<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Nilay Ocak on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Nilay Ocak on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@Nilay_Ocak?source=rss-7a97a67f62cf------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*PPYKE4_2yv9A1XKQPIDl7w.jpeg</url>
            <title>Stories by Nilay Ocak on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@Nilay_Ocak?source=rss-7a97a67f62cf------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 17:29:58 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@Nilay_Ocak/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[The Summer I Turned Pretty: Bir “Mahçup Haz” Üzerinden UX Analizi]]></title>
            <link>https://medium.com/@Nilay_Ocak/the-summer-i-turned-pretty-bir-mah%C3%A7up-haz-%C3%BCzerinden-ux-analizi-9ccce34c28d8?source=rss-7a97a67f62cf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9ccce34c28d8</guid>
            <category><![CDATA[nielsen-heuristics]]></category>
            <category><![CDATA[cultural-analysis]]></category>
            <category><![CDATA[thesummeriturnedpretty]]></category>
            <category><![CDATA[tv-series]]></category>
            <category><![CDATA[ux]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nilay Ocak]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 31 Oct 2025 11:49:08 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-10-31T11:59:22.911Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*YQNPIjIjYlRYZ6IsqpokeQ.jpeg" /></figure><p>25 yıllık beyaz yakalı hayatıma bu yılın Ocak ayında nokta konulmasıyla birlikte, bugüne kadarki en sakin ve belki de “mahçup hazlarıma” (guilty pleasures) en fazla zaman ayırdığım bir yaz tatili geçirdim.</p><p>“Mahçup hazlar” derken neyi kastediyor bu kadın, diye düşünenler olabilir. Bu ifade genellikle çılgın romantik diziler izlemek, çocukluk çizgi filmlerini hâlâ seyretmek, gece yarısı abur cubur yemek, popüler kültür ya da arabesk şarkılara gizlice eşlik etmek gibi — kişinin keyif aldığı ama aynı zamanda biraz “utandığı” veya “itiraf etmekte tereddüt ettiği” alışkanlıkları tanımlar. Kısacası, <strong>mahçup haz</strong>; insanın kendine küçük bir kaçamak olarak gördüğü, keyif aldığı ama başkalarıyla paylaştığında “ufak bir utanç” hissettiği zevklerdir. Susan Sontag, ünlü ‘Notes on Camp’ yazısında, kültürün ciddiye alınmayan yanlarından zevk almanın aslında çok özel bir estetik tavır olduğunu söyler. Ona göre, bazen abartılı, kitsch ya da ‘hafif’ görülen şeylerden keyif almak suç değil; tam tersine hayatın renklerini çoğaltan bir seçimdir.</p><h4><strong>Yazın Mahçup Hazzı: <em>The Summer I Turned Pretty</em></strong></h4><p>Bu kadar uzun bir açıklamayı neden yaptım? Çünkü bu yaz ben de tam bir mahçup haz örneği olan, özellikle 3. sezonuyla “binge watching” kültürünü bir kenara bıraktıran ve tüm dünyada ciddi bir izleyici kitlesi (fandom) yaratan <a href="https://www.imdb.com/title/tt14016500/"><strong>The Summer I Turned Pretty</strong></a> dizisine tabir-i caizse <em>düştüm</em>. 🙂</p><p>Bilmeyenler için: The Summer I Turned Pretty, Amerikalı yazar <strong>Jenny Han</strong>’ın aynı isimli genç yetişkin roman üçlemesinden Amazon Prime için uyarlanmış bir yapım. Hikâye, bir kızın (Belly) iki erkek kardeş (Conrad ve Jeremiah) arasında kaldığı aşk üçgeni etrafında döner. Ancak dizi yalnızca romantik bir hikâye değildir; annelerle çocukları arasındaki değişen ilişkileri ve güçlü kadın dostluklarını da işler.</p><p>Merak edenler 3 sezonu da <a href="https://www.primevideo.com/detail/The-Summer-I-Turned-Pretty/0KAW4T6OOSAPQJVCFDCOXNLGJU">Amazon Prime’d</a>a bulabilir. Not: <em>#reklam değildir</em>. 🙂</p><h3>UX Tasarımcısı Gözüyle Bir Yaz Dizisi</h3><p>Yazın bolca olan boş zamanlarımdan birinde ben de diziyi izledim, hızla bitirdim. Hatta kızımın kütüphanesinde duran üçlemeyi de okudum. Sonra mesleki deformasyon (🙂) devreye girdi ve “Ben bu diziyi neden UX perspektifinde ele alıp bir heuristic analiz yapmıyorum?” dedim. Ve böylece ortaya bu yazı çıktı.</p><p>Jacob Nielsen’in yazılım ve arayüz tasarımı için geliştirdiği <a href="https://www.nngroup.com/articles/ten-usability-heuristics/"><strong>10 Kullanılabilirlik İlkesi</strong></a><strong>’</strong>nin, bir hikâyenin ne kadar kolay <em>tüketilebilir</em> ve <em>anlaşılabilir</em> olduğunu analiz etmek için de uyarlanabileceğini düşündüm.</p><p>İşte dizinin (bana göre) başarısını açıklayan, Nielsen’ın ilkelerinden uyarlanmış analizim :</p><h4>1. Sistem Durumunun Görünürlüğü (Visibility of System Status)</h4><p>Kullanıcılar her zaman sistemin ne yaptığını bilmeli, uygun geri bildirimler almalıdır.</p><p>Dizi, hikâyenin gidişatı hakkında izleyiciyi asla karanlıkta bırakmaz. Karakterlerin duygusal durumları açık ve sürekli görünürdür: Conrad’ın içine kapanıklığı, Jeremiah’ın neşesi, Belly’nin kararsızlığı — her sahnede net biçimde aktarılır. İzleyici hiçbir zaman “ne oluyor?” diye boşlukta kalmaz.<br>Her bölümde kullanılan iç ses (narration), karakterlerin duygusal durumları ve motivasyonları hakkında net ipuçları verir. Aşk üçgeninin durumu her an bellidir; izleyici kafa karışıklığı yaşamaz, aksine hikâyeyle daha derin bir bağ kurar. Bu şeffaflık, izleyicinin kendini güvende ve hikâyenin akışına hâkim hissetmesini sağlar.</p><h4>2. Sistem ile Gerçek Dünya Arasındaki Eşleşme (Match Between System and the Real World)</h4><p>Sistem, kullanıcıların kendi dünyasında kullandığı kelimeleri, kavramları ve metaforları kullanmalıdır.</p><p>Dizi, gerçekçi ve samimi bir yaz tatili deneyimini çok başarılı biçimde yansıtır. Aile bağları, ilk aşkın heyecanı, ergenliğin geçiş hâlindeki gri duyguları ve mekânların (yazlık ev, plaj, kamp ateşi) o tanıdık atmosferi, izleyicinin kendi anılarıyla kolayca eşleşir. Karakterlerin dili, kıyafetleri ve yaşam tarzları abartıdan uzak, tanıdık ve inandırıcıdır. Bu da izleyiciye, diziyi izlemekten çok sanki o yazın bir parçasıymış gibi hissettiren bir deneyim sunar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/678/1*O2cifNOWtuWJ1ZSfe23B-w.jpeg" /></figure><h4>3. Kullanıcı Kontrolü ve Özgürlüğü (User Control and Freedom)</h4><p>Kullanıcılar, istemeden bir eylem yaptıklarında kolayca geri dönebilmelidir.