<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by W. Sonneveld on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by W. Sonneveld on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@WSonneveld?source=rss-c427f50c1d4d------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/2*jbqjNwgrQ86cNcdtmB2NPw.jpeg</url>
            <title>Stories by W. Sonneveld on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@WSonneveld?source=rss-c427f50c1d4d------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 09:19:01 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@WSonneveld/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Dag 3,4,5,6 en 7]]></title>
            <link>https://medium.com/broedplaats-rotterdam/dag-3-4-5-6-en-7-393617b48892?source=rss-c427f50c1d4d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/393617b48892</guid>
            <category><![CDATA[broedplaats010]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[W. Sonneveld]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 27 Nov 2019 14:25:02 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-11-27T14:45:24.686Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Dag 4,5,6 en 7</h3><p>En daar zit je dan met je goeie gedrag. Elke week een blog? Mooi niet. In de afgelopen weken is één interventie van de Broedplaats gefaald. Fantastisch gefaald omdat we er veel van hebben geleerd. De andere interventie staat op het punt van uitvoeren. Ondertussen hebben we nieuwe vraagstukken opgepakt.</p><p>We moeten daarnaast stappen zetten op het gebied van bekendheid. De komende weken en maanden gaan we daarmee aan de slag. We merken dat onvoldoende duidelijk is wat je van de Broedplaats kunt verwachten en wat wij als Broedplaatsers te bieden hebben.</p><p>Met deze blogs willen we duidelijker maken wie we zijn en wat voor het Rotterdamse onderwijs kunnen betekenen. We hopen hiermee potentiële opdrachtgevers te interesseren om het komende jaar met ons samen te werken.</p><p><strong>Door leraren….</strong></p><p>We zijn leraren en staan met elkaar 178 jaar voor de klas. In de afgelopen jaren hebben we daarnaast als ‘vernieuwers’ leiding gegeven aan verandering. Met vallen en opstaan. Het is dit unieke perspectief dat wij inbrengen: van de docent die weet wat het is om leiding te krijgen en van de leidinggevende die weet wat het is om docent te zijn.</p><p>In de eerste weken hebben we met veel leidinggevenden (lees: ‘opdrachtgevers’) om de tafel gezeten en gesprekken gevoerd. Daarbij hebben we opnieuw gemerkt: het maakt nogal uit vanuit welke plek je iets doet. Wij zijn zelf docenten en dat maakt dat we dingen hebben ervaren en waargenomen in al die jaren dat we voor de klas stonden. Dat nemen we onvermijdelijk mee en dat zorgt ervoor dat het kan schuren met een opdrachtgever. We stellen vragen over duidelijkheid en het effect in de klas. Over de stijl van leidinggeven aan een verandering. Wat werkt wel bij docenten en wat moet je absoluut niet doen? We stellen ook vragen aan onze collega’s: waar ga je van aan? Waar moet je aan? Wat moed (geen taalfoutje!) je anders doen?</p><p><strong>Selectiecriteria</strong></p><p>De Broedplaats werkt met complexe problemen. Problemen waar verschillende perspectieven op zijn, met veel verschillende belangen en probleemdefinities. De problemen zijn altijd verbonden aan het handelen van leraren in het klaslokaal. Wij zijn een groep leraren en geen consultants.</p><p>Daarnaast is het belangrijk dat er een duidelijke probleemeigenaar is, die behoefte heeft aan passende oplossingsrichtingen. De opdrachtgever committeert zich aan het vraagstuk, is beschikbaar voor vragen en onderhoudt contact met de Broedplaatsers. We willen aan het werk met onderwerpen waar een schoolteam op relatief korte termijn stappen voor kan verzinnen én zetten.</p><p>Mocht u geïnteresseerd zijn geworden dan drinken we graag een kop koffie. Verzoeken en vraagstukken kunnen worden ingediend via broedplaats010@gmail.com.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=393617b48892" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/broedplaats-rotterdam/dag-3-4-5-6-en-7-393617b48892">Dag 3,4,5,6 en 7</a> was originally published in <a href="https://medium.com/broedplaats-rotterdam">Broedplaats Rotterdam</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Dag 2 en 3]]></title>
            <link>https://medium.com/broedplaats-rotterdam/dag-2-en-3-f6009134f92e?source=rss-c427f50c1d4d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f6009134f92e</guid>
