<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by ZKsync Türkçe on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by ZKsync Türkçe on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@MCanzk?source=rss-bc3126546d20------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*YKYHbXaMT1gCV-OABl4C9g.jpeg</url>
            <title>Stories by ZKsync Türkçe on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk?source=rss-bc3126546d20------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 01:16:11 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@MCanzk/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[ZKsync Atlas: Ethereum’un Yeni Çağına Açılan Kapı]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/zksync-atlas-ethereumun-yeni-%C3%A7a%C4%9F%C4%B1na-a%C3%A7%C4%B1lan-kap%C4%B1-00b31e1d3de4?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/00b31e1d3de4</guid>
            <category><![CDATA[ethereum]]></category>
            <category><![CDATA[zksyncupdate]]></category>
            <category><![CDATA[zk-stack]]></category>
            <category><![CDATA[l2]]></category>
            <category><![CDATA[zksync]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 05 Dec 2025 07:36:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-12-05T07:36:39.002Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*v0Fd-N2zIi1PHSttewlq3w.avif" /></figure><h3>Nedir, Neden Önemlidir ve Ekosistemi Nasıl Değiştirecek?</h3><p><strong>ZKsync</strong>, 2025 itibarıyla Ethereum ölçeklenebilirliği için yalnızca yeni bir yükseltme değil, yeni bir paradigma sunuyor: <strong>Atlas Upgrade</strong>.</p><p>Bu yükseltme, ZKsync’in “ZK Stack” vizyonunu hayata geçiren kritik bir dönüm noktasıdır. Artık yalnızca hızlı ve ucuz bir L2 değil; <strong>birbirine bağlı, likiditeye erişebilen, kurumsal kullanım için hazır, gizlilik dostu ZK ağların</strong> evreni başlıyor.</p><h3>Atlas Nedir?</h3><p>Atlas; ZKsync’in hem teknik altyapısına hem de ekosistem mimarisine yapılan dev bir yükseltmedir. Üç temel problemi kökten çözer:</p><ol><li><strong>L2’ler arası likidite bölünmesi</strong></li><li><strong>Kurumların gizliliğe uygun çözümler bulmakta zorlanması</strong></li><li><strong>ZK Chain’lerin Ethereum DeFi ile bağ kuramaması</strong></li></ol><p>Bu yükseltme ile tüm ZK Chain’ler:</p><ul><li><strong>Doğal (native) interop</strong> desteğine sahip olur</li><li><strong>Ethereum DeFi’ye doğrudan bağlanabilir</strong></li><li><strong>Gizlilik korumalı Prividium altyapısıyla</strong> kurumlara uyum sağlar</li><li>15.000+ TPS ve hızlı kesinlik (finality) sunar</li></ul><p>Kısacası: <strong>Atlas, ZKsync’i sadece bir L2 olmaktan çıkarıp, modüler bir ZK internetine dönüştürüyor.</strong></p><h3>Neden Bu Kadar Önemli?</h3><h3>1) Interop: Zincirler arası kopukluk sona eriyor</h3><p>Günümüzde L2’ler arasında hesap, likidite, kimlik parçalanması dev bir sorun.</p><p>Atlas ile:</p><pre>[ZK Chain A]  &lt;—&gt;  [Ethereum DeFi]  &lt;—&gt;  [ZK Chain B]<br>       |                               |<br>   Aynı kimlik                   Aynı cüzdan</pre><ul><li>Hesap parçalanması yok</li><li>Merkezi köprüler yok</li><li>Bekleme süreleri yok</li><li>İki yönlü, güvenli, native geçiş var</li></ul><p>Bu, <em>ilk kez</em> L2’lerin Ethereum’a sadece “bağlı” değil, <strong>yerel bir parçası</strong> olmasını sağlıyor.</p><h3>2) Prividium: Gizlilik + Uyum + Ethereum Likiditesi</h3><p>Kurumlar için blockchain kullanımının önündeki en büyük engel <strong>gizlilik eksikliği</strong>ydi.</p><p>Atlas ile gelen <strong>Prividiums</strong>:</p><ul><li>Özel bir ortamda işlem yapmaya</li><li>Sadece gerekli bilgiyi açıklamaya</li><li>AML/KYC uyumunu sürdürmeye</li><li>Ve <em>aynı anda</em> Ethereum likiditesine bağlanmaya<br>olanak tanır.</li></ul><p>Bu mimari:</p><pre>┌──────────────────────────┐<br>        │   Kurumsal Prividium     │  (Özel/İzinli)<br>        └───────────┬──────────────┘<br>                    │ Interop<br>                    ▼<br>        ┌──────────────────────────┐<br>        │   Ethereum DeFi / L1     │<br>        └──────────────────────────┘</pre><p>Kısacası:</p><p><strong>Kurumlar ilk kez gizli, hızlı ve güvenli bir altyapıyla Ethereum likiditesine erişebiliyor.</strong></p><h3>3) “Cold Start” Sorunu Çözüldü: Sıfır likidite dönemi bitti</h3><p>Yeni bir ağ başlatmak = genelde likidite yok demekti.</p><p>Atlas bunu bitirdi.</p><p>ZK Chain’ler artık doğrudan Ethereum DeFi’ye bağlanabildiği için:</p><ul><li>Sıfır likiditeyle başlama dönemi <strong>tarihe karışıyor</strong></li><li>Yeni ağlar anında Aave, Uniswap, Curve gibi protokollere bağlanıyor</li><li>İlk günden yüksek kullanım mümkün oluyor</li></ul><p>Bu, modüler blockchain dünyasında çok büyük bir kırılma.</p><h3>4) Kurumlar için özel blokzincir fakat Ethereum gücüyle</h3><p>Atlas, kurumsal dünyada uzun süredir beklenen soruyu cevaplıyor:</p><blockquote><em>“Özel bir blockchain kullanmak istiyoruz ama likiditeyi nasıl çözeceğiz?”</em></blockquote><p>Cevap artık:</p><p><strong>ZKsync Atlas + Prividiums + Interop</strong></p><p>Sonuç:</p><ul><li>Kurumlar → özel, güvenli bir ortam</li><li>Ethereum → likidite ve piyasa derinliği</li><li>Kullanıcı → tek cüzdanla her iki ortamı da kullanıyor</li></ul><p>Bu model ilk kez uygulanıyor.</p><h3>5) Teknik Kazanımlar</h3><p>Atlas yalnızca konseptsel bir yükseltme değil; ciddi teknik kazanımlar da getiriyor:</p><h4>● 15.000+ TPS</h4><p>Yeni prover mimarisi ve veri işleme optimizasyonları sayesinde.</p><h4>● Hızlı finality</h4><p>Birçok L2’de 20–40 saniyelik gecikme varken ZKsync çok daha hızlı.</p><h4>● Unified Identity Layer</h4><p>Aynı cüzdan kimliği hem özel zincirde hem Ethereum’da çalışıyor.</p><h4>● Atomic Interop Bundles</h4><p>Aave gibi protokollerde işlem yapılırken her adım tek paket halinde yürütülüyor.</p><h3>Gerçek Bir Örnek: Aave’ye L1’de işlem ama ZK Chain cüzdanıyla</h3><p>Atlas sayesinde artık şunu yapmak mümkün:</p><p>Bir kullanıcı <strong>ZK Chain üzerinde kalmaya devam ederek</strong>:</p><ul><li>Aave’ye deposit yapıyor</li><li>L1’de GHO borç alıyor</li><li>Gerekirse borç aldığı tokenleri tekrar L2’ye çekiyor</li></ul><p>Üstelik:</p><ul><li>Merkezi köprü yok</li><li>hesap parçalanması yok</li><li>withdraw delay yok</li></ul><pre>[ZK Cüzdanı]<br>        │<br>        │ Interop bundle<br>        ▼<br>[Ethereum L1: Aave]<br>        │<br>  GHO Borç al<br>        ▼<br>Opsiyonel geri köprüleme</pre><p>Bu, Ethereum tarihinde bir ilk.</p><h3>Atlas’ın ZK Token’e Dolaylı Etkileri</h3><p>Atlas yükseltmesi aynı zamanda ZK tokenin değer modeline güç katıyor:</p><ul><li>Ekosistem kullanımı artınca → interop ücretleri büyür</li><li>ZK Chain sayısı arttıkça → protokol gelirleri katlanır</li><li>Enterprise kullanım arttıkça → ZK Stack’e talep artar</li><li>Tüm işlem yükü ZKsync mimarisinden geçer</li></ul><p>Bu da uzun vadede <strong>ZK token utility + fee toplama+ ekosistem genişlemesi</strong> anlamına gelir.</p><h3>Sonuç: Atlas, ZKsync’in Ethereum’un merkezine yerleştiği andır</h3><p>Atlas; sadece bir yükseltme değil:</p><p><strong>Ethereum’un geleceğini ZK mimarisiyle birleştiren yeni bir çağ.</strong></p><ul><li>Modüler, interop destekli zincirler</li><li>Kurumsal gizlilik + DeFi likiditesi birleşimi</li><li>Soğuk başlangıcın sona ermesi</li><li>15k+ TPS</li><li>Doğal Ethereum uyumluluğu</li></ul><p>Ve en önemlisi:</p><p><strong>Ethereum’un likiditesi + ZKsync’in hızı + kurumların gizlilik ihtiyacı</strong><br>tek bir mimaride birleşti.</p><p>Bu daha başlangıç. ZKsync’in büyük vizyonu yeni başlıyor.</p><p>Kaynakça:</p><p><a href="https://paragraph.com/@zksync/introducing-the-zk-stack-s-atlas-upgrade-beyond-15k-tps-with-one-second-zk-finality">1: https://paragraph.com/@zksync/introducing-the-zk-stack-s-atlas-upgrade-beyond-15k-tps-with-one-second-zk-finality</a><br>Grafikler: ChatGPT</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=00b31e1d3de4" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ZKsync / ZK Stack Temel teknoloji bileşenleri ve ayrıntıları]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/zksync-zk-stack-temel-teknoloji-bile%C5%9Fenleri-ve-ayr%C4%B1nt%C4%B1lar%C4%B1-e6456635423f?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e6456635423f</guid>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 18 Aug 2025 09:57:23 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-08-19T06:29:28.115Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*c9nBdR72hTggErCS0Nou3g.png" /></figure><h3>1) ZK Stack: genel mimari (modüler framework)</h3><ul><li><strong>Amaç:</strong> ZKsync Era’nin (Matter Labs) ana koda dayanan, “ZK Chains” (rollup/validium/volition gibi) oluşturmayı, özelleştirmeyi ve birbirleriyle yerel (native) olarak bağlamayı kolaylaştıran <strong>modüler açık kaynak çatı</strong>.</li><li><strong>Öne çıkan modüller:</strong> server (sequencer/node), prover (proof generator), block-explorer, portal/wallet/bridge, fee-withdrawer; hepsi CLI/yardımcı araçlarla (zkstack, zksync-cli) yönetilebiliyor. <a href="https://blog.matter-labs.io/introducing-the-zk-stack-c24240c2532a?utm_source=chatgpt.com">Matter Labs</a><a href="https://docs.zksync.io/zk-stack/components?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Docs</a></li></ul><h3>2) EraVM / zkEVM yaklaşımı (çalışma modeli)</h3><ul><li><strong>EraVM:</strong> ZKsync Era için tasarlanmış <strong>register-machine</strong> tipi VM (EVM’in yığın/stack modelinden ayrı). 16 register + bellek tarzı model, ZK devreleri için daha uygun aritmetik yapı sağlar.</li><li><strong>EVM-uyumluluk tipi:</strong> ZKsync Era genelde <em>EVM-compatible</em> (high-level Solidity/Vyper kodunu derleyip çalıştırma; “Type-4 / Type-3” sınıflandırmalarına yakın yaklaşımlar içinde yer alır — yani tam bytecode-level birebirlik değil, LLVM-tabanlı derleme + EraVM çalıştırma). Bu tasarım <strong>proof generation</strong>’ı hızlandırmak için bilinçli bir seçimdir. <a href="https://docs.zksync.io/zksync-protocol/vm?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Docs</a><a href="https://www.alchemy.com/overviews/what-is-zksync-era?utm_source=chatgpt.com">Alchemy</a></li></ul><h3>3) Derleyici katmanı: LLVM temelli pipeline</h3><ul><li>ZKsync, <strong>LLVM-tabanlı bir derleyici</strong> kullanır: gelecekte C++, Rust gibi dillerden doğrudan sözleşme yazılmasına imkân verme vizyonu vardır; Solidity/Vyper → LLVM IR → EraVM bytecode/assembly akışı geliştiriliyor. Bu, bazı ZK-EVM’lere göre daha optimize kanallar açar (kodun ZK-devrelere uygun hale getirilmesi). <a href="https://blog.matter-labs.io/gm-zkevm-171b12a26b36?utm_source=chatgpt.com">Matter Labs</a></li></ul><h3>4) Proving (kanıt) teknolojisi: Boojum ve prover mimarileri</h3><ul><li><strong>Boojum:</strong> Matter Labs’in Era için geliştirdiği yüksek-performanslı kanıt (prover) sistemi ana hedefleri: <em>düşük donanım eşiği</em> (tüketici-sınıf GPU’larda çalıştırılabilir), yüksek throughput ve <strong>prover decentralization</strong>’ı mümkün kılmak. Boojum için “shadow proving” (yeni prover paralel çalıştırma), GPU/CPU seçenekleri ve kademeli geçiş stratejileri kullanıldı. <a href="https://zksync.mirror.xyz/HJ2Pj45EJkRdt5Pau-ZXwkV2ctPx8qFL19STM5jdYhc?utm_source=chatgpt.com">ZKsync</a><a href="https://github.com/matter-labs/era-boojum-cuda?utm_source=chatgpt.com">GitHub</a></li><li><strong>Donanım gereksinimleri / özellikler (pratik):</strong> Boojum GPU provers için hedeflenen tüketici donanımı ~<strong>16 GB GPU RAM</strong> (belirli optimizasyonlar sonrası); CPU ve farklı konfigürasyonlarda da çalıştırılabiliyor. Bu, prover’ların merkezi bulut kümelerine bağımlılığı azaltma niyetiyle tasarlandı. <a href="https://zksync.mirror.xyz/HJ2Pj45EJkRdt5Pau-ZXwkV2ctPx8qFL19STM5jdYhc?utm_source=chatgpt.com">ZKsync</a><a href="https://docs.zksync.io/zk-stack/running/proving?