</p><p>Bir izleyici diziyi elbette kontrol edemez; ancak bu yapım izleyiciye duygusal yolculuğu üzerinde bir tür kontrol hissi verir. Her iki ilişkiye de kapı aralayarak seyircinin aktif şekilde “ship” seçmesini sağlar. Böylece izleyiciler arasında <strong>Team Conrad</strong> ve <strong>Team Jeremiah</strong> olarak ikiye ayrılmış kamplar oluşur. Bu, izleyicinin hangi karakteri destekleyeceğine dair seçim yapmasına ve bu seçimi sosyal medyada tartışmasına olanak tanır. İzleyici, hikâyenin pasif alıcısı olmaktan çıkar, adeta akışa yön veriyormuş gibi bir etkileşim kurar. (Bu arada ben Team Jeremiah’ım 🙂)</p><h4>4. Tutarlılık ve Standartlar (Consistency and Standards)</h4><p>Kullanıcılar farklı durumlarda farklı kelimelerin veya eylemlerin aynı anlama gelmesini beklememelidir.</p><p>Her sezon aynı yazlık mekân, aynı aile dinamikleri ve tekrar eden ritüeller (doğum günü kutlamaları, plaj sahneleri vb.) kullanılır. Dizinin tonu, karakter davranışları ve hikâye yapısı son derece tutarlıdır.<br> Belly’nin kararsızlığı, Conrad’ın içine kapanıklığı, Jeremiah’nın neşesi gibi karakter özellikleri sezonlar boyunca sabit kalır. Dizinin nostaljik-romantik atmosferi, müzik seçimleri (özellikle Taylor Swift şarkılarının kullanımı) ve görsel estetiği de bu tutarlılığı pekiştirir. Bu öngörülebilirlik, izleyiciye güven ve huzur verir; karmaşıklıktan uzak, rahatlatıcı bir izleme deneyimi sunar.</p><h4>5. Hata Önleme (Error Prevention)</h4><p>Kullanıcıların hata yapmasını engelleyecek şekilde tasarım yapılmalıdır.</p><p>Dizi, izleyicinin hikâyeyi yanlış anlamasını veya kafasının karışmasını önler. Çok fazla yan karakter ya da karmaşık olay örgüsü yoktur. Ana hikâye, aşk üçgeni ve Belly’nin büyüme süreci etrafında döner. Bu “minimalist hikâye tasarımı” sayesinde izleyici ana karakterlere odaklanabilir ve duygusal gelişimlerini kolayca takip eder.</p><h4>6. Hatırlama Yerine Tanıma (Recognition Rather Than Recall)</h4><p>Kullanıcıların önceki bilgileri hatırlamak yerine, onları tanıyabilmeleri sağlanmalıdır.</p><p>Dizi, izleyicinin hatırlamak yerine tanımasını kolaylaştırır. Olayların öncesini anlatmak veya hatırlatmak için sık sık flashback sahneleri ve semboller (sonsuzluk kolyesi, yazlık evin verandası, oyuncak ayı Junior Mint vb.) kullanılır. Ana karakterlerin iç sesi, olaylar arasında köprü kurarak izleyicinin hafızasını tazeler. Böylece izleyici hikâyeye kaldığı yerden kolayca devam eder.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*G5KnDJi2rSDDShk_H7h91Q.jpeg" /></figure><h4>7. Kullanım Esnekliği ve Verimliliği (Flexibility and Efficiency of Use)</h4><p>Hem deneyimli hem de acemi kullanıcılar için seçenekler sunulmalıdır.</p><p>Dizi hem “acemi” hem de “deneyimli” izleyiciye hitap eder. Gençler için “ilk aşkın heyecanı”, yetişkinler için “gençliğe özlem” işlevi görür.<br> Kitap serisini okumamış biri basitçe romantik gençlik dramasının tadını çıkarabilir; kitapları okumuş veya dizinin fanı olanlar ise sembolleri, şarkı sözlerindeki göndermeleri ve kitapla farkları keşfederek daha derin bir deneyim yaşar.</p><h4>8. Estetik ve Minimalist Tasarım (Aesthetic and Minimalist Design)</h4><p>Bir arayüz, gereksiz veya alakasız bilgilerden arındırılmış, estetik açıdan hoş olmalıdır.</p><p>Dizinin güneş ışığına boğulmuş pastel tonları, okyanus manzaraları ve yazlık evin sıcak atmosferi izleyiciye anında nostalji ve huzur hissi verir. Bu görsel “minimalizm”, dikkati dağıtmaz; izleyiciyi hikâyenin içine çeker. Hikâye, karmaşık yan olaylarla boğulmaz; sade yapısı izleyicinin karakterlerin duygusal yolculuğuna odaklanmasını sağlar.</p><h4>9. Kullanıcıların Hataları Tanımasına, Teşhis Etmesine ve Kurtulmasına Yardımcı Olma (Help Users Recognize, Diagnose, and Recover from Errors)</h4><p>Arayüzler sorunları açıkça iletmeli ve kullanıcıların anlayacağı yalın bir dille hata mesajlarını göstermelidir.”</p><p>Bir izleyici bir karakterin motivasyonunu yanlış anladığında, dizi adeta bir yardım sistemi gibi çalışır. Belly’nin iç sesi yaptığı hareketin ardındaki duygusal karmaşayı “teşhis eder.” Karakterler arasındaki açık diyaloglar, yanlış anlaşılmaları doğrudan ele alarak izleyicinin duygusal olarak “iyileşmesine” yardımcı olur.</p><h4>10. Yardım ve Dokümantasyon (Help and Documentation)</h4><p>Bir sistemin, kullanıcıların sorunlarını çözebileceği ve daha fazlasını öğrenebileceği kolay erişilebilir bir yardım sistemi olmalıdır.</p><p>Bir dizide doğrudan bir “yardım menüsü” olmasa da, bu işlev fandom kültürü ve sosyal medya etkileşimi üzerinden işler. İzleyiciler Twitter’da “Team Conrad vs. Team Jeremiah” tartışmalarına katılır, TikTok’ta sahne analizleri yapar, Reddit’te teoriler üretir. Bu kullanıcı içerikleri, dizinin derin katmanlarını anlamaya ve karakter motivasyonlarını çözümlemeye yardımcı olur. Dizi, izleyiciyi pasif bir seyirci olmaktan çıkarıp aktif bir yorumcuya dönüştürür; böylece dolaylı bir destek sistemi yaratır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6Pv4jRKgE8RKRYgEZ1oLFw.jpeg" /></figure><p><strong>Sonuç: Duygusal Erişilebilirliğin Gücü</strong></p><p>Nielsen’ın ilkeleriyle bakıldığında <em>The Summer I Turned Pretty</em>’nin başarısı sadece romantik bir hikâye anlatmasından gelmiyor. Dizi, karmaşıklıktan uzak, tanıdık ve duygusal olarak erişilebilir bir deneyim tasarlıyor.</p><p>İzleyiciler bu nedenle sadece diziyi izlemiyor, aynı zamanda hissediyor ve tekrar tekrar o yazın içine dönmek istiyor.</p><p>Çünkü iyi bir kullanıcı deneyimi gibi, iyi bir hikâye de anlaşılmayı kolaylaştırır, duygusal bağ kurmayı mümkün kılar. <em>The Summer I Turned Pretty</em>, izleyicisini sadece karakterlerle değil, kendi gençlik halleriyle de buluşturuyor.</p><p>Sonuçta hepimiz, bir zamanlar olduğumuz kişiye ve o yazın içindeki hâlimize yeniden bağlanmak istiyoruz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9ccce34c28d8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yaşlanan Türkiye: Ürün ve Servis Tasarımında Dönüşüm İhtiyacı]]></title>