            <dc:creator><![CDATA[W. Sonneveld]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 09 Oct 2019 14:43:11 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-09T17:40:37.508Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>“<em>Ik heb niet twee dagen de vernieuwer uitgehangen en honderd post-its volgeschreven om uit te komen op het hetzelfde idee als we aan het begin al hadden.</em>” Het was de verzuchting van een teamlid aan het einde van dag drie. Het geeft aan dat het niet meevalt met dat innoveren en vernieuwen.</p><p><strong>Waar gaat het eigenlijk over?</strong></p><p>Op dag twee zijn we de vraagstukken te lijf gegaan en hebben we de complexiteit van de problemen groter gemaakt. WAT is het probleem? Voor WIE is het een probleem? WAAR is het een probleem? WANNEER is het een probleem? WAAROM is het een probleem? Ook hebben we geanalyseerd wat oorzaken en dieperliggende oorzaken zijn van het vraagstuk dat voorligt.</p><p>Door gebruik te maken van verschillende werkvormen voorkomen we dat we genoegen nemen met oppervlakkige, voor de hand liggende, makkelijke, domme en gemakzuchtige antwoorden. Om over oplossingen nog maar te zwijgen. Na vijf keer WAAROM of HOE kom je dichterbij de kern. Daarnaast hebben we gemerkt hoe gemakkelijk we toch vervallen in “Ja, maar…”</p><p>De eerste drie dagen praten we veel langs elkaar heen. We gebruiken misschien wel dezelfde woorden, maar bedoelen iets anders. Voor de één is gepersonaliseerd leren een flitsend en nieuw onderwijsconcept. Voor de volgende is het een tautologie: de zee is zout en al het leren is per definitie gepersonaliseerd. Als je dat niet van elkaar weet dan kun je een volledige dag met elkaar in gesprek zijn en beelden met elkaar delen zonder dat je elkaar begrijpt.</p><p>Brainstormen werkt niet. Dat is allang bekend en toch gebeurt het op veel plekken nog steeds. Om te voorkomen dat we gaan brainstormen en het denken meteen stopt, werken we volgens de methodiek van denken-delen-beslissen. We werken zoveel mogelijk individueel en delen daarna pas onze inzichten en ideeën.</p><p><strong>Het hoeft niet uniek</strong></p><p>Opdrachtgevers geven ons veel vertrouwen en dat geeft druk. We willen niet tegenvallen ook al roepen we steeds dat we van onze fouten het meeste leren. Net als veel andere vernieuwers zijn we op zoek naar de heilige graal, het ultieme antwoord, dé oplossing.</p><p>Maar dat hoeft dus niet. Zoveel werd wel duidelijk aan het einde van dag drie. Durf iets nieuws te doen. Het is niet voor niets dat eerder bedachte oplossingen niet werkten. Tegelijkertijd willen we niet vernieuwen om maar te vernieuwen. Als het wiel al eens is uitgevonden dan zou het dom zijn om daar geen gebruik van te maken.</p><p>De Broedplaats wil verbeteren. Of het met iets nieuws gebeurt of met iets ‘ouds’, doet daarbij niet ter zake. Als het beweging brengt. Als er maar wordt geleerd.</p><p>En ja, dan kan twee dagen in een kringetje ronddolen en geeltjes plakken opeens heel leerzaam zijn.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f6009134f92e" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/broedplaats-rotterdam/dag-2-en-3-f6009134f92e">Dag 2 en 3</a> was originally published in <a href="https://medium.com/broedplaats-rotterdam">Broedplaats Rotterdam</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Dag één]]></title>
            <link>https://medium.com/broedplaats-rotterdam/dag-%C3%A9%C3%A9n-7a5065b164f2?source=rss-c427f50c1d4d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7a5065b164f2</guid>
            <category><![CDATA[broedplaats010]]></category>
            <category><![CDATA[kennisland]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[W. Sonneveld]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 26 Sep 2019 13:01:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-11-06T13:27:10.105Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Het komende schooljaar biedt de gemeente enthousiaste deelnemers van de eerste en tweede Broedplaats een dag in week de mogelijkheid om met vraagstukken uit het Rotterdamse onderwijs aan de slag te gaan. De leraren zijn werkzaam in PO, VO en MBO in Rotterdam. De gemeente Rotterdam wil deze ambitieuze leraren de kans geven om zich optimaal te ontwikkelen en zelf de leiding te nemen over nieuwe onderwijsinitiatieven.</p><p>Grote vraagstukken te lijf gaan door kleine prototypes te testen en daar zoveel mogelijk van te leren, dat is onze werkwijze. In zes woensdagen werken we een complex probleem toe naar een in de praktijk getest prototype. De lessen die we uit dit proces samen met de gebruikers trekken, delen we via deze blogs (en vlogs?!) met het onderwijsveld (‘Hoi, hoi!’).</p><p>De eerste twee werkdagen van de Broedplaats zitten erop. Uit een enorme lijst vraagstukken, ingebracht door schoolbesturen en schoolleiders, hebben we twee vragen geselecteerd, teams gevormd en besloten hoe we met elkaar samenwerken.