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Docs</a></li><li><strong>Not:</strong> literatürde Boojum hakkında hem “STARK-yönelimli” hem de “Plonk-ish/Plonk türevleriyle ilişkili” teknik tartışmalar var; Matter Labs’in kaynakları Boojum’un özel tasarım optimizasyonlarına işaret ediyor (yani isimlendirme/aritmetizasyon detayları araştırma makalelerine göre değişebilir). Bu nedenle teknik sınıflandırmayı doğrudan tek bir ZK paradigma ile etiketlemek yanıltıcı olabilir. Aşağıdaki kaynaklarda hem uygulama hem de açık kaynak kodu mevcuttur. <a href="https://cointelegraph.com/news/zk-sync-launches-stark-based-proof-system?utm_source=chatgpt.com">Cointelegraph</a><a href="https://github.com/matter-labs/era-boojum?utm_source=chatgpt.com">GitHub</a></li></ul><h3>5) Prover çalıştırma modelinin evrimi, merkezileşmeden dağıtıklığa</h3><ul><li>Başlangıçta Matter Labs (ve/veya bazı entegre provers) sequencer/prover üzerinde yoğunlaşmıştı; hedef <strong>prover decentralization</strong> (örn. Lagrange Prover Network gibi üçüncü-taraf/prover ağlarıyla entegrasyon) ile israfı azaltıp güvenliği arttırmak. ZK Stack, doğrulama (verify) ve kanıt üretmeyi birbirinden soyutladığı için proof system yükseltmeleri (regenesis gerekmeden) mümkün. <a href="https://www.lagrange.dev/blog/a-new-era-for-zk?utm_source=chatgpt.com">Lagrange</a><a href="https://docs.zksync.io/zk-stack/running/proving?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Docs</a></li></ul><h3>6) Veri kullanılabilirliği (Data Availability -DA) seçenekleri</h3><ul><li><strong>DA seçenekleri ZK Stack’te esnektir:</strong></li><li><strong>On-chain zkRollup (pubdata on L1) </strong>en yüksek güvenlik.</li><li><strong>Validium / zkPorter (off-chain DA / stake-temelli modeller)</strong> maliyet/ölçek daha iyi, fakat DA’yı koruyan ek ekonomik garanti/validator seti gerekir; validium özel kullanımlarda (gizlilik, enterprise) tercih edilebilir.</li><li><strong>Volition / inputs-only / self-hosted</strong> gibi ara modeller de desteklenir. Öte yandan ZK Stack, farklı DA katmanlarıyla entegrasyon (Avail, Celestia, EigenDA gibi) için client-adapter’lar sağlar. <a href="https://docs.zksync.io/zk-stack/running/validium?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Docs</a><a href="https://messari.io/report/understanding-zksync?utm_source=chatgpt.com">Messari</a></li></ul><h3>7) Sequencer / Konsensüs / Finality</h3><ul><li><strong>Sequencer:</strong> işlem toplama/ordering sorumluluğu; şu an pek çok ZK Chain başlangıç aşamasında merkezi bir sequencer ve daha sonra derece derece decentralize olmaya yönelik planlar içerir.</li><li><strong>Konsensüs motifleri:</strong> ZKsync ekosisteminde, rollup-içi committee/BAFT tarzı yaklaşımlar ve araştırma/provable protokoller (ör. ChonkyBFT gibi ZKsync bağlamında önerilen/incelemeye alınmış mekanizmalar) tartışılıyor; amaç düşük gecikme, düşük iletişim maliyeti ve practical fault-tolerance sağlamaktır. <a href="https://messari.io/report/understanding-zksync?utm_source=chatgpt.com">Messari</a><a href="https://arxiv.org/abs/2503.15380?utm_source=chatgpt.com">arXiv</a></li></ul><h3>8) Hesap soyutlama &amp; Bootloader (Native Account Abstraction)</h3><ul><li><strong>Native Account Abstraction (NAA):</strong> EraVM/ZKstack içinde “smart-account” modeline dayalı yerel AA bulunur: kullanıcının hesabı akıllı kontrat mantığı taşıyabilir (paymaster’lar, sosyal-login, passkeys, gas-sponsorship vb.) Bootloader contract’ı işlem başlatma/gaz tahsisini yöneten kritik parçadır. Bu UX ve mobil-onboarding’e büyük katkı sağlıyor. <a href="https://docs.zksync.io/zksync-protocol/account-abstraction?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Docs+1</a></li></ul><h3>9) Araçlar / geliştirici deneyimi</h3><ul><li><strong>Tooling:</strong> @matterlabs/hardhat-zksync, zksync-ethers, zkstack / zkstackup CLI’ları, ZKsync node, external-node (read-only replica), explorer, portal (bridge/wallet) vb. — yani “bir zincir çıkarıp hızlıca dapp deploy edebileceğiniz” uçtan uca araç seti mevcut. <a href="https://docs.zksync.io/zksync-era/tooling/hardhat/guides/migrating-to-zksync?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Docs</a><a href="https://code.zksync.io/tutorials/custom-zk-chain?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Community Code</a></li></ul><h3>10) Birkaç dikkat çekici özellik / tasarım tercihi</h3><ul><li><strong>EraVM = register machine (stack yerine register),</strong> ZK devreleri için aritmetik daha uygun. <a href="https://docs.zksync.io/zksync-protocol/vm?utm_source=chatgpt.com">ZKsync Docs</a></li><li><strong>Yeniden oluşturmaya gerek duyulmadan kanıt oluşturma:</strong> protokol, kanıt sistemi yükseltmelerini “regenesis” (tam yeniden başlatma) gerektirmeyecek şekilde tasarlamış. <a href="https://zksync.mirror.xyz/HJ2Pj45EJkRdt5Pau-ZXwkV2ctPx8qFL19STM5jdYhc?utm_source=chatgpt.com">ZKsync</a></li><li><strong>DA entegrasyonları:</strong> Avail, Celestia, EigenDA gibi DA katmanlarıyla çalışılabiliyor.</li></ul><h3>Güncel ZKsync Elastic Zincir Listesi</h3><ol><li><strong>ZKsync Era:</strong>Referans genel amaçlı rollup, EraVM, Boojum, on-chain DA.</li><li><strong>Treasure: </strong>Oyun/asset odaklı application-specific rollup.</li><li><strong>Space &amp; Time: </strong>Veri sorgulama ve kanıtlı veri indeksleme zinciri.</li><li><strong>Abstract: </strong>UX-dostu, EigenDA entegre, Pudgy Penguins tüketici zinciri.</li><li><strong>ZKcandy: </strong>Mobil &amp; Web3 oyun deneyimleri için L2.</li><li><strong>Creator: </strong>Creator ekonomi ve sosyal kullanım odaklı zincir.</li><li><strong>Zero Network: </strong>Elastic Network içinde native interop hedefli proje.</li><li><strong>GRVT (Gravity): </strong>Validium temelli, self-custodial trading platformu.</li><li><strong>Nodle: </strong>DePIN, IoT/mobil cihaz node destekli ağ.</li><li><strong>QuarkID: </strong>Kamu / dijital kimlik (DID) projeleri için ZK destekli zincir.</li><li><strong>Cronos zkEVM: </strong>Cronos ekosistemi için taşınabilir L2.</li><li><strong>LA Chain: </strong>Latin Amerika hedefli çözümler ve yerel kullanıma odaklı zincir.</li><li><strong>Lift: </strong>PlayFi / oyun-odaklı düşük gecikmeli ağ.</li><li><strong>Heurist Chain: </strong>AI-agent ekonomisi ve on-chain micro-payments platformu.</li><li><strong>Memento (Prividium): </strong>Kurumsal gizlilik/validium, TradFi use-case’leri.</li><li><strong>zkXPLA: </strong>XPLA oyun yayıncıları için rollup çözümü.</li><li><strong>XSOLLA ZK: </strong>Oyun içi ekonomi, item yönetimi sağlayan L3 zinciri.</li><li><strong>zkLighter: </strong>Verifiable orderbook, CLOB derinliği için optimize L3.</li><li><strong>Sophon: </strong>Tüketici-odaklı Validium zinciri, yüksek throughput, UX odaklı.</li></ol><h3>Sonuç:</h3><p>ZKsync teknolojisi günümüzde kurumsal ağlardan (Deutsche bank vb) kullanıcı odaklı ağlara kadar geniş bir yelpazede talep görüyor. Matter Labs geliştirmeye ara vermeden devam ediyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e6456635423f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ZK Tokenomiği Değişiyor. Karşınızda ZKnomics]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/zk-tokenomi%C4%9Fi-de%C4%9Fi%C5%9Fiyor-kar%C5%9F%C4%B1n%C4%B1zda-zknomics-a0b1081df9f0?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a0b1081df9f0</guid>
            <category><![CDATA[zkrollup]]></category>
            <category><![CDATA[zksync]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 19 Jun 2025 19:31:12 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-06-19T19:31:12.274Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/440/1*Vb5nJvs06icLMYLUWSynpQ.png" /></figure><h3>ZKnomics Tanıtılıyor: Protokolle Uyumlu Tokenomikler için Bir Vizyon</h3><p>ZKsync son bir ayda önemli altyapı yükseltmeleri gerçekleştirdi. Bu gelişmeler, daha hızlı, daha bütünleşik ve daha merkeziyetsiz bir zincir üstü ekosistem oluşturmak için atılan adımlardı. ZKsync Gateway’den EVM Equivalence’a, Prividium’dan Solx’a kadar atılan adımlar, <strong>doğal olarak birlikte çalışabilen esnek bir ağın</strong> temellerini oluşturuyor.</p><h3>Bu Dönüşümü Desteklemek İçin Yeni Bir Tokenomik Model: ZKnomics</h3><p>ZKnomics, ZK token’ının protokolün uzun vadeli sağlığı ve sürdürülebilirliğiyle uyumlu olması için tasarlanıyor. Yeni model, ağ kullanımıyla protokol gelirinin doğrudan iki alana yönlendirilmesini öngörüyor:</p><ol><li><strong>Katılımcıların teşvik edilmesi</strong></li><li><strong>Token arzının yönetilmesi</strong></li></ol><h3>🔑 ZKnomics’in Temel Özellikleri</h3><h4>1. Kullanıma Dayalı Gelir (Usage-Driven Revenue)</h4><ul><li>ZKsync üzerindeki sequencer ve birlikte çalışabilirlik aktiviteleri protokol seviyesinde ücret oluşturacak.</li><li>Bu ücretler, Gateway ve Shared Bridge kontratları aracılığıyla otomatik olarak toplanacak.</li></ul><h4>2. Programatik Dağıtım (Programmatic Distribution)</h4><ul><li>Toplanan ücretler iki şekilde yönlendirilecek:</li><li><strong>Token yakımı (burn)</strong> ile arz kontrolü</li><li><strong>Staking ödülleri</strong> ile ağın canlılığı</li><li>Bu parametrelerin hepsi yönetişim tarafından kontrol edilecek.</li></ul><h4>3. Kademeli Uygulama (Gradual Implementation)</h4><p>ZKnomics, teknik altyapı ve yönetişim onayı tamamlandıkça kademeli olarak uygulanacak:</p><ul><li>İzin gerektirmeyen staking’in yetkilendirilmesi</li><li>Yakım mekanizması için token kontratının güncellenmesi</li><li>Ücret anahtarlarının etkinleştirilmesi</li><li>Dağıtım kurallarının on-chain yönetişimle belirlenmesi</li></ul><p>Her aşama ZK token’ına yeni bir kullanım alanı kazandıracak.</p><h3>Sırada Ne Var?</h3><p>ZKnomics’in temelleri atıldı. ZKsync Vakfı, Matter Labs ve ZKsync Association ile birlikte bir uygulama yol haritası üzerinde çalışacak.<br>Her büyük adım şeffaf ve on-chain yönetişim süreçleriyle belirlenecek.</p><p>Bazı altyapılar zaten aktif durumda; diğerleri de yakında devreye alınacak. Bunlar arasında:</p><ul><li><strong>Çok daha hızlı proof üretimi</strong></li><li><strong>Yeni nesil zincirler arası koordinasyon</strong></li><li><strong>İzin gerektirmeyen staking</strong></li><li><strong>Kullanıma bağlı protokol ücretleri ve arz yönetimi</strong></li></ul><h3>Neden Şimdi?</h3><p>ZKsync artık bir dönüm noktasında. Gateway yayında. EVM Equivalence aktif. Prividium kurumsal ilgi görüyor. Ve yakında son parçalar da yerlerine oturacak.</p><p>Protokol bu kadar hızlı evrilirken, token yapısının da bununla birlikte gelişmesi gerekiyor.</p><p>ZKnomics; ağı güvence altına alan, katılımcıları ödüllendiren ve ekosistemi sürdürülebilir kılmaya yardımcı olan uzun vadeli bir yol haritası sunuyor.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a0b1081df9f0" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Sophon NEDİR?]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/sophon-nedi%CC%87r-7ef4b9c9ebba?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7ef4b9c9ebba</guid>
