarıyla birlikte derin bir kırılma ve tehdit algısı yaşayan bir iktidar partisi ortaya çıktı. Ancak dikkatinizi çekmek isterim ki AK Parti, kuruluşunda belirlemiş olduğu bazı temel ilkelerden de hiçbir zaman esnemedi.</p><p>Bugün LGBT konusunda çok sert bir tavrı olduğu doğrudur. Devlet yönetiminde İslami söylemin (örneğin “nas” politikası) ve pratiklerin (devlet merasimlerinde duaların gelenek hâline gelmesi) daha yoğun biçimde işlendiği de doğrudur.</p><p>Ancak laiklik, demokrasi, Atatürk ve kadın meselesinde AK Parti sisteme entegre olmuştur. Hiç olmadığı kadar demokratik siyaseti meşru bir araç olarak benimsemiş, laikliğin dokunulmayacak bir ilke olduğunu kabul etmiş, Atatürk ile olan kavganın bir sonuç getirmediğini anlayarak onun mahiyetini dönüştürmeye çalışmış ve son olarak “modern” muhafazakâr kadın profilini fiilen (de facto) siyasi profilinin merkezine yerleştirmiştir. Devlet düzeni açısından tüm bunlar, esasında 28 Şubat’ın kazanımları olarak görülmelidir.</p><p><strong>Muhafazakar İktidar Parmaklar Arasında</strong></p><p>Gelelim bugüne,</p><p>Bugün ana muhalefet aksının temsil imkânları birer birer ellerinden alınıyor. Yerel seçimlerden galibiyetle çıkan belediyeler enselerinde kayyum tehdidini hissediyor; muhalefetin 25 senenin sonunda ilk defa Erdoğan’ı sandıkta değiştirebileceğini düşündüğü lider hapse atılıyor. Tüm bunlarla birlikte bu yıldırma politikasına karşı çıkan muhalif figürler de (gazeteci, siyasetçi, sosyal medya fenomenleri) cezaevini boyluyor. Önce Tele 1, sonra Halk TV ve en sonunda Sözcü TV’ye kayyum atanmasıyla muhalif kitlelerin siyaset yapma ve temsil edilebilme imkânı kısıtlanıyor.</p><p>Peki tüm bunlar neden oluyor?</p><p>Belediyelerde yolsuzluk yapıldığı için tutuklanıyorlar, Cumhurbaşkanına hakaret ettikleri için tutuklanıyorlar, FETÖ ile iş birliği yaptıkları için tutuklanıyorlar; en azından bize söylenen bu şekilde. Yanlış anlaşılmasın, anlamsız bir muhalif savunuculuğuna girecek değilim. Bu sayılan gerekçelerin çoğu da doğrudur.</p><p>Ekrem İmamoğlu gibi bir siyasi figürün yolsuzluk yapmayacağını düşünmek ve bunu inanarak savunmak akıl kârı değil diye düşünüyorum. Siyasi hırsı sağduyusunun ve rasyonalitesinin önüne geçmiş bir figürün, Cumhurbaşkanı olabilmek için eline geçen her fırsatı değerlendirdiğini sezebilmek için mali müfettiş olmaya gerek yok.</p><p>Sorun bunu anlamamakta değil, asıl sorun İmamoğlu’nun başına gelenlerin temel sebebini yolsuzluk zannetmekte. Buna inanabilmemiz için iktidarın da belediye işlerinde çok hassas, elini harama uzatmaktan katiyen imtina eden bir tavrı ve geçmişi olması gerekir. Hâlbuki birazcık (gerçekten birazcık) bu işlerin içinde olan, belediyeyle işi düşen herkes bilir ki yolsuzluk belediyelerde bir realitedir. Dolayısıyla İmamoğlu yolsuz olduğundan dolayı değil, iktidarı değiştirme potansiyeli olan büyük bir yolsuz olduğu için içeriye alınmıştır.</p><p>Sonuç olarak mesele iktidarın sürekliliği ve geleceği ile alakalı. Cumhurbaşkanı Erdoğan kanaatime göre ilk defa seçim yoluyla iktidarı elden kaybetme riskiyle karşı karşıya kaldı. Yine kanaatime göre atılan bu son adımları çok istemiyor olsa bile atmak zorunda kaldı. 25 senelik bir iktidarın sonunda siyasi hırsı göğe yükselmiş bir adama “Buyur, biraz da sen yönet” diyemezdi; bu, siyasi pratiğin doğasına aykırıdır. Ancak diğer taraftan bir kez bu yıldırma ve tasfiye siyasetine girildi mi, geri dönüşü çok zor bir patikaya da adım atılmış olur.</p><p><strong>Dünyevileşen Muhafazakârlar, Öfkelenen Sekülerler</strong></p><p>Girilen bu patikayla birlikte muhafazakâr siyaset ve onun destekçisi kitleler, gelecek için büyük bir riskle yüzleşecekler. Bugün ilk defa sistemsel bir engelle — mesela Kemalizm gibi bir heyulayla — değil, belki bundan daha tehlikeli olan bir fenomenle, çoğunluğa ulaşabilecek toplumsal bir muhalefetle karşı karşıyalar. Cumhuriyet tarihinde ilk kez sol siyasetin liderliğinde çoğunluğu sağlama yahut karşı konulması güç büyüklükte kitlesel bir siyasi muhalefet doğdu. Bütün bunlarla beraber İslami camianın tabiatı da değişime uğradı. Tabii bu değişim dünden bugüne oluşmadı.</p><p>Daha makro bir perspektiften bakacak olursak, son 25 senelik dönemde toplumsal değer setleri arzu edilenin tam aksi yönünde çok hızla değişti. Muhafazakârından İslamcısına kadar kitleler hızlı bir şekilde modernleşti. Modernleşmeden kastım şu: İslami camia, modern hayatın sunduğu imkânlardan olabildiğince faydalandı ve bundan gayet memnun kaldı. İyi eğitim aldı, maddi geliri arttı, yurt dışına çıktı, statü ve makam sahibi oldu. Kısacası kamusal alandaki “ikinci sınıf vatandaş” etiketinden kurtuldu; çevreden merkeze aktı ve merkezle bütünleşerek ona entegre oldu.</p><p>Tüm bu gelişmeler muhafazakâr camiayı öncelikle dünyevileştirdi ve daha çok hayata bağladı. Korku, endişe ve kaygıları ahiretinden, ahlaki yaşantısından ve temsil sahibi bir Müslüman olmaktan ziyade işi, ailesi, elde ettiği saygınlığı ve sistem içerisindeki konumu üzerine yoğunlaştı. Hâl böyle olunca haksızlığa, yolsuzluğa ve adaletsiz uygulamalara ses çıkaracak, itiraz edecek, hesap soracak cesareti de kalmadı; çünkü kaybedeceği şeyler çoğaldı.</p><p>Bunun karşısında muhalif kitlelerin büyük bir kısmını temsil eden seküler kesim de bir dönüşüm geçirdi. En başta muhalif kitleler — bilhassa gençler — dinle ve dindarlarla kurduğu bağı AK Parti üzerinden hesaplaşma yoluna gitti. Tarikat ve cemaatlerin serpilmesini, muhafazakârların hızlı zenginleşmesini, merkezdeki imkânların ellerinden kayıp İslami kesime akmasını sindiremedi. Sadece bu da değil, kaymak tabaka hariç orta sınıf muhaliflerin maddi imkânları da epey geriledi ve bu kesim eski hayat standartlarını sağlayamayacak konuma geldi. Kanaatimce muhafazakârlara karşı içsel olarak duyulan öfkenin kaynağını temelde bu oluşturuyor.</p><p>Ancak bunun üzerine eklenen bir de nefret boyutu var. Bu ise maddi imkânları elinden alınmaya başlayan kitlelerin aynı zamanda siyasetteki temsilinin de hasar görmesinden kaynaklandı. Sosyal medyada karşılaştıkları sansür, seçtikleri adayların tutuklanması, partilerinin el değiştirmesi ve medyalarının susturulması derin bir öfkeyi kitlesel bir nefrete dönüştürdü. Esasında bu durum, düzeni şiar edinen devlet aklı için de riskli bir tablo oluşturdu.</p><p>Genel trende baktığımızda hem seküler kesimlerde hem de muhafazakârlarda dindarlık pratikleri bir hayli azaldı. Her iki taraf da dünya nimetlerini kavganın göbeğine yerleştirdi. İbadet oranları (namaz, oruç, zekât) azaldı, başörtüsü takma oranları düştü, çıplaklık ve müstehcenlik yaygınlaştı; bireysel yaşantı ve ego merkezlilik yeni yaşam tarzı hâline gelirken aile değerleri ve doğum oranları da tahrip oldu. Uyuşturucu, kumar ve alkol tüketimi gibi ladini pratikler toplumda yaygınlık kazandı. Bunlar AK Parti iktidarlarının ve muhafazakâr camianın istemediği gelişmelerdi. Ancak olan oldu, tarih bu yöne doğru aktı.</p><p>Sonuç olarak AK Parti iktidarı kazandı ama toplumun ekseriyetini kaybetti; belki de artık bundan sonra toplumsal rızayı da kaybedecek.</p><p>Muhafazakâr kesimler iktidarın nimetlerinden faydalandı, refaha ve emniyete kavuştu ama dindarlıkları zayıfladı, davalarını unuttu.</p><p>Sekülerler ise dünden daha çok dine karşı mesafelendi, dini söylemlerden ve temsil sahibi insanlardan nefret duymaya başladı.</p><p>Yani aslında bugünkü vaziyet, 2000’li yılların başındaki atmosfere benzer bir hal aldı. Siyaset sıkıştı, ekonomik sıkıntılar olağanlaştı, temsiliyet sorunları artmaya başladı ve toplumsal tepki kendini ifade edeceği kanallar bulmakta zorlanır oldu.</p><p>Onun için diyorum ki bugün muhalifler kendi “28 Şubat”ını yaşıyor.</p><p>Unutmamak gerekir ki 28 Şubat’ı bitiren şey siyasetçilerin manevraları değil, tabandan gelen o durdurulamaz toplumsal basınçtı.</p><p>Peki bugün rehavete kapılmış muhafazakârlar, uzun zamandır biriken ve gümbür gümbür gelen bu yeni toplumsal dalgayı göğüslemeye hazır mı?</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=dc07c58d7e2f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bu Yetişkinlik Nereye Gidiyor?]]></title>
