<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Ali Küver on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Ali Küver on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@alikver?source=rss-8c885350c6e0------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*CwAhpxNfffCuI0y3.</url>
            <title>Stories by Ali Küver on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@alikver?source=rss-8c885350c6e0------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 02:59:35 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@alikver/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[EL CİZIRÎ — CİZRE]]></title>
            <link>https://medium.com/@alikver/el-ci%CC%87zir%C3%AE-ci%CC%87zre-2e9217f9a72?source=rss-8c885350c6e0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2e9217f9a72</guid>
            <category><![CDATA[middle-east]]></category>
            <category><![CDATA[turkey]]></category>
            <category><![CDATA[wanderlust]]></category>
            <category><![CDATA[cizre]]></category>
            <category><![CDATA[travel]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ali Küver]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 07 Nov 2019 14:31:58 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-11-07T14:40:42.405Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>EL CİZIRÎ — CİZRE</h3><p>Yaşadığınız memlekette olup da sadece haberlerden, olağan üstü hallerden, haritalardan bildiğiniz bir yeri gidip görmek ilginç bir his. Gerçeklik algınız ile oynanıyor. Algıdan ibaret olan, gerçekliğe yaklaşıyor, rahatlama sağlıyor.</p><p>Cizre’ye Şırnak’tan ulaşılıyor sanıyorum, yanılıyorum. Şırnak Şerafettin Elçi Havalimanı Cizre’ye yaklaşık 15 dakika mesafede ve Şırnak’tan çok daha yakın. Kaymak gibi bir asfalta sahip duble yolla Cizre merkeze ulaşılıyor. Hem bugün, hem tarihsel olarak bu bölgenin asıl odağının Şırnak değil Cizre olduğunu ve Cizre’nin nüfüsunun Şırnak merkezin iki ila üç katı olduğunu burada öğreniyorum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_ic3kQ42XV1wPi8YqyHiYQ.jpeg" /><figcaption>Cizre’ye 5 kala</figcaption></figure><p>Şehir, Türkiye, Suriye ve Irak sınırlarının kesişim noktasında. Başınızı kaldırıp biraz ileriye baktığınız zaman, bağırsanız duyulacak mesafede, Suriye topraklarını görüyorsunuz.</p><p>Şehre vardığım gün, Türkiye’nin Suriye’nin kuzeyinde yürüttüğü operasyon sürüyordu ve öğleden sonra, Cizre çarşısına yaklaşık 15 km uzaktaki Katran’a havan topu düştüğü haberi geldi. Bu ilginç bir psikoloji: bulunduğunuz yerde çatışma, savaş, protesto, gösteri, vs bir hareketlilik varken, insanların gündelik hayatlarını sürdürdüklerini görmek... Bu hali, ilk Gezi günlerinde fark etmiştim. Şehirde ve ülkede belki de daha önce hiç görülmemiş türde bir aktivite ama göstericilerin arasından yolcu alıp geçen, yenisini almak için geri dönen taksiciler, servis yapmaya devam eden restoranlar, kafelerde oturup içkisini sigarasını içmeye devam eden müşteriler, satışa devam eden büfeler, işine gidip gelen insanlar, noterde veya bir başka resmi makamda işlemlerini halledenler… Oysa insan sanabilirdi ki hayat duracak. Şüphesiz ki yaşantının durması ya da başka biçime geçmesi, olayların yoğunluğu ile ilgilidir. İnsanların burunlarını dahi dışarı çıkaramadıkları zamanlar olmaktadır.</p><p>Konuştuğum taksiciler, esnaf ve hukukçular, şehrin, yeni sayılabilecek, bu barışlı halinden memnun. Taksici, 6–7 aydır kepenk kapatılmadığını, kesintisiz olarak çalışmaya devam edilebildiğini, bir çok insanın işe girdiğini söylüyor. Kimi, arada kalmış olma his ve düşüncesinin vermiş olduğu yılgınlıkla ekliyor; <em>ama burası Cizre yarın ne olacağı belli olmaz.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*06Oxlww61c6bcXrHMIvB_Q.jpeg" /><figcaption>Restore edilmiş bir Cizre konağı</figcaption></figure><p>İş güç demişken: Cizre’de zanaatkarlık ve küçük esnaflığın yaygın olduğu dikkatimi çekiyor. Marangoz, kalaycı, küçük elektrikli el aletleri tamircisi, bisiklet tamircisi. Yani sadece al sat ekonomisi değil, yap-tamir et-kullan ekonomisi de… Ekonomik faaliyet açısından, buranın bir sınır şehri olduğunu unutmayalım. Zahire dükkanları da çok.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nOWk1O2Gr_7P_ewyEIjuHQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*gLx8i5RyDIOlUDvJQ8mWCA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rpH4Tutbo1QWVSRQyNFXsA.jpeg" /><figcaption>Tarihi Çarşı — Cizre</figcaption></figure><p>Tarihi çarşı denilen bir yeri var Cizre’nin ama yaklaşık dörtte bir oranında dolu. Çarşının yenilenmiş görünen hali, mimari olarak tarihi bir şey göstermiyor. Tüm şehir merkezini yarım günde 3 defa turlayabilirsiniz. Hah, turlamak, yürümek. Cizre’de en çok dikkatimi çeken şey, sokaklarında yürürken kimsenin sizi bakışları ile rahatsız etmemesi, <em>ulan kim bu (yabancı)</em> der gibi bir bakış atmaması. Sorarsanız, Cizrelilerin yumuşak ve nazik tavırlı insanlar olduğunu söylerim. Şehrin yabancısı olduğunuzu, çevreye bakışlarınızla belli ederken sizi rahatsız etmeyen bu insanlar, herhangi bir soru, yol yolak sorduğunuzda, hemen ilgili ve sıcak bir tavırla yardımcı oluyorlar, yolu tarif ediyorlar. Dahası <em>buyur otur bir çay iç</em> diye meclislerine davet ediyorlar.</p><p>İlk çayımı, Dengbejler Evi’nde içtim. Mehmet Ağa Kasrı kısmen restore edilmiş, bir odası Dengbejlerin bazı günlerde toplanıp çalıp söyledikleri yer olmuş. Avluya girdiğimde türküsünü duyduğum, beni görünce susan adam, bana mutfaktan bir çay koyup getirdi. Ayak üstü konuşurken binayı, buranın yeni kullanım şeklini, eski dengbejleri ve Cizre’yi anlattı biraz. Binanın kışlık kısmının kara, yazlık kısmının açık renk taşlardan inşa edilmiş olduğuna, kemerlerindeki taş işçiliğine ve Cizre’nin sembolü olan ejder motiflerine dikkatimi çekti. Restorasyon devam ediyor.</p><p>*Dengbej/Ozan/Trubadur... Dengbej’in kelime anlamının <em>sese biçim,hayat,renk veren olduğunu </em>okumak, daha da şenlendiriyor ortalığı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*dSeqT0RJFA5pa1kZX2Khfw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*A_L9_GBsM-YcWWa7nM-Q7Q.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*EHLFFF9YWEUWd-0mn1yXxw.jpeg" /><figcaption>Dengbejler Evi — Cizre</figcaption></figure><p>Cizre sokaklarında sık sık yola serpiştirilmiş (kaldırıma değil) plastik koltuklar görüyorsunuz. Bu koltukların yanına yöresine her bakışımda, bir türlü çay ocağına benzer bir yer bulamadım ama bir yerlerden nefis çaylar çıkıp geliyor, yeter ki siz oturun. Çayın geldiği yer bazen bir dondurma tezgahının arkası da olabiliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0dwdjOPOvMSBNooA1wzHJQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*kJz4zT4OEj-xWMfxu0OfqQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*uNYWWEbzP21dY3ottCVkzQ.jpeg" /><figcaption>Kırmızı Medrese, Cizre sokakları</figcaption></figure><p>Böyle bir yere ilk daveti, Kırmızı Medrese’yi ziyaretten çıkıp Nuh Nebi türbesine doğru yürürken adres sorduğum yerde aldım. Davete icabet edip Hz. Nuh Camii’ne bakan geniş sokağın yola en yakındaki koltuklarından birine oturdum. Koltuk diyorum çünkü bunlar kolsuz sandalye değil çoğu zaman. Çayla beraber, Cizre sokaklarının rahat, geceleri de güvenli, dolaşılabilir olduğunu, burada tavsiye edilen yemeğin <em>köfte</em> denilen bir çeşit kebap olduğunu ve köfteyi yiyebileceğim güzel yerleri öğreniyor ya da teyid ettiriyorum. Dicle kıyısındaki surlardan manzarayı seyretme tavsiyesini de alıp kalkmaya davranırken çaya buyur eden arkadaş oğluna, beni türbeye kadar geçirmesini söylüyor.</p><p>Türbedeki sanduka yaklaşık 10 metre boyunda. Delikanlı diyor ki: <em>kimine göre Nuh Nebi bundan daha da uzun boyluymuş, böyle sembolik bir boyutta yapmışlar mezarını. Yakın zamanda da kadın erkek ziyaret yerlerini böldüler. Artık kadınlar bir yanından erkekler diğer yanından giriyor. </em>Delikanlının özenle alınmış kaşları dikkatimi çekiyor.</p><p>Kitabeleri okuduktan sonra, teşekkür edip ayrılıyor, mezarlığın hemen kıyısındaki Mem u Zin türbesine gidiyorum. Arandığımı gören bir ihtiyar, <em>bak tuvalet şurda lazımsa,</em> diyor.</p><p>Hava kararırken köftecilerden en meşhuru denilen Güri Amca’nın Yeri’ne doğru yürüyorum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*e-fyib0FZ_M9iFvPvNTGmA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5s0gB16uKWQlvfp2TiAqAw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0ELxFH_E4cRpaJZioCP6tg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nRY2X6h1axj3tbgQFY3Edg.jpeg" /><figcaption>Cizre sokakları</figcaption></figure><p>Evlerin çoğu eski, tek ya da az katlı… Tepelerinde su depoları… Eski yapıların iç avlularında ise kuyular… Ara ara yıkılmış ya da harab binalar, boş arsalar var. Şehrin pek ehil olmayan hali, bana doğup büyüdüğüm şehri hatırlatıyor. Eli belinde yürüyen yaşlılar, koşturan neşeli çocuklar, kapıların önünde söyleşen kadınlar… Kimi zaman ancak bir insan geçebilecek, dar geçitlerden geçip, kıvrılan yolların vardığı avlular… Çoğu zaman eski şehirlerde görünen bu doğrusal ve simetrik olmayan şehir yayılımı yürümeyi keyifli hale getiriyor: nereden çıkacağınız belli olmuyor. Bu tatlı gizemden ötürü masalsılığın kıyısında geziniyorsunuz. Sokaklar hayli tozlu. Sokak aralarında bolca fırın var; hem ekmek, hem pide, hem de pişirim yapıyorlar. Ortadoğu’da bu fırınlar önemli. Sıkıntılı günlerde insanlar bu fırınların önünde sıra olur. Gün olur fırıncıya mahallenin en büyük sorumluluğu düşer, Batı Beyrut filminde (1998) olduğu gibi.</p><p>Tahminlerin aksine Güri Amca’nın yeri açık. Burası eski çarşının hemen dış kısmında bir avluda. Köfte mis gibi pide, sumaklı soğan, közlenmiş biber ve salata ile servis ediliyor. Her porsiyonda kısa (10 cm’lik 5 şiş). Yağlı ve lezzetli.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*etDFBprZNC6_VTVsXUHVnw.jpeg" /><figcaption>Güri Amca’nın Yeri</figcaption></figure><p>Yemekten sonra Dicle’nin kıyısına doğru yürüyorum. Hava kararmış olduğu için ne Dicle’yi ne de çevresini net görebiliyorum. Bulunduğum tarafta bir kaç çay bahçesi, kafe, karşı kıyıda ışıklar. Şehrin yeni genişlemeye başladığı taraf orası; Dicle’nin doğusu… Geleneksel olmayan batı tarzı kafeler, bistrolar açılmaya başlamış kıyıda ve kiminde yerel herhangi bir yiyecek bulamıyorsunuz. Dicle’yi gündüz gözü ile görmeyi yarına bırakıp sokak aralarına daldım tekrar. Yol kenarında taze taze tatlı pişiren bir dükkan günün son durağı oldu.</p><p>Kaldığım yer Dicle’nin büyük bir kıvrım yaparak oluşturduğu deltaya bakıyor. Bu sulak araziden sebep olsa gerek gece ufacık sinekler vardı. Taksi şoförü dedi ki: <em>bak abi, şu ileride bir tarihi köprü vardı, Dicle yatağını değiştirince Suriye sınırlarında kaldı. </em>Puento Romano denilen köprüyü kastediyordu sanırım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*wnY_kYrpfdj0xE8HVblLYQ.jpeg" /><figcaption>Dicle deltası, ötesinde Cizre, ötesinde Suriye</figcaption></figure><p>Şehirdeki taksilerde -havalimanı taksileri dahil- fiş bulmak imkansız hatta <em>o nedir</em> diyorlar. Ancak zorda kalınca fatura bulup kestiler. İş seyahatlerinde belgeleme önemli…</p><p>İşim gereği duruşma salonundayım. Mahkeme hakimi yazdıracağı bir yazı için bir köyün nereye ait olduğunu bulmaya çalışıyor. Salonda izleyici olan avukatlardan biri: <em>hakime hanım, valla çıkaramadık, biz hep Kürtçe isimlerini biliyoruz.</em></p><p>Burada konuşulan Kürtçe’de Arapça ses etkisi var gibi geldi bana.</p><p>İşimi hallettikten sonra hemen ötedeki Dicle’nin kıyısına vardım. <em>Müşerref oldum Dicle hanım.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ELmLSUd_XVIfEa1-dXFbhw.jpeg" /><figcaption>Dicle Nehri</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*EsvFr5fGcCdEgOTho-02zQ.jpeg" /><figcaption>Dicle Nehri</figcaption></figure><p>İlan panolarında belediye, gelir ve gider tablolarını ilan etmiş. Modern tarzda bir kafede bir kahve içtikten sonra, dolana dolana Dengbejler Kahvesi’ne gittim. Burası serin. Hava yaklaşık 34 derece. Tarih 17 Ekim 2019. Yerel bir futbol takımını çalıştıran hocayla biraz sohbet ettik. Kitabımı açtım okudum, mekanın tadını çıkardım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*opWXycB9JJRU_k6Jv1OcXQ.jpeg" /><figcaption>Dengbejler Evi</figcaption></figure><p>Öğlene doğru kalkıp bu sefer Hacı’nın Yeri’ne gittim köfte yemeye. Dışarıda bir masa var oraya oturmak isteyince;</p><p><em>-abi duman olmasın</em></p><p><em>-olsun daha iyi ya iştahımız açılır.</em></p><p>Oturdum. Öğle servisi yoğunluğu... Yan tarafta bir dükkandan ha bire sıcak pide takviyesi yapılıyor. Biri eti pişiriyor, biri ekmekleri kesip şişleri ekmeklere çekiyor, birisi de tabağa düzenleyip içeriye götürüyor porsiyonları. Yarı Kürtçe yarı Türkçe nağralar arasında, tempolu bir çalışmayı izlerken yiyorum yemeğimi. Daha çok aç olduğumdan mı nedir, buradaki köfteyi daha çok beğendim. <em>Kredi kartı geçersizdir!</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*aibhBwrNwdUsSpS3Xv1A3A.jpeg" /><figcaption>Hacı’nın Yeri</figcaption></figure><p>Yan taraftan bir yerden söylenen çayımı içerken yaya bir cenaze alayı geçiyor sokaktan sessizce, en önde yeşil bir sancakla. Benim çocukluğumda, tanısan da tanımasan da, her cenaze konvoyu görüldüğünde kalkılıp esas duruşa geçilir, sessizce uğurlanırdı göçen.</p><p>Hala uçağa vakit var. Şehirde görülecek belki de son turistik yere Ulu Camii’ye gittim. Kulesi’ne çıkış yok. Buranın kiliseden çevirme bir yer olduğunu, ejderli tokmaklı kapısının bir tokmağının birinin şimdi Kopenhag’da, diğerinin İstanbul’da Türk İslam Eserleri Müzesi’nde olduğunu anlatıyor, avluyu yıkayan delikanlı. Çay henüz hazır değil, avluda oturup içemiyorum. O zaman, dün akşama doğru Nuh Nebi’ye giderkenki yere gitmeye karar veriyorum. Camiden çıkar çıkmaz sağda karpuz çekirdeği üreten (yıkayan, kurutan, haşlayan, kavuran) bir atölyeden karpuz çekirdeği alıyorum. Yok, İskenderun’daki gibi değil.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ayhjAK_t8GrRw6RTt7MtrA.jpeg" /><figcaption>Ulu Camii Minaresi</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rOhb2FgsL8Ao2d0xlP0rFQ.jpeg" /><figcaption>Karpuz çekirdekçi</figcaption></figure><p>Çay ocağında neredeyse gölge de yok kimse de. Yanındaki parktaki ağaçların gölgelerinde ise önerilen üçüncü köftecinin masalarında yemek yiyenler… Çay dışında bici denilen bir şey daha var; buzlu limon ya da vişne konsantresi. Yok o da Adana’nın bicisinin yanına yaklaşamaz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*66vhl59GnJ5q9o7c-AxH9w.jpeg" /><figcaption>Cudi Dağı</figcaption></figure><p>Yolun sağında Cudi Dağı, havaalanına doğru gidiyorum. Konuştuğum bir kaç kişinin de Cudi’ye (doğru) hiç gitmemiş olmaması önce şaşırtıcı sonra anlaşılır geliyor. İnsanın istediği yere gidememesi, istediği yerde kalamaması hüzünlü.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QJVfnOefwa_Z9PczTzDKoQ.jpeg" /></figure><p>07.11.2019</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2e9217f9a72" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ANADOLU KAZAN BEN KEPÇE]]></title>
            <link>https://medium.com/@alikver/anadolu-kazan-ben-kep%C3%A7e-894fd6e2b712?source=rss-8c885350c6e0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/894fd6e2b712</guid>
            <category><![CDATA[roadtrip]]></category>
            <category><![CDATA[wanderlust]]></category>
            <category><![CDATA[turkey]]></category>
            <category><![CDATA[motorcycle]]></category>