            <category><![CDATA[l2]]></category>
            <category><![CDATA[sophon]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 12 Nov 2024 08:51:10 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-11-12T08:51:10.763Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*I56xTjSuapq8TriozwXjPw.jpeg" /></figure><p><strong>Sophon</strong>, yenilikçi blockchain teknolojisi olan ZKsync Elastic Chain teknolojisini kullanarak eğlence sektörünü dönüştürmeyi hedefleyen bir blockchain projesidir. <strong>Sophon</strong>, yapay zeka (AI) ve oyun gibi yüksek hacimli uygulamaları barındıran modüler bir ekosistem inşa ediyor. <strong>Sophon, </strong>ölçeklenebilirlik, güvenlik ve kullanıcı deneyimini ön planda tutuyor.</p><p><strong>Sophon</strong>, hem tüketiciler hem de geliştiriciler için eğlence odaklı bir blockchain ekosistemi olarak kendini konumlandırıyor. ZKsync’in ZK Stack teknolojisini kullanarak, özellikle eğlence odaklı merkeziyetsiz uygulamalar (dApps) geliştirilmesine yardımcı olur. Bu özellikler arasında:</p><ul><li><strong>Eğlenceye Özgü dApp’ler:</strong> Sophon, oyun içi ekonomilerden kazan-kazan mekaniklerine ve dijital koleksiyonların sahipliğine kadar çeşitli eğlence özelliklerini güçlendirildiği bir gelecek vaadediyor.</li><li><strong>Gelişmiş Kullanıcı Deneyimi:</strong> Sophon, geleneksel blockchain’lerin karşılaştığı ölçeklenebilirlik sınırlamalarını aşarak, eğlence odaklı dApp’lerde daha pürüzsüz ve hızlı kullanıcı deneyimleri sunuyor.</li><li><strong>İçerik Gelir Modeli:</strong> İçerik üreticileri ve geliştiriciler, Sophon’un altyapısını kullanarak içeriklerini merkeziyetsiz kanallar üzerinden gelir modeli oluşturabilirler ve kitleleriyle etkileşim kurmanın yeni yollarını keşfedebilirler.</li></ul><h3>Sophon Nasıl Çalışır?</h3><p>ZKsync’nin Elastik Zincir teknolojisi sayesinde daha hızlı ve etkili işlemler <strong>Sophon’un</strong> temel yeteneğini oluşturur. ZK Stack, aşağıdaki avantajları sunar. Bu sayede ölçeklenebilirlik, güvenlik ve işlem maaliyetleri dert olmaktan çıkar.</p><ul><li><strong>Ölçeklenebilirlik:</strong> ZK Stack,(Elastik Zincirler) Sophon’un Ethereum’un temel katmanına göre çok daha fazla işlemi işlemesine olanak tanır, bu da oyun ve AI gibi yüksek trafiğe sahip eğlence uygulamaları için idealdir.</li><li><strong>Güvenlik:</strong> ZK Sync, Ethereum’un güvenlik özelliklerini devralarak platformun güvenli ve sağlam kalmasını sağlar. Kullanıcılar ve geliştiriciler için güvenilir bir ortam sunar.</li><li><strong>Düşük Ücretler:</strong> ZK Stack’in zincir dışı işleme yetenekleri sayesinde işlem maliyetlerini minimuma indirir ve kullanıcılar ve geliştiriciler için daha erişilebilir hale getirir.</li></ul><h3>Sophon, Blockchain’in Geleceği mi?</h3><p><strong>Sophon</strong> iddialı bir proje olduğunu ve blockchain destekli eğlence pazarını dönüştürmeyi hedeflediğini söylüyor başarılı olabilmesi birkaç faktöre bağlı. Bunlar;</p><ul><li><strong>Benimsenmenin Yaygınlaşması:</strong> Projenin ivme kazanması için, hem geliştiricileri hem de kullanıcıları dApp’ler ile etkileşim kurmaya ve bunları inşa etmeye teşvik etmesi gerekecek.</li><li><strong>Sektördeki Zorluklarla Başa Çıkma: </strong>Eğlence endüstrisindeki içerik korsanlığı ve kullanıcı gizliliği gibi temel sorunları ele almalı ve piyasadaki varlığını sağlamlaştırmalıdır.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*K4pNVuVe8ijO4DZk-wvDtQ.png" /></figure><h3>Sophon Yatırımcıları</h3><p>Erken aşamada Merit Circle tarafından kuluçkaya alınan <strong>Sophon</strong>, Beam, Zentry, Aethir ve yakında duyurulacak diğer ortaklarla stratejik iş birlikleri kurarak hızla eğlence, oyun ve yapay zeka alanlarında geliştiriciler ve tüketiciler için tercih edilen bir platform haline geliyor. Ana ağ lansmanı yaklaştıkça, şirket sadece finansal teşviklerin ötesine geçen dinamik bir ekosistem kurma yolunda ilerliyor ve inovasyon ile yaratıcılığı teşvik ediyor.</p><p><a href="https://www.binance.com/en/blog/ecosystem/binance-labs-invests-in-sophon-to-accelerate-web3-integration-into-entertainment-gaming-and-ai-applications-3514593157017953750"><strong>Binance Labs</strong>’tan</a> alınan yeni fonlar, eğlence, topluluk ve teknoloji alanlarındaki yaratıcı fikirleri desteklemek, ekosistemi genişletmek ve en iyi yetenekleri çekmek için kullanılacak. “<strong><em>Sophon’un</em></strong><em> güçlü endüstri ortaklıkları ve erken dönemdeki başarıları, eğlence, oyun ve yapay zeka alanlarını devrim niteliğinde değiştirme potansiyelini gösteriyor</em>,” dedi <strong>Binance Labs </strong>Yatırım Direktörü Andy Chang.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7ef4b9c9ebba" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ZK TOKEN AIRDROP SIKÇA SORULAN SORULAR]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/zk-token-airdrop-sik%C3%A7a-sorulan-sorular-4424610ff978?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4424610ff978</guid>
            <category><![CDATA[zk-token]]></category>
            <category><![CDATA[zksync-airdrop]]></category>
            <category><![CDATA[airdrop]]></category>
            <category><![CDATA[zkysnc]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 15 Jun 2024 10:22:03 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-06-15T10:22:03.294Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*f16qNdUpHUT-rvOUCoqBfQ.jpeg" /></figure><p><strong>1. Bu airdroba nasıl hak kazanabilirdim?<br></strong> Yüksek seviyede, bir cüzdan adresinin %17.5 airdroptan hak kazanmasının iki yolu vardı:</p><p>Kullanıcılar (Yüzde 89): ZKsync Era’ya kripto varlıklarını köprüleyen ve yedi uygunluk kriterinden en az birini karşılayan ZKsync kullanıcıları.</p><p>Katkıda Bulunanlar (Yüzde 11): ZKsync protokolü ve ekosistemine geliştirme, savunuculuk, eğitim veya katılım yoluyla katkıda bulunan bireyler, geliştiriciler, araştırmacılar, topluluklar ve şirketler.</p><p>11% Katkıda Bulunanlar kategorisindeki cüzdanlar için, ZKsync Era aktivitesi isteğe bağlıydı. Katkıda bulunanlar tahsisi, örneğin, ZKsync üzerinde erken projeler inşa eden, ilgili GitHub havuzlarına katkıda bulunan, güvenlik araştırması yapan, Discord moderatörleri olarak hizmet veren veya Degen, Bonsai, Crypto the Game, Pudgy ve Milady gibi topluluklarda yer alan insanlara ve topluluklara odaklanıyordu.</p><p><strong>2. Bu kullanım tabanlı bir airdrop dediğinizde ne demek istiyorsunuz?</strong><br> Kullanıcı tabanlı tahsis (toplam airdrop’un %89&#39;u), ZKsync Era’daki çeşitli kullanıcıları tanımlamak ve ödüllendirmekle ilgiliydi. Bu kullanıcılar ZKsync’i uzun vadede yönetmeye ve büyütmeye yardımcı olacak. Amaç, ZKsync Era’ya kripto varlıklarını köprüleyen insanları bulmak ve organik kullanıcı olmayı gösteren şeyler yapanlara bir çarpan bonusu vermekti. Bu tür insanlar, ZKsync topluluğunun değerli bir üyesi olma olasılığı çok yüksektir.</p><p>Bir cüzdanın zincirler arası geçmişi, sahibini hakkında çok şey ortaya koyabilir. Gerçek kullanıcılar, özellikle bir topluluğun parçası olduklarında, daha risk alıcı olma eğilimindedir. Yeni protokolleri denemek ve spekülatif varlıkları elde tutmak için zaman harcarlar. Öte yandan, botlar ve fırsatçılar güvende oynamaya çalışır, minimum çaba harcayarak çıkar elde etmeye çalışırlar.</p><p><strong>3. Bazı uygunluk kriterlerini karşıladım, ancak uygun değilim, neden?</strong><br> ZKsync kullanıcı airdrop tahsisatları (toplam airdrop’un %89&#39;u), aşağıdakilerin kombinasyonuna dayanıyordu:</p><p>- Yedi uygunluk kriterinden kaç tanesinin karşılandığı.<br> — ZKsync Era’da köprülenen ve tutulan miktar +cüzdanınızda veya DeFi protokollerinde snapshot tarihine kadar 12 ay boyunca zaman ağırlıklı ortalama bakiye (TWAB) baz alındı. Bu değer ölçeklendirme olarak karakterize edilir (detaylar için soru 5&#39;e bakın).<br> — Bir bonus çarpanı: Cüzdan, erken ETH benimseyenler, en iyi ZKsync yerel NFT/jetonlarının sahipleri veya ARB, OP, ENS gibi bir airdrop’un sahipleri gibi önceden tanımlanmış bir grubun parçasıysa, bir tahsisat çarpanı aldı.</p><p>Önemli: İşlem hacminin tek başına tahsisatların boyutu üzerinde hiçbir etkisi yoktu.</p><p>Yukarıdaki kriterlere dayanarak kullanıcılar için tahsisatlar hesaplandı. Bir airdrop tahsisatı almak için, sonucun en az 450 ZK tokene hak kazanmış olmak gerekiyordu.</p><p><strong>Bu, yedi kriterin tamamını karşılasanız bile, ortalama olarak zaman içinde küçük bir miktar tutarsanız veya diğer bonus çarpanlarından hiçbirine hak kazanmazsanız, bir tahsisata hak kazanamayabileceğiniz anlamına gelir.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/730/1*3jjEqmX6yGurTgwBdBGBpw.png" /></figure><p><strong>4. Dört uygunluk kriterini karşıladım ve X’te (Titter)yalnızca iki uygunluk kriterini karşılayan birinden daha az aldım. Neden?</strong><br> Karşılanan uygunluk kriterlerinin sayısı, tahsisatın boyutunu belirleyen üç faktörden yalnızca biriydi. ZKsync airdrop tahsisatı, uygunluk kriterleri, ZKsync Era’daki zaman ağırlıklı ortalama bakiyeniz (TWAB) ve bonus çarpanınızın bir kombinasyonudur.</p><p>Bu durumda, diğer kişi ZKsync Era’ya daha büyük bir miktar kripto varlık köprülemiş ve/veya daha uzun bir süre orada tutmuş olabilir. Alternatif olarak, diğer kişi bonus çarpanlarından birine hak kazanmış veya katkıda bulunanlara dayalı airdropun bir parçası olabilirken siz olmayabilirsiniz.</p><p><strong>5. Değer ölçeklendirme” nasıl çalışır?</strong><br> ZKsync Era platformuna kripto varlıklarını koyan kullanıcıları tanımlamak ve ödüllendirmek için tahsisatlar, kısmen, bir değer ölçeklendirme formülüne dayandırılmıştır. Bu formül, bir adresin tahsisini, ZKsync Era’ya gönderilen miktarlara ve bu kripto varlıkların cüzdanda ne kadar süreyle bulunduğuna göre ayarladı.</p><p>Örneğin, ZKsync Era’nın ana ağ lansmanında (Mart 2023) 100 dolar gönderilen ve o zamandan beri tutulan bir adres, yalnızca anlık görüntüden bir ay önce 100 dolar koyan bir adresten daha fazla ağırlıklandırılacaktır.