            <link>https://medium.com/@MAsamur/bu-yeti%C5%9Fkinlik-nereye-gidiyor-9e94f8dfd466?source=rss-1f7a0f18f9fb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9e94f8dfd466</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Ali Samur]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 12 Nov 2026 21:20:15 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-12T21:26:22.051Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Memleketimizin vazgeçilmez alışkanlıklarından biri gençlik sorgulamalarıdır. Hayatınızda bir kere bile olsa “Bu gençlik nereye gidiyor?” deyişini duymuşsunuzdur.</p><p>Özellikle internet kuşağının iyiden iyiye serpilmesiyle beraber günümüz orta yaşlılarının ana gündemi; haliyle çocukları ve daha geniş bir halkada sorunlaştırdıkları gençlik fenomeni oluyor.</p><p>Gençler büyüklerini saymıyor,</p><p>Gençler sorumluluk sahibi değil,</p><p>Gençler dini bütün, maneviyatı kuvvetli yetişmiyor.</p><p>Dillerinde küfür, ellerinde telefon, akılları bir karış havada boş gezip boş dolaşıyorlar.</p><p>Özellikle muhafazakâr kitleler tarafından dillendirilen bu sosyal sorunların başında; gençliğin gidişatı, maneviyattan ve ailelerinden uzaklaşmaları, sosyal medya ve içerisindeki zararlı tüketime kendilerini kaptırmaları geliyor.</p><p>2004 sonrası doğan nesle baktığımızda — ki bugün en büyükleri 22 yaşına gelmiş oluyor — TÜİK ve dijital kullanım araştırmalarına göre 6–24 yaş aralığındaki çocuk ve gençlerin %98’inden fazlası düzenli olarak akıllı telefon kullanıyor ve günlerinin ortalama 4 ila 7 saatini ekran başında geçiriyor.</p><p>Yani, bu nesil daha az sosyalleşiyor, daha az spor yapıyor, daha az kitap okuyor ve daha az ders çalışıyor.</p><p>Bunların hepsi vâkıa, kabulümdür. Ancak bu sebeplerin hiçbiri bazı sorumlulukların bahanesi veya gerekçesi gösterilemez. Zira tarihteki teknolojik gelişmeler ne sadece son 20 senedeki gençlerin aklını başından aldı ne de gelecekte gençlerin imtihanı olacak böylesi durumlar son bulacak. Kısacası istisnai bir dönemden, sadece bu jenerasyona has bir sorundan bahsetmiyoruz.</p><p>19. yüzyıl ortalarından itibaren, özellikle siyasal ideolojilerin ve toplumsal hareketlerin yaygınlaştığı dönemde memleketimizdeki en büyük sosyal şikayetlerden bir tanesi, gençlerin durmak bilmeksizin gazete takip edip gündeme dair yoğun mülahazalarda bulunmalarıydı. Dönemin dili, zihniyeti ve ruhu gazeteler üzerinden gençlerin gündemine giriyordu.</p><p>Bugün de değişen çok bir şey yok gibi.</p><p>Gençlerin başıbozuk bir biçimde kendi iradeleriyle yoldan saptığı fikrine hiç inanmıyorum. Başıbozuk bırakıldıkları düşüncesi ise oldukça yakın olabileceğim bir pozisyon. Çünkü başıbozuk bırakılmak bir durumu değil, bir sonucu tarif ediyor.</p><p>Örneğin doğruyu, güzeli, hakikati ve aynı zamanda hakkaniyeti tarif eden, yönlendiren öncülerin olmayışını ifade ediyor.</p><p>Başlığımıza dönelim: Bugün gençlik sorunu olarak tarif edilen şey, kökeninde acaba bir yetişkinlik problemi olabilir mi? Bugün gençliğe dair eksik, yetersiz ve kusurlu görülen nitelikler aynı zamanda yetişkinlerin doğru örnekliği yansıtamamasıyla bağlantılı olabilir mi?</p><p>Daha açık konuşalım,</p><p>İyi, güzel ve doğru olan yetişkinler bugün gençlerin bulunduğu ortamlarda neredeyse hiç yoklar. Mesela haber almak için en son ne zaman iyi ve gerçekten güvenebileceğiniz bir gazeteciye başvurdunuz? En son ne zaman ahlakından emin olduğunuz, yanlış bir işe bulaşmadığını bildiğiniz bir siyasetçiyle diyalog kurdunuz? En son ne zaman helali haramı gözeten, faize bulaşmamış nitelikli bir yatırımcı tanıdınız? (Evet, bu biraz iddialı oldu, en azından böyle bir endişesi olan diyelim.)</p><p>En son ne zaman elinin altındaki müfredatı yetiştirmekten öte, öğrencisinin ruhuna dokunan ve onu kendi evladı gibi dert edinen bir öğretmen gördünüz?</p><p>En son ne zaman konuştuğuyla yaşadığı birbirini tutan, kürsüde anlattığı ahlakı kendi özel hayatında da tavizsiz yaşayan bir kanaat önderi veya günümüz tabiriyle bir ‘fenomen’ tanıdınız?</p><p>Kısacası modern hayatta gençlerin karşısına örnek olarak çıkabilecek yetişkinler artık yetişmiyorlar, yahut yetişenler gençlerin önüne çıkmayı tercih etmiyor. Hal böyle olunca, kamuoyunda rol model olarak sunulan profiller gençlerden daha iyi bir seçenek vaat etmiyor.</p><p>En başta hakkaniyeti elde tutma gayesi olan yetişkinlerin azlığı (neredeyse yokluğu) ve eğer varsa böyle insanların yol gösterme ve model olma konusundaki çekingenlikleri (yer yer korkuları) bu duruma gelmemize neden olmuş olabilir mi?</p><p>Çocukken yoğun hamasetle öğretilen ne kadar kıymetli değer varsa göz göre göre çiğnendiğinin, ayaklar altına serildiğinin faş edilmesi ve böyle bir toplumsal çürüme vakasına karşı kayıtsız kalınmasından dolayı gençliğin başı bozulmuş olabilir mi?</p><p>Dolayısıyla, “Bugün gençlik nereye gidiyor?” sorusundan daha önemli olan, “Yetişkinlik nereye gidiyor?” sorusudur.</p><p>Zira gençlerin önünde rol model olarak görünmesi gereken o yetişkinler, gençleri arzu ettikleri şekilde yetiştiremedikleri gibi gençlerde görmeyi arzu ettikleri o ahlaki hayatı da yaşamıyorlar.</p><p>Gençlerin manevi ve dini duygularının körelmesinden endişe edenlerle oğullarının ve kızlarının bu hayatta hiçbir zahmet çekmeden iş gücü piyasasında en az 100 bin TL gelirli bir mühendis olmasını kâfi görenler aynı kişiler.</p><p>Gençlerin kendi geleceklerini dert etmemesinden, çalışmamasından, sorumluluk sahibi olmamasından yakınanlarla akşam işten geldiğinde çocuğunun dertlerine samimiyetle yaklaşan bir sohbet ortamını ve çocuğunun ilgisini çekebilecek bir birlikteliği ayarlamaya üşenenler aynı kişiler.</p><p>Dolayısıyla günümüzde yalnızca bir gençlik değil, aynı ciddiyette bir yetişkinlik sorunu da olduğunu kabul etmemiz gerekir.</p><p>“Kaht-ı rical problemimiz var” diyerek işin içinden sıvışmaya çalışmayalım.</p><p>İyi eğitim almış, kendilerini rahat ettirecek ekonomik düzeye erişmiş, hâli vakti yerinde, belirli bir saygınlık ve statü sahibi birçok yetişkin insanımız var. Bu insanlar bizimleler. Aynı konferansta, aynı lansmanda, aynı toplantıda beraber vakit geçiriyorlar.</p><p>Ancak ne yazık ki bu yetişkin insanlarımızı gençlerin önünde yetkin ve ahlaki sıfatları ile görmek isterken onlar hiç istenmeyen, yüz kızartıcı eylemlerle karşımıza çıkıyorlar.</p><p>Çok da görünmüyor, o kadar da anlaşılmıyor diye düşünüyorsanız bir hayli yanılıyorsunuz.</p><p>Vatandaşın binbir emekle biriktirdiği paralarına helal haram gözetmeden, doğru yanlış ayırmadan çöken haramzadeler gençler değiller.</p><p>Zor gördüğünde “konjonktür”, “itiraz et! hesap sor!” deyince “ehven-i şer”, sen ne yapıyorsun denince “elimizden gelen bu” diyenler de</p><p>hiçbir bedel ödememe rahatlığına “ahval ve şerait” kılıfını hazırlayanlar da yeni üniversite kazanmış 19 yaşındaki talebeler değiller.</p><p>Onun adamı, bunun ekibi, şunun ajandası diyerek bozuk para gibi adam harcayanlar; bürokraside, üniversitelerde ve hatta hayır kurumu STK’larımızda ahiret yokmuşçasına kadrolaşanlar, hak etmedikleri makamları kovalayanlar da gençler arasından olmasa gerek.</p><p>Yetişkinler kariyerlerinde iyi olma çabasını gösterdiği kadar doğru, güzel ve ahlaklı olma çabasını göstermiyor,</p><p>Yetişkinler bedel ödeme cesareti, hakkaniyeti gözetme endişesi taşımıyor,</p><p>Yetişkinler hırsızlığa, yolsuzluğa, adaletsizliğe karşı gelemiyor,</p><p>Yetişkinler eline geçtiği her fırsatta yaptığı sistem eleştirisini kendi içinde bulunduğu konum için yapamıyor.</p><p>Kısacası yetişkinler olmasını istedikleri gençler gibi olma gayretini göstermiyor.</p><p>O zaman geriye haklı bir soru kalıyor..</p><p>Sâhi,</p><p>Bu yetişkinlik nereye gidiyor?</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9e94f8dfd466" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Mekke Anlaşması” ile Müslüman NATO mu Kuruluyor?]]></title>