            <category><![CDATA[travel]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ali Küver]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 02 Nov 2019 18:54:11 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-14T08:57:39.744Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bu memleket şiir yazdırır! Onca ozan boşa değil. Bu yolculuktan sonra bir düz yazı değil, şiir yazasım geldi de… bakalım, dilimiz döner mi?</p><p>Yine bir bayram tatili ve yaklaşık 10 günlük çalışma arası ve işte alikettup yollara vurdu kendini. Bu sefer ışığa, doğuya doğru döndü yüzünü, gözünü, gönlünü… Yola çıkmadan kulak verdi bir dervişe ve kendi kendine dedi ki;</p><p><em>Izdırabın sonu yok sanma, bu alem de geçer, <br>Ömr-i fani gibidir, gün de geçer, dem de geçer, <br>Gam karar eyliyemez hande-i hurrem de geçer, <br>Devr-i şadi de geçer, gussa-i matem de geçer, <br>Gece gündüz yok olur, an-ı dem adem de geçer</em> (Neyzen Tevfik)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cAOg_WiZodNrWCce8TnDdg.jpeg" /><figcaption>Detaysız rotam (kepçem) #AKGZroadtrip</figcaption></figure><p>Elbet geçer… Fani dünya, fani insanoğlu… Çok gamlanmamak, çok gamlamamak eyi olar. Sevdin mi sevildin mi kucakla, gıymatını bil! Bırak nefes alsın… Sen de ara ara yola çık, nefes al! Neşelen! Anla ki gürültü patırtı kopardığın meseleler incir çekirdeğini doldurmayor. Gittikçe, sevdiklerine yaklaşıyorsun, onlarla gönül bağın artayor, onlara dönüyorsun, kavuşuyorsun.</p><p>Bu ben — i ademe de böyle oldu; gittik, durulduk, berraklaştık, hafifledik, döndük, kucaklaştık. Hoş bulduk!</p><p>10 Ağustos 2019: Ben böyle trafik görmedim hayatımda; emniyet şeridi dahi dolu, dinlenme tesislerine kalabalıktan girilmiyor, yol üzerindeki şehirlerin giriş ve çıkışları neredeyse düğüm. <em>“İnsanlar çok akıncı”</em>. Ancak ilginç bir şey var havada; herkeste bir geniş sabır, tahammül, tebessüm… Ne bir korna, ne bir gerginlik var… Bayramlık ağız olsa gerek. Ne güzel!</p><p>Motorlu olmanın avantajı ile yol alıyorum. Bu defa istiyorum ki -olursa- akşama, ilk durağım olan köye varayım; Gümüşhacıköy… Filiz Yenge’nin köyü… Hep fotoğraflarını paylaşırdı e-sosyal medyada, ben de <em>ne güzel yer, ne güzel muhabbet, bir gün gitmek görmek isterim </em>derdim, o da sağ olsun, <em>ne zaman istersen gel</em>, <em>ben olmasam da git, seni bilirler, ağırlarlar, </em>derdi. Kısmet bu zamana imiş. Git git git… Yaklaşık 600 km. Çorum civarında öğrendim ki köy Gümüşhacıköy’de değilmiş, Göynücek’e bağlı İkizyaka imiş. Yani yoluma bir 100 km kadar daha eklenmiş oldu. O zaman dedim ki kendime <em>yok, bugün bu yolu bitiremem, yoruldum. </em>Tosya’yı geçer geçmez solda zirvesi düz sayılır tepeler ilgimi çekti. Yoldan çıkayım, buralara varayım da bir kamp yeri arayayım dedim. Karasapaca köyünün içine girdim, çeşme başındaki birkaç çocuğun meraklı bakışları arasından, köyün sonuna kadar gittim, yol bitiyor... Motoru geri döndürmeye çalışırken köyden Hüseyin yaklaştı, güler yüzle;</p><p><em>-ne yapıyorsun burda</em>,</p><p>Meramımı anlattım.</p><p>-<em>o tepelere yol yok ki!</em></p><p>-<em>var mı peki buralarda çadır kurabileceğim uygun bir yer?</em></p><p>-<em>yukarıda bizim köyün piknik alanı var, oraya çık, ateş yakacak yer, çardak, masa, su, hepsi var. Bayramın üçüncü günü de orada şenliğimiz olacak. Ama… yalnız sıkılmaz mısın orda ya?</em></p><p><em>-sıkılmam</em>…</p><p><em>-buralarda tuğla fabrikası mı vardı</em>, diye sordum, yerdeki tuğla kırıklarından ötürü.</p><p><em>-he, hep vardı ama hepsi kapandı, kalmadı bir şey.</em></p><p>Hüseyin’in gözleri kan çanağı ve dışarı uğrak.</p><p><em>-haydi hava kararmadan ben varayım oraya, sağ ol!</em></p><p><em>-güle güle!</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*RSnPCpwv89ND6J3MR-1X6g.jpeg" /><figcaption>Karasapaca yaylasına doğru</figcaption></figure><p>Yaklaşık 5 km sürdükten sonra Hüseyin’in tarif ettiği yere geldim. Bir aile yukarıdaki çardaklara yayılmıştı. Selamlaştık.</p><p>-<em>Merhaba, su nerde</em> diye, seslendim. Çeşme ve yalakı gösterdiler.</p><p>-<em>gel bir çay iç</em>, diye seslendiler.</p><p><em>-geliyorum!</em></p><p>Önce az aşağıdaki tuvalete vardım (o bile var), sonra yanlarına gittim. Onlar da bu köylülermiş, bir kısmı İstanbul’dan tatil için köye gelmiş, sohbet ettik, buranın vaktiyle köyün yaylası olduğunu, artık yaylacılığın bittiğini öğrendim, bolca çay içtim. Konaklayacağımı öğrenince: <em>Yaban domuzu oluyor buralarda, son zamanlarda köylere kadar iniyorlar,</em> dediler. Şu denklemden söz ettiler: <em>eskiden hayvancılık vardı, bitti, hayvancılık bitince kurtlar beslenecek hayvan bulamaz oldular, yok oldular, kurtlar yok olunca meydan yaban domuzlarına kaldı, zira domuzlarla kurtlar başa çıkıyordu. </em>Bu denklemden yol boyunca Anadolu’nun farklı yerlerinde de söz ettiler. <em>Domuz zararlı, </em>dediler, <em>tarlayı, toprağı sürüyor mahvediyor. Gerçi bu alanın etrafı dikenli telle çevrili, tellerin altı da betonla besli, beton olmasa orayı da kazar geçerler, kapıyı kapatırsan içeri giremezler, akreplere de dikkat et, çok olur buralarda, onlara bir şey diyemeyiz, </em>dediler. Sonra toparlandılar. Odunlarını ve kömürlerini, ateş yakmak istersem diye bana bıraktılar. Uğurlaştık.</p><p>-<em>bu gece burası bana emanet, merak etmeyin! </em>:)</p><p>Sessizlik… Güneş tepelerin ardına düşmüştü… Telefonda, sevdiğim kadınla konuştum. Sevmekteyim… Sakinlik… Sinekler… Hamağımı kurdum. Ateş yaktım. Birkaç satır yazdım. Ay büyürken hamağa girdim. Belli ki yol boyunca büyük bir ay bana eşlik edecek. Kaynaşlı’da, benzin istasyonunda karşılaştığımız ve sağolsun, beni yemeğe davet eden motorcu arkadaş Mehmet, istediği gibi bu gece memleketi Diyarbekir’e varmış, ailesine kavuşmuş muydu acaba?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WqFPHaVuWwDVPc8zFtdNag.jpeg" /><figcaption>Mehmet</figcaption></figure><p>Serin ve az uykulu bir gece oldu.</p><p>11 Ağustos 2019: Sabah güneşten önce uyandım, çeşmede yüzümü yundum. Bir şeyler dürdüm, yedim. Çizmemden küçük bir akrep çıkardım, toparlandım ve meyve ağaçları arasından sürerek, ana yola çıktım.</p><p>Ana yoldan çıkınca haller güzelleşir. Sıkıntılar geride kalmıştı bile.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*wLvMwmsDeNLZuX7Oj1QY4A.jpeg" /><figcaption>Karasapaca</figcaption></figure><p>Kızılırmak eşliğinde yola devam ettim. Coğrafya, kayalı tepelere dönüştü, Moğolistan’ı anımsattı. Burada yükseltiler daha çok ama. Çok büyük düzlüklere açılan tepebaşları… Oradan sanki bir adım atsam, İç Anadolu’nun platolarına sıçrayıvereceğim. Yol kenarında birbirinden cazip çay içme mekanları, dayanamadım, Gölbaşı mevkiinde birine oturdum. Çok güzel şarkılar çalıyor, sözleri o anı anlamlandırıyordu adeta...</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rTGVJh-7RR7oe3m-GcFlQg.jpeg" /><figcaption>Gölbaşı — Kargı</figcaption></figure><p>Davrandım ve yüzümde giderek büyüyen gülümseme ile Amasya’ya doğru sürdüm. Buralara varınca, yol kenarlarındaki tuz, leblebi, pirinç tabela ve tezgahlarının yerini meyve tabelaları almaya başladı. Göynücek yönüne saptım. Birkaç hafta önce Trakya’da aydınlık yüzleri ile karşılaşmaya geç kaldığım günebakanlar buradaydı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*d-aciTC7motRiMU7Bb_jYA.jpeg" /><figcaption>Göynücek dolayları</figcaption></figure><p>Hay, gözünü sevdiğim Google Maps’i; beni köylerin içinden ara yollarından, neredeyse köylülerin bahçelerinden, taşlı tarla yollarından geçirdi, bu kavşakta bıraktı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QnMg1U1mvfxjrQb6fydZZA.jpeg" /><figcaption>Anadolu da bir yer</figcaption></figure><p>Şikayetçi miydim, hayır. Yolu bulmak için biraz geri döndüm, navigasyon uygulamasının son metrelerde beni, çökmüş, (yaklaşık 20 metre derinliğinde ve çapındaki geniş bir çukura) bir yoldan geçirmeye çalışma ısrarını geri çevirdim, çukurun etrafından dolanıp devam ettim. Maps.me’yi ise halen alışkanlığım olmadığından kullanmıyordum. Oysa buralarda daha çok işe yarayabilirdi. Google çevrimdışı haritaları indirmemiştim ve Ilgaz eteklerinden itibaren gerek internet gerekse telefon çekim sorunları yaşamaya başladım. Bu durum neredeyse tüm yolculuğum boyunca devam etti. Yani memleketin hayli merkezi bir yerinden itibaren ve onca alan boyunca en azından benim operatörümle (Vodafone) ciddi çekim, haberleşme eksikliği yaşanıyormuş. Bazen de öyle yerlerde internet çekti ya da internet çekmedi telefon çekti ki şaşırdım. Yeni telefonuma adaptasyon güçlükleri de cabası. Ha bir de uzun bir süre şarj sorunu yaşadım. Çok sonra fark ettim ki elektrik çıkışına giren soketin ucu yamulmuş, temassızlık yapıyormuş. Ama bu bağlantılar kurulmayınca çevrenizle bağlantınız artıyor ki bu iyi…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Y6WOGjE-PYR8aUMLjyvw_w.jpeg" /><figcaption>İkizyakaya’ya 1 kala</figcaption></figure><p>Geldim İkizyaka’ya ama varamadım varacağım yere. Meğer daha 4 km ötedeki Karapınar (Eski adı Evkeri) köyü imiş. Biraz daha sürdüm ve şarjım biterken Filiz Yenge’nin köyüne hem de evin avlusuna kadar vardım. Aramadan sormadan buraya kadar gelebilmeme şaşırdılar.</p><p>Onca yola değdi doğrusu; dağların arasında, biraz yüksekçe, tarlaları, çeşit çeşit ağaçları, köyün dört bir yanındaki pınarları, sıcak ama bunaltmayan esintili havası, candan insanları ile hayatımda gördüğüm en güzel köylerden biri…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5bIMILuGVpRgcTjKsdp7Ag.jpeg" /><figcaption>Karapınar (Evkeri) harman yerinden</figcaption></figure><p>Filiz Yenge’nin annesi Sati teyzenin evindeyim. Köy hallerini severim biliyorlar; sağ olsunlar, hemen yere bir sofra kurdular. Çeşit çeşit yemek, çörek, börek, kurban eti, meyve, bu köyün vazgeçilmezi olan çökelek ve tereyağı dizdiler, insanın canına değen semaver çayı döktüler. Sofraya oturduk, sırtımı taş duvara yasladım, duyan geldi, hoş neşeli muhabbet, bol esinti ile yorgunluğumu çıkardım, kenara koydum. Avludan geçerken ayak üstü hal hatır soran yaşlılar, terbiyeli tavırlarla gelip bayramlaşan yeni yetmeler, şeker toplayan çocuklar...</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*X1irpHN7eCjCAOdSMevRyw.jpeg" /><figcaption>Melike, Yağız, Filiz yenge, Sati teyze, Şükrü amca</figcaption></figure><p>Öğleden sonra Filiz yengenin oğlu Hüseyin ile motorla (Sati teyzenin traktörü) önce Analı Kızlı’ya gittik: hikayesi fotoğraftaki tabelada anlatılıyor:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*v3Q60sq-ID06tNeoQlyOrA.jpeg" /><figcaption>Analı Kızlı</figcaption></figure><p>Köyün kapısı gibi duran bu yer, arasından köye giden yolun geçtiği iki kayalık. Efsaneye göre bu kısa kaya dizisi bir bütünmüş, bir gün bir iş makinesi operatörü, yol açacağım diye ikiye ayırmış kayaları (ana ile kızı), çok geçmeden duyulmuş ki operatör ölmüş. Şimdi burası, bir buluşma yeri olmuş: köydekiler burada buluşup, oturup, sohbet ettiği gibi, çevre köylerden şehirlerden gelenler de burada buluşuyor, yemek pişirip yiyor, dağıtıyor. Köye girişte sağdaki kayalığın dibindeki çeşmeden içtik, yüzümüzü yunduk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mpkIsfkZ7rrV-X39ZVKa-g.jpeg" /><figcaption>Analı Kızlı — Karapınar</figcaption></figure><p>Köye girişte solda bulunan bankların üzerinde, artan esintide uyumuşum, çok iyi geldi. Yorgunluğu adamakıllı attım. Tarlaların arasından Dut Önü’ne, oradan Hüseyin amca ile Sati teyze’nin yaptığı çeşmeye, Yeşil Ana’ya (bir mezar/türbe) gittik, yürüdük, oturduk, dinlendik, sohbet ettik, Yeşil Ana’nın hikayesini merak ettik, var olmanın tadını çıkardık.</p><p>Köye döndük. Normalde pek tenha olan köy, bayram sebebi ile gelenlerle canlanmış, kalabalıklaşmış. Filiz yengenin müteveffa eşi Aşur abinin mezarı ile birlikte bir kaç büyüğün mezarlarını ziyaret ettik.</p><p>Bu sefer evin balkonunda, yine yer sofrasında yediğimiz akşam yemeğinde, öncesinde, sonrasında Filiz yengenin büyük oğlu Eren’in <em>“Ali abimle ben gibi ilgilenin” </em>diye tembihlediği Akın’la, diğer hısım akrabalar ile, gelenle gidenle sohbetler sürdü. Yıkık evlerin, Sati teyzenin kocası Hüseyin amca askerdeyken kendi elleri ile inşa ettiği evin, yürüyüp giden beli bükük yaşlı teyzenin, geçen zamanın türlü türlü hikayeleri anlatıldı. Çocuklar top peşinde koşturdu, toplarını çalılar arasında kaybetti. Herkes birbiri ile ilgilendi. Harman yerinden diğer çocukların sesleri geldi. Aşur abinin bacısı Birsel de geldi. Kafamdaki tur rotasından söz ettim. <em>“Ya”, dedi, “sen tam benim kafamdasın, Hüseyin, alalım mı biz de birer motor, gezeriz, ha!”. </em>Bu köyde olmak müthiş bir doyum hissettiriyordu bana. Huzurun an be an arttığı bir yer burası. Gelip şöyle bir hafta 10 gün kalınıp, sessizlikle, yeşillikle, dinginlikle yıkanılacak, arınılacak yer…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*qP-XzEeVG4JJHmFa-v6wwQ.jpeg" /><figcaption>Karapınar Köyü</figcaption></figure><p>12 Ağustos 2019: Akşam Sati teyze erken kalkabileceğime pek ihtimal vermemişti ama sabah daha saat 6 olmadan kalktım. Birlikte ahıra gittik. Sati teyze ahırı temizleyip, ineklerini sağdı. Ben anca fotoğraf, video çektim. Filiz yenge de uyandı.</p><p>-<em>yatsaydın daha, </em>dedim.</p><p><em>-misafir yatmadan yatılmaz, kalkınca yatılmaz.</em></p><p>-<em>gece amma silah attılar ya!</em></p><p><em>-sorma ya, bayram ya.</em></p><p><em>-ben en son çatışma çıktı herhalde dedim, takip etmeyi bırakıp uyudum </em>:)</p><p>Sütü, çökelek ve tereyağı yapmak için kullansalar da içmem için bana bir bardak verdiler. Erkenden, güzelce kahvaltı ettik. Tabii ki çay semaverde. Çoban Çelebi uğradı, bizimkilere göre kendine bakmıyormuş, çok zayıflamış, çok sigara içiyormuş.</p><p><em>-bu şekeri de bırakmıyon mu, artık?</em></p><p><em>-yav bizim için yapmamışlar mı bunu, neye bırakayım, </em>diye cevap verdi Çelebi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*oJislrlhqwV9sdUpB7Gs7g.jpeg" /><figcaption>Karapınar</figcaption></figure><p>Sonra Hüseyin ile köyün ve çevresinin geri kalanını dolaştık. Köyün her bir yanı çeşme. Dönüşte Aşur abinin babası Şükrü amcanın evine uğradık bir kahve içmeye. Şükrü amca köyün eskilerini anlatırken, söz, dönüp dönüp baktığımız Kalepınarı’na geldi. Karşı tepe... Birsel abla ile Filiz yenge çocukluklarının oradaki yaylalarda geçtiğini, o günleri anlatıyorlardı. Öyle özlemle ve güzel anlatıyorlardı ki hem onların hem benim iştahımız kabardı; neden kalkıp gitmiyoruz, dedik. Kalktık, öğleye doğruydu, dördümüz yola koyulduk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ZZAdHMFW01cCqLtsHbpjbQ.jpeg" /><figcaption>Hüseyin, Filiz yenge, Birsel abla</figcaption></figure><p>Harman yerinden aşağı inip kıyısından ve aralarından geçtiğimiz tarlalardaki yaban armutlarını yiyerek başladık yola, metruk su değirmenine uğrayıp, şoseyi geçip tırmanmaya başladık. Yolda çoban Hasan’a rastladık. Bir kaç inek güdüyor. O da çok sigara içiyor, içmese turp gibi olacakmış. Dağda bayırda gezmese bu kadar da sağlıklı olmayacakmış. Çocukluklar bir kere daha anıldı, ormanlara zamanında kim sahip çıkmış, bakmış anlatıldı, şimdiki haller, insanların hayvancılık ve tarımdan uzaklaştığı, şehirlere yanaştığı konuşuldu, böylece ilk çeşmenin başına varıldı. Su cılız. Ama nefis bir gölge ve serinlik. İneklere yol verdik, yalaktan içtiler. Biraz daha tırmandık, ikinci çeşmede de su cılız bu mevsimde (Şükrü amca demişti) ama ondan da içmedik değil. Susuz kalmadık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*EhMleGL71_b_I8wrY4GLyg.jpeg" /><figcaption>Çoban Hasan</figcaption></figure><p>Biraz dinlendikten sonra saldık kendimizi aşağı doğru. Öğleden sonra Analı Kızlı’da toplaşma olacaktı, yemek dağıtılacaktı. Oraya vardığımızda hayli kalabalık olduğunu gördük. <em>Sanırsın Karapınar Angara olmuş </em>:) Çeşmeden susuzluğumuzu giderdik, serinledik. Bu yetti bize, yemek için kalabalığa dalmak istemedik, bir kaç selamlaşmadan sonra Birsel ablanın el ettiği bir tanış bizi arabası ile yukarıya, köye atıverdi.</p><p>Karnımızı doyurduk, semaverde çayımızı içtik. <em>“Kal”</em> dediler. Kalmak isterdim ama gitmek de isterim. <em>Yolcu yolunda gerek, nasıl olsa yolu öğrendim, gene düşer yolum, </em>dedim. Çantalarımı toparladım. Filiz yenge motorun üzerindeki çantalara bakıp:</p><p><em>-senin de göçün büyükmüş, </em>dedi. Gülümsedim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YQiMWd4yJ8pUSAH-2woSjw.jpeg" /><figcaption>Sati teyzenin kendi elleri ile 1960 larda yaptığı evi ve göçüm :)</figcaption></figure><p>Herkesle sarıldık, kucaklaştık, ağaçtan koparıp bir kaç güzel Amasya elması verdiler yanıma yolluk deyu, yeniden görüşmek ümidi ile ayrıldık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*M9bNm1eVPrgzvwr8HA244g.jpeg" /><figcaption>Filiz yenge, Sati teyze</figcaption></figure><p>Analı Kızlı’daki kalabalığın içinden, meraklı bakışların, <em>“bu ne yav!?”</em> sorularının arasından selam verip geçip, bu sefer, geldiğim yönün tersi istikamete doğru sürdüm. Motorla, insanların arasından, böyle tatlı bir ilgi uyandırıp geçmeyi severim. Belki o kalabalıktaki bir çocuğun hayali olurum gelecekte gerçekleştireceği, belki birinin anısıyımdır ya da birilerinin salt tebessümü…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*USBMh1UZHgJl3zFtceXGiw.jpeg" /><figcaption>Karapınar (Evkeri)</figcaption></figure><p>Yolculuk güzel başlamıştı…</p><p>Dağlardan aşıp Zile üzerinden Sivas’a doğru sürdüm. Kameramda sorun çıkmasaydı Sivas’a girmeyecektim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*05V4FcwQVXOA-ZwT3CWNdA.jpeg" /><figcaption>Gökmedrese — Sivas</figcaption></figure><p>Yeni bir kamera satın alıp Hafik, Zara yoluyla Divriği’ye doğru devam ettim. Coğrafyaya boz renk hakim oldu. Sivas’tan çıktıktan sonra, sanırım hayatımın en yıpratıcı yan rüzgarlarından biri ile sürdüm.