</p><p>Binnen de teams is er een verscheidenheid aan opvattingen over leren, veranderen en vernieuwen. Tegelijkertijd moeten er elke dag keuzes worden gemaakt. Het tempo zit er goed op want over vijf woensdagen moet het eerste prototype in de praktijk zijn getest. In het onderwijs zijn we heel goed in praten. Elk team heeft daarom bijvoorbeeld een ‘beslisser’ die vuile handen maakt en het team meesleurt naar de volgende stap.</p><p>De Broedplaats doet zijn werk niet in een vacuüm. We werken met opdrachtgevers en hun ‘big hairy question’. En dat vraagstuk zijn we nu aan het uitbenen. Wat is de vraag achter de vraag? Wie is de eindgebruiker? Hoe ziet het antwoord in de praktijk eruit? Vragen, vragen, vragen. Vragen die we gaan beantwoorden mét de mensen over wie het gaat: leraren, studenten, leerlingen en opdrachtgevers. Op die manier kunnen we onze ideeën en aannames kunnen checken voordat we de volgende stap richting prototype zetten.</p><p>Kennisland, ontwerpers van maatschappelijke vooruitgang, zorgt de eerste zes woensdagen voor een gestructureerde opzet met opdrachten. In de maanden daarna zullen we het stokje langzaam van hen overnemen en op eigen benen gaan staan.</p><p>De komende weken houden we jullie via deze blogs op de hoogte van alles wat we leren en tegenkomen in de Broedplaats. Wij zijn ervan overtuigd dat het wat oplevert als je leraren een dag in de week ruimte geeft om te leren en te ontwikkelen. Over een jaar jullie ook!</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7a5065b164f2" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/broedplaats-rotterdam/dag-%C3%A9%C3%A9n-7a5065b164f2">Dag één</a> was originally published in <a href="https://medium.com/broedplaats-rotterdam">Broedplaats Rotterdam</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[De ‘ideale’ les]]></title>
            <link>https://medium.com/@WSonneveld/de-ideale-les-1230f66fd04a?source=rss-c427f50c1d4d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1230f66fd04a</guid>
            <dc:creator><![CDATA[W. Sonneveld]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 04 Dec 2018 17:55:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-12-04T17:59:00.778Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Van twee dingen werd ik als docent tot voor kort heel moe. Allereerst mijn beroerde reactie op de vraag van leerlingen als ze het niet snapten of begrepen. Mijn repertoire bestond uit de drieslag: nog een keer lezen, nog een keer uitleggen, nog een keer oefenen. Meestal verhielp dat de problemen niet.</p><p>Waar ik zo mogelijk nog vermoeider van werd, was de druk om elke les ‘leuk’ te laten zijn. Naar mijn vaste overtuiging moest ik van elke les tenminste een vuurwerkshow maken. Een opdracht die ook wordt benadrukt in de handboeken vakdidactiek:</p><p>“[…] <em>docenten […] hebben de taak leerlingen te hinderen met kennis van zaken over de samenleving. Maar niet alleen met beschrijvende feitenkennis zonder veel betekenis voor leerlingen, niet op zo’n manier dat de formele schoolse kennis op de weerstand van preconcepties en affectieve minitheorieën afketst, maar op een manier die leerlingen verleidt hun kennis en oordelen te (leren) toetsen aan de (nieuwe) werkelijkheid.”</em></p><p>De brug tussen ‘beschrijvende feitenkennis zonder veel betekenis voor de leerlingen’ of ‘formele schoolse kennis’ en de ‘werkelijkheid’ is niet zomaar geslagen. Of je nu met de feitenkennis begint of met de werkelijkheid, aan beide kleven grote nadelen. In het handboek Vakdidactiek werd de vraag ‘hoe’ je die twee dan wel bij elkaar kon brengen niet beantwoord. In de meeste van mijn lessen in de eerste jaren bleven de ‘kennis’ en de ‘werkelijkheid’ twee volstrekte losstaande entiteiten. Verleiden was er te vaak niet bij.</p><p>Na vijf jaar was ik het zo beu om niet verder te komen, dat ik overwoog om er maar helemaal mee te stoppen. Ik had wel orde, maar haalde geen voldoening uit het geven van lessen omdat er te weinig werd geleerd. Precies op dat moment kwam ik collega K. tegen die mij wees op een oplossing in de vorm van een ‘ideale les’. Een les die ik de afgelopen jaren met vallen en opstaan steeds meer ben gaan geven. Voordat ik die les beschrijf, werk ik hier eerst een aantal uitgangspunten uit, die als onderbouwing voor deze opzet van de les dienen:</p><p>1. Ik geef een gammavak. Voor Aardrijkskunde, Economie, Geschiedenis, Maatschappijleer, Levensbeschouwing en Biologie (en Scheikunde) geldt:</p><p>A. De leerlingen moeten teksten lezen en leren.</p><p>B. Op de toets moeten leerlingen leg-uit vragen maken die bestaan uit het leggen van een verband tussen 2 of meer begrippen of het leggen van een verband tussen 1 of meer begrippen en een bron.</p><p>2. Het gaat niet zonder kennis. Leerlingen maak ik dat altijd duidelijk door een onzinnige vraag te stellen: “<em>Leg uit waarom de Falangisten in Colombia zich in de jaren ’60 aangetrokken voelden de bevrijdingstheologie.</em>” Leerlingen hebben terecht geen idee en beseffen dat je iets moet weten om een vraag te kunnen beantwoorden.