            <link>https://medium.com/@Nilay_Ocak/ya%C5%9Flanan-t%C3%BCrkiye-%C3%BCr%C3%BCn-ve-servis-tasar%C4%B1m%C4%B1nda-d%C3%B6n%C3%BC%C5%9F%C3%BCm-i%CC%87htiyac%C4%B1-9fd6b249e2c5?source=rss-7a97a67f62cf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9fd6b249e2c5</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Nilay Ocak]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 08 Feb 2025 14:28:58 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-02-08T14:35:23.731Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*JxxBFVtBxfaWeWieWWlBsQ.jpeg" /></figure><p>Geçtiğimiz Ocak ayında, AgeSA’nın “T<strong>ürk toplumunun yaşlılık dönemine hazırlanmasına rehber olmak ve toplumdaki negatif yaşlılık algısını pozitife çevirmek</strong>” hedefiyle başlattığı ve Türkiye’deki tek <strong>yaşlılık odaklı Kurumsal Sosyal Sorumluluk projesi </strong>olan <a href="https://heryasta.org/"><strong>Her Yaşta</strong></a> projesinin 5. yılı dolayısıyla, Core Research Institute tarafından yapılan <a href="https://heryasta.org/wp-content/uploads/2024/11/Arastirma.pdf"><strong>Türkiye Nasıl Yaşlanıyor?</strong></a> araştırmasının STK ve kurum temsilcileriyle paylaşıldığı ve sonrasında soru-cevap seansı düzenlenen bir çevrimiçi etkinliğe katıldım. Bir süredir benim de üzerinde düşündüğüm bir konuda yapılmış kıymetli bir araştırmayı dinleme fırsatını kaçırmak istemedim.</p><p>Yaklaşık 2 yıl önce Amazon’un ileri yaştaki kullanıcıların yapay zekâ destekli sanal asistan çözümü Alexa’yı daha etkin kullanabilmesi için düzenlediği “<a href="https://alexaskillsaging.devpost.com/"><strong>Amazon Alexa Skills Challenge: Aging &amp; Engaging</strong></a>” hackathon duyurusunu gördüğümden beri bu konu oldukça ilgimi çekiyor. (Tabii bunun artık neredeyse 50 yaşına gelmiş olmamla hiç alakası yok 🙂)</p><p>Aynı dönemlerde (belki de tamamen algıda seçicilikten) hem dünyanın hem de Türkiye’nin yaşlanıyor olduğuna dair haberler ve araştırmalar görmeye başladım. Bu haberler ve araştırmalar <strong>ürün ve deneyim tasarımında eşitlik ve kapsayıcılığı </strong>önemseyen biri olarak, azalan nüfusla birlikte tüm dünyanın giderek yaşlanıyor olmasının <strong>ürün ve servis tasarımı konusunda büyük bir değişim süreci </strong>getireceğine düşünmeme yol açtı.</p><p><strong>Yaşlanan nüfus</strong> sadece demografik bir değişim değil aynı zamanda <strong>pazar dinamiklerini, kullanıcı ihtiyaçlarını ve teknolojik uyum sürecini</strong> de etkileyen bir faktör. Ayrıca bunun <strong>pazarlamacılar, ürün yöneticileri ve servis tasarımcıları</strong> için yepyeni fırsatlar ve daha önce düşünülmemiş zorluklar sunacağına inanıyorum.</p><p><strong>Yaşlanma Verileri: Türkiye’nin Gittikçe Yaşlanan Profili</strong></p><p>Bugün, nispeten genç ve teknolojiye yatkın kişiler hedeflenerek geliştirilen ürünlerin, tasarlanan arayüzlerin <strong>gittikçe yaşlanan kullanıcılarının ihtiyaçları, beklentileri ve engelleri</strong> göz önünde bulundurularak yeniden ele alınması gerekecek. Buna şimdiden kafa yormakta fayda var. Etkinlikte paylaşılan araştırmaya göre <strong>65 yaş ve üzeri nüfusun 2050 yılı itibarıyla %14&#39;ten %21&#39;e çıkması </strong>bekleniyor. Bu da nüfusun <strong>beşte birinin</strong> yaşlılardan oluşacağı anlamına geliyor. Ayrıca 80 yaş ve üzeri bireylerin sayısının hızla arttığı görülüyor.</p><p>Yaşlanan nüfusun <strong>daha fazla sağlık hizmeti, yaşam konforu, teknolojiye erişim ve sosyal ihtiyaçlar</strong> talep edeceği açık. Bu nedenle ürün ve servis tasarımlarının ileri yaştaki kullanıcılar için nasıl şekilleneceğini, nasıl daha erişilebilir hale getirileceğini ve onları nasıl daha etkili bir şekilde hedefleyeceğimizi sorgulamaya başlamanın zamanı çoktan geldi.</p><p><strong>Peki, Ürün ve Servis Tasarımında Ne Değişecek?</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*1zzzWa6OLHKhSRJiUl0l-w.png" /></figure><p>Yaşlanan kullanıcı kitlesiyle daha verimli bir etkileşim kurmak, sadece bir zorunluluk değil, aynı zamanda <strong>yeni bir pazar yaratma fırsatı.</strong> İleri yaştaki kullanıcılar, ürün ve hizmetleri kullanırken karşılaştıkları zorluklar ve ihtiyaçlar açısından farklılıklar gösteriyor.</p><ol><li><strong>Erişilebilirlik ve Kullanılabilirlik</strong>: İleri yaştaki kullanıcıların çoğu, göz ve işitme problemleri gibi fiziksel zorluklarla karşılaşıyor. Bu da, ürünlerin erişilebilirliğini artırmayı gerektiriyor. Daha <strong>büyük yazılar, sesli yanıtlar, basitleştirilmiş arayüzler</strong> gibi tasarımlar bu hedef kitle için kritik öneme sahip. Bu aşamada, arayüzlerin erişilebilirlik kriterlerini karşılayıp karşılamadığına <strong>hem tasarımcıların hem de geliştiricilerin</strong> daha fazla dikkat etmesi gerekiyor. Bu sadece <strong>ileri</strong> <strong>yaştaki kullanıcıları</strong> değil, <strong>görme engelli, renk körü gibi farklı engelleri olan kullanıcıları </strong>da kapsayacağı için oldukça önemli. Örneğin, <strong>bir mobil uygulama tasarımı</strong> yaparken, görsel ve sesli geri bildirimlerin birlikte kullanılması, ileri yaştaki kullanıcıların fiziksel bariyerleri aşarak rahatça etkileşime girmesini sağlayabilir.</li><li><strong>Sosyal Bağlantılar</strong>: Yaşlanan kitlenin büyük bir kısmı <strong>yalnızlık hissiyle mücadele</strong> edebiliyor. Bu nedenle, <strong>sosyal etkileşim sağlayan ürünler ve servisler</strong> önemli hale geliyor. Pazarlama stratejileri de bu yönü göz önünde bulundurarak, <strong>yalnızlık ve topluluk duygusu üzerine</strong> odaklanmalı. İleri yaştaki bireylerin dijital platformlarda daha fazla yer alabilmesi için, <strong>uygulamaların basitleştirilmesi ve topluluk kurma fırsatlarının sunulması </strong>önemli.</li><li><strong>Sağlık ve Güvenlik</strong>: Yaşlanan nüfus, <strong>sağlık hizmetleri ve güvenlik ihtiyaçlarını daha fazla vurguluyor.</strong> Bu da, sağlık takibi yapabilen, güvenli ve rahat kullanım sunan ürünlerin artmasını gerektiriyor. <strong>Sağlık odaklı ürünler için, giyilebilir teknolojiler ya da akıllı ev sistemleri </strong>gibi çözümler, ileri yaştaki bireylerin sağlıklı ve güvenli bir yaşam sürmesini sağlayabilir.</li></ol><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FLN_--egst3s%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DLN_--egst3s&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FLN_--egst3s%2Fhqdefault.jpg&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/636c448e51ce713489d2ede2973dccd1/href">https://medium.com/media/636c448e51ce713489d2ede2973dccd1/href</a></iframe><p><strong>Yaşlanan Kullanıcılar İçin Tasarımda Dikkat Edilmesi Gerekenler</strong></p><ul><li><strong>İçerik ve Mesajlaşma</strong>: İleri yaştaki kullanıcıların değer verdiği konulara hitap etmek, doğru mesajı vermek için kritik. Nostaljik ve samimi dil kullanmak, duygusal bağ kurmayı kolaylaştırabilir.