</p><p>Sivas — Erzincan yolundan çıkıp Zara — Kangal yoluna sapınca rüzgar yakamı bıraktı. Yolun hem asfaltı, hem sağında ve solundaki tepeler, hem ışığı karardı; kömür oldu. Bozkırda gün batıyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*S_drISu_sDsmjF58TeIAqw.jpeg" /><figcaption>Zara — Kangal yolu</figcaption></figure><p>Geceye kalmadan Cürek’e, eski bir arkadaşımın çocukluk anılarına varmak istiyordum. Bolucan Deresi soluma düştü, birlikte gider olduk. Cürek’e daha var, yorgunum, dere kenarında bir yer bulursam konaklayayım zorlamayayım dedim, dere kıyısına indim, ama yoldan daha çok uzaklaşmadan kumullar başladı, yola bu kadar yakın, dereye bu kadar uzak kalmak, kumullara motorla daha da girip akşam vakti başıma iş açmak istemedim, yola geri dönüp devam ettim. Mezra tabelaları, az sayıda mezardan oluşan küçük mezarlıklar ve zihnimde türküler başladı. Dar vadiye girince yol iyice gölgelendi. Ara ara yol kenarında yürüyen, nedense, şehirli görünen insanlar var. Bunlardan, bir kangal köpeği ile birlikte yürüyen bir adamla bir kadının yanına yaklaştım. İlerideki ev belki onlarındı.</p><p><em>-Merhaba!</em></p><p><em>-Merhaba!</em></p><p><em>-Buralarda çadır kurabileceğim uygun bir yer var mı?</em></p><p><em>-Ya, burda değil de ilerilerde kurabilirsin nereye istersen.</em></p><p><em>-Ne diyorsun baba, tilki milki gelir, </em>dedi kız.</p><p><em>-O zaman daha ileride çadırcılar var, sen onların orada kur çadırını.</em></p><p>Evlerinin bahçelerini teklif etmelerini umuyordum aslında. Umduğum yakınlığı göremedim. <em>Sağolun, </em>deyip devam ettim.</p><p>Sağda çadırcı (aileyi) gördüm. Adam yolun biraz aşağısında traktördeydi. Seslendim, bana bakıyor ama gürültüden anlamıyor. Traktorü durdurdu. Bağırarak derdimi anlatmaya çalıştım, baktım anlamıyor, çevreye bakındım, çok hareketli geldi, el sallayıp devam ettim.</p><p>Biraz ileride yoldan yine bir patika ile saptım, pencereleri ve perdeleri örtülü, çevresi genişçe düzlük olan ve yeşil otları bel boyundan fazla uzamış bir eve vardım. Eve bağırdım. Ses yok. Etrafıma bakındım. Rahat hissetmedim. Sahipli bir yere, sahibinden habersiz, bu kadar yakın çadır kurmak iyi bir fikir gibi gelmedi. Yola dönüp devam ettim.</p><p>Yol iyice ıssızlaştı, hava karardı. Tepelerin arasından giden virajlı yolda çıkıp iniyorum. Bir yandan Cürek-Divriği’yi zorlar mıyım diyorum, bir yandan da yoldan çıkıp konaklayabileceğim uygun bir yer bulabilmek için gözlerimle sürekli yol kenarını tarıyor, arada yavaşlıyorum. Gece varsam Cürek’i göremeyeceğim, Cürek’ten Divriği yaklaşık 15 km, Divriği’ye varsam sabah geri dönmek istemem ama Cürek’i görmeden de geçmek istemem. Bulunduğum yerden Cürek henüz 35 dk kadar uzakta. Derken sağda bir açıklık ve oraya inen bir keçiyolu geçtim. Hemen geri dönüp aşağı sürdüm, yoldan biraz uzaklaşıp motoru ve kendimi sütreledim. Burası kurumuş bir dere yatağının kıyısına beziyor. Burada kalacağım. Uzaktan köpek havlamaları duyuyorum. Tur boyunca inek ya da koyun sürülerine yaklaşmamaya çalıştım ki çoban köpeklerini kızdırmayayım. Bu hassasiyet, çok söz ettikleri için, Karapınar’da gelişmişti :) Çadırımı kurdum. AT’ımı çadırıma bağladım. :) Bir Amasya elması, biraz leblebi yedim. Artık bir yol güncesi gibi olan sevgilime mektubuma bir kaç satır daha yazdım. İnternet yok… Telefon yok… Tatlı bir esinti… Uyudum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nWSJRg8qoytisy5I6Qmotg.jpeg" /><figcaption>Cürek’e 5 kala</figcaption></figure><p>13 Ağustos 2019: Sabah, dinlenmiş uyandım. Cürek’e vardım. Gözüme ilk çarpan, Cürek’in girişinde köprüye dönerken hemen solda bir konuk evi olduğu. <em>Gece varsam belki burada kalabilirdim</em>, diye geçti aklımdan. Köprüde durdum. Pırıl pırıl bir sabah. Ne düzel bir vadi. Karşıda, Karaboğaz Çayı’nın üzerindeki taş köprü, onun da önünde, sallanan, eski asma köprü... Divriği Demir Çelik Lojmanları’nı, arkadaşımın çocukluğunu sordum köprüye doğru yürüyen birine. Az ilerideymiş, bu abi de vaktiyle o tesislerin etini verirmiş, asma köprüden vaktiyle jiple bile geçilirmiş, kendisi de şimdi yürüyüş yapıyormuş bu banketi dahi olmayan yolda.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*wk2fbgzJqJxHpZRfYE37gQ.jpeg" /><figcaption>Cürek</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NzMOioJOz6xihQb-vm0FKA.jpeg" /><figcaption>Sivas elleri</figcaption></figure><p>Demir Çelik tesislerinin ve lojmanlarının olduğu yere vardım, sağda kalıyor. Burasının Ermaden’e ait olduğunu ve ilgili yasa gereğince bölgenin, korunması gereken kültür ve tabiat varlığı kapsamında olduğunu söyleyen tabelalarla girişi kapatılmış tesisin ve tesis tümüyle terk edilmiş. Arkadaşımın anlattığı cıvıl cıvıl günler gözümün önüne geliyor, seslerini duyuyorum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*h_xbFaTbk06cd_YYa24kXA.jpeg" /><figcaption>T.D.C.İ. Gemel Müdürlüğü Divriği Madenleri Mües. Cürek Sosyal Tesisi</figcaption></figure><p>Buradan ayrılmadan önce bir abla ile ayak üstü konuştuk; hemen yakında bağ evleri varmış, yazları İstanbul’dan buraya geliyorlarmış, o da bu işletmeden emekli olmuş, 16 yılını vermiş işletmeye, arkadaşımın rahmetli babasını tanırmış. Zaman geçmiş…</p><p>Akarsu, Çaltı Suyu’na dönüşürken, güneşle beraber Divriği’ye doğru sürdüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_6NZg5dN26qBT84qfyxv0A.jpeg" /><figcaption>Cürek — Divriği yolu</figcaption></figure><p>Divriği Ulu Camii restorasyondaymış ama bu beni üzmedi, zira bu yapının en görkemli kısmı kapıları. Cennet Kapısı’nın karşısına oturdum. İlk bakışta simetrik görünen ama hiç biri birbirini aynen tekrar etmeyen motifleri seyrederek, keşfederek dinlendim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MBqFqJJYhmrLPbLya_JBIA.jpeg" /><figcaption>Cennet Kapısı — Divriği Ulu Camii</figcaption></figure><p>Divriği çarşısı bayramdan ötürü tenha. Bir yere, kahvaltı etmeye ve cihazlarımı şarj etmeye oturdum. Kalkacakken, arka masada oturan ve biri aslen Erzincanlı olup Bursa’dan gezmeye gelmiş olan iki çift ile sohbete başladık. Nereden gelip nereye gittiğimi sordular. Yol üzerinde Onar Köyü’ne de uğramak istediğimi söyleyince, <em>o zaman Ocak da ilgini çekebilir, oraya da uğra, yol üzeridir</em>, dediler. Tavsiyeyi not ettim, ayak üstü sosyo-ekonomik-kültürel, her şeyin çok güzel olacağına dair iyimser bir sohbetten sonra uğurlaştık, ayrıldım.</p><p>Divriği — İliç yoluna çıktım. İstikamet Kemaliye Taşyol. Burası, yola çıkmadan önce belki de beni en çok heyecanlandıran duraktı. Bugüne kadar bir çok yabancı motorcu arkadaşıma tavsiye etmiş ben ise henüz görmemiştim.</p><p>Taşyol Tünelleri yoluna saptım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Mfcuc3qnOSU5utyQbHQ_Ug.jpeg" /><figcaption>Taşyol’a doğru</figcaption></figure><p>Yolda, “Taşyol Tünelleri Trafiğe Kapalıdır” tabelaları gördüm. Ama nedense, <em>bayram yoğunluğu sebebi ile filan buraya akışı azaltmak mı istiyorlar acaba</em> deyip (Bolu Tüneli’nde bu olmuştu) tabelalara aldırış etmeden sıcakta sürdüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*IpgYcsld5sYpx0fu6-uAjQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5PJdIjXAQ6bUwKc12LPTHQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9lAYhmC6us_cpgG48ybgAQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*tcOe02DCYUYJ0K2xw5_h_A.jpeg" /><figcaption>Taşyol’a doğru.</figcaption></figure><p>Ve nihayet tünellerin girişine vardım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*yY_nYmEAuKblN8GjrMzZYw.jpeg" /><figcaption>Taşyol / Karanlık Kanyon girişi.</figcaption></figure><p>Sevinçliydim.</p><p>Bir kaç fotoğraf çektikten sonra, tünellerin serinliğine doğru sürdüm. Harikaydı!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*M-Zo9EQItHiNWornX_bNog.jpeg" /><figcaption>Taşyol Tünelleri — Kemaliye</figcaption></figure><p>Yaklaşık 3 km kadar sürmüştüm ki durmak zorunda kaldım. Yol çökmüş! Geçilemeyecek kadar geniş… Çöken kısmın karşı tarafındaki iki gençle konuştuk.</p><p><em>-abi geçiş yok, burası yaklaşık 1 ay önce çöktü, dere akıyordu altından, aka aka yedi yolu.</em></p><p><em>-e nasıl geçeceğim sizin olduğunuz tarafa?</em></p><p><em>-abi geri dönüp İliç yoluna çıkacaksın oradan da Kemaliye’ye devam edeceksin, başka yol yok. Al abi telefonumu, ben Eginliyim, Egin’e gelirsen ara, gezdiririm seni.</em></p><p>Telefonu aldım, geri döndüm, girdiğim yerden tünellerden çıktım. Hava epey ısınmıştı. Yakıtım azalmıştı. Egin’e ya götürür ya götürmezdi ama 3 litrelik yedek bidonum vardı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*q5s7DWY5hw_jalHaH5d9QQ.jpeg" /><figcaption>Hava 44 derece</figcaption></figure><p>Benzinim tam Egin / Kemaliye girişinde bitti. :) Yedekten bidondan takviye ettim. Çökme sebebi ile geri dönüp tünellerin diğer tarafından yeniden girmek bana yaklaşık 1,5 saate mal oldu.</p><p>Tünelleri bir de bu taraftan geçtim çöken yere kadar ve geri döndüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PqI5EcOdeFDMfGwJhfjv7Q.jpeg" /><figcaption>Taşyol</figcaption></figure><p>Egin / Kemaliye’de kavun karpuzu soğuttukları şadırvanlı bir avluda çay içerek dinlendim. Masama, kızları ve damatları ile İstanbul’dan tura çıkmış yaşlı bir çift oturdu. Sohbet ettik. Amcanın tadı yoktu:</p><p><em>-ne ya burası,</em> dedi, <em>bir şey yok, sıcak, kalabalık. Ama Munzur’u, o vadiyi göreceksin, her taraf su, ne güzel!</em></p><p>İçimden, <em>göreceğim amca, </em>dedim, <em>yolum oraya doğru</em>… Amca haksız değil, Kemaliye hayli turistik, kalabalık ve sıcaktı. Beni de pek açmadı. Yemek yemek istediğim yerden bile, kalabalıktan ötürü, yemeden kalktım. Binanın altı Lökhane… Orası da ayrı yoğunluk, yukarıdaki restorana destek vermek için kapatmak istediklerinden, servis yapmaya pek istekli değillerdi, yine de oturup buranın meşhur lök tatlısını denedim. Taş binanın serinliği iyi geldi.</p><p>Yeniden Fırat Nehri boyunca, dar, kıvrım kıvrım, keyifli bir yoldan Ocak’a doğru sürdüm. Burası gerçekten ocaklar diyarı…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QrMZ72hvwF2Ze6hHUj87_A.jpeg" /><figcaption>Hıdır Abdal Sultan Ocağı — Ocak</figcaption></figure><p>Hıdır Abdal Sultan Türbesi’ni ziyaretten sonra meydandaki kahvede bir masaya iliştim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Nqg4brzmQ-2oEYorxkROLQ.jpeg" /><figcaption>Ocak köy meydanı. En soldaki masada oturanlar...</figcaption></figure><p>Otururken selam verdiğim yan masadaki 5, 6 kişi ile aramızda hoş bir sohbet başladı. Yaklaşık 70 yaşlarında olan delikanlının soruları üzerine;</p><p><em>-kritik sorular soruyorsunuz, belli ki motora ilgilisiniz ve anlıyorsunuz motordan,</em> dedim.</p><p>-<em>geçen sene sattım motoru, </em>dedi.</p><p>Gülümsedik. Masalarına katıldım. Sohbetimize doyum olmuyordu. Hepsi gün görmüş, sakin, nazik tavırlı, rahatsız etmeyen ölçüde yakın insanlardı. Soruyorlardı; böyle yalnız yolculuk olur muydu? Olurdu bence, hem yolda yalnız kalmıyor insan, bakın işte böyle muhabbetlere denk geliyor, arkadaşlıklar kuruyor. Evet, bana sık sık soruyorlar neden yalnız seyahat ediyorsun diye. Ben de<em> yola yalnız başlıyor olabilirim ama yolda çok insan tanıyorum, yalnız kalmıyorum</em> diye cevap veriyorum. Yalnız seyahat etmenin başka bazı sebepleri dışında, yalnız olmanın, yolda beni daha uyanık, dışa dönük ve iletişime açık tuttuğunu düşünüyorum. İnsanlar yolcuya, yalnız yolcuya, motorlu yalnız bir yolcuya daha bir sempatik bakıyorlar sanki. Eş, dost ile sürmek ise ayrı zevk…</p><p>Sohbet ettiğim insanların hemen hepsinin bir ayağı İstanbul’daydı, bayram için memleketlerindeydiler. Tur boyunca sık rastladığım bir durum oldu bu. Arka arkaya birkaç güzel çay içtim. Buradan kalkmak istemedim aslında ama bu akşama Onar’a varmak istiyordum. Bir şey deyim mi; güzel muhabbet bulduğunuzda mümkünse bırakmayın! Sağ olsunlar, çayları ödetmediler.</p><p>Arapgir’i geçtim ve hava kararırken Onar’a vardım. Girişte, <em>Geleneksel Etkinliğimize Hoş Geldiniz </em>gibi bir tabela karşıladı beni, az daha sürdüm, karşıma çıkan ilk kişiye selam verip;</p><p><em>-köyünüzde Anadolu’nun en eski cemevi varmış, nerede acaba? </em>diye sordum<em>.</em></p><p><em>-Devam et, ileride </em>şu<em> kişiyi bul, ona sor yardımcı olur, </em>dedi.</p><p>Vardım, o kişiyi buldum. Sanırım ismi Kenandı. Dergahla ilgilenen kişi belli ki. Büfeye de o bakıyor. Geceyi burada geçirip geçiremeyeceğimi sordum, matımı serecek bir yerin dahi yeterli olduğunu söyledim, tereddüt etse de <em>olur </em>dedi. Yanındaki kadın, <em>hoş geldiniz </em>dedi, a<em>çlığınız var mı</em> diye sordu, <em>aslında değilim ama yoldan geliyorum, biraz yerim</em>, dedim. <em>Acele ederseniz, birazdan cemimiz başlayacak ona da yetişirsiniz, katılmanızı tavsiye ederim, iyi bir ekip getirttik </em>dedi. Şansa bak! Hızlıca bir şeyler yedim, kadının babası orada bulunan başka bir aile ile bana cemevine kadar eşlik etti.</p><p>Köyün evleri arasındaki Onar Cemevi, yaklaşık 800 yıllık, yatay ve dikey kütüklerle desteklenmiş, tek oda, büyükçe bir mağara görünümünde… Dört Kapı’yı temsil eden dört büklümlü tünelinden geçilip Kırklar Makamı’na çıkılıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zPkn6TI24oRYw32h1ZomBA.jpeg" /><figcaption>Onar Cemevi giriş tüneli</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NTjjCVsuBvQ-1lppWPxt8g.jpeg" /><figcaption>Onar Cemevi</figcaption></figure><p>Hayatımda ilk defa başından sonuna bir ceme şahitlik ettim. İçerisi etkin havalandırma sağlanamayacak kadar kalabalık ve sıcaktı. Yaklaşık 2 saat sürdü ritüel. Semahlardan sonra, posttaki dede;</p><p><em>“Canlar! Bu gece tarihi bir gece, cemevimizin restorasyonundan sonra gerçekleştirdiğimiz ilk cemdir bu” </em>dedi.</p><p>Okuduğuma göre bu mekanın tavanında eskiden bir delik varmış, insanlar yardımlarını, lokmalarını oradan bırakırlarmış içeriye, böylece kim, ne ve ne kadar yardım etti bilinmezmiş, kimse kimseyi ezmezmiş.</p><p>Cem bittikten sonra dergaha yürüdüm, cemin neredeyse tamamında ayakta durmuş, bayağı yorulmuştum. O sıcakta hep üzerimde olan kışlık motor pantolonumdan artık kurtulmak istiyordum. Kapıda Kenan karşıladı beni;</p><p><em>-ya ben muhtara sordum senden sonra, misafirlerimiz varmış odalarımız müsait değilmiş, burada kalamazsın</em>.</p><p><em>“Misafir”? Ben neydim?</em> Doğrusu bunu beklemiyordum. En azından böyle bir üne sahip bir köyde, planlarda böylesi bir değişiklikte, misafirperverliğin gösterilip, bir seçenek sunulmasını umardım.</p><p><em>“Evvelden ikrar verip</em></p><p><em>Nanay nanay, zalım nanay, kibar nanay</em></p><p><em>Sonradan dönüş m’olur ” </em>(Sivas Türküsü)</p><p>Kenan, kalamayacağımı söyledikten sonra neredeyse arkasını dönüp beni kendi halime bırakacaktı, sağa sola bakındım, gözüm binanın önündeki küçük yeşil alana ilişti.</p><p>-<em>peki buraya çadırımı kurabilir miyim,</em> dedim bir solukta.</p><p>Yine duraksadı, adam fiilen binanınkini olmasa da kapıyı kapatmıştı yüzüme belli ki. Hep, başım çok kalabalık, sen nereden çıktın halleri var üzerinde. O sırada yanımıza meczup görünüşlü, güler yüzlü biri yanaştı ve:</p><p><em>-ya ne olacak, bu köyde istediğin yere kur çadırını, </em>dedi.</p><p>Ancak ondan sonra bizim adam:</p><p><em>-e olur kur ama sabah erkenden topla, çünkü yarın burada etkinlik var,</em> dedi.</p><p>Kaymakam filan gelecekmiş. Vay, vay, vay! <em>Olur,</em> dedim, kırılmış ama soğukkanlı idim.</p><p><em>-Peki banyo yapabilir miyim?</em></p><p><em>-Olmaz, odalar müsait olmadığından, banyo da müsait değil!</em></p><p>Şarj aletlerimi içerideki prizlere koymamı bile istemeyerek kabul etti. Neymiş, kapanacakmış burası. Zerre misafirperverlik hissetmiyordum. Gönlü olur belki diye büfeden bir şeyler de satın aldım. Hatta sabah 1 litrelik termosuma aldığım sıcak suya dahi para ödedim. Bir yandan da çok ironikti durum; bir dergahın kapısının önünde kalmış bir yolcuydum. Çadırımı kurdum. Kapısı binanın dışına bakan tuvaleti kullanıp kullanamayacağımı ise sormayacaktım artık, o kadar da değil Kenan :). Elimi yüzümü yıkadım, dişlerimi fırçaladım ve çadırıma girdim.</p><p>Birisi geldi, <em>hayırdır, </em>dedi çadırdan söz edip, <em>neden dışarıda, neden içeride kalmıyor diye</em> sordu. Bizim adam;</p><p><em>-ona, yer yok dedim, </em>diye cevap verdi.</p><p>Sanki kıs kıs gülüyordu, çadırın ses geçirgenliğinden haberi yoktu galiba, bu cümleyi duymasaydım adamın tavrından emin olamazdım ama artık emindim. İçimden bir ses çık dışarı, <em>sanma ki o kadar akıllısın</em> de dedi ama vazgeçtim, uzandım. Aç değildim, açıkta değildim.</p><p>Bir başkası geldi, çadırdan dinliyordum; <em>ya misafirler kalmayacaklarmış gideceklermiş, </em>dedi. Sonra bir kaç kişi daha çadırın önündeki banklarda toplaştı, sohbete başladılar, büfe kapanmadı, özellikle de banyo ve tuvaletlerin yakın zamanda yenilendiğinden söz edip gururlanıyorlardı; ironi devam ediyordu. Alevi inancının bilgisinden, motiflerinden söz ediyorlar ve ben de bunlardan bazı şeyler öğreniyordum ama uzandığım yerde asıl başka bir hayat dersini pekiştiriyordum; özden sapınca tüm bilgi ve eylemler manasızlaşıyor.