            <link>https://medium.com/@MAsamur/mekke-anla%C5%9Fmas%C4%B1-ile-m%C3%BCsl%C3%BCman-nato-mu-kuruluyor-a3eccd6bcb0a?source=rss-1f7a0f18f9fb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a3eccd6bcb0a</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Ali Samur]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 17 Aug 2026 09:11:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-17T09:11:41.490Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fibUAQF3Ycqpx1hntDkOIw.jpeg" /><figcaption><em>Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, Suudi Arabistan’ın Mekke şehrinde üçlü savunma anlaşması imzaladı.</em></figcaption></figure><blockquote>7 Ağustos 2026&#39;da Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan üçlü bir savunma paktı imzaladı. Bu, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın 2025 yılında yaptığı güvenlik anlaşmasının devamı niteliğinde. Savunma paktı, hem anlaşmaya taraf ülkeler hem de bölgede etkisi bulunan diğer ülkelerin her biri için farklı anlam taşıyor.</blockquote><p>Peki gerçekten bu anlaşma bölge ülkeleri ve küresel güçler için ne ifade ediyor? Bu yazımızda bunu tartışacağız.</p><p>Bir ülkeye yöneltilen tehdidin diğer ülkelere de yöneltilmiş sayılacağı maddesi, sıradan bir savunma anlaşmasının ötesine geçiyor. Bu madde <strong>NATO’nun 5. Maddesi kollektif savunmayı</strong> anımsatıyor. Bunun için medyamızda <strong>Müslüman NATO </strong>yorumları yapılmaya başlandı.</p><p>Esasında 2026 yılı başında Türkiye ve Pakistan tarafından üçlü savunma paktının imzalanması için ciddi bir çaba gösterilmişti. Özellikle Pakistan, bu konuda Türkiye’nin de dahil olması için diplomatik bir baskı yapıyordu. Ancak Suudi Arabistan , jeopolitik endişeler ve Türkiye’nin bölgedeki artan hakimiyetinden ötürü <strong>en başta anlaşma teklifine çekinceli yaklaştılar ve anlaşmayı Pakistan’la sınırlı tuttular.</strong></p><p>Anlaşılıyor ki geçen süre zarfında, Türkiye’siz bir güvenlik anlaşmasının Suudi Arabistan’ın mevcut savunma durumunu değiştirmeye yeterli olmadığı görülmüş. Suudi Arabistan, böylelikle bölgede Türkiye’nin güvenlik dağıtıcı yeni rolünü kabul etmek durumunda kaldığını ilan ediyor.</p><p><strong>Müttefikler</strong></p><p><strong>1. Suudi Arabistan İçin Önemi</strong></p><p>Anlaşmaya aktif olarak en muhtaç konumda olan ülke Suudi Arabistan. 7 Ekim’den beri Ortadoğu’daki bitmek bilmeyen alt üst oluşlar, İsrail saldırganlığı, İran’ın saldırıları, Husilerle olan mücadele ve deniz güvenliğinin hiç olmadığı kadar zayıflaması, Suudi Arabistan’ın güvenlik doktrinini felç etti. Petro-dolar sistemi karşılığında pahalı silahlar ve ABD üsleri aracılığıyla sürdürülen bölgesel korunma stratejisi, ABD-İran savaşıyla beraber çöktü.</p><p>Bundan dolayı, Suudi Arabistan, yeni güvenliğinin önemli bir kısmını bu anlaşmayla beraber Pakistan ve Türkiye aracılığıyla sağlamayı düşünüyor. Kısa vadede ABD bağımlılığı sürecektir. Ancak ortak savunma projeleri ve endüstriyel iş birlikleri, Suudi Arabistan’ın odağını daha çok yeni savunma paktına kaydıracaktır. Böylelikle hem İran’a karşı bir caydırıcılık unsuru elde etmiş hem de ABD bağımlılığını azaltma yoluna gitmiştir.</p><p><strong>2. Pakistan İçin Önemi</strong></p><p>Pakistan’ın Hindistan ile olan mücadelesinde en çok zorlandığı kısım, finansal ve ekonomik olarak darboğaz yaşamasıdır. Demografik ve askeri kapasite olarak, uzun erimli bir savaşta Hindistan’la olan mücadeleyi sürdürebilmesi çok maliyetli olacaktır. Bundan dolayı, teknolojik üstünlüğü Türkiye’den, ucuz finansmanı ise Suudi Arabistan’dan sağlayarak kendi bölgesel sorunları için bir çözüm üretebilir. Bunun karşılığında pek tabii en büyük beklenti diğer ülkeler için “<strong>nükleer şemsiye”</strong> olacaktır, ancak kısa vadede nükleer konu, hassasiyetinden ötürü açılmayacaktır. ABD ve İsrail’in hegemonyası zayıfladıkça, Pakistan ile diğer tarafların nükleer konuda iş birlikleri yapmaya başladığını görebiliriz.</p><p><strong>3. Türkiye İçin Önemi</strong></p><p>İşin Türkiye kısmına gelecek olursak, Türkiye’nin bu güvenlik paktına dahil olmasının iki önemli sebebi var. Birinci ve en önemlisi, bölgede <strong>İsrail ile olan güç mücadelesinde</strong> tek başına kalmamaktır. Çıkar çatışmalarının bölgesel kaynaklara uzanmasından ötürü, önümüzdeki 15–20 sene içerisinde İsrail ile düşük yoğunluklu bir savaş çıkması (en muhtemel olarak Suriye sathında olacaktır) öngörülmektedir. Böyle bir senaryoda, özellikle finansal ve ekonomik darboğaz yaşamamak, diplomatik ve siyasi destek sağlamak amacıyla bölge ülkeleriyle kurulacak güvenlik anlaşmaları son derece elzemdir.</p><p>İkinci en önemli sebep ise, son 25 senede geliştirilen katma değerli <strong>savunma sanayii ekosisteminin</strong> savaş sahasında ihtiyaç duyulacak ölçekte iş görmesidir. Bunun için ekosistemin, seri üretim yapabilen devasa bir makineye dönüştürülmesi gerekmektedir. Türkiye’nin dünya ile yarışacak birçok teknolojik asset’i olmakla beraber, bunların uzun erimli bir muharebede ayakta tutulmasını sağlayacak bir lojistik hatta ve üretim kapasitesine ulaştırılması gerekiyor. Bu ise inanılmaz bir yatırım maliyeti ve dolayısıyla ucuz finansmana erişim ihtiyacı demektir.</p><p><strong>Türkiye’nin öteden beri en temel yapısal sorunu,</strong> büyük oranda enerjiden kaynaklanan “cari açık” ve “finansal kırılganlık” olagelmiştir (sermaye yetersizliği). Suudi Arabistan ve diğer Körfez ülkeleri, böyle bir denklemde bulunmaz tamamlayıcı bir müttefik olarak değerlendirilebilir. Hem petrol ve doğal gaz sevkiyatı hem de bahsettiğim savunma sanayi tesisleri için gereken ucuz finansman kaynağı, bu savunma paktı sayesinde uzun erimli bir birlikteliğe dönüştürülebilir. KAAN projesinin, tıpkı F-35 programında olduğu gibi ortak üretim modeline geçmesi, bu bağlamda okunmalıdır.</p><p><strong>Rakipler</strong></p><p><strong>1. İsrail Açısından Önemi</strong></p><p>Bu savunma paktının şüphesiz bir muhatabı ise İsrail’dir. Bilindiği üzere, 2020 yılından itibaren İsrail’in Ortadoğu’daki vizyonu <strong>İbrahim Anlaşmaları’ydı</strong>. Bu paktın kısaca hedefi, İsrail’i bölgedeki Arap ve Müslüman ülkelerle kademeli olarak normalleştirmekti. Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Fas ve Sudan gibi ülkeler sürece dahil olmuşken, Suudi Arabistan gibi diğer ülkelerin de dahil olması hedeflenmiştir. Ancak <strong>7 Ekim ve sonrasında yaşanan soykırım</strong> sebebiyle İbrahim Anlaşmaları süreci askıya alınmış, özellikle Müslüman halkı olan devletler, kendi vatandaşlarının endişesi ve İsrail’in saldırganlığı karşısında tutum almaya zorlanmışlardır. Suudi Arabistan bunun en somut örneği olmuştur ve İsrail ile olan ilişkileri, 7 Ekim öncesine göre çok daha kötüleşmiştir. Potansiyel bir İbrahim Anlaşması adayıyken, bugün Katar’da olduğu gibi İsrail’in bir gün kendisine yönelik bir saldırı yapabilme ihtimalinden çekinmektedir.</p><p>Dolayısıyla bu projenin kısa ve orta vadede başarı şansı yoktur. ABD’nin diğer ülkelere bu konuda yaptığı baskı da bir sonuç vermeyecektir. Bununla beraber İsrail, İran’la olan mücadelesi yetmezmiş gibi İslam dünyasının üç büyük devletinin bir araya gelmesine vesile olmuş ve bu devletler tarihlerinde hiç olmadığı kadar birbirlerine savunma açısından yakınlaşmıştır. Bu durum, <strong>hegemonik İsrail projesine </strong>engel olacak bir gelişmedir. Özellikle Türkiye’nin pakta dahil olması İsrail’in kurulduğu tarihten beridir rakiplerine karşı uyguladığı <strong>“düşmanlaştır, imha et!”</strong> stratejisini zora sokacak bir gelişme olmuştur.