<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Ahmet Taşoğlu on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Ahmet Taşoğlu on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@ahmettasoglu?source=rss-447e24fe8f2f------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*kU4VaLSRmGRhPyKs.</url>
            <title>Stories by Ahmet Taşoğlu on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@ahmettasoglu?source=rss-447e24fe8f2f------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 05:37:47 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@ahmettasoglu/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[YAPTIM AMA SOR Bİ NEDEN]]></title>
            <link>https://medium.com/@ahmettasoglu/yaptim-ama-sor-bi%CC%87-neden-042e4a7a5b15?source=rss-447e24fe8f2f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/042e4a7a5b15</guid>
            <category><![CDATA[writing]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ahmet Taşoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 22 Jul 2025 17:46:23 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-07-22T18:06:08.595Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>YAPTIM AMA SOR Bİ NEDEN</p><p>“Osimhen’in Geleceği” isimli yazıda, olasılık hesapları ile gol kralı bir futbolcunun bir sezon sonraki başarısı hakkında yorum yapmaya çalışmış, puanlama aralığını genişleterek yaptığımız hesapta, futbolcuların bir sonraki sezon performanslarının %43 azalacağını bulmuştuk.</p><p>Yazıya gelen eleştiriler üzerine, önermeyi test etmek istedim.</p><p>Osimhen hakkında tahminde bulunurken, onun özel durumunu, değerlendirmede hiç dikkate almamıştık. O hâlde bu %43 performans kaybı diğer gol kralları için de geçerli olmalıydı.<br>Bunun için son 25 yılın gol krallarını tespit ettik. Kral oldukları yıl attıkları gol sayıları ile bundan bir sezon sonraki gol sayılarını ve aradaki değişimi yüzdelik olarak belirttik. Son olarak da değişimin ortalamasını aldık.</p><p>Sonuç mu? Benim için gerçekten çok şaşırtıcı oldu.<br>Tabloyu dikkatlice inceleyip yazımıza öyle devam edelim.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fdocs.google.com%2Fspreadsheets%2Fd%2F1PjNK3sOKMRPqx10ifd4InEHggCwovvrWQUlJLc6ryD8%2Fpreview%3Fembedded%3Dtrue&amp;display_name=Google+Docs&amp;url=https%3A%2F%2Fdocs.google.com%2Fspreadsheets%2Fd%2F1PjNK3sOKMRPqx10ifd4InEHggCwovvrWQUlJLc6ryD8%2Fedit%3Fusp%3Ddrivesdk&amp;image=https%3A%2F%2Flh7-us.googleusercontent.com%2Fdocs%2FAHkbwyKhpROfW_eE8ohBSB3x50fppdixeHm2Q94lK0W61oCwqpkGC8Qs8HnrOpxYBedTZCdpPlIM0K443k_YSA4DzYnmIAtHPPNU7QlnxesEUWEe6LzaW8xH%3Dw1200-h630-p&amp;type=text%2Fhtml&amp;scroll=auto&amp;schema=google" width="700" height="530" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/a047035f347efc0ba1de17fbf5e860b9/href">https://medium.com/media/a047035f347efc0ba1de17fbf5e860b9/href</a></iframe><p>İlk olarak görüyoruz ki 25 kralın tamamı bir sonraki sezon performans kaybı yaşamış. Bahsi geçen yazıda bulduğumuz %87 ihtimal “performans düşer” bulgusu ile uyumlu. Esas isabet ise performansın ne kadar düşeceği hakkında. Yazıda %43 bulmuştuk. 25 kralın ortalaması ise %43,8. Şaşırtıcı seviyede doğru.</p><p>Teorik hesap ile mevcut durumun tamamen uyuşmasında tesadüfün payını inkâr etmeyeceğim. Fakat tesadüfün etkisini bilmek önemli. Bunun için diğer ülke liglerine de bakmalıyız. Acaba oralarda durum nasıl?