</p><p>Yattım uyudum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Cf2fugXVJ6ZG9L2oE-upJg.jpeg" /><figcaption>İşte bu Kenan (?)</figcaption></figure><p>14 Ağustos 2019: Sabah kalktım, hemen toparlanıp, bu köyden ayrılmak istiyordum. Kenan benle göz göze gelmekten kaçınıyor. Akşamki iyi niyetli kadın, <em>etkinliğimize kalmayacak mısınız,</em> diye sordu. İçimden, <em>ben gördüm göreceğim etkinliği</em> dedim :) Motoru yüklerken, birisi yaklaşıp motorla ilgili bir şeyler sordu. Tanıştık, ayak üstü sohbete başladık, dünkü cemin zakirlerindendi: Nesimi.</p><p><em>-Neden çadırda kaldın, odada kalmadın?</em></p><p>Ah Nesimi Dede, zülf ü yare dokundun.</p><p><em>-yanlış anlama, yaptıklarının yanında yapmadıklarının lafı edilmez, ben çok da dert etmem ama yarın bir gün bir başkasına, bir tanrı misafirine aynı muameleyi yaparsa, buranın namı öyle bilinir, hoş olmaz, mahcup olursunuz, buranın sahiplendiği kimlikle uyuşmaz, </em>dedim ve Kenan (?)ın gece yaptığını anlattım.</p><p><em>-Vay, nasıl olur da böyle davranır, burası bir dergah kapısı, gelene kapatılır mı, yer bulunmaz olur mu, sen merak etme ben onun demini veririm.</em></p><p><em>-Ben de öyle biliyorum,</em> <em>öyle de kalsın diye anlattım sana</em>.</p><p>Anlaşılmış olmak beni rahatlattı.</p><p><em>-Lütfen, ne yapacaksan ben gittikten sonra yap, polemik olmasın, uygun bir dille anlatırsın, herkes yanlışını bilsin, anlasın, yanlıştan dönsün yeter.</em></p><p><em>-Merak etme, cahillik etmiş, dert etme sen. Aşağıda kaya mezarları, çeşmeler var gördün mü?</em></p><p><em>-Yok dedim, kimse de söz etmedi.</em></p><p><em>-Gel, gezdireyim seni.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*pUXmFi-k0vZHOk18POgUFg.png" /><figcaption>Nesimi</figcaption></figure><p>Sağ olsun çevreyi gösterdi, bildiği kadar anlattı. Bizans dönemine ait olduğu düşünülen mezarları, tarihi çeşmeleri, civardaki mey kaynağı asmaları gördük. Döndük.</p><p><em>-Kahvaltı etmiş miydin?</em></p><p><em>-Yok, gerek de yok.</em></p><p><em>-Olur mu öyle şey, gel!</em></p><p>Dergaha girdik. Kahvaltılıklar sağda bir masanın üzerinde, açık büfe, dizili. Solda ileride dün akşam yemek yediğim uzun masada bir kaç kişi kahvaltı ediyor. Kenan, beni zakirin yanında görünce şaşırdı, masaya oturunca, bize çay getirdi, bir daha getirdi, bir daha getirdi. Nesimi dedenin masadaki eşi dostu ile biraz sohbetten sonra uğurlaşıp, çeşmeden suyumu doldurup, yine yola koyuldum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*3CjgUozghL1_dLYLNObN6A.jpeg" /><figcaption>Çeşme — Onar</figcaption></figure><p>Şimdi istikametim Munzur Vadisiydi. Ama Çemizgezek üzerinden gitmek istiyordum. Neden Çemişgezek? Babam, şaka yapardı çocukluğumda, <em>yaz tatilinde Çemişgezek’e gideceğiz, </em>diye. Bu cümleyi ilk duyduğumda inanıp, nerede olduğunu bilmesem de heyecanlanmıştım. İşte sırf bu yüzden rotamı Çemisgezek üzre çizdim yaklaşık 35 yıl sonra. Keban’dan geçip çocukluğumun efsane barajını görüp, Muratcık’tan feribota bindim. Feribot beklenen yerde çok hoş bir kafe var.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GFvOcB9cs3qu56QRAuNMqw.jpeg" /><figcaption>Keban Barajı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6-79jkfv2SobcDz-QZXEkQ.jpeg" /><figcaption>Feribot iskelesinin yanındaki kafe — Muratcık</figcaption></figure><p>Diğer araçlar gibi ben de feribotta geri geri park ettim; feribot tek taraftan giriş çıkışlı... Elazığlı bir grup arkadaş yanaştı yanıma, motor, yol, yolculuk, yol bulma yöntemleri ve tabii ki neden yalnız seyahat ettiğimle ilgili sordular, söyleştik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*BX01kvN0yGizqeL7TaFzeA.jpeg" /><figcaption>Elazizli gakkoşlar</figcaption></figure><p>Tağar Çayı’na pikniğe gidiyorlarmış.</p><p><em>-Dikkat et! Gideceğin tarafta yollar bozuktur.</em></p><p><em>-Nasıl yani, asfaltı mı?</em></p><p><em>-Hem öyle hem öbür türlü sıkıntılı.</em></p><p><em>-Eyvallah</em>.</p><p>Feribottan çıkar çıkmaz, ilk ve ciddi askeri kontrol noktasında durduruldum. Kimliğimi de motorun ruhsatını da istediler. Arkadaki asker motora sempatisini belli etti, sonra iyi yolculuklar dileyip saldılar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0Qg9O1Li5Ify14_fws7law.jpeg" /><figcaption>Tağar Köprüsü — Çemişgezek</figcaption></figure><p>Bilmem bu tahkim edilmiş kontrol noktasından geçmek mi, tekne ile büyük bir suyu geçmek mi, bölgenin ıssızlığı mı, yaşantımın kültürel birikimi mi, yoksa bölgenin kendine has çarpıcı güzelliğinden mi nedir, buradan sonra, Munzur Vadisi’nden çıkana kadar kendimi bir adada gibi hissettim. Yolculuktan sonra bu hissi konuştuğum Dersimli bir arkadaşım: <em>coğrafi olarak çevresine göre sulak, vaha gibi bir yerdir orası, izoledir, belki de ondan, </em>dedi<em>.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jrvfp-8MOHuI5IUxN68Wwg.jpeg" /><figcaption>Tunceli — Dersim</figcaption></figure><p>Çemizgezek tabelasının önünde çektiğim fotoğrafı babama yolladım. Hozat’ta çay ve maden suyu içtim. Bu kasaba hayli kalabalık görünüyor. Binaların duvarlarında anılarını yaşatmak istedikleri insanların büyük resimleri var. Sarısaltık üzerinden Gözeler’e doğru sürdüm. Yol genelde bozuk, sık sık çalışma var, bazı virajlar iptal edilip yollar daha düzleniyor. Coğrafya çok değiştiği gibi politik izler de değişmişti. Bunu yol boyunca kayalara yazılmış karşılıklı sloganlardan anlayabiliyorsunuz. Yolda neredeyse kimseler yok. Sarı renk hakim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*iOrRliNbFM9KwMwLcwrNTA.jpeg" /><figcaption>Tunceli</figcaption></figure><p>Kurak bölgeden sonra, irtifa yükseldi, yeşillikler başladı. Bir kaplumbağayı yoldan alıp karşıya geçirdim. Heybetli dağları karşıma alıp yükseklerden indim ve Munzur Irmağı’nın üzerinden geçip Gözeler yönüne doğru, sola döndüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GdDsQ3eUUnMYQAW1EdoDgA.jpeg" /><figcaption>Gözeler’e 5 kala</figcaption></figure><p>Gözeler, bir mesire yerini andırıyor; kalabalık, piknik yapanlar, bir sürü restoran, yiyenler içenler. Dinlenmek için oturduğum yerde garsona <em>Munzur Baba neresi, </em>diye sordum, ben bir ziyaret, türbe umuyorum. <em>Munzur Baba bütün bu alandır, </em>dedi.</p><p>Sonradan, Tuncelili arkadaşımdan öğrendim ki bu bölgede sular, yüksek dağlar, pınarlar kutsal sayılır “ana” “baba” diye anılırmış. Bu ilginç; pastoral, paganik, şamanik geldi. Gerçekten de bu bölgede, içinde mezar olan türbelere rastlamadım. Ölümün değil, yaşamın kutsandığı, yüceltildiği bir hâl… Kimi zaman da yol kenarında mum yakılan küçük sunaklar ve yanlarında kurban kesip asmak için askılar…</p><p>Munzur Baba’daki bu kalabalık ve hareketli ortam beni pek açmadı ve Ovacık yönüne, gelirken, Munzur’un üzerinden geçerken gözüme kestirdiğim yere doğru sürdüm. Kendimi ırmağın sakin bir kenarına attım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Yui57JGJX3dyRFcTOhT_fw.jpeg" /><figcaption>Munzur Irmağı kıyısında</figcaption></figure><p>Yüzdüm, karnımı doyurdum, kahvemi hazırlayıp içtim, şimdi keyfim yerine geliyordu ve Munzur Irmağı’nın büyüsü beni sarıyordu. Öyle bir su ki yanından ayrılmak istemiyor, içinden çıkmak istemiyor insan. Sesi öyle bir geliyor ki bu ırı, yırı, dinledikçe dinleyesim geliyor.</p><p>Burada Tuncelili arkadaşım ile yazıştık. Gözelerin bir çeşit hayal kırklığı olduğunu söyledim, vadinin hep böyle mi olduğunu sordum, ama şimdi bulunduğum yerin çok hoş olduğunu söyleyip, fotoğrafını paylaştım.</p><p>Irmağın fotoğrafını görünce bir hoş oldu, anılarına daldı, <em>şimdi rafting yapıyorlar o ırmakta, biz çocukken ırmağı şambrelle geçerdik</em> dedi. Daha sözünü yeni bitirmişti ki önümden şu çift geçti neşeyle:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*AmzdJ0f0yEgJub4OZ-G1-A.jpeg" /><figcaption>Şambrelcilik :)</figcaption></figure><p>Bana vadide bir kaç noktadan söz edip sonra;</p><p><em>Devam et,</em> dedi, <em>daha bir şey görmedin. Vadi boyunca Munzur coşacak!</em></p><p>Bu sözle kamçılandım! Toparlandım. Öğleden sonra saat 4 gibi güneşi arkama alıp Ovacık üstünden Tunceli’ye doğru sürmeye başladım, Munzurla kolkola.</p><p>Size Munzur’u anlatabileceğimi sanmıyorum. Hayatımda beni en çok etkileyen yerlerden birisi oldu. Buralar söze, fotoğrafa sığacak yerler değil. Gölgeli vadisinde yol almadan, sesi ile kulaklarınızı, suyuyla bedeninizi yıkamadan, yol boyunca akışını, onu kucaklayan görkemli kayalıkları gözlemeden, sürekli içine girme isteğini duymadan, oradan buradan akan sularından kana kana içmeden, ruhunuzu hafifletmesini deneyimlemeden anlaşılır mı bilmem.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?type=text%2Fhtml&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;schema=facebook&amp;url=https%3A//www.facebook.com/100010647676688/videos/vb.100010647676688/914636095567971/%3Ftype%3D3&amp;image=https%3A//i.embed.ly/1/image%3Furl%3Dhttps%253A%252F%252Fscontent-iad3-1.xx.fbcdn.net%252Fv%252Ft15.5256-10%252Fp200x200%252F70620574_914636925567888_2202213677518553088_n.jpg%253F_nc_cat%253D104%2526_nc_oc%253DAQlfZ8B4I4_kkaff-KBFWBRE0h0Bom6RpgWRLAvPd64tTL9V1Tgb-DBcSvNNJDI_Ze4%2526_nc_ht%253Dscontent-iad3-1.xx%2526oh%253D7d3e32715795596342e5de81957dc124%2526oe%253D5E32E2CB%26key%3Da19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07" width="600" height="600" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/f5603fc626b384002d933008117e66e9/href">https://medium.com/media/f5603fc626b384002d933008117e66e9/href</a></iframe><p>Irmak yol boyunca yakından eşlik ediyor, adeta konuşuyor, vadi gerçekten coştukça coşuyordu:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*BYIQRnJGwoaCicwl20S9mQ.jpeg" /><figcaption>Munzur</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GYCpwJ2AhtmyonrKHMUHwQ.jpeg" /><figcaption>Munzur Çayı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*XqZqIlw_WzF8KOkQ80DhZg.jpeg" /><figcaption>Munzur</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Hr_w3X-Wo6O7WF2WkXNLSg.jpeg" /><figcaption>Munzur Vadisi</figcaption></figure><p>Yol kenarında tüten mangallar beni aşka getirdi. Dedim, Munzur’un kıyısında et pişirip yemeden olmaz. Ama -Ovacık ile Tunceli merkez arasında birkaç ufak tesis olsa da- et satan bir yer bulmak mümkün değil. Güneşin batmasına yakın Tunceli merkeze varmıştım. Kuzu eti bulamadım, ya dana ya da çepiç (oğlak) var kasaplarda. Hızlıca alışveriş yapıp, şehrin diğer yanından, kendimi dışarı attım. Şehrin ve Munzur’un kıyısında olmak, merkezden çok uzaklaşmak istemiyordum, çünkü sabah postanede işim vardı. Tunceli merkezin her iki taraftan giriş ve çıkışı artık ülkemizde alışık olduğumuz şehir girişlerindeki polis kontrollerinden daha sıkı şekillendirilmiş, ama durdurulmadım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vhmn03T5H2YQSTsPn48P_Q.jpeg" /><figcaption>Munzur Çayı kıyısındaki konağım / obam</figcaption></figure><p>Hava kararmıştı ve ben konaklamak için harika bir yer bulmuştum. Acıkmadığım halde obamı kurdum, ocağımı yaktım, etimi ve sebzelerimi pişirdim; bu akşam Munzurla randevumuz vardı. Yemekten sonra, ırmaktan doldurduğum suyla çayımı demledim. Dolunay yükseldi. Diğer yanda tepede kalekolun ışığı... Huzur içinde mektubumun son satırlarını yazdım. Hamağımı gerdim. Munzur mırıl mırıl anlatırken uyumuşum.</p><p>15 Ağustos 2019: Sabah bir kayaya tüneyip uzun uzun seyrettim ve dinledim Munzur’u. Neşe içinde yine kıyısına inip sularımı doldurdum, çayımı demledim, kahvaltımı ettim, acele etmeden toparlandım, yine görüşmek ümidi ile birkaç taşını yanıma hatıra diye alıp, dönüp dönüp akışına bakarak Munzur’un kıyısından ayrılıp Tunceli merkeze döndüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*km6LC5XWZxxJjQ446CV01Q.jpeg" /><figcaption>Munzur kıyısında sabah. Haritalara göre akarsuyun bu kısmı Pülümür Çayı diye adlandırılıyor.</figcaption></figure><p>Postaneden mektubu postaladım. Her şehirden bir mektup değil, onca şehirden bir mektup oldu.</p><p>Komünist başkanı ziyarete gittim; İstanbul’daymış.</p><p>Bir çay evine oturdum, oyalandım. Çarşıda ufak bir tur attım, sevdiğime elbiselik kumaş aldım.</p><p>Yeniden yola koyuldum, Düzgün Baba’ya doğru... Kısa olan yolu değil, vadi boyunca gidenini takip ettim. Tunceli’nin hemen çıkışında fosforlu yeşil yağmurluğu ile gayretli bisikletliyi kornam ile selamlayıp geçtim. Nazimiye’den Düzgün Baba sapağına kadar gevşek mıcır, yorucu bir yol...</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*sppMOaOQJ7Lglt5rPbCrSg.jpeg" /><figcaption>Düzgün Baba yolunda</figcaption></figure><p>Sapakta durdum. Kurbanlık keçilerin başındaki Alper ile biraz lafladık. Yıllarca İstanbul’da çalıştıktan sonra dönmüş memleketine; <em>parasız da yaşanabiliyormuş, </em>dedi. Katılıyorum. Bugün arkadaşına yardım ediyormuş keçilere sahip çıkarak. Görünen yolu bir kere de ona tarif ettirdim emin olmak için ve devam ettim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*pB0m0kwYhuP1-vfg9h2CgA.jpeg" /><figcaption>Alper</figcaption></figure><p>Düzgün Baba Cemevi’ne geldim, park yeri bakınırken, yorgunluktan mı nedir motoru sola devirdim. Çevreden koşuşturup geldiler, kaldırdık motoru. Eskiden olsa biraz mahçup olurdum, hiç oralı olmadım, park ettim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CPGwJTC_mgq5bpKE09gynw.jpeg" /><figcaption>Düzgün Baba Cemevi otoparkı. Düzgün Baba Makamı sağdaki zirvenin arkası olur.</figcaption></figure><p>Burası insanların kurban kesip lokma dağıtıp dinlendikleri bir yer. Yanıma Avusturya’dan memleketini ziyarete gelmiş bir genç yanaştı, motorlarla ilgiliydi, sohbet ettik, sonra ayrıldı. Ben Düzgün Baba makamına doğru yola çıkmaya hazırlanırken o genç, bir başka arkadaşını alıp yine geldi yanıma. Tanıştık, sohbet ettik, fotoğraf çekildik (bak hala göndermediler fotoğrafımızı:)) Bu yeni gelen arkadaş da motorcuymuş, bir kaç yıl önce Avusturya’dan çıkıp Türkiye dahil 3 motor turlamışlar.</p><p>Tam öğlen vakti, bir elimde hazırladığım dürüm bir elimde suyum, Düzgün Baba makamına çıkan patikaya vurdum kendimi. Yürüyüş temponuza göre en az 1 saat süren bu yaya tırmanışa, yaklaşık 2000 metreden başlanır. İnenler çıkanlara <em>Allah kabul etsin</em> diyor, selam veriyor. Çıkanlardan kimi inenlere <em>daha çok var mı </em>diye soruyor, herkes kendince bir cevap veriyor, kimi <em>çıkılıyor çıkılıyor, çıkınca da yorgunluk morgunluk kalmıyor</em> diyor, gayret veriyor. Yol boyunca bir de kendine <em>“Uçan Dede”</em> diyen bir amcaya rastlayıp duruyorsunuz, Kürtçe türküler söyleyip bir iniyor bir çıkıyor patikayı, kayalardan atlıyor, insanlarla sohbet ediyor, <em>günde 5 defa çıkar inerim, </em>diyor. Yolun başında solda (yukarıdaki fotoğraftaki yeşillik hattın başlangıcında) çay, ada çayı içebileceğiniz bir ocak var. Ben burayı hak etmeden kullanmadım, önce çıktım, inişte oturdum. Çay da ada çayı da canıma deydi.</p><p>Düzgün Baba mekanına /mağarasına, sonra Haskar Çeşmesi denilen ve kayalardan sızan incecik sudan bir yudum içilen oyuğa, sonra da Düzgün Baba’nın sır olduğu zirveye (3000 metre civarı) eriştim. Taşların üst üste yığılması ile işaretlenmiş, sembolik bir mezar son nokta. Ortalık tenhalaşmıştı, oturup dinlendim, sağ yanıma uzandım biraz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5jlYhVX5vE9aGICLUdVqeQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UWcf0zScaPMxbjBqtugjTg.jpeg" /><figcaption>Tırmanıştan sonra</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UjCJtinlPLRMIC0qfjsJjw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*P2Tmo_KNXIQftAiNBoSuVA.jpeg" /><figcaption>Düzgün Baba — Nazımiye</figcaption></figure><p>Sonra yine davrandım, zaman zaman suyumdan yudumlayarak aşağı inmeye başladım. Mağaranın girişinde solda kurban boynuzları biriktirilmiş, aşağıda Cemevi’nin orada olduğu gibi. Mağaranın serince kayalarının üzerine baş aşağı uzanıp kestirdim. Biraz dinlendikten ve hemen herkesin yapmaya çalıştığı gibi, dilek dileyip mağaranın tavanına taş yapıştırmaya çalıştıktan sonra dağdan inmeye devam ettim. Bu sefer ben çıkanlara gayret verdim. Yoldan bir demet ziyaret çiçeği toplayıp, plastik kelepçe ile motorun gidonuna bağladım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*uC8FqzD4ZyvVPNMDuJ_how.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*LuqEaThlJl1pc3hh1E2f4Q.