</p><p><strong>2. İran Açısından Önemi</strong></p><p>İran’ın kısa vadede önceliği, <strong>Hürmüz Boğazı’nın egemenlik hakkını</strong> elde etmektir. Dolayısıyla, her ne kadar bölgedeki üç rakip ve güçlü ülkenin bir araya gelmesi İran’ın yayılım stratejisinin önüne set vursa da, bu durum kendi güvenliğine doğrudan bir tehdit oluşturmayacaktır. Zira Pakistan’ın ve Türkiye’nin İran ile bir karşılaşmaya girmek için ne bir çıkarı ne de niyeti vardır. Hatta, Suudi Arabistan bile İran ile yapılacak gerçek bir savaşta enerji tesislerinin yok olacağını ve ekonomisinin felç olacağını bildiğinden, böyle bir çatışmaya yanaşmayacaktır. Bu anlaşmanın İran için en büyük riski şudur: Bölgeden ABD çıktığı takdirde, Suudi Arabistan’ın güvenliği Türkiye’ye mi emanet edilecektir? Türkiye’nin bölgesel etkinliği artarsa, Suriye ve Lübnan sahasında nasıl bir güç projeksiyonu yapılacaktır? Pakistan’ın uzun zamandır izlediği dengeli İran siyasetinden vazgeçme ihtimali var mıdır? Bu sorgulamalar, İran’ın dış sahada rahat hareket edebilmesini engelleyecektir.</p><p><strong>Büyük Patron ABD Açısından Anlaşmanın Önemi</strong></p><p><strong>ABD’nin bölgeye dair birinci önceliği, Ortadoğu’dan en kısa zamanda hasarsız bir şekilde ayrılmaktır. </strong>Yapılan tüm planlamalar, önümüzdeki 10 yıl içerisinde Ortadoğu’da bulunan üslerinden peyderpey çekilmeyi ve ana çatışma ile ikmal hattını pasifize etmeyi planlamaktadır. -ABD, 10 yıl önce müdahale ettiği Suriye sahasından son üssünü de tahliye ederek 18 Nisan 2026 tarihinde ayrılmıştır. -ABD, ilk kez 20 Mart 2003 tarihinde girdiği Irak’tan, 30 Eylül 2026 tarihine kadar tamamen ayrılmayı planlamaktadır. Bu, adeta 23 senelik bir devrin sonuna gelindiğinin göstergesidir. Geriye Ürdün ve Körfez bölgesindeki ana üs merkezleri kalmıştır. Ancak buradaki üsler, İran-ABD savaşından beri korkunç bir şekilde bombalanmaya devam etmekte, personel güvenliğini sağlamakta zorlanmaktadır. İran’ın müzakere şartlarından birinin de ABD’nin özellikle Körfez bölgesinden ayrılması olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla, bu savaşın getirdiği hızlanmayla, ABD’nin yavaş yavaş bölgeden çekileceği muhakkaktır. Ancak esas sorun burada devreye giriyor: <strong><em>Bölgeden askeri olarak çıkan ABD, Ortadoğu’daki çıkarlarını nasıl koruyacaktır?</em></strong></p><p>Benim buna cevabım, <strong>“Suriye modelini”</strong> uygulayarak olacaktır. İsrail’in asgari güvenlik endişelerinin sağlandığı ve kontrollü gerginliğin yönetildiği bir bölge güvenliği mimarisi temel beklentidir. İsrail’in ve Körfez ülkelerinin güvenliğinin, ticaret noktalarının emniyette olması buradaki somut hedeflerdir. ABD, görünüşe göre Körfez ülkelerinin güvenliği ile ticaret rotalarının ve düğümlerinin <strong>emniyet altına alınması görevini Türkiye’ye vermeyi </strong>planlamaktadır. Dünya ekonomik sistemine entegre, ancak güvenlik altyapısı Türkiye aracılığıyla sağlanan yeni bir bölge mimarisi. Bu sebepten ötürü, bu yapılan anlaşma ABD için bir tehdit değil, aksine bir yük paylaşımı olarak değerlendirilecek ve daha da desteklenecektir. ABD için buradaki tek sorun, İsrail’in endişelerini baskılamak olacaktır. Velhasılıkelam, bu yeni güvenlik paktı üçlü bir güvenlik anlaşması gibi görünse de, bölgedeki her ülke için çok farklı içeriğe ve yeni açılımlara sebep olacaktır. Türkiye için birinci öncelik, riskleri dağıtmak ve gelen tehdidi akıllı stratejilerle göğüslemek üzerine kurulu olmalıdır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a3eccd6bcb0a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Liberal Küresel Düzen Çöküyor!]]></title>
            <link>https://medium.com/@MAsamur/liberal-k%C3%BCresel-d%C3%BCzen-%C3%A7%C3%B6k%C3%BCyor-bdea9e4d2706?source=rss-1f7a0f18f9fb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bdea9e4d2706</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Ali Samur]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 18 Jun 2026 10:17:44 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-06-18T10:23:02.497Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Pna_l9w9gL5kDeJWAW5cfQ.jpeg" /><figcaption>Birleşmiş Milletler (BM) Genel Merkezi’nde barış temasını işleyen “Mural for Peace” (Barış için Duvar Resmi) isimli ünlü eser, Per Krohg tarafından yapılmış ve Güvenlik Konseyi Salonu’nda yer almaktadır.</figcaption></figure><p>Uluslararası sistem gümbür gümbür çöküyor. Sadece son 15 senede yaşadığımız hadiseleri alt alta koysak yeni bir safhaya geçtiğimizi rahatlıkla anlarız. Bitmek bilmeyen savaşlar, çatışmalar yaşanıyor ama dönüşen, değişen şey gerçekten nedir, onun üzerine pek düşünmüyoruz.</p><p>Kısaca açıklamaya çalışayım.</p><p>Bugün yaşadığımız hadiseler, İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra inşa edilen liberal uluslararası sistemin çöktüğünün emareleridir.</p><p>Ahlaki, hukuki, ekonomik, diplomatik ve siyasi kurumlarıyla liberal düzen yıkılıyor. Ancak bir anda değil, ağır ağır yaşanan hadiselerle ses çıkartarak çöküyor.</p><p>Yaşadığımız süreci özetleyecek olursak;</p><p>Fukuyama’nın 1989 yılında <strong>“insan ırkının ideolojik evriminin son noktasını” </strong>olarak tarif ettiği liberal demokratik yönetişim modelinin, hem iç hem de dış politikada sürekli artan krizlere cevap verememesidir.</p><p>Bunun ilk ve en önemli emaresini <strong>2008 finansal krizinde</strong> gördük. Kapitalizm yine büyük bir krize girdi ancak piyasa müdahalesizliği ilkesi Büyük Buhran’da olduğu gibi bu sefer önemsenmedi. Krizin sorumlusu olan şirketler devlet eliyle kurtarıldı ve piyasaya tarihte görülmemiş bir enjeksiyon yapıldı.</p><p>Dolayısıyla liberalizmin ana prensiplerinden olan “devletin piyasaya doğrudan müdahale etmeme ilkesi” çiğnenmiş oldu.</p><p>2014 yılında <strong>Rusya, Kırım’ı işgal</strong>, daha sonra da ilhak etti. AB ve Batı dünyası yeterli tepkiyi gösteremedi, de facto bir ilhak girişiminin önü açıldı.</p><p>Dolayısıyla liberal uluslararası hukukta devletlerin temel egemenlik ilkesi ihlal edilmiş oldu.</p><p>2016 yılında insanlık tarihinde ender siyasal bir ütopya olarak tarif edilen Avrupa Birliği ilk büyük darbesini aldı, birliğin ana ülkelerinden biri olan Birleşik Krallık, <strong>Brexit</strong> ile liberal ütopyayı terk etti.</p><p>2019 yılı ile beraber <strong>küresel pandemi</strong> altında tüm ülkelerin ticaret kapıları sistem tarafından zorla kapattırıldı, insanların en temel hareket etme özgürlükleri kısıtlandı, aşılama kampanyaları sosyal hayatın bitirilmesi şantajı ile küresel bir tiranlığa dönüştürüldü.</p><p>Temel insan hakları olarak tarif edilen birçok prensip, bilimsel olarak net bir tabloya kavuşturulmadan kısıtlama, baskı ve sosyal izolasyon yöntemleriyle aşındırıldı.</p><p>Sadece bununla kalmadı. Küresel bir tedarik krizi yaşandı. Globalleşme diskuru altında birbirine bağlanan dünya, birbirine olan bağımlılığın aynı zamanda egemenlik krizine de yol açabildiğini gördü. Asya’da üretilen çipler tüm dünyadaki elektronik sektörünü kilitledi.</p><p><strong>Ve 2022</strong> yılı… Avrupa’da büyük bir savaş başladı. Rusya yarım kalan işi tamamlamak için soğuk savaştan beri görülmemiş bir ofansa geçti. 1. Dünya Savaşı’na benzer görüntüleri anımsatan, Asya’nın devasa geniş steplerinde yapılan siper savaşları, bir şeylerin değiştiğinin en net habercisi oldu.</p><p>Batı’nın bu savaşa tepkisi çok sert oldu; Irak’ta olduğu gibi tüm dünyayı Rusya’yı cezalandırmaya çağırıp ekonomik olarak boğmaya çalıştı. Ancak günün sonunda birçok ülkeye artık söz geçiremediğini de anlamış oldu.</p><p><strong>7 Ekim</strong> ve sonrasındaki gelişmeler ise liberal uluslararası sistemin zorla ayakta tutulan bir yapı olduğunu somut bir şekilde ortaya koydu. <strong>Tüm dünyanın gözü önünde bir soykırım yapıldı</strong>. Esas fail İsrail olmasına rağmen en büyük destekçi, sistemin sahibi ABD idi. Geriye kalan Batılı devletler ise çok büyük oranda yaşanan katliamı seyretmekle kaldı, hatta istihbari ve diplomatik destek vermeyi de sıkıntısız bir adım olarak değerlendirdi. Avrupa’da geniş kitlesel hareketler yaşanmasına rağmen siyasi elitler, geniş siyonist bir network ağının dayattığı mecburiyetten ötürü halkın taleplerine cevap veremedi.