</p><p>Messi ve Ronaldo’nun istatistiklerini “berbat ettiği” İspanya, verilerin sağlıklı olmadığı Nijerya ve ligin daha yeni kurulduğu Kanada gibi ülkeleri saymazsak, ortaya bir ana fikir çıkıyor: Gol kralları bir sonraki sezon %30-%55 arası bir performans kaybı yaşıyor. (Türkiye, İngiltere, Almanya, Fransa, Rusya, Çin, ABD, Japonya, Romanya, S. Arabistan, G. Kore, Finlandiya vd.) Düşüşün miktarı değişmekle birlikte, değişmeyen şey ciddi bir düşüşün yaşandığı.</p><p>Şimdi gol kralı bir futbolcuyu satın almayı ekonomik açıdan değerlendirelim. Bir futbolcu gol kralı olduğunda fiyatı kariyerinin en yüksek seviyesine çıkar. Buna karşın, performansının ciddi şekilde düşeceği kesine yakındır. Bu durumda satın alma işlemi, ortalama bir ürüne en yüksek fiyatı vermek gibi bir hataya dönüşecek ve karar vereni ciddi zarara sokacaktır.</p><p>Hiç matematik bilgisi olmayan bir kimseden dahi, marketten eve gidince bir kısmının bozulacağını bildiği meyveleri en yüksek fiyattan satın almasını beklemeyiz. Peki, nasıl oluyor da bu işlerin profesyoneli olan kimseler, olasılık ve istatistik hesapları ortadayken, bu futbolcuları en yüksek fiyattan alabiliyor ve takımlarını büyük zarara sokuyorlar?</p><p>İşte bu yazının konusu burada başlamaktadır. Devamında, böyle bariz bir hatanın profesyonellerce nasıl veya neden yapıldığını anlamaya çalışacağız.</p><p>Osimhen örneğini inceleyelim. Şampiyon olmuş bir takım ve şampiyonlukta büyük payı olan yıldız bir oyuncu. Takım yöneticisi bu durumda şu iki karardan birini vermek zorunda: Ya fiyatın çok yükseldiğini düşünerek oyuncu ile yolları ayıracak ya da takıma bundan sonra da büyük katkıları olur diyerek yüksek bedeli ödeyecek.<br>Şimdi bu iki ihtimali ayrı ayrı değerlendirelim. İlk olarak yolların ayrıldığı senaryoya bakalım.</p><p>Yolların ayrılması durumunda da iki ihtimal var: Takımın başarılı ya da başarısız olması.<br>Takımın başarısız olduğu ihtimale bakalım. Şampiyonluk gittiğinde taraftar tabii ki Osimhen’i gönderen yöneticiyi suçlayacaktır. “Takıma uyum sağlamış, kendini ispatlamış bir yıldız oyuncuyu hangi akıllı insan gönderir?”</p><p>Osimhen’in gittiği ama takımın başarılı olduğu senaryoya bakalım. Şampiyonluk gelse dahi her hafta aynı rahatlıkta geçmez. Ne zaman takım veya mevcut forvet zorlansa, Osimhen hatırlanacak ve gönderen yönetici hakkında pek de hoş olmayan cümleler kurulacaktır. Şampiyonluk geldiğinde dahi taraftar, yöneticiye pay vermeyecek, “Senin sayende değil, sana rağmen” diyecektir.</p><p>Osimhen’in kaldığı senaryolara bakalım.<br>Osimhen kaldı, takım şampiyon. Taraftar durumdan memnun. Yöneticinin keyfi yerinde. Ona kim ne diyebilir?</p><p>Osimhen kaldı ama takım şampiyon olamadı. Yönetici için yine problem yok. “Biz takımımız için hiçbir fedakârlıktan kaçınmadık ama Osimhen oynamadı. Ben ne yapayım?” Taraftar, “Adam doğru söylüyor.” diyecektir.</p><p>Bu senaryolara göre siz ne yaparsınız? Ya kulübü faydasız borçlardan korumak için Osimhen’i gönderir, buna karşılık taraftar ile aranızı bozar, kariyerinizi riske atarsınız. Ya da çok daha rahat izah edebileceğiniz için Osimhen’i tutar, kulübü borca sokarsınız.</p><p>Bir yöneticiden ilk davranışı beklemek pek gerçekçi değil. Mesele futbol sonuçta. Neden, “Ben yanmazsam, sen yanmazsan …” denilsin.</p><p>**Özetle:**</p><p>Yöneticinin, verdiği kararların sonucundan ciddi şekilde etkilenmeme ihtimali yoktu. Kendi menfaati ile kulüp menfaati arasında kaldığında kendisini tercih etti, kulübü zarara attı. Ayrıca yanlış tercih onun için çok kolaylaştırılmıştı. Yanlışı yaptığında alkışlandı. Oysa doğru olanı yapsa kınanacaktı.</p><p>Taraftar fazlasıyla hırslı davrandı. Aklındaki tek düşünce daha fazla kupaydı. Markette kendini yere atan çocuk gibi sadece istedi. Hesap yapmadığı gibi, bunu yapani da bastırdı.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=042e4a7a5b15" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[OSIMHEN’İN GELECEĞİ]]></title>