</li><li><strong>Sosyal İhtiyaçlar</strong>: İleri yaştaki bireylerin çoğu, yalnızlık hissiyle mücadele ediyor. Bu noktada, bağlantı kurma ve topluluk oluşturma sağlayan hizmetler çok önemli.</li><li><strong>Teknoloji ve Eğitim</strong>: Yaşlanan kullanıcıların teknolojiyi nasıl kullandığı da farklılık gösterebilir. Ürünlerin ve servislerin, kolay kullanım ve eğitim gereksinimleri göz önünde bulundurularak tasarlanması faydalı olacaktır. Bunun için de kullanıcı araştırmalarına dahil ettiğimiz kullanıcıların ya da oluşturduğumuz personaların içinde artık ileri yaşlardaki kişilerin de yer alması kritik</li></ul><p>Sonuç olarak, yaşlanan Türkiye’nin ihtiyaçlarını karşılamak için yenilikçi ürünler ve servisler sunmak, hem pazarın büyümesi hem de kullanıcıların yaşam kalitesinin artırılması için büyük bir fırsat. Ürün yöneticileri, pazarlamacılar ve servis tasarımcıları, bu dönüşümü göz önünde bulundurmalı ve tasarımlarını buna göre şekillendirmelidir. <strong>Yaşlanan kullanıcı kitlesine hitap etmek, doğru ürün ve deneyim tasarımı ile mümkün olabilir.</strong></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FuP6IbeggAeo%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DuP6IbeggAeo&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FuP6IbeggAeo%2Fhqdefault.jpg&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/093ef111770c95909c3fa2ca96510ce3/href">https://medium.com/media/093ef111770c95909c3fa2ca96510ce3/href</a></iframe><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9fd6b249e2c5" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bir Ürünün Kullanıcı Deneyimini Ölçmek İçin 3 Pratik Yöntem]]></title>
            <link>https://medium.com/@Nilay_Ocak/bir-%C3%BCr%C3%BCn%C3%BCn-kullan%C4%B1c%C4%B1-deneyimini-%C3%B6l%C3%A7mek-i%CC%87%C3%A7in-3-pratik-y%C3%B6ntem-068bf759d3d0?source=rss-7a97a67f62cf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/068bf759d3d0</guid>
            <category><![CDATA[user-experience-research]]></category>
            <category><![CDATA[user-testing]]></category>
            <category><![CDATA[metrics]]></category>
            <category><![CDATA[product-management]]></category>
            <category><![CDATA[product-design]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nilay Ocak]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 03 Feb 2025 10:36:15 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-02-03T10:36:15.159Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>Farklı sektörlerde dijital ürünler ve kanalları yönetmiş, kullanıcı deneyimi tasarımı süreçlerinden sorumlu olmuş biri olarak kullanıcı deneyimini (UX) tasarlamak kadar ölçmenin de ne kadar kritik olduğunu defalarca deneyimledim.</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-8dlDHxWcu25ukVGqNu0nw.jpeg" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@uxindo?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">UX Indonesia</a> on <a href="https://unsplash.com/photos/person-using-macbook-pro-on-white-table-2NDWFiD0UMM?utm_content=creditCopyText&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=unsplash">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Çalıştığım organizasyonlarda kimi zaman UX araştırmalarına odaklanan ayrı bir ekip olmadığında, bu ölçüm süreci genellikle zorlayıcı hale gelebiliyordu. Özellikle bu tip organizasyonlarda UX ekipleriyle desteklenmeyen ürün yöneticilerinin, birden fazla alanda uzmanlaşması beklenen ve zamanla yarışan kişiler olarak, kapsamlı kullanıcı araştırmalarına odaklanmak ve araştırmaları yapabilmek için yeterli zamanı ayırmakta zorlandıklarını da gözlemledim.</p><p>Ancak bu, <strong>kullanıcı geri bildirimlerini toplamaktan vazgeçmek veya sadece içgüdülere güvenerek karar almak zorunda olduğumuz anlamına gelmemeli</strong>. Aksine, doğru <strong>metrikler</strong> ve pratik <strong>ölçüm yöntemleri</strong> sayesinde kullanıcı deneyimini veriye dayalı bir şekilde değerlendirmek kısıtlı zamanı olan ve/veya küçük ekiplerde de mümkün.</p><p>Bu yazıda, geçmiş deneyimlerim sırasında sıkça kullandığım ve özellikle <strong>UX ekibi olmayan organizasyonlarda da oldukça işe yaradığını </strong>gördüğüm üç pratik yöntemi paylaşmak istiyorum:</p><ol><li><strong>Görev Bazlı Ölçümler</strong></li><li><strong>Geriye Dönük Değerlendirme Anketleri</strong></li><li><strong>Sezgisel (Heuristic) Kullanılabilirlik Analizi</strong></li></ol><p>Bu yöntemlerin ekiplere <strong>tasarım değişikliklerinin kullanıcı deneyimini nasıl etkilediğini analiz etme, ürünün zaman içinde gelişimini takip etme ve yeri geldiğinde kendi kullanıcı deneyimimizi rakiplerle veya sektör standartlarıyla karşılaştırabilme </strong>imkanlarını sağladığını söyleyebilirim.</p><h3>1. Görev Bazlı Ölçümler</h3><p>💡 <strong>Ne yapıyorum?<br></strong>Kullanıcılara ürünle ilgili belirli görevleri (örneğin QR kod ile ödeme yapma, para transferi, ürün arama vb.) vererek, bu görevleri <strong>ne kadar kolay veya zor tamamladıklarını</strong> gözlemliyorum.</p><p>🔍 <strong>Nasıl uyguluyorum?<br></strong>Bu tür testleri, laboratuvar ortamı gerektirmeden uzaktan da gerçekleştirmek mümkün. Maze, UserTesting, Uservision gibi platformları kullanarak kullanıcıların görevleri tamamlamasını izleyebilir ve süreci kaydedebilirim. Ya da sokağa çıkıp gerilla yöntemiyle potansiyel kullanıcılarıma denetebilirim <em>(Bu çalışmayı son olarak geçtiğimiz yıl, Pluxee tüketici uygulamasındaki mevcut bir dikeyin yeni tasarımlarını prototip haline getirerek ofis binamızdaki diğer firma çalışanlarıyla yapmıştık ve bu sayede tasarım kararlarımızı gözden geçirmemiz, iyileştirmemiz için çok faydalı sonuçlar elde ettik)</em></p><p>📊 <strong>Hangi metrikleri ölçüyorum?</strong></p><ul><li><strong>Görev Tamamlama Oranı</strong>: Kullanıcılar görevi başarıyla tamamlayabildi mi?</li><li><strong>Görev Süresi</strong>: Tamamlamaları ne kadar sürdü?</li><li><strong>Görev Zorluğu</strong>: Kullanıcılar ne kadar zorlandı?</li></ul><p>Bu yöntem, <a href="https://www.nngroup.com/articles/ten-usability-heuristics/"><strong>Jakob Nielsen’in Kullanılabilirlik İlkeleri</strong> </a>doğrultusunda kullanıcı deneyiminin temel yönlerini anlamama yardımcı oluyor.</p><p><strong>Gereksinimler</strong></p><p>Çalışan bir ürüne ihtiyaç var mı? ✅ Evet</p><p>Kullanıcılara erişim gerekli mi? ✅ Evet</p><p>Maliyet 💰 Yüksek</p><p>Operasyonel Zorluk 🔧 Yüksek</p><h3>2. Geriye Dönük Değerlendirme Anketi</h3><p>💡 <strong>Ne yapıyorum?