</p><p>Değer Ölçeklendirme = Zaman Ağırlıklı Ortalama Bakiye (TWAB) = Birinin ZKsync Era’ya köprülediği ve ne kadar süreyle tuttuğu kripto varlık miktarlarına dayalı tahsisatların ölçeklendirilmesi.</p><p><strong>Hatırlatma: İşlem hacminin tek başına değer ölçeklendirme üzerinde hiçbir etkisi yoktur.</strong></p><p>Daha fazla bilgi için, şu örneklere bakın.</p><p><strong>6. Sadece ZKsync Lite’ı kullandıysam neden hariç tutuluyorum?</strong><br> Airdrop’a hak kazanmak için, adreslerin bir uygunluk kriterini karşılaması ve ZKsync Era’ya kripto varlıkları köprülemesi gerekiyordu. Airdrop’un odak noktası, tüm ZKsync ekosisteminin merkeziyetsiz olmaya hazırlanan ilk ZK zinciri olan ZKsync Era’ydı.</p><p>ZKsync Lite kullanıcıları, ZKsync ekosisteminin OG’leri olarak, ZKsync Lite’ı kullanarak iki uygunluk puanına kadar alabilirlerdi. Ancak, herhangi bir noktada ZKsync Era’da kripto varlıkları da bulundurmuş olmaları gerekiyordu.</p><p>Kullanım tabanlı airdrop için: Bir kullanıcı yalnızca ZKsync Lite’ı kullanmış ve ZKsync Era’yı kullanmamışsa, maalesef, herhangi bir kullanıcı airdrop tahsisatı almaya hak kazanamamıştır.</p><p><strong>7. Neden 0 işlemi olan adresler tahsisat aldı?</strong><br> Airdrop, kullanıcı tabanlı tahsisat (airdrop’un %89&#39;u) ve katkıda bulunan tabanlı tahsisat (airdrop’un %11&#39;i) olarak ayrılmıştır. Katkıda bulunan kategorisindeki cüzdanların ZKsync Era’da etkinlik göstermesi gerekmiyordu. Katkıda bulunanlar tahsisi, örneğin, ZKsync üzerinde erken projeler inşa eden, ilgili GitHub havuzlarına katkıda bulunan, güvenlik araştırması yapan, Discord topluluğunu yöneten veya Degen, Bonsai, Crypto the Game, Pudgy ve Milady gibi topluluklarda yer alan insanlara ve topluluklara odaklanıyordu.</p><p>ZKsync Lite’ta uygunluk kriterlerini karşılayan ve ZKsync Era’ya varlıkları köprüleyen ancak başka işlemleri olmayan 184 adres vardır. Bu cüzdanlar airdrop’a hak kazanır.</p><p>Ayrıca, dahili kalite güvence ve test için tahsise 10 test adresi eklenmiştir</p><p>Bu adreslere minimum 917 token tahsis edilmiştir. Bu tokenler talep edildiğinde, yakım adresine gönderilecektir.</p><p>- 0x6adb27812220f1ff5df618e3273d83c430705eec<br> — 0xb1ded8ff2f7a45f436951f082dda770e1dcee84d<br> — 0x07528fba97b02bba1aaa03a8ffe51d3fda86b585<br> — 0xc527a57ebcc7af699055bb8a3aca917a00a235ed<br> — 0x358291b1ea089437a9b16fb8c23d8a035ea7c358<br> — 0x023e3e6d98d7a5c7209910ab4ab9f91713dbdc1d<br> — 0x65f8dfc419b418ae82f289059d038428d038cd9a<br> — 0x6cc3a7f20f0f2f3d3fb5e07f89f7449e6a2537d6<br> — 0xae757f4c8aad55712018e6fef0612a091279517a<br> — 0x5f66edefd2d3d228244d5801911cdccb87df92bc<br> — 0x0e602a94192f9da3db92f159a724ea8442916987</p><p><strong>8. Neden Degen ve Bonsai gibi dış gruplar ZKsync kullanıcıları yerine ödüllendiriliyor?</strong><br> Toplam airdrop’un küçük bir kısmı (%2.8) deneysel onchain topluluklara ayrılmıştır: Degen ve Bonsai alıcıları, Crypto The Game, Pudgy ve Milady. Bu topluluklar, ekosistemlerinin savunucuları ve ateşli savunucuları olarak bilinir ve ZK Nation ile aynı siberpunk değerlerini paylaşırken, kendi kendine organize olmanın yenilikçi yollarını denemektedirler. Bu olumlu toplam topluluklar, herhangi bir ağ için değerli eklemeler olup, umarız uzun vadeli üyeler ve ZKsync’in koruyucuları olurlar.</p><p><strong>9. Neden bazı insanlar 100K’den fazla token aldı?</strong><br> Kullanıcı tabanlı tahsisatın (airdrop’un %89&#39;u) maksimum ödülü 100K’dir. 155 adres (toplamın %0.022&#39;si), maksimum kullanıcı ödülüne ek olarak katkıda bulunanlar kategorisinden ödüllere hak kazanarak 100K’den fazla token tahsisi aldı.</p><p>Katkıda bulunanlar kategorisinin bir parçası olan örnek gruplar: ZKsync yerel projeleri, GitHub Geliştiricileri, Güvenlik Araştırmacıları, Discord Topluluk Moderatörleri, ZK Credo Çevirmenleri ve daha fazlası.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4424610ff978" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[zkSync ERA]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/zksync-era-907e73bedbcb?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/907e73bedbcb</guid>
            <category><![CDATA[layer-2]]></category>
            <category><![CDATA[zksync]]></category>
            <category><![CDATA[zkrollup]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 13 Apr 2024 20:19:18 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-04-13T20:21:20.318Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MDxG4TdWXyPGS13Lg10DnA.png" /></figure><p>Sıfır bilgi (ZK), blockchain alanında ilginin arttığı bir teknolojidir. Özellikle Ethereum topluluğu, Ethereum blockchain’in iki temel sorununu (gizlilik ve ölçeklenebilirlik) çözmek için ZK’yı kullanmaya çalışıyor.</p><p>ZK’nın özü sıfır bilgi kanıtlarında (ZKP) yatmaktadır. Bu kanıtlar, temel bilgileri açığa çıkarmadan verilerin doğrulanmasını sağlar. Blockchain bağlamında ZKP’ler ağları verimli bir şekilde ölçeklendirmenin bir yolunu sunar. Bunu, işlemleri zincir dışında işleyerek, ancak zincir içi operasyonların güvenlik garantilerini koruyarak başarırlar.</p><p>Ek olarak ZKP’ler, merkezi olmayan ağlarda verilerin bütünlüğünü korur.</p><p>ZK çalışmalarından bahsedecek olursak zkSync Era, son 30 günde 19 milyondan fazla işlem gerçekleştiren zk-rollup alanında liderdir. Ethereum’da ölçeklenebilir ve düşük maliyetli işlemler sağlamak için ZKP’leri kullanır.</p><p><strong>Bu blog yazısında zkSync Era’nın ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve zkSync Era’yı nasıl geliştirebileceğinizi (Dapp geliştirebileceğinizi) açıklayacağım.</strong></p><h3>zkSync ERA Nedir?</h3><p>zkSync Era, Ethereum için bir Katman 2 ölçeklendirme çözümüdür. Birden fazla işlemi tek bir kanıtta bir araya getirmek, bunları zincir dışında işlemek ve Ethereum’un işlem verimini önemli ölçüde artırmak için zk-rollup teknolojisini kullanır. Ethereum Sanal Makinesi (EVM) dapp’lerinin zkSync Era’ya zahmetsizce taşınmasına olanak tanır ve Ethereum’un güvenliğini ve merkeziyetsizliğini korurken daha yüksek işlem verimi sunar.</p><p>Toplama olarak, zkSync Era’da hesaplamanın çoğunluğu zincir dışında gerçekleştirilir, yani karmaşık işlemleri işleme ve akıllı sözleşme yürütmeleri Ethereum ana ağının dışında gerçekleştirilir. Bu, Eth ağındaki hesaplama yükünü önemli ölçüde azaltır.</p><p>İşlemler zincir dışında işlendikten sonra hesaplama bütünlüğünü ve geçerliliğini sağlamak için ZKP’ler oluşturulur. Bu kanıtlar daha sonra Ethereum ana ağına gönderilir.</p><p>zkSync Era’daki işlemlerle ilişkili verilerin çoğu da zincir dışında depolanır. Bu, Ethereum üzerindeki yükü azaltır.</p><p>Daha da önemlisi zkSync Era, Ethereum’un akıllı sözleşmelerini ve varlıklarını desteklediği için EVM uyumludur ve kullanıcılar ve geliştiriciler için kusursuz bir deneyim sağlar.</p><h3>zkSync ERA nasıl çalışır?</h3><p>Aşağıda zkSync’in işlem, döngüsü ve blok aşamaları açısından nasıl çalıştığının hızlı bir dökümü bulunmaktadır.</p><p><strong>zkSync Era’da işlem Döngüsü:</strong><br>Oluşturma: Kullanıcı bir işlemi veya öncelikli işlemi başlatır.</p><p><strong>İşleme:</strong> Operatör bu isteği işler, bir rollup işlemi oluşturur ve bunu bir bloğa ekler.</p><p><strong>Taahhüt:</strong> Blok tamamlandığında operatör bunu zkSync akıllı sözleşmesine blok taahhüdü olarak gönderir. Rollup işleminin mantığı akıllı sözleşme tarafından kontrol edilir.</p><p><strong>Doğrulama:</strong> Bloğun kanıtı zkSync akıllı sözleşmesine blok doğrulama olarak gönderilir.</p><p><strong>Blok Aşamaları:</strong><br><strong>Beklemede:</strong> İşlem operatör tarafından alındı ancak henüz işlenmedi.</p><p><strong>İşlendi: </strong>İşlem işlenir ve bir sonraki bloğa dahil edilmek üzere onaylanır.</p><p><strong>Taahhüt Edildi:</strong> Bu bloğun işlem verileri Ethereum’da yayınlandı ve veri kullanılabilirliği sağlandı.</p><p><strong>Kesinleşti:</strong> İşlemin SNARK geçerlilik kanıtı gönderilir ve doğrulanır. Daha sonra işlem nihai olarak kabul edilir.</p><h3>zkSync Era Operatör</h3><p>zkSync ERA’da operatörün rolü, işleyişi açısından çok önemlidir. İşlemlerin işlenmesi, blokların oluşturulması ve taahhüt edilmesinden sıfır bilgi kanıtlarının oluşturulmasına ve sunulmasına kadar operatör, zkSync Era motorunun işleyişinde merkezi bir figürdür.</p><p>Ayrıca operatörler ağın bütünlüğünü ve güvenliğini korumaktan sorumludur. İşlemlerin doğru ve verimli bir şekilde işlenmesini ve ağın olası tehditlere veya arızalara karşı sağlam kalmasını sağlamalıdırlar.</p><h3>zkSync Era ve EVM uyumluluğu</h3><p>EVM uyumluluğu dört türe ayrılabilir. zkSync, zkEVM’lerin sınıflandırmasında Tip 4 sistem olarak kategorize edilir.</p><p>Tip 4 EVM uyumluluğu sistemleri, üst düzey dillerde (Solidity veya Vyper gibi) yazılmış akıllı sözleşme kaynak kodunu alıp bunu zk-SNARK dostu olacak şekilde tasarlanmış bir dilde derleyerek çalışır.</p><p>Özellikle zkSync Era’dan bahsedersek, Solidity veya Vyper’da yazılan akıllı sözleşmeleri destekler. Solidity için zksolc ve Vyper için zkvyper gibi özel derleyiciler kullanır. Bu derleyiciler, akıllı sözleşmelerin uyumluluğunu ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlayacak şekilde zkSync VM ile çalışacak şekilde özel olarak tasarlanmıştır.</p><p>Daha da önemlisi zkSync Era, geliştiricilere sorunsuz bir deneyim sunarak yerel olarak test etme araçları ve Hardhat ve Foundry gibi mevcut frameler ile uyumluluk sağlar.</p><p><strong>zkSync Era’nın Avantajları</strong><br>zkSync gibi Tip 4 sistemler çok hızlı doğrulama sürelerine sahiptir.</p><p>EVM uygulaması işlemlerinin ZKP ile hızlı bir biçimde işlenmesini sağlar. Öncelik performanstır.</p><p>ZK performansa ve kanıtlanabilirliğe öncelik verir.</p><p><strong>zkSync ERA’nın Dezavantajları</strong><br>Bazı merkeziyetsiz uygulamaların zkSync ERA’ya taşınırken bazı kodların değiştirilmesi gerekebilir.</p><p>Bunu özetlemek gerekirse, zkSync Era EVM uyumludur, yani Ethereum’un EVM işlem kodlarının önemli bir bölümünü destekler ve çoğu akıllı sözleşmenin sorunsuz bir şekilde çalışmasına olanak tanır. Ancak EVM eşdeğeri değildir çünkü bayt kodu seviyesine kadar her işlem kodunu desteklemez.</p><h3>zkSync Era Ethereum ölçeklenebilirliği için çözüm mü?</h3><p>zkSync Era, Ethereum’un ölçeklenebilirlik zorluklarını sıfır bilgi yoluyla çözmede kilit bir oyuncudur. Teknik mimarisi, proaktif bir gelişim döngüsüyle birleştiğinde projeyi benzerleriyle karşılaştırıldığında çeşitli avantajlara sahiptir.</p><p>Zincir dışı bir veri kullanılabilirliği çözümü olan ve en çok beklenen uzantısı zkPorter, zkSync’in arkasındaki beyin olan Matter Labs’ın çalışmalarında yer alıyor. zkPorter, işlem verilerini zincir dışında tutarak maliyeti büyük ölçüde azaltacak ve işlemlerin ölçeklenebilirliğini artıracak şekilde ayarlanmıştır.</p><p>Ayrıca zkPorter’ın, kullanıcılara zincir içi ve zincir dışı veri kullanılabilirliği arasında seçim sunmaya odaklanan Volition çözüm sınıfının bir parçası olması bekleniyor.</p><p>Kaynak: <a href="https://blog.thirdweb.com/what-is-zksync-era/">https://blog.thirdweb.com/what-is-zksync-era/</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=907e73bedbcb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ZKsync’nin Temelleri Üzerine Ayrıntılı Rapor]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/zksyncnin-temelleri-%C3%BCzerine-ayr%C4%B1nt%C4%B1l%C4%B1-rapor-a9732a64eddb?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a9732a64eddb</guid>