            <link>https://medium.com/@ahmettasoglu/osimheni%CC%87n-gelece%C4%9Fi%CC%87-db89feb94868?source=rss-447e24fe8f2f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/db89feb94868</guid>
            <category><![CDATA[writing]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ahmet Taşoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 21 Jul 2025 12:03:17 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-07-21T12:03:41.732Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>OSIMHEN’İN GELECEĞİ</p><p>2024-2025 sezonunun Süper Lig gol kralı Osimhen, takımı Galatasaray ile toplam maliyeti 100 milyon Euro’yu bulacak bir anlaşma imzaladı. Bu, ülkemizde bir futbolcu için harcanan açık ara en büyük para.</p><p>Bu yazıda Osimhen hakkında şu soruların cevabı aranacak: Gelecek sezon performansı hangi yönde değişecek ve bu değişimin miktarı ne olacak?</p><p>Başlamadan önce şunu söylemeliyim: Bu değerlendirme, en son ne zaman futbol seyrettiğini hatırlamayan ve Osimhen yanından geçse tanımayacak biri tarafından yapılacaktır. Bu nedenle bu bir futbol yazısı değildir.</p><p>Başarı = Yetenek × Şans</p><p>Değerlendirme için bu formülden faydalanacağız. Başarı için yeteneğin şart olduğunu zaten görüyoruz. Ama bu yeterli değil. Bill Gates lise öğrencisiyken dünyada bilgisayara erişimi olan bir avuç insandan biriydi. Elon Musk kariyerine kira ve faturalarını nasıl ödeyeceğini düşünerek başlamadı. Bunlar en şanslılardı.</p><p>Başarılı geçmiş bir sezon bizlere şunu söyler: Yetenekli bir oyuncu ve iyi giden şans. Bu duruma göre hesaba başlayalım.</p><p>Elimizde futbolcular bulunsun. Bu kişilere rastgelelik yöntemi ile 1’den 10’a kadar futbolcuların yeteneklerini temsil edecek bir sayı seçelim. Futbolcuların şansları da yetenekleri kadar olsun. Çünkü başarılı bir sezon yüksek yetenek istediği gibi iyi bir şansı da gerektirir. Tersi de doğru. Buna göre sayıların her birinin karesi alınarak futbolcuların başarısı bulunur. Tabii en yüksek bulunan puanı Osimhen ile eşleştirmeliyiz. Çünkü sezonun en iyisi oydu.</p><p>Peki gelecek sezon?</p><p>Bunun için yeteneği sabit tutuyoruz. Fakat şans artık bilinemez. Yeniden puanlanmalı. Bilgisayardan faydalanarak bu işlemleri hesaplıyoruz. İşte sonuç:</p><p>Başarı artar: %5 <br>Başarı değişmez: %10 <br>Başarı azalır: %85</p><p>Görüldüğü gibi performansının üstüne çıkması çok düşük bir ihtimal; en kuvvetli ihtimal ise daha başarısız bir sezon geçirecek.</p><p>Puanlamaları 1’den 10’a yaptık. Acaba en iyi ile en kötü arasında 10 katlık bir ilişki olması iyi bir fikir miydi? 5 kat desek. Ya da 20 kat. Veya puanlamalar 15’ten 25’e mi olmalıydı?</p><p>1–5 1-20 15-25 <br>Artar %2 %7 %5 <br>Değişmez %20 %5 %9 <br>Azalır %78 %87 %86</p><p>Görüldüğü gibi oranlar değişiyor fakat sonuçta ciddi bir değişim yok. Performansının düşmesi en kuvvetli seçenek.</p><p>Buraya kadar tamam diyelim. Performansı düşecek. Önceki sezona göre 1 gol eksik atsa bu doğrulanır. Fakat gerçekte hâlâ çok başarılı. Esas soru ne kadarlık bir performans kaybı yaşayacağı.</p><p>Bunun için ilk alınan puanlar ile ikinci puanların karşılaştırılarak yüzdesel değişiminin bulunması gerekir.