<br></strong>Kullanıcılardan, ürünü kullandıktan sonra deneyimlerini hatırlamalarını ve bir anket aracılığıyla değerlendirmelerini istiyorum.</p><p>🔍 <strong>Nasıl uyguluyorum?<br></strong>Bu süreci, <strong>e-posta, push bildirimleri veya sayfa içi açılır pencereler</strong> ile destekleyerek yönetiyorum. Kullanıcılardan <a href="https://youtu.be/UMv_OW9__qY?si=hOsfnvtyGVeP3JRC"><strong>SUS (Sistem Kullanılabilirlik Ölçeği)</strong> </a>gibi standartlaştırılmış sorularla geri bildirim toplamayı tercih ediyorum, ancak bazen <strong>NPS</strong> gibi özel sorular da ekleyebiliyorum. Özellikle <strong>SUS gibi yöntemler </strong>kullanıcılardan topladığımız yanıtları <strong>sayısal verilere</strong> dökebilmek için çok yararlı oluyor <em>(Pluxee tüketici uygulaması için ekibimle beraber çeşitli segmentlere ayırdığımız tüketicilerimize push bildirimi ile SUS anketi çıkarak ölçümler yapıyorduk. Bu yazıyı hazırlarken konuştuğum sevgili arkadaşım, çok deneyimli bir UX araştırmacısı olan </em><a href="https://www.linkedin.com/in/gizemunaler/"><em>Gizem Ünaler</em></a><em> ise SUS yerine </em><a href="https://blucado.com/umux-lite-a-detailed-insight-on-the-umuxs-kid/"><em>UMUX-Lite</em></a><em> kullanarak bu ölçümleri yaptığını paylaştı, özetle pek çok anket kullanmak mümkün)</em></p><p>📊 <strong>Hangi metrikleri ölçüyorum?</strong></p><ul><li><strong>Algısal Kullanılabilirlik</strong>: Kullanıcılar ürünü ne kadar kolay kullandığını düşünüyor?</li><li><strong>Algısal Faydalılık</strong>: Ürün, ihtiyaçlarını ne kadar karşılıyor?</li><li><strong>Davranışsal Niyet</strong>: Kullanıcı ürünü tekrar kullanmayı düşünüyor mu?</li></ul><p>Bu yöntem, <strong>ürün kullanımından sonra kullanıcıların duygusal ve algısal tepkilerini anlamamı sağlıyor</strong>.</p><p><strong>Gereksinimler</strong></p><p>Çalışan bir ürüne ihtiyaç var mı? ❌ Hayır</p><p>Kullanıcılara erişim gerekli mi? ✅ Evet</p><p>Maliyet 💰 Düşük</p><p>Operasyonel zorluk 🔧 Düşük</p><h3>3. Sezgisel (Heuristic) Kullanılabilirlik Analizi</h3><p>💡 <strong>Ne yapıyorum?<br></strong>Ürünü, uzman bakış açısıyla önceden belirlenmiş <strong>kullanılabilirlik ilkelerine</strong> göre analiz ediyorum. Burada amaç, <strong>gerçek kullanıcılarla test yapmadan önce karşılaşabilecekleri olası zorlukları tahmin etmek</strong>.</p><p>🔍 <strong>Nasıl uyguluyorum?<br></strong>Ürünün temel işlevlerini, <a href="https://www.nngroup.com/articles/ten-usability-heuristics/"><strong>Nielsen’in 10 Kullanılabilirlik İlkesi</strong></a> ve <a href="https://www.decodingresearch.com/heuristic-evaluation-template"><strong>sezgisel analiz kontrol listeleri</strong> </a>ile değerlendiriyorum. Bu sayede, kullanıcıların zorlanabileceği noktaları önceden belirleyip geliştirme sürecine daha erken aşamada yön verebiliyorum. <em>(Bu yöntemi özellikle danışmanlık verdiğim ve UX ekibi kurmak, araştırma yapmak/yaptırtmak için yeterli bütçesi olmayan başlangıç aşamasındaki girişimlerin ürünleri için kullanıyorum)</em></p><p>📊 <strong>Hangi metrikleri ölçüyorum?</strong></p><ul><li><strong>Zorluk Seviyesi</strong>: Kullanıcıların belirli adımları ne kadar zorlayıcı bulabileceği.</li><li><strong>Hedeflenen Görevler</strong>: Kullanıcıların hangi görevlerde en çok sorun yaşayabileceği.</li><li><strong>Zihinsel Çaba</strong>: Kullanıcıların görevi tamamlamak için ne kadar çaba harcayacağı.</li></ul><p>Bu yöntem, <strong>ürünü kullanıcılar karşısına çıkarmadan önce iyileştirmeler yapmama yardımcı oluyor</strong>.</p><p><strong>Gereksinimler</strong></p><p>Çalışan bir ürüne ihtiyaç var mı? ❌ Hayır</p><p>Kullanıcılara erişim gerekli mi? ❌ Hayır</p><p>Maliyet💰 Düşük</p><p>Operasyonel zorluk 🔧 Orta</p><h3>Sonuç</h3><p>Bu üç yöntem, <strong>kullanıcı deneyimini daha sistematik bir şekilde değerlendirmeye</strong> ve ürünleri daha veriye dayalı kararlarla iyileştirmeye yardımcı oluyor.</p><p>Özetle:<br>✔️ <strong>Görev Bazlı Ölçümler</strong>, ürünün kullanılabilirliğini gerçek görevler üzerinden test etmek için harika bir yöntem.<br>✔️ <strong>Geriye Dönük Değerlendirme Anketleri</strong>, kullanıcı algısını ölçmek ve deneyimi anlamak için etkili.<br>✔️ <strong>Sezgisel Kullanılabilirlik Analizi</strong>, uzman bakış açısıyla potansiyel sorunları erkenden tespit etmeye yardımcı oluyor.</p><p>UX ekibi olmadan da kullanıcı deneyimi ölçülebilir. <strong>Önemli olan doğru metrikleri belirlemek ve bunları süreçlerimize entegre etmek.</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=068bf759d3d0" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kusursuz bir müşteri deneyimi mümkün mü?]]></title>
            <link>https://medium.com/@Nilay_Ocak/kusursuz-bir-m%C3%BC%C5%9Fteri-deneyimi-m%C3%BCmk%C3%BCn-m%C3%BC-8f9caf85f663?source=rss-7a97a67f62cf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8f9caf85f663</guid>
            <category><![CDATA[user-experience]]></category>
            <category><![CDATA[service-design]]></category>
            <category><![CDATA[customer-experience]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nilay Ocak]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 10 Jan 2019 07:19:18 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-01-10T07:21:18.928Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Geçtiğimiz hafta sonu internet haber portallarından birinde okuduğum bir makalede, bir havayolu şirketinin, yılbaşı gecesi kötü hava koşulları nedeniyle uçuşlarını son dakikada iptal ettiğinden ve yolcularına bu bilgiyi herkes alanda check-in için beklerken verdiğinden; yer görevlilerinin de bu devasa mutsuz müşteri yığınını “memnun müşteri haline dönüştürmek” konusunda ne kadar zorlandıklarından bahsediyor ve konuyu biraz da “çalışan hakları” özelinde değerlendiriyordu.</p><p>Ben de bu makale sayesinde “Müşteri Odaklı Yaklaşım” ve buna bağlı olarak “Müşteri Deneyimi” kavramlarının içlerini ne kadar başarılı biçimde doldurabiliyoruz diye düşünmeye başladım.</p><p>Bu kavram bizim için sadece bir “marketing” malzemesi mi; müşteri odaklı olalım derken müşterilerimizi içi boş vaatlerle talepkar ve saldırgan birer çocuğa mı dönüştürüyoruz?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5-5gaEdDlwSE9gNGyU84Cw.jpeg" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/photos/11tff4dfKDo?