</p><p>Normatif düzenin inşasını sağlayan uluslararası kurumlar da bu soykırım hadisesinde ağır bir şekilde sınıfta kaldı.</p><p>Lise dönemi tarih derslerimizden hatırlarsınız: “Milletler Cemiyeti görevini yerine getiremediği için feshedildi, onun yerine Birleşmiş Milletler kuruldu” diye anlatılırdı.</p><p>Bundan çok geçmeden, birkaç on yıl sonra aynı sözlerin Birleşmiş Milletler için de söyleneceği muhakkak değil mi?</p><p>Son olarak adeta sistemi balyozla yıkmaya ant içmiş olan <strong>Trump karakteri</strong>, 2. kez ABD başkanı olarak seçildi. Seçildiği günden beri attığı her adım, liberal uluslararası sistemin dibine mayın döşedi.</p><p>Çin ile büyük bir ticaret savaşına girdi, 1930’lu yılları anımsatan <strong>gümrük savaşlarının fitilini</strong> <strong>ateşledi</strong>. Tarihte görülmemiş gümrük duvarları inşa edilmeye başlandı. Neoliberal düşünürlerin canhıraş bir şekilde desteklediği küresel ticarette iş bölümü felsefesinin ters tepmeye başladığı anlaşıldı.</p><p>Rusya ile olan savaşta yeter bayrağını çekti. Daha fazla paranın israf olmasını istemeyen Trump, NATO’nun konumunu çok daha keskin bir şekilde sorguladı. Transatlantik ittifaka ayar üzerine ayar verdi. Daha çok görev paylaşımı, daha çok silah alımı taleplerin başındaydı. Kanada ve Grönland tehdidi ise tüm bunların üzerine süs oldu.</p><p>Ancak esas büyük dibe batış <strong>İran savaşı</strong> ile gerçekleşti. İsrail, 20 senedir uğraşıp da başaramadığı savaşı Trump ile beraber elde etti. 28 Şubat’ta başlatılan savaşta bölge artık tanınmayacak şekilde değişti. Bugün itibarıyla ABD istediğini elde edemedi. Kendisinden onlarca kat daha küçük ve zayıf bir devletin önünde taleplerine boyun eğmek zorunda kaldı.</p><p>Tüm bu yaşananları tek bir cümleyle özetleyelim. Hadiseler öylesine, birbirinden bağımsız yaşanmadı.</p><blockquote>Antonio Gramsci’nin Hapishane Defterleri’nde 2. Dünya Savaşı’ndan önce yazdığı o meşhur sözü hatırlayalım:</blockquote><blockquote><strong>”Eski dünya ölüyor, yenisi doğmakta zorlanıyor; şimdi canavarlar zamanı.”</strong></blockquote><p>Birleşmiş Milletlerin, İnsan Hakları Bildirgesi’nin, Uluslararası Adalet Divanının, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin inşa ettiği normatif çerçeve artık işlevsiz kaldı.</p><p>Dünya Ticaret Örgütünün, IMF’nin, Dünya Bankasının belirlemiş olduğu liberal uluslararası ticaret ve finans kuralları işlevsiz kaldı.</p><p>Uluslararası hukukta siyasi egemenlik, işgal, bağımsızlık ve devletlerin sınır bütünlüğüyle ilgili kuralların temelini atan BM Şartı, Lahey Sözleşmeleri ve Cenevre Sözleşmeleri gibi temel küresel metinler işlevsiz kaldı.</p><p>Sistemin emniyet gardiyanı olan en başta ABD ordusu ve NATO ittifakı, yükselen tehditlere karşı cevap vermede işlevsiz kaldı.</p><p>Bugün, Liberal Uluslararası Sistem çökmenin eşiğine geldi. Bir çağ gürültüyle patırtıyla artık kapanıyor, yeni bir çağın doğum sancısı eşliğinde.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bdea9e4d2706" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[İmâme, Taneler ve İp]]></title>
            <link>https://medium.com/@MAsamur/i%CC%87m%C3%A2me-taneler-ve-i%CC%87p-0fdd9eba3188?source=rss-1f7a0f18f9fb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/0fdd9eba3188</guid>
            <category><![CDATA[siyaset]]></category>
            <category><![CDATA[türkiye]]></category>
            <category><![CDATA[siyaset-bilimi]]></category>
            <category><![CDATA[chp]]></category>
            <category><![CDATA[akp]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Ali Samur]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 03 Jun 2026 17:31:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-06-03T17:31:00.703Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*7OUJld9muL59RO9lyz23CA.jpeg" /><figcaption>1803 tarihinde yaptırılan Sultan III. Selim Portresi</figcaption></figure><h4><strong>Post-2016 Türkiye’sinde Devlet Mimarisi : Yeni Bir Okuma Önerisi</strong></h4><p>Muhalefetin genel kabul gören söylemine ve dışarıdan bakan pek çok gözlemciye göre, günümüz Türkiye’si mutlak bir “tek adam” rejimiyle yönetiliyor. Bu okumaya göre tüm kararları Cumhurbaşkanı Erdoğan tek başına alıyor; bürokratik atamalardan YSK üyelerine, hakim ve savcılardan partisindeki milletvekillerine kadar her şeyi bizzat o belirliyor. Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle yasamanın etki alanına giren konularda dahi sistemden gelen gücü ile hızla tasarrufta bulunabiliyor. Yürütme, yargı ve yasama üzerinde inanılmaz bir gücün temerküz ettiği bu tablo esasen doğru gibi gözüküyor; ancak bu çerçeve Türkiye siyasetinin arka planında işleyen mekanizmayı anlamak için oldukça eksik ve yanıltıcı bir okuma olduğu gerçeğini değiştirmiyor.</p><p>Çünkü dışarıdan bakan bir gözlemci, çoğu zaman sürecin sadece başlangıç ve bitiş anlarını –yani kararın çıktığı ve uygulandığı evreleri– görür. Halbuki bu iki uç arasında işleyen, gözetilen ve sürekli tartılan devasa bir denge mekanizması vardır. Karar alma süreçlerindeki bu ince ayarlar, en baştakinin mutlak gücü altında perdelendiği için <strong>kamusal görünmezlik sorunu</strong> yaşar. Ancak görünmüyor olmaları, etkisiz oldukları anlamına gelmez.</p><p>Tam da bu noktada, 2016 sonrası Türk siyasetinin mimarisini doğru okuyabilmek için yerel ve yapısal bir metafora, bir <strong>“Tesbih Modeli”ne</strong> ihtiyacımız var.</p><p>Klasik bir tesbihin üç temel unsuru vardır: <strong>İmâme</strong>, <strong>taneler</strong> ve <strong>ip</strong>. Türk siyasetindeki karar alma süreçlerini ve devlet içi güç dengelerini bu üçlü yapı üzerinden son derece berrak bir biçimde analiz edebiliriz.</p><h4>Görünür Gücün Temsili: İmâme</h4><p>Tesbihin imamesi, tüm parçaları bir arada tutan, sistemi bir bütün olarak yöneten ve karar verici olan yapıdır. Sözün başladığı ve bittiği yerdir. Tesbihe dışarıdan bakıldığında ilk dikkati çeken, en şaşalı, en albenili ve en büyük parçadır. Günümüz Türk siyasetinde bu yapı doğrudan Cumhurbaşkanı Erdoğan’ı temsil eder. Siyasetin merkezinde onun olması, analizlerin sadece “imâme” etrafında şekillenmesine yol açar ki bu, optik olarak anlaşılır bir durumdur. Ancak tesbih, sadece imameden ibaret değildir.</p><h4>Hiyerarşik Karar Alma İttifakı: Taneler ve İmame İlişkisi</h4><p>İkinci kısım tesbih taneleridir. Tek başlarına ele alındıklarında pek bir önemleri veya güçleri yokmuş gibi görünürler. Ancak işleyen bir denklemde karar alıcının gözetmek zorunda olduğu aktörlerdir.</p><p>Bugün Türk siyasetinde karar alma merciinde aslında “eşitler arasında olmayan” ama işleyen bir <strong><em>hiyerarşik karar alma ittifakı</em></strong> mevcuttur. Örneğin; tüm valileri Cumhurbaşkanı Erdoğan atıyor olabilir ancak bu valilerin tamamı, kendi siyasi hareketinden (Milli Görüş veya muhafazakâr demokrat çizgiden) gelmez. Birçoğunun MHP kökenli yahut milliyetçi eğilimli olduğu kamuoyunca bilinmektedir. Benzer şekilde ordu, MİT ve emniyet gibi güvenlik bürokrasisinde hayati kararlar alan aktörlerin tamamı İslamcı yahut muhafazakâr da değildir. Aksine, sistemin aşağısında geniş bir sosyal kesime hitap eden; Kemalistlerin, ulusalcıların, milliyetçilerin, Avrasyacıların ve hatta zaman zaman eski sol gelenekten gelen isimlerin yer aldığı mozaik bir mekanizma işlemektedir.