</p><p>1–5 arası puanlama: %38 azalma <br>1–10 arası puanlama: %41 azalma <br>1–20 arası puanlama: %43 azalma</p><p>Küçük puan aralıklarında sayılar çok farklı çıkabiliyor. Buna karşılık daha geniş aralıklı puanlamaların tamamında performans kaybı daima %40’ın üzerinde.</p><p>Özetlersek, Osimhen’in geleceği için en kuvvetli senaryo: <br>Son sezon performansına ulaşamayacak ve %40 üzeri bir performans kaybı yaşayacak.</p><p>Peki, %40 ne demek? <br>(Mecburen yorum yapacağım.)<br>%5’lik bir düşüş yıldız oyuncunun hâlâ yıldız kalmasını sağlar. Fakat oran %40 olduğunda “yıldız oyuncu”, artık “iyi oyuncu”dur. Başa dönüp 100 milyon Euro’yu hatırlarsak fiyat/performans değerlendirmesi birçok kişinin üzülmesine sebep olacaktır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=db89feb94868" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ÇOK GÜLDÜK]]></title>
            <link>https://medium.com/@ahmettasoglu/%C3%A7ok-g%C3%BCld%C3%BCk-b7483aa0a916?source=rss-447e24fe8f2f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b7483aa0a916</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ahmet Taşoğlu]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 12 Jul 2025 10:16:15 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-07-12T11:13:39.448Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>ÇOK GÜLDÜK</p><p>Yaygın bilinen bir söz: &quot;Çok güldük, başımıza bir şey gelmesin.&quot; Sanki bir güç, hakkı olmadığı halde gereğinden fazla mutlu olanlara cezayı kesiyor.</p><p>Cem Yılmaz bu sözle dalga geçer: &quot;Ya öyle bir şey olabilir mi? Batıl inanış o. Öyle bir şey yok. Bu söz doğru olsa benim hâlim ne olurdu? Sadece kendim gülmüyorum, bin kişiyi de güldürüyorum.&quot; İkna edici gibi. Mutlu olduk diye niye başımıza iş gelsin?</p><p>Fakat bir yandan da, en azından birçoğumuz, içinde şu hissi taşır: Çok mutluysak her an bir bela gelebilir, işler tersine döner. Acaba neden böyle hissediyoruz? Bunun bir izahı var mı?</p><p>Beynimiz nasıl çalışıyor sorusuna cevap arayan modern araştırmacılar, olayı anlaşılır kılmak için 1. sistem ve 2. sistem dedikleri iki sistemli bir yapıdan bahsediyor. 1. sistem çok hızlı, çok ekonomik, neredeyse bizi hiç yormuyor. Günlük kararlarımızın çoğunu bununla alıyoruz. İki artı iki sorusuna cevap ararken, çok kalabalık olmayan bir yolda araç kullanırken veya her gün geçtiğimiz yoldaki merdivenleri çıkarken. Bu işlerde hiç duraksamayız bile. Zaten ne yapacağımızı biliyoruz. 100 km hızla giderken yanımızdakiyle sohbet edebiliriz veya düz yolda yürüyüş esnasında denemede yanlış yaptığımız sorunun doğru cevabını düşünebiliriz. 1. sistem devredeyken çok rahatız. İşlerimiz hem çok hızlı hem de zahmetsiz.</p><p>Peki 2. sistem nedir, ne işe yarar?<br>Tek basamaklı sayıları çarparken 1. sistem yeterli gelirken, 2 basamaklı sayıları çarpabilmek için 2. sisteme geçmek birçoğumuz için zorunludur. Artık başka işlerle meşgul olamayız. Aklımızda ancak bu iş olmalı. Araç kullanan bir arkadaşımızla sohbet ederken önümüze zor bir viraj çıkar. Üstelik yanımızda iki tane de büyük araç var. Aracı kullanan artık sohbettekileri duymaz olur. Direksiyonu daha iyi kavrar ve bütün dikkati artık sadece yoldadır.<br>Tamamı 18 cm yüksekliğindeki basamaklardan oluşan bir merdivende, bir basamak 20 cm ise biz ona mutlaka takılırız. Tabii ancak 2. sistemdeysek bundan kurtulmak mümkün. Basamağa bakar, yüksekliğine göre adımımızı atarız.<br>Bu bayağı iyiymiş. O hâlde hep 2. sistemde devam edelim.