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">rawpixel</a> on <a href="https://unsplash.com/search/photos/customer?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></figcaption></figure><h3>Müşteri Gerçekten “Kral” mı?</h3><p>“Müşteri Odaklı Yaklaşım”, özellikle yurtdışında ağır sanayi hamlelerinin yavaşlamaya, internet ve diğer teknolojilerin gelişmeye başladığı; büyük perakende zincirlerinin yaygınlaştığı 80’lerden itibaren, hizmet sektörünün önlenemez yükselişiyle birlikte hayatımıza girdi.</p><p>Özellikle serbest piyasa ekonomisinin şekillendirdiği dünyada şirketlerin daha fazla pazar payına sahip olma ve doğal olarak daha fazla kar amaçlı olarak marka farkındalığı ve sadık müşteri yaratma beklentisiyle dört koldan sarıldığı bir can simidi haline dönüştü. 90’lardan itibaren de “customer is king”(müşteri kraldır) denmeye başlandı.</p><p>Ancak uygulamada müşteri gerçekten kral mıydı, yoksa bu, firmaların daha fazla satış yapabilmek için uydurduğu içi boş bir vaat miydi? Tüm kampanyalarında, PR çalışmalarında “kusursuz müşteri deneyimi yaratmak için çalıştığını” söyleyen kurumlar ne kadar doğru söylüyor?</p><h3>Müşteriler ne bekliyor?</h3><p>Müşterilerde beklentiyi artıran faktörlerden birinin, pazarlama sürecinde hizmetin imajını olumlu yönde etkileyeceği varsayılan özel bazı sıfatların kullanılması olduğu söylenebilir.</p><p>Örneğin havayolu, bankacılık, turizm gibi sektörlerde hizmet, çoğunlukla “kusursuz uçuş deneyimi” ya da “yepyeni bir bankacılık deneyimi” gibi tanımlamalarla pazarlanıyor. Bu durum özellikle müşterilerin büyük bir bölümünde, olağan bir hizmetin ötesinde bir algı ve beklenti yaratılmasına yol açıyor.</p><p>Diyelim ki siz müşteri memnuniyetini birincil önceliğiniz olarak ilan eden bir havayolu şirketi olarak, yılbaşı günü son dakikada uçuşlarınızı iptal ettiğinizde, uçuş iptali bilgisini yer hosteslerinize yolcularınızla aynı anda veriyorsanız, iptal sürecinde uygulanacak prosedür konusunda çalışanlarınıza “bileti açığa alma, başka uçuşa yerleştirme vb.” konularda insiyatif kullanma yetkisi vermediyseniz ve çalışanlarınız yılbaşı gecelerini devasa mutsuz müşteri yığınını sakinleştirmekle; sosyal medya ekibiniz de o gün ve devam eden günler boyunca Twitter, Facebook gibi hesaplardan gelen olumsuz geri bildirimlerle uğraşarak geçirdiyse, sadece web sitenizin çok başarılı bir check-out süreci olması, o hep bahsettiğiniz “mükemmel müşteri deneyimi” için yeterli olmayacaktır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*wdq5bVgtKAXxEM8qjh55Eg.jpeg" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/photos/IiLFMkqiFrM?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Victor Rodriguez</a> on <a href="https://unsplash.com/search/photos/crowded?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></figcaption></figure><h3>Peki, ne yapmalı?</h3><p>Müşteri Deneyimi dediğimiz şey bir süreçtir. Örneğin bir dijital perakendeciyseniz, web sitenizin ve mobil uygulamanızın kullanılabilirliği ve tasarımına verdiğiniz önem kadar, iade ve değişim süreçlerinizin nasıl tasarlandığı, çağrı merkezinizin hizmet modeli, teslimat süreçleri ve şikayet yönetimi de önem arz eder.</p><p>Müşteri deneyiminizi “360 derece” tasarlamazsanız, “kusursuz müşteri deneyimi” terimi bir reklam sloganı olmaktan öteye gitmez. Altını doldurmadığınız vaatlerle beklentilerini yukarılara çektiğiniz müşterilerinizi memnun edebilmek için de daha fazla para harcamanız, daha fazla çalışmanız gerekir ve sürecin başarıyla biteceğini garanti edemezsiniz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8f9caf85f663" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Müşteri deneyiminiz ne kadar başarılı?]]></title>
            <link>https://medium.com/@Nilay_Ocak/m%C3%BC%C5%9Fteri-deneyiminiz-ne-kadar-ba%C5%9Far%C4%B1l%C4%B1-7c6ae3001a54?source=rss-7a97a67f62cf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7c6ae3001a54</guid>
            <category><![CDATA[customer-experience]]></category>
            <category><![CDATA[cx]]></category>
            <category><![CDATA[methodology]]></category>
            <category><![CDATA[nps]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nilay Ocak]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 02 Jan 2019 15:18:48 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-01-02T15:18:48.411Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Küreselleşen dünyamızda ve yeni ekonomilerin gelişmesiyle birlikte sektör bağımsız tüm firmalar “Müşteri Odaklı Yaklaşım” ile işlerini devam ettirmek durumunda.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/698/1*FB7ufUSHwNt3RQ9xymsglw.jpeg" /></figure><p>Artık günümüzde fiyat, ambalaj, sunum, kampanya vb. faktörler rekabette elimizi güçlendirmiyor. Örneğin, bankalar için müşterilerine internet şubesi ya da mobil uygulama üzerinden hizmet sunuyor olmaları bir farklılık yaratmıyor ya da bir e-ticaret sitesi için aynı anda otuzun üzerinde kategoride yüz binden fazla ürün satabiliyor olmak büyük bir başarı getirmiyor. Farklılık ve başarıyı markanızın ya da ürününüzün yaşattığı deneyim sağlıyor. Nasıl, dünya üzerindeki 7 milyar insanın parmak izleri birbirinden farklı ve kendine özgüyse, sizin müşterinize yaşattığınız ya da müşteriniz için yarattığınız deneyimin de markanıza/ürününüze özgü olması gerekiyor.</p><p>Bugüne kadar denenmiş ve başarıya ulaşmış birçok reçete var. Her şeyden önce, önümüzde Apple ve Amazon örnekleri var. Ancak hazır global reçetelerin sizin için de uygun olduğunun garantisi yok. <em>Sizin müşteri deneyiminiz</em>, yaşadığınız toplumun kültürel kodları, siyasi konjonktür, harcama alışkanlıkları ve beklentileri gibi bir dolu sosyal parametreyi analiz ederek oluşmalı. Ayrıca müşteri deneyimi ölçülebilir bir kavram ve müşteri deneyimi yönetimi üzerine çalışan çoğumuzun bildiği gibi, uzun yıllardır çeşitli yöntemlerle ölçülmekte. Zaten ölçemediğiniz bir işi yönetemezsiniz, bu nedenle yaşattığınız deneyimin sürekliliği için bu deneyimi sayısal hale dönüştürebilmeniz de önemli ve gerekli. Bu sayede iyiye mi yoksa kötüye mi gidiyor olduğunuzu daha net analiz edebiliyorsunuz.</p><h3>Nedir bu NPS?</h3><p>Müşteri Deneyimi ölçüm yöntemlerinin en başında ise NPS (Net Promoter Score) yani <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Net_Promoter">Net Tavsiye Skoru</a> geliyor. 