            <category><![CDATA[zksync-era]]></category>
            <category><![CDATA[zkrollup]]></category>
            <category><![CDATA[cryptography]]></category>
            <category><![CDATA[zksync]]></category>
            <category><![CDATA[matterlabs]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 12 Jan 2024 12:32:35 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-11-19T19:56:11.539Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*x8tVPDaRKgVvIsD-zqZL7g.jpeg" /></figure><p>Bu araştırma yazısı, <a href="https://thedefireport.io/#newsletter">The DeFi Report’tan</a> Michael Nadeau tarafından Token <a href="https://tokenterminal.com/">Terminal </a>işbirliği ile yazılmıştır.</p><p>Makalenin ingilizce aslı: <a href="https://tokenterminal.com/resources/crypto-research/zksync-era#background-progress-to-date">https://tokenterminal.com/resources/crypto-research/zksync-era#background-progress-to-date</a></p><p><strong>Arka plandaki gelişmeler ve günümüze kadar işleyen süreç:</strong></p><p><a href="https://www.linkedin.com/in/gluchowski/">Alex Gluchowski</a>, Ethereum zk rollup/L2 olan zkSync’in arkasındaki geliştirme ekibi Matter Labs’in CEO’su, Kurucu Ortağı ve “ zkSync’nin yüzü”.</p><p>Almanya merkezli geliştirici grubu, Ethereum rollup’larının ilk savunucularından biri olarak tanınıyor. Geliştirme ekibini kurduktan kısa bir süre sonra 2019&#39;da ilk sıfır bilgi prototipini tanıttılar.</p><p>Gluchowski’ye göre, Ethereum’un yakın vadede ölçeklendirme çözümlerine ihtiyaç duyacağı yönündeydi (ve hala da öyle). Ekip, ağa en çok değer katan kuruluşların her zaman en yüksek güvenliği sunan platformu seçeceği sonucuna vardı. Ethereum bu kategoride 2. sırada (yalnızca Bitcoin’in arkasında). Bu nedenle, rakip bir L1 (Birinci Katman) oluşturmak mantıklı gelmedi. Bunun yerine ekip, bir sonraki uygulama geliştirici dalgasının zkSync gibi bir rollup arayacağına karar verdi. Çünkü Ethereum ile aynı derecede güvenli, gizlilikten ödün vermeyen, daha düşük maliyetler ve daha yüksek verim gibi avantajlar sunuyor.</p><p>Protokolün birden fazla sürümünü piyasaya süren, sağlam testlerden geçiren, çeşitli güvenlik denetimlerine tabi olan, halka açık yarışmalar ve hata ödülleri gerçekleştiren Matter Labs ekibi, 24 Mart 2023&#39;te (sadece 9,5 ay önce) zkSync Mainnet’i kullanıma sundu.</p><p>Ekip şu anda 116 çalışana sahip (L<a href="https://www.linkedin.com/company/matterlabs/">inkedIn’e göre</a>) ve son 6 ayda en hızlı büyüyen Ethereum topluluğu haline geldi.</p><p>Bugüne kadar kat edilen ilerlemeyi görmek için zincir üstü verilere bakalım.</p><p><strong>Çekirdek Ekip ve işlem sayıları:</strong></p><p>zkSync, ana rakipleri olan Arbitrum, Base, Optimism ve Starknet ile karşılaştırıldığında geliştiriciler açısından 1 numaradır.<br>Ayrıca son 180 gündeki işlem sayıları açısından da zirvedeler.<br>Çıkarım: Bir blok zinciri inşa etmek için yetenekli bir geliştirici ekibi cezbetmek ve onlara ilham vermek gerçekten zordur. Diğer geliştiricilerin gelip “ağda” uygulamalar geliştirmesini sağlamak daha da zordur. Ayrıca kullanıcıların gelip bu uygulamaları kullanmasını sağlamak da en zor olanıdır.</p><p>Bu veriler bize zkSync’in her üç cephede de erken başarı elde ettiğini gösteriyor. Raporun ilerleyen bölümlerinde zkSync’nin bu konuda süregelen başarılarını aktaracağız.</p><blockquote><strong>Yazar Notu:</strong> Görselleri tek tek çevirmek çok zaman alacağı için olduğu gibi çeviriye ekleme kararı aldım. Affola.</blockquote><p><strong>Günlük Geliştirici ve işlem sayısı:</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*19oYA2T2Bye3-kwERjpqOQ.jpeg" /></figure><p><strong>Köprülenmiş varlıklar:<br></strong>zkSync’in köprü sözleşmelerine yatırılan toplam değer şu anda 591 milyon $’dır. Bununla birlikte, toplamda, L2&#39;nin proje akıllı sözleşmelerinde kilitlenmiş yalnızca 167 milyon dolarlık değeri var. SyncSwap bugün 48 milyon dolarla lider (kaynak: defillama).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Sy7FxEBug0ygJ4hFxs1O5Q.jpeg" /></figure><p><strong>Aktif Kullanıcılar:</strong><br>Aşağıda zkSync’nin aktif kullanıcılarını Arbitrum, Optimism (L2), Ethereum, Solana ve Avalanche (L1&#39;ler) ile karşılaştırdık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*dHURecm0vsrQolM5wLbW_g.jpeg" /></figure><blockquote>Gördüğümüz gibi, çok yeni olmasına rağmen zkSync şu anda ağır toplar arasında lider konumda. Gerçekten de etkileyici.</blockquote><p>zkSync’yi farklı kılan nedir?<br>Amacımız bu bölümleri mümkün olduğunca basite indirgemek. Böylece teknik ayrıntılara boğulmadan net çıkarımlarda bulunabilirsiniz.</p><p>Hızlı bir giriş yapmak gerekirse — Ethereum rollup’ları (L2&#39;ler), işlemleri zincir dışında toplayarak ve ardından verilerin kanıtlarını L1&#39;de işleyerek ağı daha hızlı ve daha düşük maliyetlerle ölçeklendirmek için tasarlanmıştır. Bunu yaparken, rollup’lar L1&#39;in güvenliğini miras alırken, L1&#39;in ölçeklenebilirlik sorunlarını çözer. Bu da geliştiriciler için uygulama oluştururken geliştiricilere esneklik sağlar. Yürütmeler için rollup/L2&#39;den yararlanırlar ve güvenlik/yerleşim/veri kullanılabilirliği için L1&#39;den yararlanırlar.</p><p>zkSync, Ethereum’u ölçeklendirmek için farklı bir yaklaşım benimsiyor. Bunu sıfır bilgi kanıtları ile yapıyorlar.</p><p>Aşağıda, sıfır bilgi kanıtları ile optimistik kanıtlar arasındaki temel farklardan bazıları yer almaktadır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*btmTTYtjC46BApiwfdFRdA.jpeg" /></figure><p><strong>Güvenlik: </strong>Her iki durumda da güvenlik Ethereum’dan sağlanır çünkü L2 rollup’ları güvenilir köprüler sunar ve kendi konsensüslerine sahip değillerdir. Polygon gibi yan zincirlerden farklıdırlar. (Polygon kendi doğrulayıcılarına sahiptir ve işlemler için fee olarak MATIC token kullanır).</p><p><strong>İşlem doğrulama: </strong>Optimistik Rolluplar “sahtekarlık kanıtları” kullanır. Özünde, “iyimser bir şekilde” tüm işlemlerin geçerli olduğunu varsayar. Bununla birlikte, herkesin işlemin geçerliliğine itiraz edebileceği ve ekonomik olarak bunu yapmaya teşvik edildiği 7 günlük bir “itiraz” süresi vardır.</p><p>Zero-knowledge rollup’ları bunun yerine “geçerlilik kanıtları” (validity proofs) kullanır.</p><p><strong>İşlem doğrulama süreleri:</strong> Optimistik rollup’lar için 7 gün, zk rollup’ları içinse neredeyse anlıktır. Neden? Zero-knowledge rollup’lar için “sahtekarlığı kanıtlama” süresi yoktur.</p><p><strong>Verilerin gizliliği:</strong> “Sıfır bilgi” adından da anlaşılacağı üzere, zkSync gibi zk rollup’ları verilerin kanıtlarını Ethereum’da gönderildiğinde, işlem ayrıntıları değil yalnızca “kanıt” işlenir. Bununla birlikte, zkSync üzerinde gerçekleşen işlemler (L2 yağında), tıpkı Ethereum’da olduğu gibi şeffaftır. Herkes bir zkSync işlem gezgini aracılığıyla göndereni, alıcıyı ve işlemin tüm ayrıntılarını görebilir. Protokolün yönetişim belgelerine göre, ekip önce ölçeklenebilirliği geliştirmeye odaklanmıştır ve daha sonra özel işlemler devreye alınacaktır.</p><p><strong>İşlemlerin verimliliği:</strong> Gaz/veri maliyetleri açısından, sıfır bilgi toparlamaları L1&#39;e göre daha az gaz kullanır çünkü yalnızca verinin kanıtı gönderilir. Optimistik Rolluplar tüm işlem verilerini L1&#39;e göndererek daha maliyetli hale getirir.</p><p><strong>Sermaye verimliliği:</strong> 7 günlük sahtekarlığı kanıtlama süresi olmadığından, kullanıcılar Optimistik Rolluplar için geçerli olan bekleme süresine kıyasla zk kanıtları ile neredeyse anında para çekebilirler.</p><p><strong>İşlem maliyetleri: </strong>Zk rollup’ları daha karmaşık/teknik olduklarından L2 seviyesinde daha maliyetlidirler. Bu da hesaplamayı bugünkü Optimistik rollup’lardan daha pahalı hale getirir.</p><p><strong>İnşa Karmaşası: </strong>Teknik/matematik perspektifinden bakıldığında, zk rollup’ları oluşturmak bugün Optimistik rollup’ları oluşturmaktan daha zordur.</p><p><strong>Çıkarımlar</strong>:</p><p>1:Her iki teknoloji için de tecrübe gerekli.<br>2:Güçlü ekipler zk çözümlerinin yanı sıra Optimistik çözümler de geliştiriyor.<br>3:Uygulama geliştiricileri arasında eninde sonunda hangi tür uygulamaların sıfır bilgi ve hangi uygulamaların Optimistik çözümler üzerine inşa edilmesi gerektiği konusunda bir fikir birliği oluşmasını bekliyoruz.<br>4:Henüz pazarda net bir fikir birliği oluştuğunu gösteren bir şey görmedik. Bu da hala inovasyonun deneme aşamasında olduğumuzun bir göstergesi.<br>5:Kiminle konuştuğunuza bağlı olarak, çeşitli geliştirici ve mühendislerden önümüzdeki yıllarda hangi teknolojinin daha önemli olacağına dair farklı görüşler duyacaksınız.<br>6:Günün sonunda, başarılı ekipler çok uzun bir süre boyunca rakiplerini geride bırakacaktır. Bazı durumlarda, İyimserlik’te gördüğümüz gibi, iyimser yenilikler zk yeniliklerini içerecek ve bunun tersi de geçerli olacaktır. Bu konu hakkında daha fazla bilgiyi ilerleyen bölümde bulabilirsiniz.</p><p>Hangi uygulamaların zkSync üzerinde en fazla gaz ücreti yaktığını, işlem sayısını ve ne kadar kullanıcıyı cezbettiğini görmek için zinciz üstü verilere geri dönelim.</p><p><strong>Gaz ücretleri bakımından 180 günlük en iyi uygulamalar:</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6PsMSA1l31P8FC-gNCUEjA.jpeg" /></figure><p>Buna dayanarak:</p><p>zkSync şu anda bir DeFi zinciridir. Bunun mantıklı olduğunu düşünüyoruz çünkü DeFi protokolleri genellikle yeni blok zincirlerinde piyasaya ilk sürülen protokollerdir ve ekosistemin geri kalanının inşası için temel altyapı oluştururlar. Bu yıl zkSync üzerine inşa inşa edilecek bir çok proje göreceğimizi düşünüyoruz.</p><p>DeFi’nin mevcut zincir içi durumunda karşılaştığı zorluklardan biri gizlilik eksikliği ki bu da kurumların bugün bu alana girmesini imkansız hale getiriyor. Eğer zkSync tüm işlemleri gizli hale getirebilirse, bunun finans dünyası için iki türlü avantajk sağlayacağını düşünüyoruz.</p><p>Optimism’in (Optimistik rollup) şu anda zk-proof’ları yerel olarak eklemek için iki teklifle ilerlediğini de belirtmeliyiz. Bu da bu rollupları yenileyecek ve OP Mainnet’e gizlilik katacaktır. Base şu anda OP yığını üzerine kurulu olduğu için Coinbase’in gizlilik için Optimism’e baskı kuruyor olabileceği de göz ardı edilemez. Jesse Pollak (Coinbase Protokol Lideri), 2024 yılında OP yığınına dahil edilen birden fazla zk rollup göreceğimizi düşünüyor ve Optimistik uygulamalarla başlamanın bu süreci yönetmekte en kolay yöntem olacağını belirtiyor.</p><p>Her zaman olduğu gibi, bu sistemler gelişmeye ve genişlemeye devam ediyor.