</p><p>İlk bakışta “Bunlar sadece memur, karar alma yetkileri o kadar da yüksek değil” denilebilir. Evet doğrudur, hatta kendileri dahi taşıdıkları ağırlığın farkında olmayabilirler. Ancak imame (karar verici) bir adım atarken, bu tesbih tanelerinin yarattığı ağırlık merkezini ve dengeyi gözetmek zorundadır. Karar alıcı, kendi ideolojik değerleri doğrultusunda çok daha farklı bir devlet tahayyülüne sahip olsa bile, mevcut konjonktür ve devletin elindeki “insan kaynağı” buna uymadığı için siyasetini sınırlamak durumunda kalır. Bu da onlar farkında olmasalar bile tesbih tanelerini devlet mekanizmasında hayati bir fonksiyona kavuşturur.</p><h4>Sistemi Ayakta Tutan Normatif Çerçeve: İp</h4><p>Sistemin en hayati, ancak en az konuşulan parçası ise ipin kendisidir. İp; bütün bir sistemi düzenleyen normları, değerleri, anayasal çerçeveyi ve devletin ön kabullerini temsil eder. Örneğin ülkenin seküler yapısı, bölünmez üniter özelliği, demokratik bir cumhuriyet olması veya sosyal devlet ilkesi bu ipin lifleridir. Her ne kadar bu çerçeve esnetilse veya zaman zaman ihlal edilse de, iktidarın eylemlerine nihai bir set çeker.</p><p>İpin siyaseti nasıl sınırlandırdığının en büyük delili, 2016 sonrasında iktidar eliyle inşa edilen “Muhafazakâr Atatürkçülük Çerçevesi”dir.</p><p>İktidar, 2010&#39;lu yılların başından farklı olarak, Kemalizmi <strong>“Gazi Mustafa Kemal” </strong>vurgusuyla 1924 sonrası devrimci süreçten arındıran; bunun yerine Milli Mücadele dönemindeki başat rolünü öne çıkaran ve dönemin tarihsel hafızasını bu sınırlı çerçevede yeniden kurgulayan bir ‘yeni resmi tarih’ anlayışına yönelmiştir. Bu esasında İslamcı gelenek için arzu edilen bir tercih değil, rasyonel bir mecburiyettir. İktidar, elindeki mevcut aktörlerle (tanelerle) sistemi yürütebilmek için onlarla asgari müşterekte buluşabileceği en iyi normatif çerçeveyi oluşturmak zorundadır.</p><p>Bu ipin bir diğer güçlü lifi ise demokrasinin ve seçimlerin <em>meşruiyet üretici işlevidir.</em> Demokratik alan ne kadar daraltılırsa daraltılsın, varoluşsal bir savaş çıkmadığı sürece iktidar hiçbir zaman doğrudan muhalif partileri kapatma, seçimleri işlevsizleştirme veya kendisini “milli şef” ilan etme yoluna gitmeyecektir. Çünkü ayakta kalabilmek için o demokratik sisteme, devlet içi aktörlerin rızasına ve halkın meşruiyet onayına (geri dönüş mekanizmasına) ihtiyacı vardır. Bu yüzden muhalefeti topyekün yok etmek yerine, -örneğin CHP’yi kendi içinde ayrılıklara sürüklemek gibi- sistem için daha az yapısal hasar verecek politikalar izlemeyi tercih eder. Bunun en somut göstergesi DEM seçmenine hitap eden yeni çözüm süreci ve henüz hazırlık aşamasında olduğu tahmin edilen Alevi açılımıdır. Bu iki yeni “tesbih tanesi” 2016 sonrası oluşturulan hiyerarşik karar alma ittifakına eklemlenme süreci içerisindedir. Dolayısıyla, demokratik alan seküler kentli muhalefet için daralırken, kimlik siyasetinin entegrasyonu yoluyla genişletilmektedir.</p><p>Tam bu noktada, literatürdeki hakim görüşten haklı bir itiraz yükselebilir: <em>“Zaten Saddam’ın Irak’ında, Kaddafi’nin Libya’sında, Putin’in Rusya’sında veya geçmişteki mutlakıyetçi padişahlıklarda bile yönetilmesi gereken dengeler, gözetilmesi gereken elitler, ordular veya sınıflar yok muydu? Öyleyse 2016 sonrasında inşa edilen bu sistemin, klasik tek adam rejimlerinden veya otoriter yapılardan farkı nedir?”</em></p><p>Bu soruya verilebilecek en net ve çarpıcı cevap, <strong>“norm koyucu irade”</strong> kavramında gizlidir. Bu farkı anlamak için, Cumhuriyet tarihinin tartışmasız en güçlü figürü ve kurucu iradesi olan Atatürk örneğine bakmak yeterlidir. Yukarıda zikredilen tek adam rejimleri veya Türkiye’deki Atatürk örneği, sadece sistemi yöneten aktörler değil, aynı zamanda sistemin “normatif omurgasını” sıfırdan inşa eden asli unsurlardır.</p><p>Örneğin Atatürk, bir denge yöneticisi olmanın çok ötesinde, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e geçişte devletin DNA’sını yeniden yazan mutlak bir kurucu iradeydi. 1924 sonrasında gerçekleşen Harf inkılabından kılık kıyafet devrimine, medeni kanunun kabulünden devletin seküler kodlarına kadar yepyeni bir oyun alanı kurgulamış; kendi siyasi vizyonunu devletin tartışılmaz normları (tesbihin ipi) haline getirmiştir. Saddam veya Putin de benzer şekilde, ülkelerinde oyunun kurallarını yazabilen, devleti kendi şahıslarında eriten figürlerdi. Onlar sistemin sadece yöneticisi değil, asli kurucu unsurlarıydı.</p><p>Ancak 2016 sonrası Türkiye’sinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konumu bu şekilde tanımlanamaz. Cumhurbaşkanı Erdoğan, elinde muazzam bir yürütme gücü bulundurmasına rağmen, devletin normatif kodlarını tek başına silebilen veya yeniden yazabilen mutlak bir kurucu irade değildir. Sistemin asli ve yegâne unsuru olamamıştır.</p><p>Bunun en somut kanıtı, iktidarın en çok zorlandığı ve aslında en zayıf kaldığı “anayasal mimari” ve yapısal devrim süreçleridir. Erdoğan, sistemde yapısal bir değişiklik yapmak veya devrimsel bir momentuma girmek istediğinde mutlak surette bir <strong>ittifaka</strong> (örneğin 15 Temmuz sonrası MHP ile mukaddesatçı bir ittifaka, yeni bir Kürt Açılımı sürecine veya Perinçekçi veya ulusalcı bürokrasiyi tamamen dışlamamaya) mahkûmdur. Kendi siyasi ajandasını, örneğin anayasayı tek başına değiştirerek dikte etme kapasitesine sahip değildir.</p><p>Normlar ve değerler inşasında ise bu bağımlılık çok daha belirgindir. İktidarın söylemi, kamusal alanda en yüksek sesle yankılanan, medyada en fazla yer kaplayan ve sistem içerisinde en geniş alanı kaplayan söylem olabilir. Ancak bu söylem, devletin var olan kurumsal genetiğini ve sosyolojik gerçekliğini tek başına dönüştüremez. Örneğin, yıllardır vurgulanan <strong>“dindar nesil yetiştirme” </strong>hedefi veya İslami referanslı bir devlet tahayyülü, karşılaştığı toplumsal itirazlar ve bürokratik sınırlar nedeniyle hiçbir zaman tam anlamıyla bir devlet normuna dönüşememiştir. Aksine, iktidar hiyerarşik karar alma ittifakını sürdürebilmek için <strong>“Muhafazakâr Atatürkçülük” </strong>gibi sentezlere ihtiyaç duymuştur.</p><p>Kısacası; klasik otokrasilerde lider hem en baştaki yöneticidir hem de sistemin kurallarını (ipi) tek başına üreten kişidir. 2016 sonrası Türkiye’sinde ise lider, tesbihin en gösterişli imamesi olsa da, ipin kimi zaman dokusunu belirlese de hem diğer tanelerin ağırlığına hem de o ipin anayasal ve tarihsel dayanıklılığına tabi olmak zorundadır.</p><h4>Sonuç: İpi Koparmamanın Maliyeti</h4><p>Tesbih, taneleri eksildiğinde, imamesi çatladığında veya ipi taştığında dikkat çeker; sorunsuz bir tesbih genelde kimsenin odağında değildir. Ancak sistem üzerine biraz düşünen bir gözlemci, tüm yapıyı ayakta tutanın o ince ip olduğunu bilir.</p><p>Bir tesbihin işlevini yerine getirebilmesi için tanelerin bir insicam içinde olması şarttır. Bir tane koptuğunda sistemin yapısı bozulur; dengeleri yeniden kurmak için ciddi bir siyasi cerrahi müdahale gerekir. Ancak asıl tehlike ipe müdahale etmektir.</p><p>Türk siyasetini yöneten aklın bugün en çok dikkat ettiği şey, ne pahasına olursa olsun ipi koparmamaktır. Çünkü imameyi daha da güçlendirmek yahut rahatsız edici birkaç taneyi sistemden söküp atmak için ipi gereğinden fazla çekiştirmek, o ipin kopmasına neden olur. İp bir kez koptuğunda ise ne ortada yönetilecek taneler kalır ne de imamenin tek başına durmasının bir anlamı olur. Tüm sistem dağılır. Dolayısıyla Türkiye’de siyaseti okumak; sadece imamenin hareketlerini değil, tanelerin çıkardığı sesi ve ipin gerginliğini aynı anda ölçebilmeyi gerektirir.</p><p>Sonuç olarak, bugün devlet aklı yahut devlet çıkarı olarak kamuoyunda sıklıkla tartışılan kavram ne devletin âli ve değişmez çıkarlarını gözeten gizli bir grubun çalışmalarıdır, ne de tek başına Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın şahsi siyasi ikbalidir. 2016 sonrası Türkiye’de devlet aklı, tesbihin bir bütün olarak kendisidir. İmame olmadan taneler bir arada tutulamaz, taneleri olmadan İmame taşınmaz, tüm bu aktörleri bir araya getiren arkadaki normatif çerçeve olmadan da sistemi bir arada tutan mekanizma olmaz. Dolayısıyla, bugün Türk siyasetine dair bir gelişmeyi anlamak istiyorsak-örneğin yeni Kürt açılım sürecini, yahut çift başlı CHP vakasını- sistemin tamamını ve konumları analiz edip ona göre değerlendirmek gerekir.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=0fdd9eba3188" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Türkiye-İsrail Savaşına Hazırlanmak]]></title>