2003 yılında Harvard Business Review’da <a href="https://hbr.org/2003/12/the-one-number-you-need-to-grow/ar/1">One Number You Need to Grow</a> başlığıyla yayınlanan makale ile hayatımıza giren NPS, temelde tek bir soruya dayanıyor: Müşterilerinize ya da kullanıcılarınıza soracağınız Bizi çevrenizdekilere tavsiye eder misiniz? sorusuna. Soru basit ve bildik ama yapılan tüm araştırmalar, verilecek cevabın karşılığının bir müşterinin mutlak sadakatini belirlemedeki en önemli ölçüt olduğunda hemfikir.</p><p>NPS uygulaması Amerikada ilk olarak GE tarafından, sonrasında ise Apple perakende kanalında uygulanmaya başlıyor. Şu an Shell, Starbucks, Nokia, Lego, Nike, Dell, Vodafone, Oracle, HP, Amazon gibi firmalar bu yöntemle deneyimlerini ve müşteri sadakatini ölçmekteler.</p><h3>Müşterilerimizi görüşlerine göre nasıl gruplandırabiliriz?</h3><p>NPS ölçümünde tavsiye sorusuna verilen cevaplara göre müşterileriniz 3 kategoride gruplara ayrılır:</p><p><strong>1. Grup: Önericiler (Promoters)</strong></p><p>9–10 arası puan vermiş “kesinlikle tavsiye ederim” diyen ve firmanıza markanıza mutlak bir sadakatle bağlı hayranlar. Bu grup çevresine firmanız hakkında yaşadıkları olumlu deneyimleri paylaşan, hiç çekinmeden önerenler. Yani Word of Mouth ile dilden dile yayılmanızı sağlayanlar.</p><p><strong>2. Grup: Pasifler (Passives)</strong></p><p>7–8 arası puan vermiş olanlar. Sizden bir şekilde memnunlar ama hayran değiller. Rakip tekliflere açıklar ve bir ayakları kapının dışında.</p><p><strong>3. Grup: Negatifler (Detractors)</strong></p><p>0–6 arasında puan vermiş ve “Hiç tavsiye etmem” diyenler. Bu gruptakiler ise gitmek üzerler, sizden hiç memnun değiller ve bunu da çevrelerindeki herkesle paylaşmak niyetindeler.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*f-Ey0tW6O_vFHz_RPZWh_A.jpeg" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/photos/atSaEOeE8Nk?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Steven Lelham</a> on <a href="https://unsplash.com/search/photos/customer?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></figcaption></figure><h3>NPS nasıl hesaplanıyor?</h3><p>NPS’inizi hesaplamak ise çok basit. Önericiler’in (Promoters) oranını Negatifler’in (Detractors) oranından çıkardığınızda kalan rakam, sizin Net Tavsiye Skoru’nuzu (Net Promoter Score) belirliyor. Pasifler, sistem üzerinde bir etkileri olmadığı için hesaplamaya dahil edilmiyor. Bu oran en düşük -100 olabileceği gibi en yüksek +100 olarak belirleniyor. 0’ın üzerindeki her rakam pozitif olarak değerlendirilmekle beraber +50’nin üzerindeki her rakam mükemmel olarak ifade ediliyor.</p><p>NPS yönteminin mucidi <a href="http://www.bain.com/">Bain&amp;Co</a>’ya göre, NPS sonuçlarında lider olan şirketler hemen tüm sektörlerde rakiplerinin neredeyse 2 katından daha hızlı bir büyüme gösteriyor. Bunun temel sebebi ise tüm promoterların marka elçisi olarak hareket etmesi ve satın alma riskini ortadan kaldırmaları. Bunu daha iyi anlamak için, arkadaş grubunuzda Apple ürünlerini hararetle öneren arkadaşlarınızı gözünüzün önüne getirin.</p><h3>Ölçümlemek yeterli mi?</h3><p>Ancak, ölçmek ve bir skor elde etmek yeterli değil. Esas işimiz bundan sonra başlıyor. Yapacağınız segmentasyon sonucunda değerli bulduğunuz müşteri grubunuz üzerinden Negatiflerin neden negatif oldukları, Promoterların neden önerdiklerinin sebeplerini araştırarak tüm süreçleri buna göre şekillendirmeniz gerekiyor.</p><p>NPS ölçümlemesini büyük perakendeciler, finans kurumları ya da GSM operatörleri CATI (Telefon anketi) sistemiyle yapmayı tercih etseler de, bu kadar büyük bir maliyetin altına girmeden; örneğin bir e-ticaret platformuysanız, bu soruyu müşterilerinize web sitenize ekleyeceğiniz bir uygulama ile alışverişi tamamladıktan sonra ekranda belirecek bir pop up arabirimle ya da dönemsel olarak müşterilerinize gönderebileceğiniz birer e-posta yardımıyla yapabilirsiniz. Hatta dikkatinizi çektiyse, bu soru SHERPA Blog’da gezindiğiniz sırada karşınıza çıkmakta. Yani, bir blogun dahi deneyimini ölçebiliyoruz.</p><p>Deneyimin sürekliliği için müşteri deneyimini sürekli iyileştirmek, iyileştirmek içinse ölçmek şart. NPS de bunu en hızlı ve kolay biçimde yapabileceğiniz yöntemlerden biri.</p><blockquote><em>Bu yazı ilk olarak Ağustos 2015&#39;te Sherpa Blog’ta yayınlanmıştır.</em></blockquote><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7c6ae3001a54" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[2019’da iyilik için tasarlayın]]></title>
            <link>https://medium.com/userspots-blog/2019da-iyilik-i%C3%A7in-tasarlay%C4%B1n-895e32b5a7ba?source=rss-7a97a67f62cf------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/895e32b5a7ba</guid>
            <category><![CDATA[trends]]></category>
            <category><![CDATA[ux-design]]></category>
            <category><![CDATA[sustainability]]></category>
            <category><![CDATA[design-thinking-culture]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Nilay Ocak]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 02 Jan 2019 12:47:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-01-02T12:47:21.605Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>2019’un UX öngörüleri genellikle insan-insan ya da insan-makine etkileşimi etrafında toplansa da, benim ilgimi başka bir konu çekiyor: İyilik. Bu yazıda size 2019’un en önemli trendi olarak gördüğüm, “Design for Good/İyilik için Tasarım” kavramından bahsetmek istiyorum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4aK1MCwOStCcRUyOJoAelQ.jpeg" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/photos/BVGMRRFQcf8?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Volkan Olmez</a> on <a href="https://unsplash.com/search/photos/design-for-good?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></figcaption></figure><p>İyilik ve kötülüğün nereden kaynaklandığı ve nasıl dışa vurulduğu yüzyıllar boyunca felsefi ve dini tartışmaların konusu oldu. Ancak son 20–30 yıldır araştırmacılar, iyilik ve kötülüğün nasıl harekete geçtiğini bilimsel açıdan anlama yönünde ilerleme kaydettiler. Sonuçta hem iyiliğin hem de kötülüğün, kilit önemdeki bir duygusal özellikle ilintili olduğu anlaşıldı: Empati.