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*gdWLbnt62rMDTkrH09wo6w.jpeg" /><figcaption>Düzgün Baba</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KDEI60OOAL-y9Ypl0txtgw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Awr1AweOfOf1YTgt5b75wQ.jpeg" /><figcaption>Düzgün Baba ve dönüşü</figcaption></figure><p>Cemevinin olduğu yerde biraz daha oyalanıp, cihazlarımı şarj etmeye çalışıp, dönüşe geçtim. Alper ve keçiler gitmiş. Nazimiye’de bir şeyler içtim, biraz daha şarj ettim, şarj soketi satan yer ise bulamadım. Tunceli — Erzincan yoluna çıkmadan önce Dereova Şelalesi’ni görmeye, daha doğrusu orada yıkanmaya gittim. Ama şelale başında düğün dernek kurulmuş olduğundan soyunmamayı tercih ettim :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*FfRecmM-Pz-qsjpQ6h2mbg.jpeg" /><figcaption>Dereova Şelalesi’nde düğün</figcaption></figure><p>Yıkanamadan Munzur Vadisi’ne indim. Yolda fotoğraf çeke çeke acele etmeden devam ediyordum. İki Trabzon plakalı motor yanaştı, başlarında kaskları, üstlerinde şort ve tişörtleri ile:</p><p><em>-var mı bir sorun?</em></p><p><em>-yok, sağ olun, fotoğraf çekiyorum.</em></p><p><em>-karanlığa kalmadan geç burayı, malum sıkıntılı bölge.</em></p><p><em>-merak etmeyin. </em>Gülümsedim.</p><p>Biraz ileride, yolu bir başka güzelleştiren tüneller başladı; yanılmıyorsam toplam 14 çığ tüneli... Kimi doğal kaya, kimi insan yapımı, kimi karma surette.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*DB9Ubba4E4SWiSaOvU2kng.jpeg" /><figcaption>Çığ Tünelleri, Tunceli — Pülümür yolu.</figcaption></figure><p>Bir viraja yaklaşırken solda Ağlayan Kayaları geçtiğimi fark ettim, hemen geri döndüm, durdum, uzanıp içtim. Bu yolculukta akar sulardan, kaynaklardan içmeye alışmıştım. Turum boyunca birbirinden güzel sular içtim. Suyu bol bir yol oldu. İstanbul’a döndüğümde hava gibi sular da koktu bir süre bana. Benim gibi bu suya yanaşan ve aslen Tuncelili olduklarını söyleyen (ne kadar çok başka şehirlerden, ülkelerden memleketini ziyarete gelmiş, yurtlarından göçmüş insanla karşılaştım) birilerine sordum;</p><p><em>-Akşam sıkıntılı diyorlar buralar, doğru mu?</em></p><p><em>-Hayır artık değil.</em></p><p><em>-Ne güzel bir yermiş buralar!</em></p><p><em>-Evet, öyledir, ama biz de artık turist gibi ziyarete geliyoruz. Geçen sonbahar da buradaydık. Vadinin Tunceli’den bu yana olan kısmı sonbaharda, Tunceli’den Ovacık’a doğru olan diğer kısmı ilk baharda daha güzeldir. </em>(ya da tam tersini söyledi, emin değilim :))</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mQNz528vtBY9hMtwryz-QA.jpeg" /><figcaption>Ağlayan Kayalar — Pülümür</figcaption></figure><p>Pülümür’e doğru tatlı tatlı sürmeye devam ettim. Humuslu toprak rengi hakimdi yolun Tunceli’den sonraki kısmına. Pülümür’e girerken, sağ virajın hemen solunda tost, çay, vs satan bir kulübeden huzurlu bir hava geldi bu yana. Yavaşladım, kulübeye baktım, sağda da yolda karşılaştığım iki motorcu arkadaşın motorunun park etmiş olduğunu gördüm. “Korkulu” bir sohbet etmek istemediğimden durmayıp devam ettim. Bir markete uğradım. O sırada iki motorcu yetişti bana, tekrar selamlaştık, uğurlaştık. Bu gece, başımı bir binaya sokup uyumayı düşündüm. Pülümür’de öğretmen evi, iki küçük otel, bir de düğün var :) Herkese Çiçek Abbas’tan çay var, Şakir’e çay yok!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UFc1ZLb6aPDK_aWh6x1zEQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nMQCvuFsl57r5TbjZg8qTQ.jpeg" /><figcaption>Pülümür</figcaption></figure><p>Öğretmenevine vardım. Dış kapısını açtım. Kimse yok, ışıklar yanmıyor, odaları yokladım, kilitli, açık olsa girip yerleşeceğim. Çıktım, hemen karşısındaki otele uğradım, yer sordum, <em>var</em> dedi, odayı görmek istedim, nedense ve iyi ki ağırdan aldı konuştuğum adam.</p><p><em>-bakarız tabi odaya</em></p><p><em>-sıcak su var değil mi</em></p><p><em>-var var</em></p><p><em>-buralarda nerede yemek yiyebilirim</em></p><p><em>-şu aşağıda bir yer var, açıktır, oraya bir bak</em></p><p><em>-bırakayım mı çantalarımı</em></p><p><em>-istersen önce karnını doyur, çantalar kolay</em></p><p><em>-girişte tost satan kulübe nasıl</em></p><p><em>-oraya da bakabilirsin</em></p><p>-<em>peki o zaman, önce karnımı doyurayım, birazdan görüşürüz</em></p><p>Velhasıl çantalarımı indirmeden, otele yerleşmeden şehrin girişindeki kulübeye; Dündül Ayağı Çay Bahçesi Dayı’nın Yeri’ne döndüm. Genç bir adam karşıladı beni.</p><p><em>-merhaba</em></p><p><em>-merhaba</em></p><p><em>-yiyecek neyiniz var?</em></p><p><em>-Abi menemen var ama uzun sürer, beklemek istemezsen tost var.</em></p><p><em>-Menemen bu, neden uzun sürüyor?</em></p><p><em>-Biz domatesi biberi közlüyoruz da…</em></p><p><em>-Ooo, o zaman kesin beklerim </em>(mutlulukla)</p><p><em>-Acı sever misin?</em></p><p><em>-Severim.</em></p><p><em>-Tamam abi. Bak şurdaki bisikletli abi de senin gibi geziyor, o da bu akşam burada kalacak zaten.</em></p><p><em>-Burada mı kalacak?</em></p><p><em>-Evet şuraya bir yere çadır kuracak.</em></p><p><em>-E, ben de kalabilir miyim?</em></p><p><em>-Olur abi, nasıl istersen.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-O5xd8d01NzflMD68Yq_-A.jpeg" /><figcaption>Dündül Ayağı Aile Çay Bahçesi Dayı’nın Yeri — Pülümür</figcaption></figure><p>Yüzüm aydınlandı. Delikanlı, genç bir kız ile bir adamın bulunduğu mutfağa girerken ben, salkım söğütün altındaki en son masada oturan, bisikletli yolcunun yanına gittim, selamlaştım, izin isteyip masasına oturdum, sohbete başladık. Sabah Tunceli’den çıkarken korna ile selamladığım kişi oymuş. Oben Can, yaklaşık 1 yıldır bisikleti ile yolda olan, Türkiye’nin her iline uğramayı hedeflemiş bir gezgin. Instagram hesabı: imecepedal.</p><p>Müthiş bir menemen geldi, nefis bir acıyla… Kocaman semaverde demlenmiş çay… Doyum olmuyor… Mekana adını veren Dayı bir kaç sene önce ölmüş, şimdi gençler işletiyor burayı. Kalabalık değil. Müthiş olumlu bir havası var buranın. Sanki şehrin girişindeki boğazdaki bu viraja sığdırılmış koca bir dünya… Hep beraber sohbet ederken bir ara delikanlı, <em>abi gelin size çadır kuracak bir yer bakalım, biz birazdan kapatacağız,</em> dedi. Hemen kulübenin arkasından akan Pülümür Çayı’na doğru yürürken Oben’den de teyit alıp:</p><p><em>-ya boşver çadırı bu saatten sonra, biz şu çardaktaki divanların üzerinde yatsak olmaz mı, girer tulumlarımıza uyuruz, </em>dedim.</p><p><em>-Siz bilirsiniz abi, rahat ederseniz.</em></p><p><em>-ederiz, n’olcak ya, merak etme.</em></p><p><em>-Yalnız sabah erkenden toplanmanız lazım abi, erken açıyoruz, erkenden müşteriler gelir.</em></p><p><em>-Merak etme, ben erken uyanırım zaten, hatta istersen mutfağı açık bırak, biz sizden önce kalkarız muhtemelen, sabah çayı demleyelim, siz gelene kadar hazır olsun.</em></p><p>Bu son söylediğimi ciddiye almadı. Sonra toparlandılar, mutfağı kapattılar (ki orda da sedirler vardı), giderken delikanlıdan yaşça büyük olan adam bir kere daha erkenden toparlanmamızı tembihledi, <em>merak etme </em>dedim. Sonra ona, yoldan almış olduğum ev yapımı şaraptan, götürsün diye, bir pay verdim.</p><p><em>-sakın burada içmeyin, karşısı ziyarettir,</em> dedi.</p><p>O ana kadar fark etmemiştim.</p><p><em>-olur, </em>dedim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jywn3GNZUXS4i4XsuFV00w.jpeg" /><figcaption>Dayı’nın Yeri — Pülümür</figcaption></figure><p>Oben’le sohbetimiz epey sürdü, yanımızdan şarıl şarıl bir çeşme akıyordu. Yoldan tek tük araç geçti. Hemen ileride tertemiz bir tuvalet var. Yorgunluk ağır basınca kalktık, uyku tulumlarımıza girdik. Kerevetlerin sırtındaki ve tavandaki tahtalara yazılmış yazıları okudum. Hemen aşağımızda çay akıyor. Tatlı bir uykuya daha…</p><p>Gece bir tır şoförü de ziyaretin yanına çekti, uyudu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CTYEbRs12De884o5o00pdg.jpeg" /><figcaption>Pülümür</figcaption></figure><p>16 Ağustos 2019: Gün doğmadan uyandım. Trafik yoğun. :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5AOa3Dac0F_1N4B6h_43Zg.jpeg" /><figcaption>Pülümür</figcaption></figure><p>Gelen ilk müşteriler beklemeden gitti, zira gençler henüz gelmemişlerdi. Eee demiştik biz, erkenden kalkarız, çayı demleyebiliriz diye. Geldiklerinde bunun şakasını yaptık. <em>Hakkaten ya, neden sizi mutfakta yatırmadık ki, </em>dediler. Acele etmedik. Yine müthiş bir menemen ve çay ile kahvaltı ettik. Ha, bu sefer çorbada tuzumuz olsun diye Türk Kahvesi de içtim:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CgU4mhV59_HRL5kYLKTRNw.jpeg" /><figcaption>Dayı’nın Yeri</figcaption></figure><p>Ah be Japon az daha erken gelseydin ya! Seksenlerde motosikleti ile Türkiye turu yapmış bir amca, ben ve Oben yola koyulacakken geldi, sadece ayak üstü tanışabildik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rCFo2gwMWVF9CbjWIuQe-g.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YYBtx4esF3OZ2WEMi1taWQ.jpeg" /><figcaption>Japon, motoru, ziyaret — Pülümür</figcaption></figure><p>Sonra herkesle uğurlaştık ve yine yola koyuldum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*p_1VgG24pQ8rQomdSbAxHg.jpeg" /><figcaption>Oben Can</figcaption></figure><p>Daha uzun bir yol olmasına rağmen, Aşkale üzerinden Bayburt’a devam etmeyi, birisine memleketinden bir fotoğraf atmayı düşünüyordum, fakat kamera sorununu (Sivas’ta aldığım da bir türlü şarj tutmuyordu) çözme konusunda, daha büyük bir yerleşim biriminde şansım daha çok olur diye, Erzincan yönüne sapmaya karar verdim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*7hmbyhNDExrZafvbPhOYgQ.jpeg" /><figcaption>Mutu</figcaption></figure><p>Yol üzerinde Gürlevik Şelalesi’ne uğradım. Bu sefer, civardakilere aldırmadan, mayomu giyip, ağaçların arasından yalın ayak yürüyüp, şelaleye girdim ve o buz gibi ve güçlü suda yıkandım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Bp54WrUYPLDezCutBzNcyw.jpeg" /><figcaption>Gürlevik Şelalesi</figcaption></figure><p>Yine yalın ayak motorun başına döndüğümde Kemaliye’de karşılaşmış olduğum yaşlı amcayla rastlaştık yine:</p><p><em>-amca burayı seversin sen, su güzel!</em></p><p>-<em>kahvaltı edecek yer var mı, </em>diye sordu amca, yine huysuzca.</p><p><em>-şurada veriyorlar gibi, </em>dedim.</p><p>Erzincan’da bir tekno marketten ucuz bir kamera satın alıp, sofistike bir dilenciyi savuşturup, tavsiye edilen bir yerde, pek de beğenmediğim, bir döner yedikten sonra, Kelkit üzerinden Bayburt’a doğru sürmeye devam ettim. Yolun büyük bir kısmı hayli rüzgarlı ve yorucuydu. Bu turda, Soğanlı Geçidi’ni geçecek zamanım kaldığı için sevinçliydim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*d-Xdcu4WRUC9-kD5AZIYzw.jpeg" /><figcaption>Salyazı Göleti</figcaption></figure><p>Bayburt’taki çay ocağındaki ocakçı delikanlı, <em>abi taneli mi tanesiz mi olsun çayın,</em> diye sordu ve devam etti:</p><p><em>-Nereye gidiyorsun?</em></p><p><em>-Soğanlı Geçidi’nden geçmeye.</em></p><p><em>-Neden oradan geçiyorsun ki orası bozuk yoldur, asfalt masfalt yok.</em></p><p><em>-O geçitten geçmeye geldim buraya. Asfalt olmaması sorun değil, hatta daha iyi, bir ara yolu asfaltlanacak diye bir şey duymuştuk, motorcuların pek hoşuna gitmemişti.</em></p><p><em>-Peki, ya oraya çıktığında yolun asfaltlanmış olduğunu görürsen, </em>dedi sırıtarak. Ulen!?</p><p><em>-Yapacak bir şey yok, o zaman.</em></p><p><em>-Abi boşver orayı, Aydıntepe Yaylası’na çık, hem yolu düzgündür.</em></p><p><em>-Ne var orada?</em></p><p><em>-Yayla güzeldir. Göl var. İçinde de cami...</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3M01COoJplmPOZPTeLngeg.jpeg" /><figcaption>Bayburt</figcaption></figure><p>Göl içindeki camiyi görmek ilginç geldiği için yaylaya çıktım, ama cami, göl içinde değil kıyısındaymış. <em>“İçinde”</em>, gölün olduğu çanağı ifade eden bir tabir olsa gerek…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Uo7LTk19-vCZAy_9Hj3Y0Q.jpeg" /><figcaption>Aydıntepe Yaylası — Bayburt</figcaption></figure><p>Yayla yolunun yarısı asfaltsız ama tıraşlı ve genişti. Yine çok rüzgar vardı. Tepede zor duruluyordu, motor düşmesin diye tutuyordum. Geri döndüm, Aydıntepe’den çıkarken burada bir Yeraltı Şehri olduğunu gördüm. Ama bugün erkenden konaklamayı istediğimden yeraltı şehrini ziyaret etmedim.</p><p>Değirmencik yolu üzerindeyken navigasyon beni solda bir köye soktu. Şüphe ettim. İyi ki burada yolu sormuşum, yoksa bambaşka bir yoldan gidecektim. Köylüler, Soğanlı Geçidi’nin çok tehlikeli, keskin virajlı ve çoğu zaman kapalı olduğunu, vaktiyle oradan araba ile geçtiklerini, Uzungöl’e gitmememi, çok kalabalık olduğunu (ilgimi çekmiyordu zaten) söylediler ve yolu tarif ettiler. Yolun tehlikesinden haberdar olduğumu ki D915 Yolu, Dünyanın En Tehlikeli Yolları Listesi’nde yer alır, ama burada bulunma sebebimin o yoldan geçmeyi denemek olduğunu söyledim. <em>Yolun açık olsun,</em> <em>virajlara dikkat et! </em>dediler. Geri dönüp yeniden rotaya, Erikdibi yoluna girdim. Aralarından güneş ışığının kurtulup yolu göz kırpmaları gibi kırpıştırdığı, iki tarafı kavaklı, yemyeşil, dar, öteleri kayalıklı ve çok güzel bir yoldan sonra tırmanış başladı. Bu kısım, çukurlu, asfaltın bozuk, keskin ve ardı görünmeyen virajların çoğu zaman mıcırlı olduğu, daracık, zaman zaman tedirgin edici bir yoldu. Resmi olarak D915 Yolu... Burası böyleyse Soğanlı Geçidi nasıldır diye düşünmeye başladım. Hakim olamayan kaygımın karşısında heyecanım, merakım, azmim, tatmin ve hazzım artıyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*1-OJy3uNZOX-us-Romo2dQ.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WeBRyO1E3PtHQJvPJLuEmA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6CP8-3YC84ij9tVOo6enTQ.png" /><figcaption>Soğanlı Geçidi’ne 5 kala</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*8nV7lTDVsgS5r6QnDzPZ1Q.jpeg" /><figcaption>Soğanlı Geçidi D915 Yolu</figcaption></figure><p>Akşamüstüne doğru Soğanlı Geçidi’ne vardım. Hava açıktı ve yumuşaktı, esinti azdı, ancak gideceğim yön sisli görünüyordu. Sise girdim. İklim değişti. Hava iyice serinledi. Güneş kayboldu. Vizörüm ve üstüm ıslandı. Üzerimde yazlık mont vardı. Yağmurluk giymemiştim. Kameraların mercekleri buğulandı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Rx1r5tFXpAlquBIo8VGM4A.jpeg" /><figcaption>D915</figcaption></figure><p>Buğudan kurtulmak için gözlüğümü çıkardım, vizörümü açtım. Yavaş yavaş, dikkatle iniyor, bir yandan da çevreme bakınıp, meşhur zig zaglı virajları görmeye çalışıyordum ama mümkün değildi, görüş mesafesi hayli düşmüştü. Düşünüyorum da belki de bu sebeple, yani baş döndürücü yamaçları görmediğim için, Soğanlı geçişim daha kolay olmuştur. Bir kaç defa durup, fotoğraf ve video kaydı yapmak istedim. Burada olmak istesem de çok oyalanmak istemiyordum, çünkü sis/yağış nedeni ile toprak yol ıslanmaya ve çamurlaşmaya başlamıştı ve motorumda Africa Twin’in off road olmayan orijinal lastikleri vardı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rNS5FiGTrSo0mc8tFerufw.jpeg" /><figcaption>Derebaşı Virajları</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*RBUh6Po9hqG2SkIQhVloZA.jpeg" /><figcaption>Soğanlı Geçidi / Derebaşı Virajları</figcaption></figure><p>Doğrusu umduğumdan daha geniş olan yolu, zaman zaman yamaçlardan akarak kesen dar derelerin üzerinden geçerek, hemen yakınımdaki çiçek ve yeşillikleri, ıslak ve yakışıklı kayaları seyrederek, oldukça yabancı ve hatta biraz rahatsız edici bir kokuyu koklayarak inmeye devam ettim. Sonradan öğrendiğime göre bu koku, mevsimi olan, yayla otunun kokusuymuş ama daha da sonradan okuduğuma göre yayla otu çeşit çeşitmiş :) Yolun daraldığı kesimlerde uçuruma da yaklaşmadan uygun geçiş hattını bulmak için yamaçlara yaklaşırken diğer taraftan yan çantalarımı çarpmamak için kolluyordum, çünkü bu, devrilmek ve belki de uçurumdan aşağı yuvarlanmak demek olabilirdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0mu3kJ9LjTDVIvuuWSmXug.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-L_SlDiC22cjh9FwOiu6TA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*iSjMq2NZ3aQXbVj8VhiKOg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CWUegX8vLzcDU-HpE5xnIQ.jpeg" /><figcaption>Soğanlı Geçidi</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*V3DE6SwiKN05DLI3DV_PUA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cMYYEFawMtq-h-xfqJB1Dw.png" /><figcaption>Derebaşı Virajları’nda</figcaption></figure><p>İne ine Derabaşı’na geldim. Bakmayın yüzümün gözümün kirine; temiz bir iniş oldu. Şekersu, Talapanoz ve Cencül derelerinin birleştiği mevkideki köprüyü geçip durdum. Haritaya göre burası, tam da Bayburt — Trabzon il sınırı oluyormuş. Sağda artık eskisi gibi işlek kullanılmadığı anlaşılan bir yapı: Derebaşı Tesisleri.</p><p>Motordan inmeden önce güleryüzlü Salih’e seslendim:</p><p><em>-tamam mı iniş bu kadar mı, bu inişin bir çıkışı var mı?</em></p><p><em>-yok, bu kadar, Derabaşı Virajları bunlardı.</em></p><p><em>-Desene o zaman hacı oldum sayılır.</em></p><p>Gülüştük, indim.</p><p>Salih, Amca, Saddam, Kâtip sofra kurmuş, ısrarla sofralarına davet ettiler.