</p><p>3. Leren is het residu van nadenken. (Van der Helden &amp; Bekkering, 2015) Alleen als een leerling zelf actief is en verbindingen legt, kan er kennis worden opgeslagen in het lange-termijn geheugen.</p><p>4. Het kortetermijngeheugen is beperkt. Na een minuut of twee en een begrip of zeven begint dit geheugen al flink over te stromen. De opslag in het langetermijngeheugen wordt dan flink beperkt.</p><p>Goed, dat wetende, ziet een ‘ideale’ les er als volgt uit:</p><p>0. Leerlingen vatten thuis een stuk tekst samen waar de les overgaat. Voordat leerlingen hun samenvatting maken, halen ze actief hun voorkennis op door de kopjes, plaatjes en titels te bekijken. De samenvatting is ‘schematisch’ en dat wil zeggen dat leerlingen uit de tekst de volgende tekstverbanden halen: alle begrippen met uitleg, alle opsommingen en alle oorzaak-gevolg schema’s.</p><p>1. In de les vergelijken de leerlingen hun samenvattingen met elkaar. (Eén les in de week beginnen we met het herhalen van de stof door het stellen van vragen over de stof van de lessen in de afgelopen week en weken. Herhaling is enorm belangrijk om de kennis in het lange-termijn geheugen te krijgen.)</p><p>2. Met behulp van de samenvatting en een stappenplan maken de leerlingen twee leg-uit vragen. Het stappenplan bestaat onder meer uit het maken van begrippennetten van de begrippen waartussen een verband moet worden gelegd. Het korte termijn geheugen loopt immers snel vol en moet dus worden ondersteund.</p><p>3. Vervolgens doe ik hardop denkend het beantwoorden van de leg-uit vragen voor.</p><p>4. Vervolgens vergelijken de leerlingen hun samenvatting nog met mijn samenvatting en introduceer ik de leerdoelen.</p><p>5. Pas daarna geef ik uitleg en instructie. En die mag meteen op niveau zijn omdat de leerlingen inmiddels over de kennis beschikken om te begrijpen wat ik als docent heb te vertellen. Vuurwerk dus! De uitleg wordt onderbroken door het stellen van vragen, gevolgd door individuele denktijd en eventueel overleg met de buurvrouw of buurman.</p><p>6. Vervolgens maakt de leerling nog één of enkele leguitvragen. Deze leg-uitvragen zijn een stapje moeilijker en leggen ook verband met de voorgaande stof.</p><p>7. Aan het einde van de les checken we of de leerdoelen zijn gehaald.</p><p>Leerlingen vinden deze ‘ideale les’ vaak prettig en niet saai. Het verhoogt mijn voorspelbaarheid en duidelijkheid. Veel doe ik zeker in het begin, hardop denkend voor. Leerlingen weten precies wat de bedoeling is en waar ze aan kunnen werken als de resultaten tegenvallen. De analogie met het voetbalspelletje is snel getrokken: de regels en routines van het spelletje zijn al decennia hetzelfde, toch blijft het leuk om binnen de regels resultaat te boeken.</p><p>Op mijn ideale school zouden al de lessen in de gamma-vakken op deze manier worden gegeven. Op die manier kunnen we volgens mij veel doelmatiger en effectiever door het curriculum heen. Leerlingen krijgen meer grip op hun leren. Hun schooldag begint later. Het biedt tot slot de mogelijkheid om aan andere zaken op school aandacht te geven. Raketten bouwen, Chinees leren, debatteren, sporten, Engelse drop maken én de professionele ontwikkeling van docenten.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1230f66fd04a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Wat is er allemaal aan de hand?]]></title>
            <link>https://medium.com/@WSonneveld/wat-is-er-allemaal-aan-de-hand-a16ebef5968a?source=rss-c427f50c1d4d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a16ebef5968a</guid>
            <dc:creator><![CDATA[W. Sonneveld]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 07 Jan 2017 14:46:55 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-01-08T15:47:01.663Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Wat is er allemaal aan de hand?</strong></p><p>Op woensdag 4 januari 2017 gaf Ruud Koopmans, professor te Berlijn, een interview in het Algemeen Dagblad. Daarin stelde hij dat minstens 50 miljoen moslims wereldwijd bereid zijn om geweld te ‘accepteren’. In de kop van het artikel werd dat vervolgens: Is bereid om geweld te ‘gebruiken’. De discussie spitste zich vervolgens toe op de vraag of ‘geweld accepteren’ hetzelfde is als ‘geweld gebruiken’. Ook de onderbouwing van het aantal moslims dat daartoe bereid zou zijn riep vragen op.</p><p>Daarnaast bracht Ruud in het tweede deel van het interview wat ideeën naar voren als het ging om de aanpak van de problemen die samenhangen met de opvattingen van deze moslims. Verplichte inburgeringscursussen, het stellen van duidelijke eisen voor het verlenen van permanente verblijfsvergunningen en bij naturalisatie, en het handhaven van principes van de rechtsstaat. Zeg maar mainstream beleid in Nederland. Ook stelde hij dat het een politieke keuze is om de grenzen open te zetten. Dat zullen wij hier niet ontkennen!