</p><p>Empati, biz kullanıcı deneyimi uzmanları için büyük öneme sahip. Bizler kendimizden farklı kullanıcıların özelliklerine, isteklerine, ihtiyaçlarına, acı noktalarına, beklentilerine yönelik ürünler, servisler, arayüzler tasarlıyoruz. Bu esnada da kullanıcının ne hissettiğini anlamamız, ürünlerimize onların gözünden bakmak konusunda bir beceri geliştirmemiz, yani empati kurabilmemiz gerekiyor. Empati becerimizi geliştirdiğimiz ölçüde doğru ürün, servis ya da arayüzü kullanıcılarımıza sunabiliyoruz. Bu açıdan baktığımızda hepimiz temelde “iyilik için tasarım” yapıyoruz.</p><p>İyilik kelimesinin sözlük karşılığına bakınca, kaçımızın sosyal bir değişimin parçası olmak amacıyla tasarım yaptığını yeniden düşünmemiz gerekiyor.</p><p>“İyilik” kelimesi TDK Sözlük’te 2 şekilde tanımlanıyor. “İyi olma durumu, iyi olanın niteliği” ve “hiçbir karşılık beklemeksizin yapılan yardım.” American Institute of Graphic Arts<em> (</em>AIGA) ise, “İyilik için Tasarım” terimini şöyle tanımlamış: “En ayırt edici özelliği, problem çözme ve tasarım odaklı düşünme yöntemlerini sosyal bir değişim yaratmak için kullanmak olan bir ethos”. Burada kullandıkları “Ethos” kavramı, oldukça dikkat çekici. Ethos, felsefede Aristotoles’in argüman geliştirirken “pathos” ve “logos” ile birlikte kullandığı retorik üçgenin bir parçasıdır ve konuşanın kim olduğunu belirtir ve dinleyenin sezgilerine hitap eder, Pathos söylenenlerin nasıl söylendiğini gösterir ve dinleyicinin duygularına hitap eder. Logos ise ne söylendiğinin önemli olduğu bölümdür ve dinleyicinin beynine hitap eder. Ethos “etik” kelimesinin de kökenidir. Ethos aynı zamanda İngilizcede, “alışkanlık ile kazanılan ahlak, tutum davranış” olarak tanımlanan bir kelimedir. AIGA’nın da İyilik için Tasarım kavramını “ethos” kelimesiyle tanımlaması boşuna değil, burada devreye tasarımcı olarak etik değerlerimiz ve tutumlarımız giriyor.</p><p>İnternet bağımlılığının artık günümüzde alkol ya da uyuşturucu bağımlılığı gibi bir bağımlılık haline geldiği, hatta kimi noktalarda ölümcül bile olabildiği kabul ediliyor. Bizler de çoğunlukla internet aracılığıyla ulaşılan dijital ürünleri ya da arayüzleri tasarlıyoruz. İnsanların hayatlarına dokunan, kişisel ilişkilerini etkileyen, hem destek hem de nefret söylemlerinin yayınlandığı, insanların zihinsel sağlıklarını inkar edilemez bir şekilde etkileyen, karmaşık sistemler kuruyoruz. İşimizi iyi yaptığımızda, insanların hayatlarını iyileştirme şansımız var. Peki ya işimizi iyi yapmadığımız zaman?</p><p>Bizler sadece daha fazla form doldurtmak, daha fazla geri dönüş oranı yaratmak için bu işi yapmıyoruz. Yaptığımız iş sayesinde kullanıcıların hayatında anlamlı değişiklikler yapılmasını sağlayabilir ve sosyal faydaya doğru da ilerleyebiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*sCSw4op-bRLBcpJvWA_Kgw.jpeg" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/photos/ZvNaAGYVlEc?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Jessica Podraza</a> on <a href="https://unsplash.com/search/photos/hero-for-one-day?utm_source=unsplash&amp;utm_medium=referral&amp;utm_content=creditCopyText">Unsplash</a></figcaption></figure><h3>Nereden başlamalı?</h3><p>AIGA, <a href="https://www.aiga.org/design-for-good">“İyilik için Tasarım”</a> yapabilmek adına, 9 maddelik bir “nereden başlamalı?” listesi hazırladı. Ben de bu listeden yola çıkarak sizlerle “iyilik içi tasarım” konusundaki önerilerimi paylaşmak istiyorum.</p><h3>1. Bir fikre odaklanın.</h3><p>Bunun için sadece çevrenize bakmanız ve devam eden sorunlardan hangisini ele alabileceğinizi düşünmeniz yeterli. Bazen arkadaş sohbetlerinde bile farkında olmadan bu alanlara yönelik tespitleri yapıyor, çözüm önerilerimizi konuşuyoruz. Gündelik sorunlar içinde bir kullanıcı deneyimi tasarımcısının dokunuşuna ihtiyaç duyan birçok konu var. Kentsel dönüşümden engellilerin kamusal alandaki sorunlarına, yükselen aile içi şiddetten mültecilerin yaşadığı sıkıntılara, tasarımcı bakış açısıyla ele alınarak çözülebilecek pek çok konu bulabilirsiniz. Bu sorunlardan birisine odaklanmak ve oradan başlamak, ilk adımı atmanızı sağlayacaktır.</p><h3>2. İşbirliğine açık olun.</h3><p>Sizin gibi sosyal bir etki yaratmak isteyen başkalarına ulaşıp, bir kahve içerken sohbet etmek bile bize neler yapabileceğimize dair fikirler verebilir. Özellikle İstanbul’da yaşayan tasarımcılar için OpenIDEO İstanbul, İmece Platformu, TAK gibi platform ve topluluklar aracılığıyla bir projenin parçası olma imkanı bulabilmek mümkün. Farklı kentlerde ya da ülkelerde yaşıyorsanız da UX for Good ya da OpenIDEO üzerinden dahil olabileceğiniz projeleri görebilir ya da sadece vaka analizlerini inceleyerek de ilham alabilirsiniz.</p><h3>3. Sosyal girişimlere destek olun.</h3><p>Her ne kadar Türkiye sosyal girişimcilik açısından en uygun ülkeler sıralamasında 44. olsa da halen bir fark yaratmak için çalışan, kar amacı gütmeyen onlarca sosyal girişim var. Çoğu kısıtlı kaynaklarıyla bir sonuca ulaşmaya çalışıyor. Web siteleri ya da mobil uygulamaları için, gönüllü şekilde onlara destek olabilirsiniz. Sadece fikir geliştirme aşamasında tasarım odaklı düşünme yöntemlerini öğretmek bile bir başlangıç olabilir.</p><h3>4. Şirketiniz için yapabileceklerinizi de göz ardı etmeyin.</h3><p>Çalıştığınız şirketin mobil uygulamasının veya web sitesinin yararlılığını artırarak da işe başlayabilirsiniz. Bu sayede şirket kültürünün değişmesi için de bir katkıda bulunmuş olursunuz. Eğer çalıştığınız firmanın bir sosyal sorumluluk/gönüllülük programı varsa, buna da dahil olabilir, tasarım becerilerinizi değişim yaratmak için kullanabilirsiniz.</p><p>UX uzmanları olarak, dünyayı daha iyi bir yer haline getirmek için sayısız yollar bulabiliriz. En önemli şey gerçekçi ve ulaşılabilir sonuçlar belirlemek ve küçük adımlarla başlamaktır. Hatalar yaptığınız, başarısızlığa uğradığınız ya da uğradığınızı düşündüğünüz anlarda vazgeçmemek, bu deneyimlerden yararlanarak ilerlemek gerekiyor. Yaptıklarınızın etkisini ölçtükten, sahip olduğunuz bilgiyi ve deneyimi paylaşarak büyüttükten sonra, gerisi çorap söküğü gibi gelecektir.</p><p>2019’un hepimizin içindeki “iyiliği” keşfettiği ve bunun için çalıştığı bir yıl olmasını dilerim.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=895e32b5a7ba" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/userspots-blog/2019da-iyilik-i%C3%A7in-tasarlay%C4%B1n-895e32b5a7ba">2019’da iyilik için tasarlayın</a> was originally published in <a href="https://medium.com/userspots-blog">Userspots</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>