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*O2ENYYXJ_Bp-xyL6lAm-Dw.jpeg" /><figcaption>Soldan sağa: Saddam, Amca, Kâtip, Salih</figcaption></figure><p>Onlar beni sofraya çağırırken ben:</p><p><em>-Çayınız var mı? </em>diye sordum.</p><p><em>-Çayımız yok, beklersen demleriz, yemek var buyur ye, ye.</em></p><p><em>-Yok yok demlemeye gerek yok, pek aç da değilim, devam edeceğim karanlık basmadan.</em></p><p>Sofranın hatırına iki lokma aldım, biraz sohbet ettik, dereden tuttukları alabalıkları gösterdiler.</p><p><em>-Çayı az aşağıda soldaki kulübede bulursun,</em> dedi Salih.</p><p><em>-O zaman ben bir an önce yola koyulayım.</em></p><p>Sıcak çaysamıştım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ct819FTXVduIGWmP8r5Ngg.jpeg" /><figcaption>Derebaşı’ndan Çambaşı’na doğru</figcaption></figure><p>Biraz aşağıda solda ahşap bir kulübeye yanaştım, durdum. Beni uzun boylu iri yapılı bir adam müthiş bir sıcakkanlılıkla karşıladı.</p><p><em>-Merhaba, çayınız var mı?</em></p><p><em>-Var ya, gel otur, çay da var, yemek de var.</em></p><p>İndim, hatırladığım kadarı ile kucaklaştık. Turgut ile böyle tanıştık. Biraz gerisinde Sait vardı. <em>Gel gel </em>dediler, kulübenin ön tarafındaki verandaya buyur ettiler. Döndüm bir baktım ki oh, harika bir çilingir sofrası kurulmuş. Sanki inişin ödülü :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*tK3NPptdAUFLmQsdYi_ShQ.jpeg" /><figcaption>Soldan sağa: Turgut ve Sait</figcaption></figure><p><em>-yanaş sofraya ye.</em></p><p><em>-varsa çay içeyim, çok aç değilim.</em></p><p><em>-yaparız çay,</em> deyip rakıyı gösterdi Turgut.</p><p><em>-Motor kullanacağım, sonra gidemem</em>.</p><p><em>-Ya ne olacak, gidemeyecek hale gelirsen, ha burda yukarıda yatak var, misafir ederiz seni.</em></p><p>Gülüştük. Kalktı içerideki kuzinenin üstüne çaydanlığı koydu. Ben sofradan ufak ufak tırtıklamaya başladım. Bir yandan sohbet ediyoruz. Nereden gelip nereye gidiyorum derken yukarıda karşılaştığım Salih de geldi, kulübenin ahşap işlerini o yapmış. Turgut’un başka arkadaşları da geldi gitti. Burası tam anlamı ile yol geçen hanı. Turgut da öyle diyor zaten. Her ne kadar burada daha önce konaklamış birisi Turgut’a hediye olarak gönderdiği brandaya “Turgut’un Yeri” yazdırmış olsa da Turgut:</p><p><em>-burası “Enes’in Hanı”</em>, <em>Enes’in Hanı’nın ilk yeri burası, 1956&#39;da taşındık köprünün oraya, </em>diyor ve buraların geçmişini anlatıyor.</p><p><em>-Enes benim babamın dedesi olur, bize Enesoğulları derler, Enes, bu dağları beklerdi, her geçen yolcuya yardım ederdi, tabii bu yollar o zamanlar yayaydı,</em> <em>60 yıldır terk edilmişti bu han, ben sahip çıktım, o mirası devam ettiriyorum.</em></p><p>Bu hikayenin bir kısmına TRT’de yayımlanmış şu belgeselden ulaşabilirsiniz: <a href="https://www.youtube.com/watch?v=eJzrbA5NGVs">https://www.youtube.com/watch?v=eJzrbA5NGVs</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*C1lEbwo9mnOBosD9UiqkCQ.jpeg" /><figcaption>Enes’in Hanı — Derebaşı Virajları</figcaption></figure><p>Odun ateşinde demlenen çay tavşan kanı ve çok lezzetli, içtim bir kaç bardak. Sohbet ve sis koyulaşıyor, yavaş yavaş akşam oluyordu. Turgut’a:</p><p><em>-bana da bir bardak getirir misin, gidemeyecek hale gelmek istiyorum,</em> dedim.</p><p>Gülüştük,</p><p><em>-Ha işte şöyle ya, bu havada nereye gideceksin</em>.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rhp257KWvKf16-F3OSdpGQ.jpeg" /><figcaption>Enes’in Hanı</figcaption></figure><p>Buraların komşuluk ve akrabalık ilişkilerinden, ticari çekişmelerinden, tarihinden, gizemlerinden, efsanelerinden, yerbilim ve doğa bilgilerinin öneminden, insanlardan, cahilliklerinden, uyanıklıklarından, hoşgörüsüzlüklerinden, iki yüzlülüklerinden, vadilerden, derelerden, kayaların altında kalan kızdan, korkup kaçan arkadaşlarından, arkadaşını satmayanlardan, yağmurlardan, sisten, bin yıllık patikalardan, yakacak odunlardan, Turgut’un yakacak odunu bitene kadar hanı bekleyeceğinden, gelenden geçenden, onların getirip bıraktığı hikayelerden, yolda kalanlardan, onlara yardım etmekten, halden bilmeyenlerden, vefasızlıklardan, saygısızlıklardan konuştukça konuştuk… Kimi zaman gözümüz sisten görebildiğimiz kadar uzağa takıldı, kimi zaman kadehimize, kimi zaman birbirimizin yüzüne, kimi zaman düşüncelerimize, geçmişimize… Her seferinde bulunduğumuz ana, iyi niyetli ve umutlu bir gelecek fikrine döndük, oturduğumuz sofranın kıymetini bildik. Turgut’un mutfağa gittiği bir ara Sait <em>“Turgut adamın hasıdır”</em> dedi. Hakkaten Turgut için mert bir adam, derim. Kalender, bir çok konuda değişik, dürüst ve net bakış açısı var. Sait de kendince çok çekmiş, umarım yeter. Turgut mutfaktan, kuzinede pişirdiği, sebzeli balıklı bir tepsi yemek ile geldi. Yedik, içtik, söyleştik. Açken yediğiniz lokmalar nasıl bir doygunluk verirse, böylesi içten muhabbetler de öyle doyuruyor insanı. Sait sonra kalktı gitti. Turgut ile ben muhabbeti demledik de demledik. Gerçekten de hemen yanı başımızdaki kayalarda süregelen oluşumlardan bile bihaberken, sırf nüfuz edemediğimiz dogmatik dini bilgilerle dolu olmanın anlamı ve yararı olabilir miydi? Uyumak istemediğim halde saat 11&#39;i geçerken vücudum <em>artık yeter, kalk yat </em>diyordu. Bunu fark eden Turgut:</p><p><em>-eh artık yat, yorgunsun… Ben seni neden bu kadar tutmak istedim biliyor musun, buraların havası hafiftir, fazla uyuyamazsın, erkenden yatsan 2 saat sonra kalkıp otururdun gece.</em></p><p><em>-Doğrudur.</em></p><p><em>-Bak, ne iyi oldu gitmedin de kaldın, ne güzel sohbet ettik, öyle değil mi.</em></p><p><em>-Çok iyi oldu, daha oturmak isterdim ama gözlerim kapanıyor artık.</em></p><p><em>-Haydi kalk bakalım. Yarın otururuz.</em></p><p><em>-Yarın erkenden yola koyulurum.</em></p><p><em>-Acele etme, bir kahvaltı ederiz. Bana seslenmeden gidersen hatırım kalır ha.</em></p><p><em>-Olur olur, merak etme, hadi sofrayı toplayalım.</em></p><p><em>-Onu bana bırak, ben yavaş yavaş toplarken oyalanırım.</em></p><p><em>-İyi o zaman haydi bana müsaade.</em></p><p><em>-Dur bakalım, seni sağ salim yatağına kadar bırakayım da.</em></p><p>Turgut, bilfiil, beni mutfağın üstündeki odadaki yatağa kadar götürdü. Pencere nasıl açılır, üşürsem bir kat daha örtü nerede, gece ona ihtiyaç duyarsam o nerede yatıyor, üst kata çıkan merdivendeki eksik basamak dahil gerekli her bilgiyi verdi.</p><p><em>-rahat ol, üşümezsin, buralarda bir şey de olmaz, ben alt katta uyuyorum, zaten en ufak ses olsa uyanırım.</em></p><p>Birbirimize iyi geceler diledik, yattım uyudum.</p><p>17 Ağustos 2019: Turgut haklıydı, yaklaşık 2 saat sonra zımba gibi uyandım. Dışarı çıktım, aşağı inmeye üşendim, yukarıdan çövdürdüm. Yeniden yatmayı denedim. Yaklaşık 2 saat sonra yine ayaktaydım. Hanın önünde koyu renk bir araba park etmiş, <em>kim acaba</em>, <em>neyse, belli ki daha gidecek takatı kalmamış bir yolcu, </em>deyip biraz daha uyumak için yattım.</p><p>Yaklaşık 1 saat kadar sonra kalktım. Aşağı indim. Sesime Turgut da uyandı.</p><p><em>-nasıl uyudun?</em></p><p><em>- iyi, dediğin gibi az uyku yetti, uyanıp uyanıp yattım, gece burada bir araba vardı, telefonda konuştuğun arkadaşın mı geldi?</em></p><p><em>-yook kimse gelmedi, nasıl bir araba?</em></p><p><em>-Koyu renk bir Tofaş gibiydi.</em></p><p><em>-Alla alla. Biri yorulmuş çekip yatmıştır. Arkadaşım olsa kapıyı çalar… Ya bu ekmekleri sen mi getirdin?</em></p><p><em>-Ne ekmeği?</em></p><p><em>-Burda ekmek var, mutfak tezgahının üstünde, hem de sıcak.</em></p><p><em>-Ben ekmek getirmedim, hem getirsem sıcak mı kalır dünden.</em></p><p><em>-E bu ekmeği kim bıraktı o zaman?</em></p><p><em>-E be Turgut! Bir de dedin ki çıt olsa uyanırım. Bizi götürseler haberin olmazmış.</em></p><p>Gülüştük. İnceden bir gizem…</p><p>Sobayı yaktık, çayı sürdük, kahvaltıyı hazırladık. O sıra Turgut’un bir arkadaşı geldi, gece arabayı park eden oymuş. Birazdan yola koyulacak Van’a, mahpustaki kardeşini görmeye. Ama ekmek getirmemiş. <em>Arkadaş, ekmeği kim gettü o zaman? </em>Turgut sonradan, ekmeği o arkadaşının annesinin geçerken bırakmış olduğunu öğrenmiş.</p><p>Sade ve nefis bir kahvaltıdan sonra, müsaade istedim. <em>Kalsaydım</em>, isterdim, ama günlerden cumartesi idi, gidecek 1000 kilometreden fazla yolum, pazartesi başlayacak işim vardı.</p><p>Hava açmamış, tersine yağmura durmuştu. Turgut ile kucaklaşıp en kısa zamanda görüşmek üzere uğurlaştık.</p><p>Okura Not: Turgut para sormaz, istemez, gönlü boldur. Ama ben biliyorum ki orada kaynaklar sınırlı, ihtiyaçlar var, yolcuların da ihtiyaçları (benzini biten bile olmuş) var, bunu siz de bilin isterim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CtMy81J2fPuODdc0o2xbGQ.jpeg" /><figcaption>Çaykara’ya doğru</figcaption></figure><p>Zamanım olsa yaylalardan geçe geçe dönüş yapmak isterdim, artık başka zamana. Çaykara — Dernekpazarı — Cumapazarı- Fındıkoba üzerinden Of’a indim.</p><p>İnerken Kadir’le karşılaştık, motorların üzerinde biraz sohbet ettik. Kurban etini bile saklayacak buzdolabı bulmak sorunmuş bazen. Arkadaşı, <em>gel al demiş bıraktığın etleri, </em>o çuvaldakiler onlarmış.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Jjmbk97bRGhGMP7c5QHWhQ.jpeg" /><figcaption>Kadir</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*tJMFSKc-mNtG2mR7T9XU-w.jpeg" /><figcaption>Fındıkoba</figcaption></figure><p>Pek bir cazibesi olmasa da hızlı olsun diye sahil yolunu takip edecektim. Sürmene’ye kadar hafiften yağmurlu bir havada sürdüm. Eşime dostuma hediye Sürmene bıçakları, kamaları, çakıları aldım.</p><p>Görele’de, tavsiye edilen Deniz Pide’yi buldum, pide güzel, karşılama güzel. Kimi yerde esnaf, dükkan önüne parka sorun çıkarırken, bu sokakta en uygun yere yanaşmama yardım ettiler. Karadayı ve pidecinin karşısındaki kahveyi işleten Okan ile bir de yan masadaki -İstanbul’da yaşayan ve karavancılığa başlayacak olan- abi ile muhabbet ettik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*kmlgwmqw-o9N--k-zhhjJA.jpeg" /><figcaption>Soldan sağa: Okan, Karadayı</figcaption></figure><p>Aldığım haberlere göre gideceğim yönde sıkı yağmur vardı, İstanbul’u sel götürüyordu. Bunu, bayram dönüş kalabalığı ihtimalini (bir çok kişi için bayram günleri sonrasının tatil edilmediğini unutmuşum), yorgunluğumu, o bölgeyi geniş bir zamana bırakmayı, madem dönüşe geçtim artık bir an önce varmayı düşünerek (<em>tamam tamam, sevdiğimi özlemiştim ve artık kavuşmak isterdim!) </em>yolda Sinop Erfelek’e uğramaktan vazgeçip, Merzifon yönüne doğru sürdüm.</p><p>Merzifon’a vardığımda hava kararmıştı. Bu sefer bir otele attım kendimi. Bu otelde de düğün varmış. Eee, yaz ayları...</p><p>Kameraları ilk defa düzgünce şarj ettim ve kartları kontrol ettim. Neredeyse tek bir kayıt yok! :) Kartlardan birini yolda yanlışlıkla formatlamışım, diğeri ise çoğu zaman kayıt yapmamış. Özetle, 3 kameradan elimde neredeyse 3 dakikalık görüntü bile yok, ne varsa telefon kameramda var. Sağlık olsun!</p><p>18 Ağustos 2019: Deliksiz uyumuşum. Sabah erkenden uyanıp toparlandım. Dışarıda müthiş bir yağmur var.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mP-9xduT64NxADhZqECmYA.jpeg" /><figcaption>Merzifon — Amasya</figcaption></figure><p>Gece otele vardığımda da resepsiyonda olan, vardiyasını bitirmek üzere olan genç:</p><p><em>-abi bu havada gidecek misin?</em></p><p><em>-yarın işe başlamam lazım.</em></p><p>Kahvaltı edip ayrıldım otelden.</p><p>Hemen karşıdaki benzin istasyonuna girdim.</p><p><em>-abi yolculuk nereye, </em>diye sordu pompacı.</p><p><em>-İstanbul’a.</em></p><p><em>-Bu havada gidilir mi abi motorla!</em></p><p><em>-Gitmem gerek.</em></p><p><em>-Üşüme bari sıkı giyin!</em></p><p><em>-Merak etme, üstüm kat kat sıkı </em>(yağmurluğumu giymiştim), <em>hatta şu an terlemeye başladım.</em></p><p><em>-haydi iyi yolculuk, o zaman.</em></p><p><em>-Eyvallah, sağol, kolay gelsin!</em></p><p>Merzifon sokakları sel… Şehirden çıkıp kendimi Çorum yoluna attım. Yol üzeri durup yörenin pirinçlerinden satın aldım. İçliğimi giydim. Hava 13 dereceye kadar düşmüştü.</p><p><em>-abi gitme diyeceğim bu havada ama, iş var diyorsun, </em>dedi dükkandaki genç.</p><p><em>-sağolasın,</em> deyip devam ettim.</p><p>Osmancık tarafında bir mola verdim, nefis bir gözleme yedim, çay yine çok iyi geldi. Temiz yüzlü ve çalışkan bir abla neredeyse her işe bakıyor. Giderken ihmal ettiğim, yörenin doğal tuzunu da buradan satın aldım. Yoldan alışveriş yapmayı seviyorum. Tabii motorda yer kısıtımız var, o ayrı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*v-fZ64B2mHA_5QL6gU_ORw.jpeg" /><figcaption>Osmancık dolayları</figcaption></figure><p>Eldivenlerimi şu mısır haşlanan sobanın üzerinde kuruturken yaktım, artık kullanılabilir durumda sayılmazlar.</p><p>Trafik o kadar yoğun değildi, ama ya yağmur vardı ya da yollar ıslaktı taa Hendek’e kadar.</p><p>Güneş açarken öğleden sonra saat 16 gibi İstanbul’a vardım.</p><p>Şiir yazmak kolay değil gördüğünüz gibi, haddim de değil.</p><p><em>Tahir olmak da ayıp değil, Zühre olmak da</em></p><p><em>Hatta sevda yüzünden ölmek de ayıp değil,</em></p><p><em>Bütün iş Tahirle Zühre olabilmekte</em></p><p><em>Yani yürekte. (Nazım Hikmet)</em></p><p>Bu hikaye başka türlü de anlatılabilirdi, bu türkü başka telden de çalınabilirdi. Sürç i lisan ettiysem affola!</p><p>Onca yol gibi güzel, belki ondan bile güzel olan, o yolları daha da mutluluk verici kılan, döndüğümde koşup beni, boynuma sarılıp karşılayan bir sevdiğimin olması!</p><p><em>İnsan sevdiğine gider!</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ZyHYpLmKBteiha8AktCQ8g.jpeg" /><figcaption>Şiirim, müziğim = Gökçe Çiçekim</figcaption></figure><p>02.11.2019</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=894fd6e2b712" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Moğolistan (Bölüm II) : Bilgelerin Huzurunda]]></title>
            <link>https://medium.com/@alikver/mo%C4%9Folistan-b%C3%B6l%C3%BCm-ii-bilgelerin-huzurunda-14c001ee81a0?source=rss-8c885350c6e0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/14c001ee81a0</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Ali Küver]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 18 Feb 2019 10:56:26 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-02-20T07:19:12.413Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Moğolistan (B<strong><em>ölüm II) : Bilgelerin Huzurunda</em></strong></h3><p>Sudan çıktığımdaki hissi tarif edebilir miyim bilmiyorum. Aslında bunu günler sonra düşündüm; müthiş somut, canlı, doğal, derin, sade bir his. Hiç, tam olarak şimdi ve burada olduğunuzu hissettiniz mi. Bunun üzerine saatlerce konuşabiliriz. Buraya geri döneceğiz.</p><p>Neredeyse arkama bile bakmadım. Yola devam edebilmek için yeterli her şey ve fazlası (bir kat giysi, montum, botlarım, çalışmayan telefonum, cüzdanım, belimde -içinde sadece bir düdük bulunan- su geçirmez çantam) üzerimdeydi. Pasaportumu kiralama ofisine depozito olarak bırakmak harika bir fikirmiş.</p><p>Kaskı çıkardım, yanıma alayım, karşılaşacağım insanlara hikayemin bir delili olur; elleri boş, sırılsıklam bir adamdan daha inandırıcı olabilir, diye düşündüm. :) Ola ki dönüp motoru arayabilmek için, onu gömdüğüm yeri hafızama kaydettim. Yorgun değildim. Müthiş bir sakinlikle geldiğim yöne, daha önce yol sorduğum Gerlerin bulunduğu yöne doğru, bu sefer nehrin öte yakasından, yürümeye başladım. Aslında neredeyse iç dürtüsel olarak hareket ediyordum. Dünyanın bir ucundaydım… Gözlerim çevreyi tarıyordu. Hava kararmadan sığınacak bir yer bulmam gerektiğini düşündüm sadece ve bu konuda da Moğol Göçebelerinin / Yörüklerinin misafirperverliğine güveniyordum.</p><p>Çoook uzaktan bir jip geçti, Khustai Nuru yönüne doğru, el kol ettim, görmediler. Ne Khustai Nuru aşkıymış arkadaş! Birkaç kilometre ötede görünmeye başlayan Gerlere doğru yürümeye devam ettim. Yürüyüşümden başka ses duymuyorum. Yürüdükçe üstümden sular süzülüyordu. Ben diyeyim 3 km siz deyin 4 km yürüdüm. Derken, nehir yine karşıma çıktı. Gerlere yaklaşmıştım ve oraya varmak için nehri geçmem gerekiyordu. Canım sıkıldıysa da bu, sadece bir iki saniye sürdü ve yine bıraktım kendimi sulara. Bel seviyesini biraz geçen, kıyısı dik, uzun yeşil otlu bu yerden yüzerek, yürüyerek karşıya geçtim.