</p><p>Deze bijdrage is bedoeld als een kritische reflectie op het <a href="http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1369183X.2014.935307?journalCode=cjms20">onderzoek</a> en de uitspraken van Ruud Koopmans in het interview in het Algemeen Dagblad. Niets meer en niets minder.</p><p><strong>Hoe zit dit soort onderzoek in elkaar?</strong></p><p>De sociale werkelijkheid bestaat niet uit dingen die je kunt vastpakken. Geen koektrommel met daarin een zak speculaasjes die je op een weegschaal kunt leggen. Om in de werkelijkheid te kunnen meten, maken sociale wetenschappers gebruik van variabelen. Ruud Koopmans onderzoekt de relatie tussen de variabelen ‘fundamentalisme’ en ‘vijandigheid tegenover buitenstaanders’, en of verschillende religies hier verschillend op scoren. Beide variabelen zijn niet in de werkelijkheid waar te nemen, maar worden gemeten door tweemaal drie vragen te stellen.</p><p>Opvallend is dat deze vragen (met uitzondering van de vraag over homovriendschappen) aan het einde worden gesteld. Het zijn de laatste vragen van een <a href="https://bibliothek.wzb.eu/pdf/2013/vi13-102.pdf">vragenlijst</a> die bestaat uit 151 vragen. Deze interviews duurden volgens Koopmans tussen de 15 en 25 minuten. Mag allemaal, kan allemaal. Als het je hierom te doen is, dan verdient wellicht het de aanbeveling om deze vragen eerder te stellen. Nu bestaat de kans dat deelnemers met hun antwoorden op deze laatste, voor het onderzoek essentiële, vragen vooral het beeld dat ze eerder hebben geschetst van zichzelf wensten te bevestigen.</p><p>In het onderzoek maakt Koopmans een vergelijking tussen christenen en moslims. De deelnemers moesten hun religie zelf rapporteren. Daarover bestaan enkele onduidelijkheden. Als iemand antwoordde dat hij/zij moslim is, kregen de telefonische enquêteurs expliciet de opdracht door te vragen: “<em>If respondent replies ‘muslim’, ask which branch of Islam”. </em>Dat geldt schijnbaar niet voor christenen. Als je als streng gereformeerde antwoordt dat je christen bent, wordt er dan niet doorgevraagd? Waar word je dan bij ingedeeld? Het gevaar bestaat dan dat conservatieve christenen in de groep met liberale christenen terechtkomen. De categorieën die Koopmans hanteert in de vragenlijst (‘protestanten’, ‘katholieken’, ‘jehovah’s’ en ‘christenen, overig’) lijken elkaar voorts niet zuiver uit te sluiten, hetgeen later mogelijk de resultaten vertroebelt als er onderscheid gemaakt wordt tussen katholieken en twee verschillende groepen protestanten (waar is de groep ‘christenen, overig’ dan gebleven?).</p><p><strong>Fundamentalisme</strong></p><p>Met drie vragen meet Koopmans ‘fundamentalisme’: het christendom/de islam moet terugkeren naar de roots, er is maar één interpretatie van de islam/het christendom mogelijk en die is bindend en religieuze wetten zijn belangrijker dan seculiere wetten.</p><p>Opnieuw: ‘fundamentalisme’ is geen koekje uit de trommel en dus had deze variabele ook op een andere manier gemeten kunnen worden. Het terugkeren naar de roots betekent binnen het christendom echt iets anders dan binnen de islam. Dat maakt het antwoord op deze vraag onvergelijkbaar. Voorts is binnen Europese landen, met Nederland voorop, al jaren een proces van secularisering aan de gang. Het is dus niet zo verrassend dat moslims veel hoger scoren op deze variabelen dan christenen.</p><p>Uit Koopmans’ resultaten blijkt trouwens dat er binnen de Europese groep christenen aanzienlijke verschillen bestaan in hun mate van fundamentalisme. Protestanten zijn gemiddeld genomen fundamentalistischer dan katholieken. In de VS is het verschil in fundamentalisme tussen christenen en moslims nog veel geringer. Hij schrijft daarover (p. 51):<em> “Evidence from the USA, for instance, suggests that the difference between Muslims and Christians is much smaller there.”</em> In Nederland zullen voor christenen die stemmen op de SGP de scores op fundamentalisme veel hoger liggen. Dat is misschien wel een kleinere groep. Het toont wel aan dat een groep met fundamentalistische waarden prima kan functioneren binnen een liberale seculiere democratie. Het is maar net wat je problematiseert.</p><p><strong>Vijandigheid</strong></p><p>Dan de afhankelijke variabele waar het onderzoek voor een groot deel om te doen is: outgroup-hostility. Opnieuw: vijandigheid is geen concept dat je kan vastpakken en waar je een thermometer in steekt. Je moet dus vragen stellen. Ruud Koopmans stelt er drie.</p><p>Allereerst een vraag over het hebben van vriendschappen met homoseksuelen. Erg fraai is het niet, maar geen vriendschap willen met homoseksuelen hoeft nog geen vijandigheid te betekenen richting homoseksuelen.