</p><p>Bugün gördüklerimiz ile yarın gördükleriniz farklı olacak. Bize göre, sürekli olarak yineleme, pivot ve uygulama yapabilen ekipler uzun vadede kazananlar olacaktır.</p><p><strong>180 günlük aktif kullanıcı sayısına göre en iyi projeler:</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mXGrT2mbVz3oGBUE_Jv5Hg.jpeg" /></figure><p><strong>180 günlük işlem sayısına göre en iyi projeler:</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*j1DB2SJKjt4yrkBaqhK3cw.jpeg" /></figure><blockquote>zkSync üzerindeki işlem hacimleri yüksektir. Referans olarak, Uniswap son 180 gün içinde Ethereum üzerinde 22,2 milyon işlem gerçekleştirdi. (zkSync üzerinde Syncswap 18,9 milyon işlem gerçekleştirdi).</blockquote><blockquote>Circle aynı dönemde Ethereum üzerinde 4,2 milyon, Arbitrum ve Optimism üzerinde ise 8,4 milyon işlem gerçekleştirmiştir (zkSync üzerinde 18,8 işlem gerçekleşti!).</blockquote><p><strong>Kullanıcı Edinme:</strong><br>Bazı L2&#39;lerin token teşvikleri ve airdroplar nedeniyle kullanıcı kazandığını biliyoruz. Bu da organik ürün/pazar anlamına gelmiyor.</p><p>zkSync bu kategoriye giriyor mu?</p><p>zkSync’in henüz bir tokena sahip olmadığı göz önüne alındığında, birçok kullanıcı varlıklar arasında köprü kurarak ve çeşitli projelerle etkileşime girerek “airdrop için farm” yapacaktır. Bu “paralı kullanıcıları” genellikle Token Terminal Pro aracılığıyla elde edilebilen kohort verilerinde tespit edebiliriz.</p><p>Son 10 aydaki kullanıcı tutma kohortlarına bir göz atalım:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MDbhIdcjvjWaXCb7EPRUkQ.jpeg" /></figure><blockquote>Buradaki veriler, 2023&#39;ün başında trene atlayanlar için oldukça yapışkan bir kullanıcı tabanı ortaya koyuyor. Hızlı bir özet:</blockquote><blockquote>281 bin kullanıcı Şubat ayında işlemlere başladı ve %31&#39;i Aralık ayında aylık aktif kullanıcı olarak kaldı.<br>Mart ayında 552 bin kullanıcı sisteme dahil oldu ve %30,7&#39;si Aralık ayına kadar zkSync kullanmaya devam etti.<br>Nisan ayında 1 milyon kullanıcı ağa dahil oldu ve yıl sonuna kadar %20,7&#39;si ağda kaldı.<br>Nisan ayından bu yana her ay 100 ila 700 bin arasında kullanıcı ağa dahil oldu. Devamlılık oranları 2023&#39;ün başlarına kıyasla şimdi biraz düşüyor, ancak bunlar hala etkileyici rakamlar — özellikle de rekabeti düşündüğümüzde.</blockquote><blockquote>Rekabetten bahsetmişken. İşte aynı 10 aylık dönemde kullanıcılarının yalnızca %2,5&#39;ini tutan Arbitrum :</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*JUvBXjI_IdLUTg2eqslNog.jpeg" /></figure><p>Şimdi de kullanıcılarının %3.4&#39;ü aktif olan Optimism’e bakalım:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*kwKqUcirs4VfPfT3wv8-dQ.jpeg" /></figure><blockquote>Sırada Starknet (zk ETH Rollup) var. Şubat 2023 kohortundan Aralık ayına %16,9 kullanıcı elde tutma oranına sahip. Bununla birlikte, kullanıcıları tutma önceki aya kıyasla düzenli oalrak düştüğünü görüyoruz.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YaRZXY8gM5s5sidvedyj0w.jpeg" /></figure><blockquote>Son olarak, aşağıda Ethereum var. kullanıcılar L2&#39;geçerken eldekilerin sadece %1,8&#39;i ağda kaldı. Kullanıcılar L2 için Ethereum’dan ayrılsalar bile, ekonomik faaliyetlerinin hala nihai olarak L1&#39;e bağlı olduğunu unutmayın. En azından şimdilik. Yeni veri kullanılabilirliği çözümleri gelecekte bunu değiştirebilir (Ethereum’un 4. çeyrek veri güncellemesinde daha ayrıntılı olarak inceleyeceğimiz bir konu bu).</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*hgIpBib8MnCP7qgijHmhnw.jpeg" /></figure><p>Özet: 10 Süreçte Kullanıcıları Ağda Tutma Oranları:</p><ul><li>zkSync = %31</li><li>Arbitrum = %25</li><li>Optimism= %3</li><li>Starknet = %17</li><li>Ethereum = %2</li></ul><p><strong>Finansal Bilgiler:</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9Fz_3grtScdSp3dGlbJroA.jpeg" /></figure><blockquote>Ekibin mainnet’i sadece 9,5 ay önce halka açtığı göz önüne alındığında etkileyici rakamlar.</blockquote><p><strong>Token Ekonomisi</strong><br>zkSync henüz token’ını piyasaya sürmedi ve tahsisler, hak ediş programları, airdrop’lar vb. ile ilgili ayrıntı verilmedi.</p><p><strong>Pazar karşılaştırmaları</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jTGlGIbas6xCHVVLeGtiZQ.jpeg" /></figure><blockquote>Son 180 gün içinde zkSync, benzerleri arasında bu kriterler göz önüne alındığında listede birinci sırada.</blockquote><blockquote>Gelir<br>Ortalama günlük aktif kullanıcı sayısı<br>Kullanıcıları ağda tutma<br>İşlemler/gün<br>Çekirdek geliştiriciler<br>Saniye başına işlem (TPS)</blockquote><p><strong>Takım</strong></p><p>Matter Labs’ın bugün <a href="https://www.linkedin.com/company/matterlabs/">Linkedin</a>’e göre toplam 116 çalışanı var.<br>Kodlama aktivitelerine bakıldığında Github verilerine göre 95 katılımcısı var. Geliştirme odağı zkSync Era’ya (protokolün EVM uyumluluğu ile güncellenmiş bir sürümü) kaydığı için son birkaç ay içinde 20 geliştirici en az 10 kez kod taahhüt etti. Bu değişimi, aktif ve tamamen açık kaynaklı (MIT lisansı) olan projenin Github etkinliğini gözlemleyerek görebiliriz.</p><p><strong>zkSync Era öncesi GitHub Aktivitesi:</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QhCJ0vKC3nAA2dXn2isloA.jpeg" /></figure><p><strong>zkSync Era dönemi GitHub Aktivitesi:</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5k-XzKhongYiQx9VDHCd2w.jpeg" /></figure><p>Güncel iş ilanları:</p><p>Matter Labs şu anda aşağıdaki kategorilerde 18 iş ilanına sahiptir:</p><p>Mühendislik — 8 pozisyon<br>Pazarlama — 2 pozisyon<br>Ürün — 2 pozisyon<br>Araştırma — 3 pozisyon<br>Güvenlik — 3 pozisyon</p><p><strong>Yatırımcılar</strong><br>Matter Labs toplamda dört turda 456 milyon doların üzerinde fon topladı.</p><p>C Serisi Kasım 22: 200 milyon dolar. Son tur, Andreesen Horowitz, LightSpeed Ventures ve Variant’ın katılımıyla Blockchain Capital ve Dragonfly tarafından yönetildi.</p><p>Ocak 22: 200 milyon dolar. BitDAO (kasasında 2,6 milyar dolardan fazla para bulunan DAO’ya yönelik bir hazine) zkDAO aracılığıyla zkSync ekosistemine 200 milyon dolarlık bir katkı sağladığını duyurdu — zkDAO bu fonları kamu malları ve altyapısı, güvenlik çerçeveleri ve geliştirme hibeleri aracılığıyla zkSync ekosistemini genişletmeye yardımcı olmak için kullanıyor.</p><p>Bu yatırım turunun, ana ağ lansmanından önce zkSync’deki birçok projeyi çekirdekten stratejik olarak kullanıldığına inanıyoruz. Bu nedenle, L2 9,5 ay önce yayına girdiğinde hemen aktif hale geldi ve bugün benzerlerine kıyasla bazı etkileyici zincir içi kullanımlarda kendini gösterdi.</p><p>B Serisi Kasım 21: 50 milyon dolar. Mevcut yatırımcıları Placeholder ve Dragonfly Capital’in katılımıyla Andreesen Horowitz tarafından yönetildi. Yeni yatırımcılar arasında Crypto.com, Consensys, Blockchain.com, Alchemy ve OKEx yer aldı.</p><p>A Serisi Şubat 21: 6 milyon dolar. Union Square Ventures, Andreesen Horowitz, Placeholder, Dragonfly ve 1kx.</p><p>Tohum Eylül 2019: 2 milyon dolar. Placeholder, Dekrypt Capital, Dragonfly Capital, Hashed Fund, 1kx.</p><p><strong>Topluluk</strong><br>zkSync Twitter: 1,3 milyon takipçi</p><p>Alex Gluchowski Twitter: 29.5k takipçi</p><p>Reddit: 6,7 bin üye</p><p>Büyük bir Twitter hesabına sahip olmasının yanı sıra zkSync, Twitter’da birçok etkili VC firması ve söz sahibi yatırımcı ile iyi bağlantılara sahiptir.</p><p><strong>Sonuç</strong><br>zkSync, son 3 yılı aşkın süredir yenilik yapma ve uygulama becerisini kanıtlamış, misyon odaklı bir ekibe sahiptir. Proje iyi finanse edilmiş, ağa bağlanmış ve kriptodaki en önde gelen risk sermayesi şirketlerinden bazıları tarafından desteklenmektedir. Buna ek olarak, zk rollup’ları ilk kez zkSync piyasa sürdü ve sadece 9,5 ay önce mainnet’i başlattıklarından bu yana önemli bir zincir içi faaliyet gösterdiler.</p><p>Optimistik rollup’lar (Arbitrum, Optimism, Base) Ethereum rollup’ları/L2&#39; ler alanına büyük ölçüde hakim olmuşlardır. Fakat bu ilginin bu yıl zk rollup’lara kaymasını bekliyoruz.</p><p>Bu gerçekleştiğinde, zkSync’in piyasanın ilgisini daha fazla çekmesini bekliyoruz bu da potansiyel olarak projenin tokenının piyasaya sürülmesiyle aynı zamana denk gelebilir.</p><h3>Kaynakça</h3><p><a href="https://www.linkedin.com/company/matterlabs/people/"><em>https://www.linkedin.com/company/matterlabs/people/</em></a><em><br></em><a href="https://era.zksync.io/docs/dev/"><em>https://era.zksync.io/docs/dev/</em></a><em><br></em><a href="https://era.zksync.io/docs/reference/"><em>https://era.zksync.io/docs/reference/</em></a><em><br></em><a href="https://www.coindesk.com/business/2022/01/27/matter-labs-bitdao-back-200m-dao-for-zksync/"><em>https://www.coindesk.com/business/2022/01/27/matter-labs-bitdao-back-200m-dao-for-zksync/</em></a><em><br></em><a href="https://twitter.com/zksync"><em>https://twitter.com/zksync</em></a><em><br></em><a href="https://dune.com/x3research/syncswap"><em>https://dune.com/x3research/syncswap</em></a><em><br></em><a href="https://dune.com/zfreddyy/maverick-protocol"><em>https://dune.com/zfreddyy/maverick-protocol</em></a><em><br></em><a href="https://www.youtube.com/watch?v=5PSHz93lWVM"><em>https://www.youtube.com/watch?v=5PSHz93lWVM</em></a><em><br></em><a href="https://docs.optimism.io/stack/protocol/overview"><em>https://docs.optimism.io/stack/protocol/overview</em></a><em><br></em><a href="https://www.nervos.org/knowledge-base/zk_rollup_vs_optimistic_rollup"><em>https://www.nervos.org/knowledge-base/zk_rollup_vs_optimistic_rollup</em></a><em><br></em><a href="https://group.hashkey.com/en/insights/layer-2-explained-zk-rollups#"><em>https://group.hashkey.com/en/insights/layer-2-explained-zk-rollups#</em></a><em><br></em><a href="https://minaprotocol.com/blog/guide-to-rollups-and-minas-place-in-the-landscape"><em>https://minaprotocol.com/blog/guide-to-rollups-and-minas-place-in-the-landscape</em></a><em><br></em><a href="https://www.quicknode.com/guides/web3-fundamentals-security/cryptography/introduction-to-ethereum-rollups"><em>https://www.quicknode.com/guides/web3-fundamentals-security/cryptography/introduction-to-ethereum-rollups</em></a><em><br></em><a href="https://chain.link/education-hub/zero-knowledge-proof-projects#"><em>https://chain.link/education-hub/zero-knowledge-proof-projects#</em></a><em><br></em><a href="https://docs.zksync.io/userdocs/privacy/"><em>https://docs.zksync.io/userdocs/privacy/</em></a><em><br></em><a href="https://www.theblock.co/post/240929/optimism-zk-proof-proposals"><em>https://www.theblock.co/post/240929/optimism-zk-proof-proposals</em></a><em><br></em><a href="https://www.theblock.co/post/240786/coinbases-base-wants-to-have-zk-proofs-alongside-optimistic-rollups"><em>https://www.theblock.co/post/240786/coinbases-base-wants-to-have-zk-proofs-alongside-optimistic-rollups</em></a><em><br></em><a href="https://docs.ens.domains/dapp-developer-guide/ens-l2-offchain"><em>https://docs.ens.domains/dapp-developer-guide/ens-l2-offchain</em></a><em><br></em><a href="https://github.com/matter-labs/zksync-era/graphs/contributors"><em>https://github.com/matter-labs/zksync-era/graphs/contributors</em></a><em><br></em><a href="https://github.com/matter-labs/zksync/graphs/contributors"><em>https://github.com/matter-labs/zksync/graphs/contributors</em></a><em><br></em><a href="https://jobs.eu.lever.co/matterlabs"><em>https://jobs.eu.lever.co/matterlabs</em></a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a9732a64eddb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[zk Porter Nedir?]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/zk-porter-nedir-502263dd0900?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/502263dd0900</guid>