            <link>https://medium.com/@MAsamur/t%C3%BCrkiye-i%CC%87srail-sava%C5%9F%C4%B1na-haz%C4%B1rlanmak-3b151022e9d8?source=rss-1f7a0f18f9fb------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/3b151022e9d8</guid>
            <category><![CDATA[syria]]></category>
            <category><![CDATA[turkey]]></category>
            <category><![CDATA[defense]]></category>
            <category><![CDATA[saudi-arabia]]></category>
            <category><![CDATA[israel]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Ali Samur]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 27 Aug 2025 13:13:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-08-28T06:12:55.663Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*IMRRAir4fofes591mgZn3Q.jpeg" /></figure><h3>Stratejik Analiz ve Bölgesel İttifaklar</h3><p>Önümüzdeki 10–15 sene içerisinde gerçekleşecek olan düşük yoğunluklu Türkiye-İsrail savaşını şimdiden incelemek gerekiyor. Çünkü muhtemel karşılaşmanın sebebi yalnızca ideolojik değil, aynı zamanda stratejik hedeflerin ve tehdit algılarının çakışmasıyla alakalı.</p><p>Türkiye için bölünmüş bir Suriye güvenlik sorunu teşkil ediyor, ancak İsrail için de bütünleşik merkezi bir Suriye, -Golan Tepeleri başta olmak üzere- kendi güvenlik politikası için ciddi bir tehdit arz ediyor. Dolayısıyla bu gerilim bir yerde er ya da geç kopacak, yani düşük yoğunluklu da olsa bir çatışma yaşanacak. Ne zaman olacağını aktörlerin hedef ve eylemleri belirleyecek.</p><p>Böyle bir savaş senaryosunda Türkiye’nin bölgesel ittifaklara dayanmadan İsrail’e kendi taleplerini dayatması zor gözüküyor zira İsrail’in arkasındaki daimi ABD desteğinin devam edeceğini rahatlıkla varsayabiliriz.</p><p><strong>Türkiye’nin Karşılaşacağı En Büyük Tehdit: Batı Kampının Yaptırımları</strong></p><p>Türkiye’nin karşılaşacağı en büyük tehdit, Kıbrıs müdahalesinde olduğu gibi Batı kampından ekonomik ve diplomatik tam kapsamlı bir ambargoya maruz kalmak olacaktır. Türkiye ambargonun emarelerini Suriye operasyonları ertesinde yaşamıştır. Ancak en iyi derslerin çıkarılması gereken süreç, Rusya’nın 2022’den beri maruz kaldığı tam kapsamlı küresel ablukadır.</p><p>Dolayısıyla stratejik planlar 3 temel alana göre ayarlanmalı:</p><ul><li><strong>Finansal Yaptırımlar:</strong> <a href="https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2022/03/02/russia-s-military-aggression-against-ukraine-eu-bans-certain-russian-banks-from-swift-system-and-introduces-further-restrictions/">SWIFT’ten çıkarma</a>, Merkez Bankası rezervlerini geçici dondurma, devlet tahvillerine yatırım yasağı, Türkiye’ye kredi verme, yatırım yapma veya sigortalama kısıtlamaları, yabancı bankaların Türkiye ile işlem yapmasına yönelik ikincil yaptırımlar gibi.</li><li><strong>Ticari Yaptırımlar:</strong> Yüksek teknoloji ürünlerinde ihracat yasakları; özellikle yarı iletkenler, yazılım, lazer, dron bileşenleri, uçak parçaları vb. gibi malların ticari satımının yasaklanması.</li><li><strong>Sektörel ve Şahsi Yaptırımlar:</strong> Savunma, kimya ve ağır sanayi ürünlerinin yasaklanması, global lojistik ve sigorta firmalarında hizmet kısıtlamaları, limanlara giriş yasağı, önemli devlet adamlarının ve ticari işletme sahiplerinin diplomatik ve siyasi yaptırıma uğraması vb.</li></ul><p>Bununla beraber, ABD’nin doğrudan Türkiye’ye askeri müdahalede bulunacağı düşük bir ihtimaldir. Bunun olması durumunda ABD-Türkiye ilişkilerinde 1945’ten itibaren kurulmuş olan stratejik ittifak sona erecektir. Bu durum Türkiye’nin kendisini Batı dışı kampta (Rusya-Çin ekseninde) bulmasıyla sonuçlanabilir. Bu gelişmeyi iki tarafın da arzu edeceğini düşünmüyorum.</p><p><strong>Yaptırımlara Karşı Kalkan: Bölgesel İttifakların Önemi</strong></p><p>Ancak tüm bu ekonomik ve diplomatik yaptırımlara Türkiye’nin, içinde bulunduğu ekonomik yıpranmışlık ve yapısal cari açığıyla uzun süre dayanması güçtür. Bunun için zayıf olduğu noktaları tamamlayacak bölgesel ittifaklar kurulması şart oluyor.</p><p>Bu konuda Türkiye’nin en çok zorlanacağı kısım, Batı’dan gelen sermaye akımlarının kesilmesi ve enerji maliyetlerini karşılayamaması olacaktır. Her ne kadar enerji arzı güvenliği konusunda son 10 senede ciddi adımlar ve gelişmeler sağlansa da yeterli düzeye ulaşmadığı verilerle sabittir.</p><p><strong><em>*2024’te Türkiye’nin </em></strong><a href="https://www.sbb.gov.tr/2024-yili-aralik-ayi-dis-ticaret-verileri/"><strong><em>82,2 milyar USD’lik</em></strong></a><strong><em> dış ticaret açığının yaklaşık </em></strong><a href="https://shura.org.tr/wp-content/uploads/2025/04/SHURA-EDM-Turkiye-Enerji-Donusumu-Gorunumu-Raporu-16.04.2025-1.pdf"><strong><em>%60’ı (49 milyar USD) </em></strong></a><strong><em>enerji açığından kaynaklanmıştır.</em></strong></p><p>Bununla beraber AB ile olan ilişkiler de gerileceği için özellikle yüksek teknoloji üreten kritik sektörlerde ticaret hacminde daralmalar olacaktır. Ancak yine de bu alanlardaki AB yaptırımlarının Rus tehdidini dengelemek adına sınırlı bir aralıkta tutulacağını düşünüyorum.</p><p><strong><em>*2024 yılında Türkiye’nin </em></strong><a href="https://policy.trade.ec.europa.eu/eu-trade-relationships-country-and-region/countries-and-regions/turkiye_en?"><strong><em>toplam ihracatının</em></strong></a><strong><em> yaklaşık %41’i, ithalatının ise yaklaşık %32’si Avrupa Birliği ülkeleriyle yapılmıştır.</em></strong></p><p><strong>Potansiyel Müttefikler Mercek Altında</strong></p><p>Hem sermaye akışında devamlılık hem de enerji güvenliğini sağlamak adına bölgesel ittifaklara yönelmek, Türkiye için yapılması gereken en makul hamledir.</p><p><strong>İran’ın Pozisyonu Ne Olur?</strong></p><p>Her ne kadar İran, İsrail’in doğal düşmanı ve aktif bir çatışma içerisinde olsa da muhtemel İsrail-Türkiye karşılaşmasında İran’ın pozisyonu, Türkiye’nin bu dönemde uyguladığı politikaya benzer olacaktır. Türkiye’nin zayıflaması veya toprak bütünlüğünün tehdit edilmesi kendisi için de bir tehdittir ve buna fırsat vermemeye çalışır; ancak bölgede birbirini zayıflatan Türkiye ve İsrail ikilisi, kendi hakimiyeti için avantaj oluşturur. Dolayısıyla sınırlı destek politikasını sürdürür ama askeri ve enerji desteği sağlamasını beklememek lazım.</p><p><strong>Mısır’ın Pozisyonu Ne Olur?</strong></p><p>Mısır’daki askeri dikta rejimi, kendi iktidarını sürdürmek adına 2013’ten beri ülkeyi ekonomik bir sefalete sürükledi. ABD’nin askeri ve ekonomik dış yardımı oldukça önemli. Mısır’ın dünyada İsrail’den sonra ABD’den en fazla dış yardım alan ikinci ülke olması<a href="https://www.mepanews.com/abdden-misira-320-milyon-dolarlik-askeri-yardim-68554h.htm">, ABD’nin Mısır üzerindeki etkisinin somut işaretlerden birisidir.</a> 1979 Camp David Anlaşması’ndan beri ABD’nin Mısır politikası, bir daha İsrail’e tehdit olamayacağı şekilde ülkeyi dış yardıma muhtaç bırakıp ekonomik yaptırımlara maruz bırakmaktır. Dolayısıyla, bu haliyle Mısır’ın pozisyonu Gazze’deki soykırımda ne ise tartıştığımız senaryoda da o olacaktır.</p><p><strong>Kilit Müttefik Adayı: Suudi Arabistan ve Değişen Dengeler</strong></p><p>Esasında bu yazıda tartışmayı düşündüğüm mesele Suudi Arabistan ile başlıyor. Çünkü muhtemel bir İsrail-Türkiye karşılaşmasında Türkiye’nin ihtiyaç duyduğu desteği ancak Suudi Arabistan ve Körfez partnerleri sağlayabilir. Hem Körfez sermayesindeki “abi” rolü hem de global enerji piyasasındaki başat pozisyonu nedeniyle Suudi Arabistan, Türkiye’nin ihtiyaç duyacağı en önemli eksiklikleri (<strong>Sermaye ve Enerji ihtiyacı) </strong>kapatabilecek bir konuma sahiptir.