</p><p>De tweede vraag stelt dat Joden niet kunnen worden vertrouwd. Als je deze vraag opneemt in een onderzoek waarin je christenen en moslims onderling vergelijkt, dan weet je op voorhand dat de verschillen enorm zullen zijn. Joden zijn geen belangrijke outgroup voor christenen (meer). Het was eerlijker geweest als de onderzoekers ook voor christenen een outgroup in het onderzoek hadden opgenomen. Moslims bijvoorbeeld!</p><p>Dan wordt aan moslims gevraagd: ‘Western countries are out to destroy Islam’. Aan christenen wordt gevraagd: ‘Muslims are to destroy western culture.’ Belangrijk is dat deze vraag niet wordt gesteld in een vacuüm. Al een jaar of 15 wordt er gesproken over een oorlog tussen Oost en West. West is in die oorlog de bovenliggende partij. Het Westen voerde en voert oorlogen in Afghanistan, het Midden-Oosten en het noorden van Afrika. Daarbij zijn ontelbare doden gevallen. Veel meer dan alle terroristische aanslagen in het ‘Westen’ bij elkaar. De ene partij is in de verdrukking, de andere niet. Tegen de achtergrond van de ‘war on terror’ zijn deze twee ‘vernietigingsvragen’ dus niet vergelijkbaar voor christenen en moslims. De uitkomsten zullen dat dus ook niet zijn.</p><p>Een andere vraag is wat er nu eigenlijk met ‘outgroup-hostility’ wordt bedoeld en of de vragen daarover wel meten wat ze beogen te meten. Koopmans definieert deze variabele (p. 41) als: <em>“The degree to which the other group is seen as a hostile threat to the own group.”</em> Maar volgen de gestelde vragen wel zijn eigen definitie? De vriendschappen met homoseksuelen bijvoorbeeld (een vraag die overigens niet aan het eind, maar op een andere plek in de vragenlijst staat). Als je geen homoseksuelen in je vriendengroep wilt, gaat dit over je eigen ‘vijandigheid’ jegens homoseksuelen. Als je vervolgens de vraag gesteld wordt of je denkt dat Westerse landen erop uit zijn de Islam te vernietigen, gaat het over de vijandigheid van de ander. En wat te denken van de stelling: Joden kunnen niet worden vertrouwd. Over wiens vijandigheid gaat het hier? Die van joden of jezelf? Ergo: wat wordt er hier nu wel of niet gemeten? Je eigen vijandigheid of de vijandigheid van de ander? Zijn deze drie vragen wel onder één concept te vangen?*</p><p>Tot slot blijkt uit de analyse van Koopmans dat (als je ervoor <em>kiest</em> fundamentalisme en outgroup-hostility te meten zoals hij ze meet), moslims gemiddeld genomen inderdaad hoger scoren op beide variabelen. Maar, hetzelfde geldt, zij het in mindere mate, ook voor protestanten. Bedenk ook hier weer dat we over de Europese context spreken. Stel dezelfde vragen in de VS en de verschillen zullen nog kleiner zijn.</p><p><strong>Het interview</strong></p><p>Koopmans meet ‘outgroup-hostility’ en dus niet de bereidheid om wapens op te pakken of dat te accepteren. Voor alle duidelijkheid nogmaals: zijn eigen onderzoek uit 2015 gaat dus helemaal niet over de bereidheid van moslims om geweld te plegen, maar alleen over de relatie tussen fundamentalisme en vijandigheid tegenover buitenstaanders, en of verschillende religies hier verschillend op scoren.</p><p>Zijn claim dat wereldwijd 50 miljoen moslims bereid zijn geweld te accepteren of te gebruiken, wordt dus niet door zijn eigen onderzoek ondersteund. In de krant legt Koopmans dus een relatie die in elk geval niet op basis van zijn eigen onderzoek is te rechtvaardigen. In het <a href="http://www.ad.nl/dossier-nieuws/het-westen-moet-zich-veel-weerbaarder-opstellen~a6ac99b0/">krantenartikel</a> noemt hij verder geen andere onderzoeken bij naam. Andere onderzoekers uit <a href="https://pure.uva.nl/ws/files/1465874/101480_Salafisme_in_Nederland_Aar">Nederland</a> en <a href="http://cir.au.dk/fileadmin/site_files/filer_statskundskab/subsites/cir/Rapport_2FINAL.pdf">Denemarken</a> zijn veel voorzichtiger in het interpreteren van hun eigen onderzoeksresultaten. Deze onderzoekers leggen geen directe causale relatie tussen de uitkomsten van hun onderzoek en het accepteren of gebruiken van geweld door moslims. Daarnaast komen deze onderzoekers ook niet uit op dergelijke grote aantallen moslims die het gebruik van geweld zouden accepteren of gebruiken.</p><p>Het voornaamste probleem met het interview in het AD is dat hij daar allerlei onderzoeken op tendentieuze manier door elkaar husselt. Als het ene (<a href="https://pbs.twimg.com/media/C1fRG_6XcAALx17.jpg:large">zie</a>) onderzoek zegt dat bv. 8% van de Amerikaanse moslims geweld soms ‘gerechtvaardigd acht’ ter verdediging van de islam tegen vijanden en een ander onderzoek (met een andere methodologie!) zegt dat 11% van de Nederlandse moslims vindt dat hun religie ‘in sommige situaties’ toestaat geweld te ‘plegen’, dan kun je daaruit natuurlijk niet afleiden dat 8–10% van de moslims wereldwijd ‘bereid is geweld te plegen of het accepteert’. En dat je ‘dan weet waar die zelfmoordenaars vandaan komen’. Dat is goochelen met cijfers en heeft niks met wetenschap te maken. Daarnaast is het contraproductief dat Koopmans alle kritiek op zijn werk wegzet als extreem-linkse propaganda, terwijl ook tegen de methodologie en uitvoering van zijn eigen onderzoek (bv. de vraagstellingen en ook de hoge non-respons) natuurlijk wetenschappelijke kritiek ingebracht kan worden.