            <category><![CDATA[ethereum]]></category>
            <category><![CDATA[rollup]]></category>
            <category><![CDATA[zkporter]]></category>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <category><![CDATA[zksync]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 24 Dec 2023 00:06:44 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-12-24T14:30:44.401Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*dXtjBn_si08OSGE1YzkDuw.png" /></figure><p>Katman 2&#39;ye kitlesel bir geçiş gerçekleşmek üzere. Protokoller Ethereum temel katmanından optimistic rollup’lara ve EVM uyumlu zkRollup’lara geçtikçe, insanlar sonunda zincir içi ücretleri yönetilebilir hale getireceğimizi umuyor. Ancak Ethereum ölçeklendirmesi üzerinde çalışan herkes sektörün kirli sırrını biliyor: rollup’larla bile muhtemelen başladığımız yere geri döneceğiz. Yani kaynaklar sınırlı ve talep anında bu kaynaklar hızla tükenecek.</p><p>Rolluplar sadece doğrusal bir verim artışı sağlayabilirler. Verilerin hala tüm düğümlere yayılması gerekir. Ancak gerçek ölçeklenebilirliği sağlamak için iş hacminde bir artışa ihtiyacımız var.</p><p>İşte bu yüzden bunun çok önemli bir atılım olduğuna inanıyoruz. Optimistic rolluplardan daha fazla güvenlik sunan 20.000+ TPS’lik bir sistem tasarladık.</p><p><strong>Rollup’lar neden yeterli değil?<br></strong>Ekim 2020&#39;de Vitalik, tüm L1 faaliyetlerinin rollup’lara taşınması halinde Ethereum’un ~3000 net TPS’ye ulaşabileceğini öngörerek rollup merkezli bir Ethereum yol haritası açıkladı. Bu yakında gerçeğe dönüşecek. Hem optimistic hem de zkRolluplar artık EVM uyumluluğunu destekleyerek uygulamaların L1&#39;den L2&#39;ye hızlı ve basit bir şekilde geçişini kolaylaştırıyor.</p><p>Ethereum hızla büyüyor. Bir yıl içinde DeFi kullanıcılarının sayısı 150 binden 1,8 milyona ulaştı buna paralel gaz ücretleri ise 16 kat arttı! (Uniswap işlemi başına 0,20 $’dan 36 $’a)</p><p>Neden mi? Çünkü Eth’nin hızı sabitken artan talep karşılanamıyor ve ağ ücretleri inanılmaz seviyelere çıkabiliyor.</p><p>Aylık DEX hacmi: 1,72 milyar → 67 milyar<br>DeFi TVL: 700M → 80B (%11000 artış!)<br>Tek bir ay içinde OpenSea satışları: 5M → 100M<br>Mainnet (ETH) ile karşılaştırıldığında, optimistic rollup’lar ölçeklenebilirlikte yalnızca ~25 kat, zkRollup’lar ise ~100 kat artış sağlayabilir. Bu konuya girmeden önce değinmek istiyorum ki; karşılanamaz gaz ücretleri ve çoğu normal kullanıcı için karşılanamaz bir Ethereum ile karşı karşıyayız.</p><p>Kripto ana akım haline gelmek üzere. 3.8 milyar akıllı telefonun olduğu bir dünyada (Metamask’ın aylık 3 milyon aktif kullanıcısı var), gelecek olan kitlesel taleple başa çıkmak için 1000 kat artışa ihtiyacımız var. Bu ölçeklenebilirlik çıkmazı bizi zkPorter’ı geliştirmeye yöneltti.</p><p><strong>zkPorter: kitlesel kripto benimsemesinin lokomotifi</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*DaI03CI5m1Oj3qrrX4qQ1g.gif" /></figure><p>zkSync 2.0&#39;da, iki türlü doğrulama göreceğiz. Bunlar; zincir içi veri kullanılabilirliğine sahip zkRollup ve zincir dışı veri kullanılabilirliğine sahip zkPorter.</p><p>Her iki doğrulama da birleştirilebilir ve birlikte çalışabilir olacak: zkRollup tarafındaki sözleşmeler ve hesaplar, zkPorter tarafındaki hesaplarla sorunsuz bir şekilde etkileşime girebilecek ve elbette bunun tersi de mümkün olacak. Bir kullanıcının bakış açısından, algılanabilir tek fark zkPorter hesapları için ücretler 100 kat daha ucuz olacak!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/1*hAk43gqGWcbG6Q0NlpHM3A.jpeg" /></figure><p>zkPorter hesaplarının veri kullanılabilirliği, Koruyucular (Guardians ) olarak adlandırılan zkSync token sahipleri tarafından güvence altına alınacaktır. Bu kişiler, zkPorter hesaplarının veri kullanılabilirliğini onaylamak için blokları imzalayarak zkPorter işlemlerinin gerçekleşmesini sağlayacaklardır. Guardianlar zkSync token ile proof of stake’e (PoS) katılırlar, bu nedenle veri kullanılabilirliğindeki herhangi bir kötü niyetli girişim guardian’ın stake ettiği tokenlerini kaybetmesi ile sonuçlanacaktır. Bu, veri kullanılabilirliğinin kriptoekonomik garantisini verir.</p><p>zkSync diğer benzer ağlardan daha güvenlidir. Bunun nedeni zkSync Koruyucuların (Guardians) esasen güçsüz olmalarıdır: koruyucular kullanıcı fonlarını çalamaz. Herhangi bir kötü niyetli girişimde bulunmaları durumunda fonları dondurulur.</p><p><strong>Her kullanıcı dilediği doğrulama yöntemini seçmekte özgürdür.</strong> (Porter veya Rollup) Tüm verilerin zincir üzerinde olmasını isteyen bir kullanıcı rollup tarafında kalabilir. Bu yöntem Ethereum’a göre oldukça ucuzdur fakat en ucuz yöntem değildir. Bunun için ücrete duyarlı bir kullanıcıysanız, zkPorter’ı eviniz haline getirmeyi seçebilirsiniz. (Tüccarların ve yeni kullanıcıların büyük olasılıkla zkPorter’ı kullanacağını düşünüyoruz).</p><p>Bu tasarım, StarkWare’in öncülük ettiği Volition adı verilen daha geniş bir çözüm sınıfına girmektedir. Yaklaşımımızın farkı, bazı derin mimari değişikliklere yol açan ademi merkeziyetçiliğe sıkı bir şekilde odaklanmasıdır.</p><p>Bu, L1&#39;lerde ve hatta geleneksel rollup’larda ekonomik olmayan bütün bir uygulama kategorisinin kilidini açıyor. Artık Ethereum üzerinde de bir yuvaları olabilir ve Ethereum kullanıcılarına hizmet verebilirler.</p><p>Not: <a href="https://blog.matter-labs.io/zkporter-a-breakthrough-in-l2-scaling-ed5e48842fbf">Bu makale</a> 2021 Nisan ayında Matter Labs tarafından yazılmıştır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=502263dd0900" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Boojum]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/boojum-9c3626161455?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9c3626161455</guid>
            <category><![CDATA[blockchain]]></category>
            <category><![CDATA[zksync-era]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 17 Jul 2023 16:47:55 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-07-17T16:52:01.692Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/763/1*b_dZg_TxvTaXH_NSSQqjCg.png" /></figure><p><strong>Boojum Yükseltmesi: Radikal Merkeziyetsizlik için zkSync Era’nın Yeni Yüksek Performanslı Kanıt Sistemi</strong></p><p>Yükseltme: zkSync Era, işleri başa almadan yeni Boojum kanıt sistemine geçiyor.</p><p>Performans: Boojum, hali hazırda 100&#39;den fazla TPS’yi işleyebilen zkSync Era sıralayıcısını tamamlayarak birinci sınıf kanıtlama performansı sergiliyor.</p><p>Ademi merkeziyetçilik: Boojum kanıtlayıcıları yalnızca 16 GB RAM gerektirir ve bu da gelecekte devasa bir kanıtlayıcı katılımını teşvik ediyor.</p><p>Hazırlık: Gölge kanıt sistemi Mainnet’te yayında!</p><p>zkSync’in misyonu, herkes için kişisel özgürlüğe katkıda bulunmaktır— ZK Credo’da ifade ettiğimiz gibi güvenilir, güvenli, izin gerektirmeyen, uygun fiyatlı, kullanımı kolay ve sınırsız ölçeklenebilir bir blockchain ağı oluşturarak dijital mülkiyeti evrensel olarak erişilebilir kılmaktır. .</p><p>Bu görev doğrultusunda, zkSync Era’nın Alpha sürümü üç aydan fazladır halka açıldı ve ilgi inanılmazdı. Bu süre zarfında ağda önemli bir hareketlilik gördük.</p><p>Ağda öne çıkanlar:</p><p>577 Milyon $ Kilitli Toplam Değer (kaynak: L2Beat)</p><p>Son 30 günde 23.750.000 işlem; çoğu L2 (kaynak: L2Beat)</p><p>9.735 kaynak kodu doğrulanmış akıllı sözleşme</p><p>Mart 2023&#39;te, zkSync Lite’ı üç yıldır Mainnet üzerinde çalıştıran, zorlu şartlarda test edilmiş, zkEVM’mizin temelini oluşturan SNARK tabanlı bir sistemle zkSync Era’yı başlattık. Ancak zkSync Era’nın ispat sistemi söz konusu olduğunda bunun gelişimin son aşaması olmadığını biliyorduk ve sistemi sil baştan yapmak zorunda kalmadan köklü değişiklikler yapabileceğimiz şekilde tasarladık. Bu, gerektiğinde büyük kriptografik yükseltmeleri yayına alabileceğimiz anlamına gelir.</p><p>Perde arkasında, uzun süredir kriptografik bir yükseltme üzerinde çalışıyoruz ve <a href="https://eprint.iacr.org/2019/1400"><strong>RedShift</strong></a><strong> </strong>Makalesi konu hakkındaki yaklaşımımız hakkında bilgi veriyor.Bugün, ilk kriptografik yükseltmeyi duyurmaktan heyecan duyuyoruz: zkSync Era, ‘Boojum’ adlı yeni bir STARK tabanlı kanıtlama sistemine geçiyor.</p><p><strong>Boojum İle Tanışın</strong></p><p>Boojum, zkSync Era ve ZK Stack için ZK devrelerinin yükseltilmiş sürümünü uygulamak için kullandığımız Rust tabanlı aritmetikleştirme ve kısıtlama kitaplığımızın adıdır. Boojum adı, Boojum’un en korkulan Snark türünü temsil ettiği Lewis Carroll’ın “The Hunting of the Snark” şiirinden esinlenmiştir.</p><p><strong>Boojum Nedir?</strong></p><p>Boojum’u bir dizi ilgi çekici özelliğe sahip olacak şekilde tasarladık:</p><p>PLONK tarzı aritmetikleştirme: ZK protokolleri bağlamında aritmetikleştirme, genel bir hesaplamayı matematiksel biçime dönüştüren süreçtir. Mevcut kanıt sisteminde olduğu gibi, yükseltilmiş sistemimiz PLONK tarzı bir aritmetikleştirme kullanmaya devam ediyor. Bu yaklaşımla, ZK devrelerinin yazılması bazı alternatif formalitelere göre daha basittir ve bu da sistemin geliştirilmesini, denetlenmesini, bakımını ve yükseltilmesini kolaylaştırır.</p><p>Güçlü taahhüt şeması: Boojum’un kalbinde, kilit bir bileşen olan FRI taahhüt şeması yatar.</p><p>Kanıtlama sistemi; optimize edilmiş GPU kanıtlayıcıyı o kadar verimli hale getirdik ki tanık oluşturma süresi kanıt oluşturma süresi neredeyse aynı hıza erişti.</p><p>Tek yığın: Boojum ile yukarıda listelenen her şey deyimsel Rust ile ifade edilebilir. GPU kanıtlayıcı’ın hesaplama açısından ağır kısımları CUDA C++ ile yazılmıştır, ancak genel çerçeve Rust dilinde oluşturuldu.</p><p><strong>Neden Boojum?</strong></p><p>Boojum’u tasarlarken, karar verme sürecimizin arkasında iki temel faktör vardı: çağ standartlarında kanıtlama performansı ve (2) merkezi olmayan yönetim için donanım gereksinimlerini azaltmak.</p><p>Birinci Sınıf Performans</p><p>Mevcut SNARK tabanlı sistemimiz, bugün için yeterli olsa da, zkSync Era’nın bir Hiper Zincir olarak çalıştığı ZK Stack’in önümüzdeki yıllarda desteklemeyi amaçladığı yüksek hacimli, anlık işlemleri ölçekleyemeyecekti. Bu sistemler için hayal ettiğimiz gelecek; kanıtların ucuz ve hızlı bir şekilde oluşturulduğu ve doğrulandığı, Hiper Zincirler arasında hızlı kesinlik ve birlikte çalışabilirlik sağlayan bir gelecek.