</p><p>Gere yaklaşırken 14 yaşlarında güleç bir kız, Namuuntsetseg, bana doğru yaklaştı, tek bir şey bile sormadan başını hafifçe yana eğerek, sol eli ile beni zarifçe çadırlarına buyur etti. Bir Moğol Yörük (Nomad/Göçebe) çadırına böylece adımımı attım. Sağ ayakla girilmesi gerektiğini biliyordum. Namuunsetseg’in annesi Sarantuya seğirtti. Hemen tsai ikram etti. Beypazarı kurusuna benzer yiyecekleri (Boortsog) ikram etti. Şekerli olan çok lezzetli geldi. Namuun, bir kaç kelime İngilizce biliyor. Halimi anladılar. Evin (Yurt’un) babası Chuluunkhuv geldi, oğlu Enkhtor geldi; 12 yaşlarında… Bir de bebek vardı yerde, Dolgoon, kilimin üzerinde, gözleri çapaklı. Botlarımı çıkarmış verdikleri terliği giymiştim ama hâlâ üzerimde ıslak giysiler vardı. Derken dede Dondog geldi, nene Orgoi geldi. Üç çadırlı yurtun tüm nüfusu bu kadar. Kendi aralarında konuştular zaman zaman. Başımdan geçenlere aşırı tepki göstermiyorlardı, o<em>lur burda böyle şeyler, </em>der gibi soğukkanlılardı. Dede, belli ki mizacı gereği kıpır kıpır. Dede dediğime bakmayın, zıpkın gibi bir adam. Motoru soruyor, uzakta olduğunu anlatmaya çalışıyorum, arada sanki <em>cık cık </em>der gibi bir yüz ifadesi ile oturduğu taburede kıpırdanıp duruyor, sağına soluna bakıyor, diğerlerinin yüzüne bakıyor, bir çözüm bulmak üzerine düşünüyor ve bunun heyecanını yaşıyor gibi. Baba kayıtsız, çadırın dışında sigarasını tüttürüyor, arada içeri başını uzatıyor, pek konuşmuyor. Anne, tsai’yi gösterip “<em>iç”</em>, ekmeği gösterip “<em>ye”</em> diye ısrar ediyor. Namuun, dupduru güzelliği ile hep güleç, bildiği bir iki kelime ile anlamaya ve tercümanlık etmeye çalışıyor. Enkhtor, merak ve babasının kayıtsızlığı ile karışık beni izliyor, ben ona bakınca başını usulca başka yöne çeviriyor. Bebek kendi kendine oynuyor. Nene (o da yaşını hiç göstermiyor), anlayışlı bakışlarla karşı divanda oturuyor. Ben, bir yandan, üzerimden akan sularla çadırı ıslatıyorum diye kaygılanırken (yersizce) bir yandan da içten içe sevinmeye başlıyorum. Çünkü Moğolistan’a giderken istediğim az şeyden birisi de bir Moğol Yörük Çadırı’na, turistik olmayan bir şekilde, misafir olabilmekti; işte tanrı misafiriydim.</p><p>Dedenin <em>“ha”</em> demesiyle bir kıpırdanma oldu. Gidiyorduk!?. Kalktık, iki kabinli, külüstür pikapa doluştuk. Nehrin kıyısına ilk defa yanaştığım yere geldik. Ben, pikapla nehri geçeceğimizi sanmanın rahatlığı içinde arkama yaslanmışken, durduk. İndik. Yerdeki izlere ve toprağın çiğnenmişliğine bakılırsa nehrin “geçit” verdiği yer burasıydı ama en başta da söylediğim gibi motorla geçilecek gibi değildi.</p><p>“<em>Motor nerede?”</em> diye sordular yine.</p><p>Elimle, ağaçların ardını işaret ettim ve elimi sallayarak <em>“uzakta”</em> dedim.</p><p><em>“Ne, nehrin öte yakasında mı”</em>, dediler.</p><p><em>“Evet”, </em>dedim ve motorun çoktan sulara gömüldüğünü anlatmaya çalıştım.</p><p>Bu dialoglar bir iki kelime İngilizce, el kol hareketleri ve anlamadığım Moğolcayla idi. Kendi aralarında sevimli seslerle kısaca bir şeyler konuştular ve sonra <em>“haydi, bizim oğlana göster motorun yerini”</em>, dediler. Ben aklımdan <em>“şimdi mi, hava kararıyor”</em>, diye geçirirken delikanlı paçaları sıvamış ve nehre girmişti bile. Arkasından yürüdüm. Eh, kim çekinir artık sudan ama bileydim botlarımı çıkarmazdım, terlikle zor olacak. Nehrin akıntısının kuvveti, yürürken bile hissediliyor. Karşı kıyıya geçtik. <em>“Haydi bakalım” </em>dedim elimle, <em>“daha yolumuz”</em> var. Az ilerisi, bilek seviyesinde bataklık, onu da geçtik. Bir yandan çevremi, bir yandan delikanlıyı kesiyorum. Son derece atletik, iyi kondisyonlu ve sessiz. Atası <em>“Ha!”</em> deyince gıkını çıkarmadan yola koyuldu. Moğolların büyük bir kısmı Atalar Kültü’ne mensup. Gök (Mavi) Tengri (Gök) ve atalarına inanıyor, daha doğrusu hürmet ediyorlar. Git, git, git… Yaklaşık 4 km demiştim değil mi. Çocuk, yüzüne konmak isteyen sinekleri savuşturmadığı aralarda nazik bir şüpheyle bana bakıyor, <em>“daha var”</em> diyorum el ve yüz işaretlerimle, eline bir dal alıyor, kayıtsız bir görünüşle yürümeye devam ediyor. Kıyıya yanaştım, ki yeri tanıyabileyim, çünkü ağaç ağaca benziyor ilk bakışta. Nehrin, incecik bir girinti yaptığı yere geldik, <em>“Hah!”</em>, işaretim burasıydı. Onu da kayıp düşmeden geçtik, <em>“İşte burası”, </em>dedim elimle işaret ederek. “<em>Burası mı!?” </em>Emin olup olmadığımı anlamak ister gibi nazikçe baktı çocuk, teyid ettim, <em>“Burası!”</em> Çevreye baktı, o da zihninde işaretledi yeri, sonra bir kaç sopa dikti kıyıya. Aynı yolu yürüdük geri. Bataklığı, sonra yine nehri geçtik. Hava kararmıştı. Ama aydınlık bir gece olacak, bir kaç gün sonra dolunayı görecektim. Pikap, dede, baba bekliyor, diğerleri çadıra dönmüş. <em>Uzun </em>sürmüştü. Aralarında konuştular, dede döndü, gözleri büyüyerek baktı bana, yine kıpır kıpır… Dede şaşırmış mıydı, yoksa o tez canlılığının devamı bir bakış mıydı? Öyle bir yüz ifadesi var ki her zaman sevimli ve sevecen. Baba da bu sefer anlamaya çalışır gibi baktı ama bu uzun sürmedi. Ben ise artık ıslak giysilerden kurtulsam iyi olur diye düşünüyordum.</p><p>Çadıra döndük. Çocuk, dede ve babanın söyledikleri sonucu anne, nene ve Namuun’un da katıldığı bir heyecan dalgası oldu, ben anlamadım. Anne yine tsai ikram etti, önüme etli pilav, ekmek koydu, <em>“ye ye”</em>, diye ısrar etti. Sık sık yüzüme baktı. Çok aç olduğum söylenemezdi. Önce telefonumu pirince koydum. Üzerimdeki giysilerin bir kısmını, dışarı, gerin üstüne astım. Aç olanlar bir şeyler yedi. Dilimizin döndüğü kadar da sohbet ediyorduk. Sonra baktım Namuun çıkardığım giysilerimi çadırın içindeki ipe astı. Demek yerlerin ıslanması sorun değildi. Halen nemli olan tişörtüm ve pantolonum yerine bir giysi istedim, verdikleri eşofmanlar üzerime oldu. Artık daha rahattım. Motoru kiraladığım yere durumu ne zaman anlatacağımı düşündüm, şimdi sırası değildi, sohbete döndüm. Dede ortadan kayboldu. Baba ve delikanlı kilime uzanıp televizyon izlemeye başladı. Evet, Gerlere televizyon girmiş, buranın çok az eşyasından (iki divan, iki sandık, yemeklerin bulunduğu ve yendiği alçak ve küçük bir masa, tabureler, mutfak olarak kullanılan raflar, küçük bir ocak, bir kaç süs eşyası ya da resim) biri olmuş. Elektrik ihtiyacı güneş enerjisi ile şarj edilen akülerden karşılanıyor, telefonlar da onlardan şarj ediliyor; priz yok. Işık loş. Yerlerde muşamba var. Çadırın iskeleti ile çuhası arası, kitap, vs sıkıştırmak için kullanılıyor. Tavandan aşağı, karasineklerin üzerine yapıştığı, rulo bantlar sarkıyor. Gerin ortasındaki iki dikmenin arasından geçilmiyor geleneğe göre. Telefonda, çat pat İngilizcesi olan biriyle konuştum, sanırım teyzeydi. Moğollarla konuşurken sakin olun. Dil sorunu yaşadıkları zaman kızgınca tepki verebiliyorlar; aslında kendilerine kızıyorlar gibiler. Namuun ve Enkthor yerde bir iskambil oyunu oynadılar, yanlarına oturdum izledim. Yola çıkarken yanıma aldığım — nazar boncuğu gibi- ufak hediyelikler de gitti tabii, hediye veremiyorum. Yörüklerin hediye sevdiğini okumuştum. Sabaha giysilerim kurur mu diye kaygılanacağım ama olmuyor, o dahi bir kaygıya dönüşmüyor; bir şeyler oldu. Yer yatağı serildi. Bana divanlardan birini verdiler, sağ olsunlar. Ne yalan söyleyeyim, mutluydum. Yattık, sabah ola hayrola!</p><p>Sabah erkenden uyandım. Gerin kapısı yarı açık. Baba, oğul, bebek uyuyor daha. Dışarı çıktım. Derin derin nefes aldım, mis! Ortadaki çadırın önünde bir tezgahta annenin kuruttuğu sütlere, peynirlere baktım. Hayvanlara doğru yürüdüm. Çevreyi seyrettim, bu bambaşka yaşam alanına bakındım. Göz alabildiğine uzanan steplerin güzelliğinin tadını çıkardım. Ortadaki çadır mutfak, kiler olarak kullanılıyormuş. İçeride sütler kaynıyordu, hemen bir tas ikram ettiler. Ohh! Nene de dışarıda işliyordu. Diğer çadır da nene ile dedenin çadırıymış. Botlarım halen biraz nemli. Telefonum halen çalışmıyor. Fotoğraf çekemiyorum.</p><p>Oturduk. Yine tsai ve kurularla kahvaltı ettim. Derken dede çıkageldi, <em>“haydi davran”</em> dedi, elinde bir tamir aleti. Hoppala, nereye? Bu sefer dede, baba ve ben pikapa bindik ve nehrin, dün akşam geldiğimiz kıyısına geldik. İndik. Dede ve baba pantolonlarını çıkardılar, bellerine kadar suya girdiler. <em>Sabahın bu saatinde mi, su soğuk olmaz mı, </em>diye düşünmeye kalmadan ben de artlarından nehri geçtim. Neredeyse son 12 saatte bu nehre beşinci girişim. Onlar motoru / eşyalarımı aramaya bu kadar hevesliyken benim nazlanmam, en azından kabalık olurdu.</p><p>Yürüdük yürüdük. Halen terlikleyim. Plastik terlik ayak üstlerimi sıyırmaya başladı. Baba ve dedenin ayağında güzel Moğol çizmeleri var. İnanamayacakları kadar yürüdük. Motor umdukları yerde değildi. Bir yerden sonra dede başka yöne doğru yürümeye başladı, baba benimle geldi. Yeri gösterdim. Çevreye bakındı. Ben, <em>madem buraya kadar geldik</em>, dedim ve üstümü çıkarıp, zayıf bir ümit, dün sudan çıktığım yere daldım. Bir kaç defa denedim fakat dallar, bitkiler ve suyun berrak olmayışı sebebi ile derine gidemedim, bir şey göremedim ve bir şeye dokunamadım. Baba hayretle bana bakıyordu. Çıktım, <em>“Yok”</em> dedim :) Sonra dede ile buluştuk, nehrin iyice büküldüğü, nehir yatağının iyice yayılıp suyun yavaşladığı ve hatta durup bataklığa dönüştüğü bir kaç yere daha baktık. Aslında onlar arıyor ben sadece onları takip ediyordum. Çevreyi giderek daha iyi tanımaya başlıyordum. Yakın zamanda ise motor ve üstündeki eşyaların ortaya çıkacağını ummuyordum. Bir süre daha suyun altında kalacaklar ama bir gün çıkacaklardı. Hava ısınıyordu. Artık mont fazlaydı. Böyle böyle bakınarak geri döndük. Nehri bir kere daha geçip pikapla Ger’e döndük. Anne gene önümüze yiyecek ve tsai koydu ve ısrar etti. Aralarında bu sefer biraz daha heyecanla konuştular. Anne hayretle yüzüme bakar olmuştu ama bir yandan olağan davranmaya çalışıyordu. Ben ise bu hayretlerden bir şey anlamıyordum. Çünkü beni ilk gördüklerinde ve halimi anladıklarında bile bu kadar şaşırmamışlardı.</p><p>Artık Cheketours’u aramanın zamanı geldiğini düşündüm. Annenin telefonundan aradık.</p><p><em>“Evet?”</em></p><p><em>“Merhaba Cheke!”</em></p><p><em>“Merhaba?”</em></p><p><em>“Ben Ali… İstanbul’dan.”</em></p><p><em>“A, evet.”</em></p><p><em>“Motoru…ee, nehirde kaybettim.”</em></p><p><em>“Ne!? Motoru kayıp mı ettin? Nehir de mi? Nasıl? Nerde? Ama motor orada, motoru görebiliyorsun değil mi?”</em></p><p><em>“Hayır, motor gitti… Merak etme, sana parasını ödeyeceğim.”</em></p><p><em>“Gitti mi, nasıl? Tamam ödersin de… Peki ya eşyaların?”</em></p><p><em>“Onlar da motorun üzerindeydi.”</em></p><p>Olanları çok da detaya girmeden anlattım. Altunbulag yakınlarında yörüklerle beraber olduğumu, onlarla birlikte aradığımızı ve bulamadığımızı da söyledim. Kadıncağız şaşkındı; ne olduğunu anlamaya çalıştığı, kızamadığı, nasıl tepki vereceğini bilemediği, yapılacak bir şeyler varsa, onu yapabilmeye çalıştığı ses tonundan belliydi.</p><p><em>“Bana yörükleri verir misin”</em>, dedi.</p><p>Telefonu anneye verdim. Bu mesele de hallolmuştu benim açımdan. :)</p><p>Bir süre konuştular, sonra anne telefonu yine bana verdi. Cheke:</p><p><em>“Bak, yörükler diyor ki Tanrı’ya mı her neye inanıyorsa ona şükretsin, motoru, eşyaları boş versin hayatta olduğuna dua etsin. Motoru kaybettiğin yeri görmüşler ve sadece bu mevsim orada 3 kişinin boğularak öldüğünü söylüyorlar”, </em>dedi.</p><p>Şimdi, yörüklerin hayretli bakışların sebebini anlamıştım. Nehri oradan geçerken acaba ne düşündüğümü ve nasıl yüzebildiğimi de sormuşlar. Moğolların suyla pek araları yok. Sanki o hayretli bakışlara azıcık da hayranlık mı karışmıştı ne :p</p><p><em>“Çok şükür! Ben de öyle düşünüyorum” </em>dedim, Cheke’ye.</p><p>Biliyor musunuz, bu olaya hiç üzülmedim.<em> </em>Olan olmuştu, giden gitmişti, giden maldı, can ise sağdı, salimdi. Bu olay sonucu bir gece gerde kalmış, yörüklerle de tanışmıştım. Motorun parasını da ödeyebilecek durumdaydım. Öyleyse sorun yoktu; yola devam edebilirdim! :)</p><p><em>“Şimdi, lütfen yörüklerle motoru aramaya gider misin” </em>dedi, Cheke.</p><p><em>“Zaten aradık, bulamadık, motor derinlerde bir yerlerde olmalı”, </em>dedim.</p><p><em>“Lütfen anneyi takip et, seni kışlaklarına götürecek, oralara da bakmak istiyor, onlar nehri senden iyi tanır, lütfen takip et”, </em>dedi.</p><p><em>“Olur”, </em>dedim.</p><p>Benin için her şey olurdu. Önemli olan aramak değildi; Moğolistan’da yörüklerle beraberdim ve birlikte bir şeylerin içindeydik. Onlar bakınmak istiyorlarsa benden yana da sorun yoktu, onlar nereye ben oraya… Hem işim neydi, yetişeceğim bir yer de yoktu.</p><p>Anne, dede ve babaya bir şeyler anlattı, aramadan tatmin olmamış gibiydi. <em>“Haydi atla!” </em>dedi! Bu da külüstür olan, binek arabaya atladık. Bu defa botlarımı aldım. Ehhey! Annenin araba sürüşünü görmeliydiniz; dörtnala… Yola yine bir başka su geçişi ile başladık, hoop tümsekten aştık, drank! yolumuzu kesen sığ kanala girdik çıktık ve bam! ön tamponun altını yere vurduk. Anne bir an duruldu gibi ama yok, sonra yine bastı gaza, döne döne gidiyoruz. Altındakine bir araba gibi davranmıyordu. Doğrusu ben de onun bir araba olduğunu unutmuştum, araziye odaklanmış, nereye doğru gittiğimizi anlamaya çalışıyordum. Tanıdık bir yerden geçtik, bir gün önce geçtiğim üçüncü köprünün olduğu yer, vay canına, buralarda mıydık? Sonra yine tanıdık bir yer; hani ağaçlık bir bölgeden sonra sudan geçip atların koşturduğu bir düzlüğe çıkmıştım ya, oralar… Demek hendekten geçmeden de geliniyormuş buraya. Lambur lumbur, takur tukur, bam güm derken zınk diye durduk. Arabadan indik. Anne önde ben arkada nehrin kıyısına yaklaştık, bir yer arıyordu. En son <em>“Burası olur”</em> dedi. Paçalarını sıvadı, terliklerini çıkarmadan suya girdi, bir iki adımda su beline kadar geldi. Takip ettim, botlarım elimde. Nehrin karşı kıyısına geçtik. Bir süre akış yönünde yürüdük sonra motoru yitirdiğim yere geldik. <em>“Burası”</em> dedim. Şöyle bir yüzüme baktı. Suyu gösterdi, nehrin karşı kıyısını gösterip, <em>“buradan mı geçmeye kalkıştın”</em> diye sordu. Karşıya baktım; dün akşam motorla durduğum taraf. Ne kadar da farklı ve aydınlık görünüyordu. Gölgeler silikleşmiş. Gün ışığında nehrin ne genişlikte, ne kadar hızlı, nerelerde kıvrılarak, nasıl aktığını, yatağını net olarak görüyordum. Kendimi konumlandırabilmeye başlamıştım.</p><p>Anne yürüdü. İri yapılıydı, herkesten hızlıydı ve güçlü görünüyordu. Yalınayak yetişmesi kolay değildi. Bazı yerlerde toprak çok kuru ve ayağıma batan bitkiler var. Botumu giyiyor, bataklıklara gelince çıkarıyor ve bu yüzden de geride kalıyordum. Çorabım olmadığı için botu giymek de istemiyordum aslında. Hava daha da ısınmaya başlamıştı. Sadece yürüyordum. Öyle ki dünden beri bu sulak arazide bata çıka yürümek, asıl olan tek şey olmuştu sanki. Bir ara, sabah dede ve baba ile arandığımız yerlerde olduğumuzu fark ettim ve anneye bunu anlatmaya çalıştım. Olduğu kadar. Bazı büklüm yerlerine gittim baktım, bir şey yok. Dede bizden ayrıldığında buralara bakmış olsa gerek. Yaklaşık 1 saat dolandıktan sonra geri döndük. Nehrin karşı kıyısına Namuun ve Enkthor gelmiş, gülümseyip el sallıyorlar. Nehri geçtik. Aralarında konuştular. Artık motordan ümit kesilmişti.</p><p>Arabaya bindik. Direksiyona Enkthor oturdu. Kontağa bastı; tık. Bir daha bastı; tık. Anne geçti direksiyona; tık. Eveeet, bu defa araba çalışmıyor. Macera devam ediyordu. Kaputu açtık. Kutup başlarını kontrol ettik, yok, olmadı. Telefonla biri ile konuştular; dede ya da baba olmalı. Oraya baktık buraya baktık, yok. Ben de kontağı denedim, yok. Vurduralım dedik. Arabayı iterek çevirdik. İterken, arabayı ağaç ve çalılar arasındaki tekerlek izinde tutmalıydık. Vurdurduk, yok. Geri ittik, yok. Az daha arabayı çalıların üzerine çıkarıyorduk geri iterken; heyecanlarını görmeliydiniz ailenin. :) Bir kere daha telefon edildi. Ben, “<em>denemeye devam edelim”</em> dediysem de beklemeye başladık. Sıcak da artmıştı. Çalıların gölgesine uzandım. Botların iç tabanını çıkarıp kurusunlar diye güneşe bıraktım. Namuun bir şey uzattı; oturduğu yerde minicik taze sarımsak koparmış, yedik. Çat pat sohbet etmeye çalıştık yine. Anne ile Enkthor arabanın içinde.</p><p>Derken pikapla dede çıkageldi. Kıpır kıpır ve sevimli. Buji anahtarı ile bujiler de söküldü takıldı, yok. Sonra arabayı halatla pikapa bağladık. Pikapta ben, dede, Namuun, arabada Enkthor ve anne böylece Gerlere döndük.</p><p>Yine tsai içtik ve bir şeyler yedik. Cheke’yi aradık.</p><p><em>“Sorar mısın yörüklere, beni Harhorin (Karakurum)’e bırakabilirler mi, ücreti karşılığında” </em>dedim Cheke’ye.</p><p>Aklımdan yoluma devam etmek geçiyordu. Kadıncağız ne diyeceğini bilemedi.</p><p>“<em>Harhorin mi? Orası çok uzak yörüklere” </em>dedi.</p><p>Günler sonra, Ulan Batur’a gitmeden önce attığım epostaya Cheke’nin neden cevap vermediğini de öğrendim. Ben; ondan bir motor kiralayıp, Enerji Merkezi’ne (Gobi Çölü’ne) gidip ki tek yön 450 km civarında bir yoldur, ertesi gün dönmeyi düşündüğümü söylemiştim, o da bunu Moğolistan şartlarında değerlendirip, bu adam deli mi, dalga mı geçiyor diye düşünmüş, ciddiye almamış ve cevap vermemiş :). Daha önce denklemin değiştiğini söylemiştim ama ben bunu henüz idrak edememekteydim. Moğolistan yol ve ulaşım koşulları bambaşka. Çoğu zaman bir yerden bir yere bizim alışık olduğumuz anlamda bir yol yok. Bu nedenle Moğolistan’a, <em>yolu gidenlerin değil, yolu edenlerin ülkesi</em><strong><em> </em></strong>diyorum.