</p><p>Kortom, Koopmans stelt zich in het interview op als bezorgde burger, niet als wetenschapper. Maar hij gebruikt wel zijn wetenschappelijke prestige om ongefundeerde en slordige uitspraken over miljoenen medemensen aan de AD-lezer te verkopen.</p><p>Opvallend is tot slot dat Koopmans in zijn <a href="http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1369183X.2014.935307?journalCode=cjms20">wetenschappelijke werk </a>voorzichtiger is. In de conclusie van zijn onderzoek (p. 53) schrijft hij: “<em>Hostile attitudes towards other groups should not be equated with the willingness to employ physical violence. But the combination of a fundamentalist belief in the absolute truth and righteousness of the own cause, hostility and mistrust towards other groups, and a sense of threat based in the belief that others are out to destroy one’s own group may motivate a minority to act upon such beliefs.</em>” En: “<em>Obviously, even from such hypothetical statements it is still a long way to actual violence.</em>” Inderdaad, Koopmans kan hier geen uitspraken over doen omdat hij dit niet heeft onderzocht.</p><p>Het wordt nog gekker (p. 51): “<em>It would be foolish to interpret these findings as evidence of a fundamental and immutable difference between (liberal) Christianity and (fundamentalist) Islam. First of all, even in this study, some Christians display consistent fundamentalist worldviews. Second, many Muslim immigrants — most Alevites as well as a substantial number of Sunnites — do not subscribe to such views. Third, these results do not necessarily generalise to other parts of the world, both because Europe’s Muslim populations were disproportionately recruited from conservative rural regions in the countries of origin, and because European Christians tend to be less religious and socially conservative than those in other parts of the world.</em>” Al deze nuances zijn in het interview met Wierd Duk verloren gegaan.</p><p>De zogenaamde ‘feiten’ die uit het interview en dit onderzoek naar voren komen, moeten wat ons betreft in een kritisch en genuanceerd perspectief worden geplaatst. Alleen dát helpt de discussie verder.</p><p>Willem Sonneveld en Joost Jansen</p><ul><li>Vaak gaat er een factoranalyse vooraf aan de constructie van een schaal. Bij een factoranalyse meet je of er één factor ten grondslag ligt aan de drie vragen die betrekking hebben op outgroup-hostility. Deze analyse lijkt in het onderzoek te ontbreken.</li></ul><p><em>@StefanPaas entameerde op Twitter een discussie over het wetenschappelijke werk van Ruud Koopmans. Wij zijn hem dank verschuldigd op het punt van het husselen van de data en het wegzetten van de kritiek als extreem linkse propaganda.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a16ebef5968a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Maandoverzicht van de maand juni.]]></title>
            <link>https://medium.com/@WSonneveld/maandoverzicht-van-de-maand-juni-f74b9c6b5a4f?source=rss-c427f50c1d4d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f74b9c6b5a4f</guid>
            <dc:creator><![CDATA[W. Sonneveld]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 22 Jun 2016 18:01:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-06-22T18:01:20.197Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Maandoverzicht van de maand juni.</strong></p><p><strong>De personalia:</strong> Fred Marree, de hondstrouwe én landelijk bekende voorlichter van stadsbeheer nam deze maand na 42 jaar afscheid en ging met een welverdiend pensioen. Dat zegt natuurlijk wel iets, dat de woordvoerder van de beheersorganisatie van de stad een bijna landelijke uitstraling heeft. Fred heeft een carrière kunnen bouwen op de golven van “schoon, heel en veilig” een offensief dat inmiddels een jaar of 15 duurt en zijn vruchten begint af te werpen.</p><p>Alhoewel, als de koperen ploert weer duchtig begint te schijnen dan kun je je dat afvragen. Hoe we ook ons best doen, de Rotterdammer laat met het mooie weer van alles achter op straat en in de parken. En dan die brommers die geluidsoverlast veroorzaken en door de straten scheuren.. Ik zeg het nu ook maar een keer in het openbaar: “Donderlazerstraal op met je brommer. “</p><p>Je kunt de hufters aanpakken, maar niets lijkt te helpen. Misschien wel omdat de burger weet dat vadertje gemeente alles achter zijn kont opruimt en schoonmaakt.</p><p>Ook deze maand. Aboutaleb, gaat hij wel of niet de PvdA leiden. Hij gaat niet. Voorlopig dan.