</p><p>Kanıt sisteminin performansı, kullanıcının işlemleri için ödeyeceği fiyata doğrudan katkıda bulunur ve zaman içinde bu maliyetlerin sıfıra yaklaşmasını sağlar.</p><p>Ağın kanıt oluşturma süresini (ve performansla ilgili diğer önemli ölçümleri) ölçmek için, birden çok kanıtlama sistemini kıyaslama ve profil oluşturma konusunda derin deneyime sahip bir ekip olan Celer ile ortaklık kurduk. Aşağıdaki resimde, Boojum’un profilli sistemlerin çoğundan önemli ölçüde daha iyi performans gösterdiğini görebilirsiniz. Sonuçlar her şeyi açıklıyor: uygulamamız birinci sınıf kanıtlama performansı gösteriyor ve bildiğimiz kadarıyla bu, işer halde olan en hızlı kanıtlama sistemi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lvdXX76hFv-gaocIMn0Ezw.png" /></figure><p><strong>Boojum’un Mainnet Yolculuğu</strong></p><p>Ekip, bu yükseltmenin geliştirilmesi için aylardır çalışıyor ve şimdi sistemi Mainnet’te denemeye başlayacağımız konuma varmaktan heyecan duyuyoruz. Buraya kadar olan hikayeden de biraz bahsetmek istiyoruz.</p><p><strong>zkSync Era’yı Yükseltme</strong></p><p>İlk olarak, böyle bir yükseltmeyi nasıl gerçekleştirebileceğimize dair kısa bir bilgi verelim. Başlangıç olarak, zkSync Era, her bileşeni zaman içinde yükseltebileceğimiz şekilde tasarlandı ve kanıtlama sistemi de bir istisna değil.</p><p>Ethereum’a benzer şekilde, ağın durumu hakkında bilgi depolayabilmek için Merkle Ağacı veri yapılarını kullanıyoruz. Bu sistem verinin işlenmesi ve cebirsel aritmetiklerin işlevsel hale getirilmesinde kullanılıyor.</p><p><strong>Boojum: Tasarımdan Önizlemeye</strong></p><p>Yaklaşık bir ay önce, yeni ispat sistemimizin uçtan uca eksiksiz bir versiyonu üzerinde anlaşmaya vardık ve bu değişikliğin karmaşıklığı ve sistemin doğruluğunun ne kadar kritik olduğu göz önüne alındığında, bir dizi yürütmeye başladık. iç ve dış denetimler. Bu denetimler için birçok takımla ortaklık kurduk ve kaynak kodlarına erişmelerini sağladık. Böylece güvenlik açıkları ve sistemin stabilitesi için gerekli denetimler yapılmış oldu.</p><p><strong>Boojum: Testten Prime Time’a</strong></p><p>Yaptığımız her şeyde olduğu gibi bizim için güvenlik önce gelir. Yeni sisttem testlerinden memnun kaldığımızda bu sisteme geçmeyi ele alacağız ve bununla ilgili daha fazla ayrıntıyı önümüzdeki haftalarda ve aylarda paylaşacağız. Bu heyecan verici yükseltmeyi tamamen devreye almaya yaklaştıkça ve mevcut kanıtlama sistemi kullanımdan kaldırıldıkça, daha fazla denetim ve güvenlik incelemeleri de planlıyoruz.</p><p>Daha fazla detay için takipte kalın.</p><p><strong>REFERANSLAR</strong></p><h3>References</h3><p><em>Hamburg, M. (2015). Ed448-Goldilocks, a new elliptic curve. Cryptology ePrint Archive, Paper 2015/625.</em></p><p><em>Ben-Sasson, E., Bentov, I., Horesh, Y., &amp; Riabzev, M. (2017). Fast Reed-Solomon Interactive Oracle Proofs of Proximity. In International Colloquium on Automata, Languages, and Programming, ICALP.</em></p><p><em>Ben-Sasson, E., Bentov, I., Horesh, Y., &amp; Riabzev, M. (2018). Scalable, transparent, and post-quantum secure computational integrity. Cryptology ePrint Archive, Paper 2018/046.</em></p><p><em>Ben-Sasson, E., Goldberg, L., Kopparty, S., &amp; Saraf, S. (2019). DEEP-FRI: Sampling Outside the Box Improves Soundness. Cryptology ePrint Archive, Paper 2019/336.</em></p><p><em>Gabizon, A., Williamson, Z. J., &amp; Ciobotaru, O. (2019) Plonk: Permutations over Lagrange-bases for Oecumenical Noninteractive arguments of Knowledge. Cryptology ePrint Archive, Report 2019/953.</em></p><p><em>Grassi, L., Kales, D., Khovratovich, D., Roy, A., &amp; Rechberger, C. (2019). POSEIDON: A New Hash Function for Zero-Knowledge Proof Systems. Cryptology ePrint Archive, Paper 2019/458.</em></p><p><em>Eagen, L., Fiore, D., &amp; Gabizon, A. (2022) cq: Cached quotients for fast lookups. Cryptology ePrint Archive, Report 2022/1763.</em></p><p><em>Haböck, U. (2022) Multivariate lookups based on logarithmic derivatives. Cryptology ePrint Archive, Paper 2022/1530.</em></p><p><em>Kattis, Assimakis A., Konstantin Panarin, and Alexander Vlasov. ‘RedShift: Transparent SNARKs from List Polynomial Commitments’. (2022) In Proceedings of the ACM SIGSAC Conference on Computer and Communications Security</em></p><p><em>Grassi, L., Khovratovich, D., &amp; Schofnegger, M. (2023). Poseidon2: A Faster Version of the Poseidon Hash Function. Cryptology ePrint Archive, Paper 2023/323.</em></p><p><em>plonky2. (2023) GitHub. </em><a href="https://github.com/mir-protocol/plonky2"><strong><em>https://github.com/mir-protocol/plonky2</em></strong></a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9c3626161455" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[DYOR]]></title>
            <link>https://medium.com/@MCanzk/dyor-a528767e32f?source=rss-bc3126546d20------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a528767e32f</guid>
            <category><![CDATA[dyor]]></category>
            <category><![CDATA[cryptocurrency]]></category>
            <category><![CDATA[token]]></category>
            <category><![CDATA[zksync]]></category>
            <category><![CDATA[coins]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ZKsync Türkçe]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 10 Jul 2023 07:59:55 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-04T18:49:22.318Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1010/1*_c5jfucBLh3SIPWNzRmJAw.png" /></figure><p>Kriptonun son derece düşmanca doğası nedeniyle “DYOR” (Kendi Araştırmanı Yap) çok önemlidir. Anlaşılması gereken en önemli şeylerden biri, blok zincirlerinin “izinsiz” halka açık ağlar olduğudur. Bu, herkesin bu blok zincirin üzerine inşa edebileceği hatta onu kopyalayıp kendi versiyonunu oluşturabileceği anlamına gelir. Bu, uygulamaların yayınlanmadan önce sorumlu bir şirket tarafından incelendiği uygulama mağazaları ve web2 iş modellerinden çok farklıdır.</p><p>Kriptoda böyle bir inceleme süreci yoktur ve bu alandaki çoğu katılımcı iyi niyetli ve topluluk kuralalrına uygun hareket etse de, yapıyı kendi çıkarları için kullanmaya ve suistimal etmeye çalışan kötü aktörler de vardır.</p><p>Bu kılavuz, web3 projelerini araştırmak için temel adımları özetlemektedir, fakat ayrıntılı değildir. Bu makale eğitim amaçlıdır ve içeriğindeki herhangi bir projeyi onaylayıcı değildir. Herhangi bir yatırım kararı almadan önce kendi araştırmanızı yapabileniz için hazırlandı.</p><p><strong>1:Kripto para birimlerinin ve blockchain teknolojisinin temellerini anlayın:</strong></p><p>Araştırmanız için sağlam bir temel oluşturmak için blok zinciri, rolluplar, köprüler, merkezi olmayan finans (DeFi), akıllı sözleşmeler ve kripto para cüzdanları gibi kavramları öğrenin.<br>Ethereum web sitesi iyi bir başlangıç noktası olabilir: <a href="https://ethereum.org/en/developers/docs/intro-to-ethereum/">https://ethereum.org/en/developers/docs/intro-to-ethereum/</a><br>zkSync Era’da, yayına alınmış eğitici belgeler bulabilrisiniz: <a href="https://era.zksync.io/docs/">https://era.zksync.io/docs/</a></p><p><strong>2:Projenin hedeflerini analiz edin</strong></p><p>Bir web3 projesini analiz ederken, projenin hedefini anlamakla işe başlayın. Projenin çözmeyi amaçladığı sorunu bilin ve rekabet koşullarını göz ardı etmeyin. Rakipleri ile karşılaştırın.</p><p>Çoğu ciddi proje, projenin teknik yönlerini, hedeflerini ve yol haritasını açıklayan belgelere sahip olur. Örneğin Uniswap dokümanlarına bir göz atın; teknik inceleme, teknik belgeler ve sözlükten oluşurlar. Projenin hedeflerine nasıl ulaşmayı amaçladığını anlamak için bunları okumak ve anlamak çok önemlidir. Ana hatlarıyla belirtilen planların fizibilitesinin yanı sıra belgede netlik arayın. Bir şey net değilse, soru sorun, bilgilerin sindirilebilir, doğru ve net olduğundan emin olmak önemlidir.</p><p><strong>3: Ekibi araştır<br></strong>Ekip üyelerinin geçmişlerine, deneyimlerine ve geçmiş projelerine bakın. Proje üyeleri anonim mi yoksa saygın geliştiriciler mi (doxxed)? Ekibin çıkardığı ilk proje mi? Geçmiş başarıları nedir? Bu, projenin başarı olasılığını ölçmenize yardımcı olacaktır. Anonim ekipler tarafından oluşturulan, hiçbir kayıt ve iz olmayan projeler oldukça risklidir.</p><p><strong>4: Akıllı sözleşmeler doğrulanmış mı? Güvenlik doğrulaması yapılmış mı?</strong></p><p>Projenin kod havuzlarını ve geliştirme sürecini gözden geçirin. Sık güncellemeler ve çok sayıda katılımcı, aktif bir geliştirme ekibinin olumlu işaretleridir.<br>zkSync Era blok gezgininde, sözleşmenin “doğrulanmış” olup olmadığını kontrol edebilirsiniz. Bu bağlamda “doğrulanmış”, dağıtılan adreste çalışan akıllı sözleşme kodunun halka açık platformlarda yayınlan kodla aynı olduğunu doğrulamanızı sağlar. Örneğin, VC’nin akıllı sözleşmesi (Velocore Tokeni): <a href="https://explorer.zksync.io/address/0x85D84c774CF8e9fF85342684b0E795Df72A24908#contract">https://explorer.zksync.io/address/0x85D84c774CF8e9fF85342684b0E795Df72A24908#contract</a></p><p>Projenin akıllı sözleşmelerinin ve kod tabanının güvenli olduğundan emin olmak için saygın firmalar tarafından tamamlanmış güvenlik denetimlerine bakın. Saygın denetim firmalarının kapsamlı olmayan bir listesini aşağıda bulabilirsiniz:<br>OpenZeppelin, ConsenSys, Bit Izi, Hacken, Spearbit, Halborn, Quantstamp</p><p><strong>5: Tokenomikleri gözden geçirin:</strong></p><p>Tokenomik, bir kripto para biriminin tokenlerinin ekonomik modelini ve dağıtımını ifade eder. Tokenim faydasını, arzını, talebini, dağıtımını ve büyüme potansiyelini değerlendirin. Bu bilgi genellikle proje belgelerinde bulunur.</p><p><strong>6: Topluluğu ve ortaklıkları inceleyin:</strong></p><p>Güçlü bir topluluk ve güvenilir şirketlerle ortaklıklar, gelecek vaat eden bir projenin göstergesi olabilir. Topluluğun duyarlılığını ve katılımını gözlemlemek için projenin Telegram, Discord ve Twitter gibi sosyal medya kanallarına katılın. Topluluk üyelerine soru sormaktan çekinmeyin, ancak bilgileri her zaman eleştirel bir şekilde değerlendirin. Bu süreçte cüzdan anahtarlarınız ve güvenliğinizi riske atabilecek şeyleri başkalarıyla paylaşmayın.</p><p>Lütfen bazı projelerin botlarla takipçi sayılarını şişirebileceğini unutmayın. Kanalları/tweetleri araştırın ve gerçek etkileşim olup olmadığına bakın (örneğin 10k takipçisi olan bir sayfa için 5–20 beğeni şüphelidir.). Projeye değer ve güvenilirlik katan ortaklıklar arayın.</p><p>7: <strong>Çeşitli kaynaklar kullanın:</strong></p><p>Araştırmanızı yürütürken haber siteleri, Twitter, forumlar, bloglar ve uzman görüşleri gibi birden çok kaynağa başvurun.</p><p><strong>KAYNAK: zkSync Discord Kanalı</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a528767e32f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>