<br>Fakat bu pek mümkün değil. Çünkü çok enerji harcıyor ve çok zahmetli. Adım atarken her basamağa baktığınızı hayal edin. Ayda yılda bir ayağım takılsa daha iyi. Veya zor bir konuyu anlamaya çalıştığınızı hatırlayın. Eliniz sürekli telefona gidiyor. 2. sistemimiz pek tembel. Çalışmaya pek gelemiyor.<br>Sonuç: 1. ve 2. sistemin dengeli bir iş birliğine mecburuz.</p><p>Başa dönelim. Gülünce belamızı bulur muyuz?<br>Ne zaman 1. sistemde, ne zaman 2. sistemde olduğumuza bir bakalım. Rutinde 1. sistemdeyiz. Ne zamanki bir tehlike var, rutin dışına çıkılacak, 2. sistem kontrolü ele alıyor.<br>Gülüyoruz, eğleniyoruz. Keyfimiz yerinde, çok mutluyuz. Buradan bize kalan mesaj: Sorun yok, güvendesin, rahatla biraz. Peki, rahatlık hâli hangi sistemi devreye alıyor?</p><p>Bunu daha iyi anlamak için özel üç sorudan oluşan bir teste bakalım. Rahatlık seviyemiz cevaplarımızı etkiliyor mu?</p><p>Sorular:</p><p>1. Bir kalem ve bir silgi için 110 TL ödeme yapıyoruz. Kalem ve silginin fiyatları arasında 100 TL fark varsa, kalem kaç liradır?</p><p>2. Beş tavuk 5 yumurtayı 5 günde yapıyorsa, 100 tavuk 100 yumurtayı kaç günde yapar?</p><p>3. Bir bakteri popülasyonu kapladığı alanı her saat iki katına çıkarmaktadır. Bir gölü kaplaması 48 saat sürdüğüne göre gölün yarısını kaplaması ne kadar sürmüştür?</p><p>Sorular iki farklı şekilde hazırlanıyor. İlkinde sorular güzel bir kâğıda, koyu bir siyah ve okunaklı bir yazı karakteriyle basılıyor. Diğerindeyse bunların tam tersi. Sorular ancak güç bela okunuyor.</p><p>Peki sonuçlar? Zor okunan kâğıdı kullananların cevapları belirgin şekilde daha iyi.</p><p>Parlak bir kâğıda güzel bir font ile yazılmış soruları görünce &quot;rahatla&quot; mesajını aldık. Hemen sorulara geçtik. E, bunlar da zaten kolaymış. Hemen cevaplarını verelim.<br>2. kâğıtta ise böyle olmadı. 1. sistemde kalarak soruları okumak çok zor olacak diye görevi 2. sisteme verdik. Tabii 2. sistem öyle hemen &quot;cevap verelim&quot; şeklinde çalışmıyor. Okudu, anlamaya ve cevap bulmaya çalıştı.</p><p>Sonuç: Daha yüksek doğru cevap oranı.</p><p>Bizi rahatlık yaktı!</p><p>Gülüyoruz, eğleniyoruz. Kontrol 1. sistemde, biz ise hayatın tadını çıkarıyoruz. Artık farklı olan basamağı, önümüzdeki çukuru, sağdan yola giriş yapmaya çalışan aracı görme ihtimalimiz daha az. Biz eğlenirken bir arkadaşımız üzerimize fazla geliyor. 2. sistem devrede olsa onu bir şekilde idare eder, saldırılarından güzelce kurtuluruz. Fakat maalesef. Sadece 1. sistem var. Ağzımıza ne gelirse söylüyoruz. Ama yaptığımızın utancı haftalar boyunca bizi takip ediyor. En güzel anımız, uzun süreli bir utanca dönüşüyor.</p><p>Biraz daha evvel doğmuş olsaydık, muhtemelen sinir bilimi, istatistik, neden-sonuç gibi kavramları hiç duymamış olabilirdik. Buna rağmen hayat tecrübemiz, büyük keyif anlarından hemen sonra işlerin tersine dönebildiğini bize öğretmiş olacaktı. Neden böyle olduğunu tam bilemesek de (üstün bir güç bizi cezalandırıyor fikri akıllara gelen en yaygın açıklama) bir çözüm bulunmalı buna.<br>İşte burada &quot;Çok güldük, başımıza bir şey gelmesin.&quot; devreye giriyor. Bizim bildiğimiz, arkadaşımızın acemisi olduğu yola girdiğimizde, &quot;Burada biraz dikkatli ol.&quot; demek gibi. Fazla güldün, eğlendin; işleri hep 1. sisteme bıraktın. Çok zayıf bir anındasın. Aman, sen yine de dikkat et, tedbiri elden bırakma.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b7483aa0a916" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>