</p><p><strong>In de categorie: opmerkelijk:</strong> Ronald Buijt zwaait sinds kort de scepter bij Leefbaar Rotterdam en de partij lijkt los. Eerst deelde Bart Joost van Rij een tik uit aan twee hufters op een scooter die een verslaggeefster van PowNews bespuugden. Daarna noemde Tanya Hoogwerf PVDA-raadslid Peggy Wijntuin in debat over discriminatie tot tweemaal toe “Mevrouw Simons”.</p><p>Hoe moeten we deze actie van Bart-Joost en dit cynische grapje van mevrouw Janmaat duiden? Ik denk zo: Leefbaar voelt de verkiezingen naderen en werkt onder leiding van Ronald Buijt aan wat electorale kleur op de wangen. Hun goed recht, maar toch maak ik me zorgen. We delen in het publieke debat alleen nog maar uit, alsof we zijn vergeten dat het midden nog bestaat. Goed luisteren en ontvangen is er niet meer bij. Ondertussen wordt van al dat gepolariseer zeker de helft van de bevolking niets wijzer.</p><p><strong>In de categorie: hoor je verder niemand over.</strong> De behandeling van de jaarrekening. Zolang u de riool- en vuilniszakkenbelasting niet ziet stijgen zal het allemaal wel. Toch?!</p><p>Het is ook té ingewikkeld. Zeker ook voor de meerderheid van de raadsleden. Die snappen het ook niet. Wat is het geval:</p><p>- De accountant vindt het wel okay, zij het op het randje. In hun haute finance boeventaaltje klinkt dat zo: “Het totaal van de ongecorrigeerde fouten en onzekerheden blijft bij de jaarrekening 2015 net binnen de gehanteerde materialiteitsgrens.”</p><p>- Verder zijn er onderbestedingen en is er te weinig geld uitgegeven. In de zorg bijvoorbeeld. Een bekende truc. Eerst het zuur, dan het zoet. De verkiezingen komen eraan! De boodschap: Er is nu eindelijk geld over en dat gaan we uitdelen ook.</p><p>Over geld gesproken. De stemmers van CDA, Leefbaar en D66 worden eindelijk beloond. Na jaren van bezuinigen kan er eindelijk wat uitgekeerd worden. Er is geld voor cultuur (wens van D66), voor sport (wens van het CDA) en geld voor Rotterdam-oost.</p><p>Dat geld voor Rotterdam Alexander is slecht besteed omdat Rotterdam-oost het prima doet. Kijk maar naar de sheet. Het is ook pijnlijk voor Leefbaar, want die moeten in ruil voor een fooi van 10 miljoen toestaan dat de A13/16 dwars door hun eigen electorale achtertuin wordt aangelegd. CDA en D66 hebben veel beter onderhandeld en geen centje pijn geleden.</p><p><strong>Verder deze maand?</strong> RIF010 kreeg een tikkie. Ik ben daar niet rouwig om. Het centrum is geen pretpark.</p><p>De Milieuzone werkt en er worden boetes uitgedeeld. Ik ga mijn zwager en zijn gezin op korte termijn buiten de zone oppikken.</p><p>En deze maand werd het advies van de Rotterdamse Raad voor Kunst en Cultuur gepresenteerd. Een lijvig boekwerk vol met woordjes als ‘vitale verbindingen’, ‘educatie’, ‘internationalisering’ en ‘programmatische samenwerking en vernieuwing’. Ja pak de papieren zak er maar even bij.</p><p>De verbeelding is al lang niet meer aan de macht. Kunst moet vooral nog instrumentele doelen dienen.</p><p>Meest opmerkelijke zaken: Het Wereldmuseum krijgt geen centen meer en mag alleen nog op de collectie passen. Boijmans schijnt technisch failliet te zijn, maar gaat wel een avontuur met een nieuw collectiegebouw aan.</p><p><strong>Tot slot</strong> mensen. Wethouder Schneider van bouwen en wonen en Leefbaar Rotterdam, hier vanavond aanwezig, zit een klein beetje in de verdrukking. Natuurlijk is dat flauw om te zeggen. “If men define situations as real, the situation….” Juist ja. Maar toch! Ronald Schneider krijgt de raad steeds over zich heen:</p><p>· In het debat over Waterfront en de overgemaakte miljoenen.</p><p>· In het debat over de toepassing van de erfpachtmaatregel bij het Schiekadeblok. Er kwam gelukkig voor hem geen rekenkameronderzoek naar de verdwenen miljoenen, maar de Rekenkamer gaat haar tanden er wel inzetten.</p><p>· Je weet dat het fout gaat als een commissievoorzitter in een debat buiten de microfoon om, maar duidelijk verstaanbaar, de wethouder toebijt: “Je bent gewoon de sjaak, dat is wel duidelijk.”</p><p>· Zelfs een debatje over het verplaatsen van een “keramisch tegeltableau” ontaarde in een botsing met de raad en een complete slachtpartij. Tot driemaal toe moest de houder van de wet “Sorry” zeggen.</p><p>Dan ga je niet helemaal lekker als wethouder. Nu komt er een referendum over de woonvisie aan. Ronald heeft het grootste gelijk van de wereld. Slopen die woningen. Ik wil de druk niet opvoeren, maar ik zou wethouder Schneider willen adviseren om all-in te gaan. Na twee jaar is de inwerkperiode voorbij, het is opstaan en gloriëren nu. Erop of eronder.</p><p><strong>Helemaal tot slot.</strong> De PvdA haalde weer niet op eigen kracht dit maandoverzicht. Dat baart me pas echt zorgen.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f74b9c6b5a4f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>