</p><p>Tarihsel olarak da İsrail-Filistin çatışmasında en uzun süreli karşıt pozisyonu esasen Suudi Arabistan benimsemiştir. Ne Mısır, ne Suriye ne de Irak, İsrail’e karşı Sünni dünyada dişe dokunur bir karşılık verememiştir. Ancak Suudi Arabistan, özellikle Kral Faysal döneminde 1973 Petrol Krizi hadisesinde gücünü ve etkinliğini dünya siyasetinde ispatlamıştır.</p><p><strong>Körfez’in Aşil Topuğu: Batı’ya Olan Savunma Bağımlılığı</strong></p><p>Ancak aradan geçen zaman içerisinde Suudların ABD bağımlılığı hiç olmadığı kadar artmıştır. Özellikle İran ve Yemen’den gelen Şii tehdidi, onları Batılı müttefiklerin kucaklarına itmiştir. Savunma ithalatındaki bağımlılık düzeyi son derece yadırganacak bir durumdadır. Sadece ABD’nin, toplam <strong>savunma ithalatındaki payı %78’leri</strong> buluyor. Bu, Türkiye’nin 25 sene önceki durumuna benziyor.</p><p>Çünkü Suudi Arabistan aynı zamanda dünyada silah ithalatında Hindistan’dan sonra ikinci sırada geliyor. İşin daha da kötü tarafı, Katar da Suudi Arabistan’dan sonra<a href="https://www.defenceturk.net/sipri-2023-uluslararasi-silah-transferi-egilimleri-raporu-yayinlandi"> üçüncü sırada </a>geliyor. Küresel silah ithalatında Katar’ın payı, 2013–2017 döneminde yüzde 1,5&#39;ten, 2018–2022 döneminde yüzde 6,4&#39;e çıktı. Katar’a silah satan ülkelerin başında <strong>yüzde 42 ile ABD </strong>gelirken, onu yüzde 29 ile Fransa ve yüzde 14 ile İtalya takip ediyor (Kaynak: AA).</p><p>Özetleyecek olursak, Körfez savunma alanında baştan aşağıya Batı’ya mahkum durumdadır. Bu durum devam ettiği sürece de ne Suudi Arabistan’ın ne Katar’ın ne de Mısır’ın muhtemel bir İsrail-Türkiye karşılaşmasında aktif destek sağlama imkanı olamayacaktır.</p><p><strong>Stratejik Çözüm: Türkiye-Suudi Arabistan İttifakı Nasıl Kurulabilir?</strong></p><p>Şunu aklımızdan çıkarmamamız lazım: Orta Doğu’da ekonomi, nüfus ve askeri kapasite olarak dört büyük Müslüman güç var: Türkiye, İran, Suudi Arabistan ve Mısır. Türkiye’nin yalnızca biri ile stratejik bir ittifak kurması halinde İsrail’in bölgede dayanma ihtimali son derece düşüktür.</p><ul><li><strong>İran-Türkiye ittifakı</strong> senaryosunda askeri olarak İsrail’in dayanabilme kapasitesi çok zor olur. 12 gün savaşında dahi yalnızca balistik füze tehdidinde yıpranan İsrail, Türkiye’nin artı deniz ve hava taarruzları karşısında ciddi bir zaafiyet yaşayacaktır. Ancak bu müttefiklik senaryosu yukarıda bahsedildiği gibi zayıf bir ihtimaldir.</li><li><strong>Türkiye-Mısır ittifakı</strong> da İsrail’i oldukça güç bir konuma sokacaktır zira Mısır’ın ciddi bir kara ve deniz sınırı vardır. Türkiye’nin lojistik desteği sayesinde Doğu Akdeniz ambargosu İsrail için ciddi bir tehdit olacaktır. Ancak yukarıda bahsedilen sebeplerden ötürü bu senaryo da zayıf bir ihtimaldir.</li></ul><p>Önümüzdeki 10–15 yıl içerisinde en muhtemel stratejik ittifak, yine en iyi ihtimalle <strong>Suudi Arabistan</strong> ile gerçekleşebilir. Bunun sebebi, hem Suudların hem de Türkiye’nin birbirlerine rakip olarak değil, beraber olarak bölgede bir düzen kurulabileceğinin farkına varmalarıdır.</p><p>İlk olarak Suudi Arabistan, ABD desteği ile İran’la baş edemeyeceğini artık anlamıştır. 2003 Irak İşgali ve artan Şii nüfuzu, 2006 Hizbullah savaşı, 2011 Suriye İç Savaşı, 2015 Yemen savaşı ve 2019–2020 Suudi petrol tesislerine yapılan saldırılar, son 20 senede yaşanan en önemli gerginlik momentleriydi. Tüm bu yaşananlara rağmen Suudi Arabistan, İran’la olan mücadelesinde ABD’nin desteğini ciddi olarak hissedemedi ve 2021 yılı itibarıyla normalleşme adımları attı. Bu tarihten itibaren Suudi Arabistan’ın bölge ülkeleriyle denge siyasetine yöneldiğini söyleyebiliriz.</p><p>2021 yılı, Suudi Arabistan dış politikasında bir dönüm noktasıdır çünkü aynı yılda Türkiye ile olan ilişkiler de<a href="https://orsam.org.tr/yayinlar/turkiye-suudi-arabistan-iliskilerinde-yeni-donem/"> yeniden düzelmeye başladı.</a> Özellikle 2023 yılında yapılan<a href="https://www.reuters.com/world/middle-east/saudi-arabia-turkey-sign-mous-energy-defence-other-fields-2023-07-18/?utm_source=chatgpt.com"> BAYKAR Akıncı alımları</a> ve KAAN projesine gösterilen ilgi, yeni bir stratejik müttefikliğin emareleri olabilir. Tabii Suudi Arabistan, 2017 Katar Krizi ve 2018 Cemal Kaşıkçı vakasını çok çabuk unutmaz. Dolayısıyla, Suudi Arabistan bölgede Türkiye’nin kendisi üzerinden daha da çok güçlenmesini ve meşruiyet kazanmasını istemeyecektir. Bu sebepten ötürü Suudi Arabistan’a karşı makul ve rasyonel politikalarla yaklaşmak gerekiyor.</p><p><strong>Sonuç: Şam Kapısı ve Yeni Bir Bölgesel Denklem</strong></p><p>Suudi Arabistan’ın bölgedeki en önemli hedefi, Arap ve Müslüman dünyasının lideri olarak gözükmektir. Reel politikada Türkiye’nin bu alanda Suudlara alan açması, ilişkileri önemli bir konuma taşıyabilir. Örneğin, <strong>Suriye üzerinde ekonomik ve siyasi etkisi olan Suudi Arabistan</strong>, bunun karşılığında savunma sanayi bağımlılığını Türkiye’ye kaydırabilir. Dolayısıyla, siyasi ve ekonomik etkiye karşılık savunma ve güvenlik etkinliği, bölge üzerindeki pazarlıkta ana denkleme oturabilir.</p><p>Bu durumda Türkiye’nin, Suudların Suriye’deki ekonomik projelerine sonuna kadar yeşil ışık yakması ve Suriye yönetimi ile Arap bağları üzerinden siyasi ilişkiler geliştirmesine destek vermesi elzemdir. Ancak bunun karşılığı olarak da üç ülkenin (Türkiye, Suudi Arabistan, Suriye) ortak güvenlik mimarisinin Türkiye’nin önderliğinde inşa edilmesi sağlanmalıdır. Özetle, ekonomik ve diplomatik etkinliği bölgede artacak olan Suudi Arabistan, bunun karşılığında Türkiye’yi güvenlik mimarisinin başı olarak kabul edebilir. Bu sayede enerji ve lojistik hatları korunur; Türkiye’nin kuruluşundan itibaren yapısal sorunları olarak zikredilen <strong>sermaye yetersizliği ve enerji arzı</strong> teminat altına alınmış olur.</p><p>Ancak böyle bir senaryoda Türkiye’nin İsrail’e karşı caydırıcı bir tehdit olarak karşı durması mümkün hale gelir ve ABD’nin İsrail politikasında yapısal değişikliklere gitmesi muhtemel olur.</p><p>Kaynaklar:</p><ul><li><a href="https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/dunyada-en-cok-silah-ithal-eden-ulkeler-arasinda-9-arap-ulkesi-bulunuyor/2864078?utm_source=chatgpt.com">Dünyada en çok silah ithal eden ülkeler arasında 9 Arap ülkesi bulunuyor</a></li><li><a href="https://www.sbb.gov.tr/2024-yili-aralik-ayi-dis-ticaret-verileri/?utm_source=chatgpt.com">2024 yılı Aralık ayı Dış Ticaret Verileri açıklandı</a></li><li><a href="https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=D%C4%B1%C5%9F-Ticaret-%C4%B0statistikleri-Aral%C4%B1k-2024-53538&amp;dil=1">TÜİK Kurumsal</a></li><li><a href="https://www.trthaber.com/haber/gundem/turkiye-2024te-de-abnin-en-buyuk-5-ticaret-ortagi-oldu-900939.html">Türkiye 2024&#39;te de AB&#39;nin en büyük 5. ticaret ortağı oldu</a></li><li><a href="https://www.mepanews.com/abdden-misira-320-milyon-dolarlik-askeri-yardim-68554h.htm">ABD&#39;den Mısır&#39;a 320 milyon dolarlık askeri yardım</a></li><li><a href="https://www.sipri.org/publications/2024/sipri-fact-sheets/trends-international-arms-transfers-2023">Trends in International Arms Transfers, 2023</a></li></ul><p><a href="https://orsam.org.tr/yayinlar/turkiye-suudi-arabistan-iliskilerinde-yeni-donem/">https://orsam.org.tr/yayinlar/turkiye-suudi-arabistan-iliskilerinde-yeni-donem/</a></p><p><a href="https://shura.org.tr/wp-content/uploads/2025/04/SHURA-EDM-Turkiye-Enerji-Donusumu-Gorunumu-Raporu-16.04.2025-1.pdf?utm_source=chatgpt.com">https://shura.org.tr/wp-content/uploads/2025/04/SHURA-EDM-Turkiye-Enerji-Donusumu-Gorunumu-Raporu-16.04.2025-1.pdf?utm_source=chatgpt.com</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=3b151022e9d8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>