</p><p><em>“Pekiii, Ulan Batur’a bırakabilirler mi?”</em></p><p><em>“Evet, evet, seni buraya getirecekler, ama senden sadece yakıt parası istiyorlar”</em></p><p>Sadece yakıt parası mı, gönül genişliğine bakın hele… Hediyelerim sular altında kalmıştı ama ben yine de yörüklere bir gönül almalık düşünüyordum zaten, onlar ise sadece, zorunlu olan, yakıt parasını dile getirmişlerdi.</p><p><em>“Elbette”, </em>dedim.</p><p>Aile ile iletişim bilgilerimizi değiş tokuş ettik, çantamdaki düdüğü Namuun’a verdim, aileye düşündüğüm gönül almalığı ettim (o bende kalsın), birlikte bir de fotoğraf çekildik:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*T0NMwsrbMNkVaEE3yZxT_Q.jpeg" /><figcaption>Kimin kim olduğu belli sanırım, saymıyorum, bebek çaydanlığın arkasında :)</figcaption></figure><p><em>“Yine gel!”</em> dediler.</p><p><em>“Gelirim, siz de gelin” </em>dedim.</p><p>Kalanlarla sarıldık, vedalaştık. Dede, nene, Enkthor ve ben pikapa bindik. Botlarımı çıkardım. Nene saçlarını yıkamış ve taramıştı. Dede şık görünüyordu. Ne de olsa şehre iniyorduk. Yola çıktık. Biraz gitmiştik ki dedenin telefonu çaldı, geri döndük, Namuun cüzdanımı uzattı bana, içindeki paralarla güneşe bırakmıştım kurusun diye. Gülüştük.</p><p><em>“Yine gel!”</em></p><p><em>“Gelirim.”</em></p><p>Bu sefer tamamdı galiba, yola koyulduk. Tangır tungur, langır lungur (yolun yarısı böyle), bir gün önce geldiğim yolları geri dönmeye başladık.</p><p>Moğolistan’da olduğumuza göre macera bitmemeliydi değil mi :) Ulan Batur’a yaklaşırken dede yokuş aşağı vitesi boşa alıyordu ve pikap iyice yavaşlayana kadar gaza basmıyordu. Bunu bir kaç defa yapınca, neden yapıyor, yakıt ekonomisi için mi diye düşünüyordum ki <em>fosssşşşş</em> diye duman ve su fışkırdı motorun olduğu yerden içeriye. Hehhey! Dedenin sevimli telaşını görmeliydiniz :) Hepimizde bir heyecan, merak, aman ne oluyor diye bakıyoruz, motor su kaynatmış, sağa sola bakınır, salınmış giderken, birden solda Cheketours’un tabelasını gördüm. Şanslıyız, gelmişiz, hemen işaret ettim, <em>“Buradan! Buradan!”</em> ve dede saptı oraya, ikinci sokak zaten varış yerimiz, <em>“ohh”</em>, güldüm. Bahçe kapısının önünde durduk.</p><p>Önce ben indim ve herkesi içeri buyur ettim, kendiliğinden bir ev sahibi hali gelmiş üzerime, ilginç. Nene ve Enkhtor içeri girdi, dede pikapla ilgilenmek istedi, yanında durdum, bir bidon su çıkarmış bir yerden. O sırada Cheke göründü kapıda, gülümsedim, o da gülümsedi, Cheke zaten çoğu zaman gülümsüyor, kızmaya çalışırken bile. :) Dedeyle birşeyler konuştular ve onu da içeri buyur etti.</p><p>Aile bir şeyler içti, yorgunluğunu attı sonra onları yolcu ettik. Biz de Cheke ile hesaplaşmaya başladık. :)</p><p><em>“Evet, sana ne kadar ödemeliyim, bir indirim yaparsan sevinirim”</em></p><p><em>“Motoru kiralarken imzaladığın sözleşmeyi okudun değil mi?”</em></p><p><em>“Hayır, okumadım”</em></p><p><em>“Ama neden, bak gayet basit bir sözleşme”. </em>Hakikaten de öyleydi. Gerekli, net ve açık maddeler, kısacık ve sonunda dostça tavsiyeler.</p><p><em>“Cheke, ben işim gereği sözleşmeleri bilirim, okusam müzakere etme imkânım var mıydı? Tek istediğim motoru kiralamak ve bir an önce yola koyulmaktı, bu tip belgeleri de olağan olarak her yerde imzalatırlar, sorun değil, bana bir rakam söyle.”</em></p><p><em>“Bak, sözleşmede yazıyor, motor çalınır ya da motorun başına bir şey gelirse, 700 EURO ödenir diye ama bu motor 2015 model bu nedenle senden bu rakamı istemeyeceğim, 500 EURO yeter.”</em></p><p><em>“Tamam” </em>dedim.</p><p><em>“Tamam?”</em></p><p>“<em>Tamam, kart kabul ediyor musun?”</em></p><p><em>“Maalesef”</em>.</p><p>Doğru, motorun kira bedelini de nakit ödemiştim. Bir kaç seçenek düşündükten sonra Cheke’nin bankasına gitmeye, parayı benim kredi kartımdan çekip Cheke’ye nakit ödemeye karar verdik. En yakındaki havaalanı şubesine gittik. Cheke parayı alana kadar rahat etmedi. Sonradan, bunun sebebinin yaklaşık 5 yıl önce, bir müşterisi tarafından, bankadan bir para transferi konusunda dolandırılmış olması olduğunu anlattı.</p><p>Bankada sıramızı beklerken ben sohbet etmeye çalışıyordum. İnsanlara inancını sormam, ama Şamanların diyarındaydık ve benim de Moğolistan’a gelirken aklımdan geçen ender şeylerden biri de mümkün olursa gerçek bir şamanla karşılaşmaktı. Konuyu buraya getirdim.</p><p><em>“Evet”</em> dedi Cheke <em>“benim bir şamanım var”</em>.</p><p><em>“Onunla görüşebilir miyim?”</em></p><p><em>“Bu işler öyle olmuyor. Bir kere, benim şamanım turistik bir şaman değil, herkesle görüşmez, yabancılara karşı da mesafelidir, daha önce yabancılarla bazı sorunlu görüşmeleri oldu”</em></p><p><em>“Bir sorar mısın lütfen”</em></p><p><em>“Hem zaten görüşecek olsan bile birkaç gün önceden randevu alman gerekir, kim bilir ne zaman uygun”</em></p><p><em>“Sor lütfen”</em></p><p><em>“Aa, tamam, sorarım” </em>dedi sıkılgan bir tavırla.</p><p><em>“Lütfen”</em></p><p><em>“Tamam, uygun bir zamanda sorar sana haber veririm ama şimdi değil”</em></p><p><em>“Tamam, anlaştık”</em></p><p>Bankada işlerimizi bitirdik. Cheke artık rahatlamıştı.</p><p><em>“Ne yapacaksın şimdi”</em>, diye sordu</p><p><em>“Bu geceyi Ulan Batur’da geçireyim, yarın belki ihtiyacım olan eşyaları satın alırım”</em></p><p><em>“Nerede kalacaksın?”</em></p><p><em>“Bir hostel tavsiyen var mı?”</em></p><p><em>“Evet, bildiğim mütevazi, uygun fiyatlı ve iyi bir yer var. Arkadaşım Gana’nın yeri, Gana’s Guest House, merkeze yakındır, sana özel bir fiyat vermesini söylerim”.</em></p><p><em>“Olur”, </em>dedim, <em>“sizin taksi ile bırakabilir misiniz”</em> beni. Bu arada, bu taksi seyahatlerine indirimli de olsa hep bir ücret ödüyorum; bu onların geçim kapısı.</p><p>“<em>Şimdi taksiyi Jaga’ya geri götürmem lazım, istersen buradan otobüsle de gidebilirsin, istersen benimle gel, alışveriş yapıp bizim yere dönelim, bir şeyler yersin, aç mısın, müsaitse oradan Jaga ile devam edebilirsiniz”</em></p><p><em>“Olur.”</em></p><p>Alışveriş yaptık, hatta marketin yakınında bir cep telefon tamircisine telefonumu gösterdik; çalıştıramadı.</p><p>Cheke’nin yerine döndük. Jaga yoktu. Cheke’nin arkadaşı olan İsviçreli bir çiftle tanıştım. 8 yıldır bisikletleri ile dünyayı dolaşıyorlarmış. Bu zaman zarfında iki de kızları olmuş. Büyük olan pedal çevirmeye başlamış bile, küçük ise halen emiyor. Vay canına!</p><p><em>“Demek seyahatiniz 8 yıldır sürüyor” </em>dedim.</p><p><em>“Aslında, buna seyahat demek doğru değil, artık yaşam biçimimiz oldu, bizimki göçebelik.”</em></p><p><em>“Evet, haklısınız”</em> dedim.</p><p>Cheke’nin pişirdiği yemeği -Xavier ve Celine’in ikram ettiği salata ile- yerken sohbet ediyorduk. Kitapları basılmış:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/250/1*fQ628xLJ3wEi2lKdYvo95w.png" /><figcaption>web siteleri: <a href="https://ylia.ch/">https://ylia.ch/</a></figcaption></figure><p>İlhamla yola çıkarsınız ve yolda olmak başlı başına ilham vericidir. Yolda ilham verici yerler, olaylar ve kişilerle karşılaşırsınız. İlk bakışta aynı yöne gitmeseniz de yolda olmak sebebi ile tüm bu insanlarla yoldaşsınızdır. Moğolistan, ilham bakımından bilhassa zengin.</p><p>Jaga dönmüş, gitme zamanı gelmişti.</p><p><em>“Şamanını arayı unutma!” </em>dedim Cheke’ye, kapıya doğru yürürken.</p><p><em>“Tamaam, şimdi sen git hosteline, ona ulaşınca haber veririm”</em></p><p><em>“Tamam”</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3ydNyytBi5dADikXbUomWA.jpeg" /><figcaption>Jaga ve taksisi</figcaption></figure><p>Ulan Batur’da daha önce kaldığım (çantamı almak için havaalanına döndüğüm) gece, tuhaf bir otele, son dakika rezervasyonu ile 30.USD vermiştim. Otele vardığımda açtım, resepsiyon bankosunun altından hop diye çıkardıkları paket noodle ve içme suyunu (<em>“muslukları tavsiye etmeyiz” </em>demişlerdi) bile iyi fiyata satmışlardı. <em>“Noodle için sıcak suya ihtiyacım olacak ona da para alacak mısınız?” </em>diye sormuştum, almadılar :)</p><p>Şehrin merkezindeki Gana’nın Konuk Evi’ne geldik. Akşamüstüydü. Girişteki ortak alanda bir kaç konuk oturuyordu. Resepsiyona yanaştım, konuşurken, Gana geldi. Güngörmüş bir adam belli ki. Kendimi tanıttım. Gülümseyerek:</p><p>“<em>Aa evet, Cheke aradı, sen Ali’sin, nehri geçmeye çalışan”</em></p><p>Gülümsedim, <em>“Evet”</em></p><p><em>“Senin için fiyatımız şu olacak.” </em>Yanılmıyorsam yaklaşık %20 civarında bir indirim yaptı.</p><p><em>“Teşekkürler.”</em></p><p>Üst kata, terasa çıktım. Burada, alt kattaki gibi odalar değil, Ger’ler var.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*dJnxz1nLPZ83gI_Z0j--sA.jpeg" /><figcaption>Gana’s Guest House</figcaption></figure><p>Kaldığım Ger’de 4 kişi konaklayabiliyor. Yukarı çıktım ama bırakacak bir sırt çantam bile yok. Sadece yatağımı seçtim, belimdeki küçük çantayı oraya bıraktım. Ger’deki Fransız arkadaşla tanıştım, ayak üstü konuştuk; antropologmuş, yaklaşık 30 yıldır Moğolistan’a gelip farklı konularda araştırmalar yapıyormuş. Tekrar aşağı indim. Belki çıkıp bir telefon bakardım.</p><p>Gana, <em>“Bir kahve içer misin”</em> dedi.</p><p><em>“Olur, sağol”</em> dedim.</p><p>Ortak alandaki masaya oturdum. Masadaki yolcular ile selamlaştım.</p><p><em>“Sen, şu adamsın demek”</em></p><p>Ben varmadan hikayem varmış buralara :)</p><p>Gülümseyerek, <em>“evet, benim”</em> dedim.</p><p><em>“Ama… hiç üzgün görünmüyorsun”</em> dediler.</p><p><em>“Neden üzgün olayım ki, bakın buradayım, sağlığım yerinde ve yoluma devam edebiliyorum, kahredip, bundan sonrasını mahvetmenin anlamı var mı”</em></p><p>Başlarını salladılar.</p><p>Koridora geçtim, Gana’ya çevredeki dükkanları sormak için.</p><p><em>“Burada, bir yolcunun bıraktığı çadır var, istersen yolculuğun boyunca kullanabilirsin” dedi </em>Gana.</p><p><em>“Aa, çok teşekkür ederim”. </em>Kastettiği yolculuk ise sadece Moğolistanmış.</p><p>Koridorda, motoru ile yolda olan bir arkadaş ile karşılaştık.</p><p>O da <em>“Aa sen o adamsın”, </em>diye selamladı beni.</p><p>Gülümseyerek ve <em>kıvançla</em>, <em>“evet”</em> dedim.</p><p><em>“Konuşalım biraz, dur şu elimdekileri odaya bırakayım da”</em> dedi.</p><p>Burası motorla, bisikletle, otostopla, başka araçlarla, hatta atla yolculuk yapan, dünyanın birçok yerinden (o an için Rusya, Almanya, Romanya, Fransa, Çin, İngiltere) yolcuların buluştuğu, bir kaç dakikalık ya da ayaküstü sohbetlerde bile birbirlerinden çok şey öğrendiği, birbirlerinin yolda olma heves ve sevincini besleyen bir yerdi. Hosteller, konuk evleri…zamanın hanları…</p><p>Evet atla, yanlış okumadınız, bir Fransız Moğolistan’da at satın almış, onla Moğolistan’ı dolaşmak için.</p><p><em>“ee ne oldu” </em>diye sorduk.</p><p><em>“buranın atları bizim atlara benzemiyor, bir türlü hâkim olamadım ben de kırsalda salıverdim”</em> dedi.</p><p>O gün 2 muz, bir don, bir sweat shirt, bir çift çorap ve 1 şise su, ha bir de telefonu yeniden içine koymak için pirinç dışında bir şey satın almadım. Pek tabii böyle de seyahatime devam edebilirim diye düşünmeye başlıyordum. Yemek yiyip konuk evine döndüm.</p><p>Cheke Gana’yı aradı. Telefonu aldım.</p><p><em>“Altuntuya seni görmeyi kabul etti”</em></p><p>Sevindim. Altuntuya, Güneşin Altın Işığı demekmiş.</p><p><em>“Şansına, yarın Jaga, eşi, oğlu ve Aina sabahtan onu görmeye gidecekler, istersen sen de onlara katılabilirsin.”</em></p><p><em>“Harika!”</em></p><p><em>“Öyleyse, sabahtan kaldığın yerin yakınından seni alırlar, oraya yakın oturuyorlar”</em></p><p><em>“Tamam, teşekkür ederim.”</em></p><p>Bir buluşma yeri kararlaştırdık. O gece yine huzurla uyudum.</p><p>Sabah, konuk evinde bedava kahvaltı verilmekte olduğunu öğrendim, bu da harikaydı. Hem de sıkı bir kahvaltı. Telefonumda hareket yok. Pirinci Gana’ya bıraktım. Hesabı kapattım. Elimde 1 don, 1 çift çorap, yıkadığım ama hala kurumamış üstümün bulunduğu poşet ve su şisesi ile buluşma yerine gittim.</p><p>A, anlatmayı unuttum. Akşam konuk evine dönerken su almak için uğradığım büfede montumu tezgahın üstünde unutmuştum, fark edip döndüğümde ise büfe kapanmıştı. Sabah erkenden gittim kapalıydı, buluşma yerine gitmeden önce uğradığımda açılmıştı ve montumu aynen teslim aldım.</p><p>Jaga geldi, arabaya bindim. Aina bana güldü; <em>“haha, sözleşmeyi okumak için çok geç.”</em> Onlar geldiğinde, cebimde kalmış olan kiralama sözleşmesinin nüshasını, elimde evirip çeviriyordum da… Neşe ile Ulan Batur’un arka mahallelerinden birinde bulunan şamanın evine doğru devam ettik.</p><p>Evlerin azaldığı, tepelerin boşaldığı bir mahalleye geldik. Jaga, Moğolistan’da çok yaygın olan yüksek tahta çitlerin hemen dışına park etti arabayı. İndik. Sessiz. Hafif bir esinti var. Güneşli bir gün. Bahçe kapısından girdik. Karşıda küçük bir ev/oda. Biz sağa, yamacın üst tarafındaki Ger’e doğru yürümeye başladık. Heyecanlıydım. Bahçeyi otlar bürümüş. Bunlardan bir türü göstererek, <em>“Bu otlara dokunma” </em>dedi Jaga, zehirlidir.</p><p>Çadırın kapısından giren güneş ışığı ile biz de içeri girdik. Ayakkabılarımızı dışarıda çıkarmıştık. İçerisi sıcak. Baktım, iki dikmenin ortasındaki küçük odun sobası yanıyor. Aslında hava sobaya ihtiyaç duyurmayacak kadar iyi. Bilemiyorum. Hepimiz birer ahşap tabureye iliştik. Ben, kapının hemen solundaki tabureye… Kapı açık. Altuntuya’ya baktım. Açık renk bir pantolon ve kareli bir gömlek giymiş. Uzun, koyu renkli çizmeleri var ayağında. Benimle göz göze gelmedi. Yanımdakilerle sakin bir tonda konuşuyor. Gündelik konulardan söz ediyorlar gibi ama bir yandan da buraya geliş sebeplerine değiniliyor sanki. Bunlar birbirinden ayrı mı ki? Şaman’a hayatlarının sıkıntılı, düzeltme, danışma ihtiyacı olduğu zamanlarda gidiyor insanlar. Şaman, içlerinden biri, olağan yaşantılarında da görüşüp konuştukları, birlikte yiyip içtikleri birisi. Mesela Altuntuya onlar için bir bacı. Ama şaman daha çok, akıl danışılan, bilge biri. Şamanın temelde yaptığı, bu alemde yaşayan ile onun danışmak istediği öte alemdeki atasının ruhu arasında bağlantı kurmak, medyumluk etmek. Bunu yaparken şaman, kendinden çıkıyor, temas kurulan atanın kişiliğine bürünüyor, sesi dahil. Bu arada Tuya hazırlıklarını yapıyor. Kahverengi şaman kaftanını giyiyor. Ucunda büyük, yuvarlak, pürüzsüz, parlak bir metal olan kolyesini takıyor. Önümde solda duran masanın üzerindeki yiyecekleri farklı kâselere ufalıyor. Orada votka da var. Votkanın başkaca kutsal sayılan yerlerde de serpildiğini gördüm. Tütsü yakıyor. Kapının tam karşısındaki sunakta bulunan tokmağını alıyor. Tokmaktan renkli bezler salınıyor. Çıngıraklar da var ama tokmakta mı kaftanında mı hatırlayamıyorum. Sunakta uzun tüyler var; kartal tüyleri olmalı. Tüylü ve perçemli başlığı da orada. Hareketleri usulca… Ger’in ortasındaki dikmelerden kapıya göre sağdakinde şamanın davulu asılı duruyor. Üzerinde desenler… Dikkatle ama rahatsız etmemeye çalışarak Tuya’yı izliyorum. Diğerleri ile konuşurken bir kaç defa kısa bakışlar atıyor bana. Başı hafifçe öne eğik, kaşları biraz çatık, yüzünde karmaşık bir ifade var. Beni tanımıyor. Günler sonra, benimle tanışmadan önce, nehirde başımdan geçenlerden ötürü, benim kötü bir adam olabileceğimi düşündüğünü öğrendim… İçerisi neden bu kadar sıcak? Diğerleri son derece soğukkanlı, çekingen bir halleri yok. Çadırın tertemiz oluşu dikkatimi çekiyor. Sunağın sağında bir divan var. Divanın üst tarafında, siyah beyaz, bir kadınla erkek fotoğrafı. Şaman’ın özel eşyaları dışında geleneksel bir Moğol Ger’inden çok farklı değil burası, Altuntuya’nın evi aynı zamanda. Geceleri burada uyuyor, Ger’in tepesindeki boşluktan göğe bakıyor, bahçeye çıkıp yıldızları izliyor, etrafı dinliyor olmalı. Kim bilir, daha neler oluyor.</p><p>Tuya, önce Aina ile olan ayinine başlıyor. Bir saniye kaçırmadan izlemeye çalışıyorum. Aina giriş kapısının hemen içerisinde sobanın önünde ayakta duruyor. Kapıdan giren güneş ışığı çok güzel. Arada Ger’e ve diğerlerine kısa bakışlar atıyorum. Burada olabilmek ne büyük lütuf.</p><p>Şaman ile buluşmaya giderken bana <em>“Ona ne sormak istiyorsun”</em> demişlerdi. <em>“Soracak bir şeyim yok”</em> demiştim. <em>“ama şamana, soru sormaya, cevap bulmaya gidilir”</em> dediler. <em>“bir sorum ve aradığım bir yanıt yok ama illa da bir soru sormak gerekli ise bulurum, merak etmeyin”</em> demiştim.</p><p>Sıra bana geldi. Soldaki alçak masanın önündeki tabureye oturdum. Tuya masanın diğer tarafındaki taburede. Jaga da sağdaki bir tabureye ilişti, tercümanlık etmek için. Tuya gözlerini kırpıştırdı bir kaç defa. Adımı sordu, söyledim, Jaga adımı bir deftere yazdı, latin ve Kiril harfleri ile ve Tuya’ya gösterdi. Elindeki uzun tespihi çoğu zaman yere ya da <em>boşluğa </em>bakarak ve bazen kaşlarını, sanki bir şeyi görmeye çalışır gibi bir gerginlikle çatarak ve kaldırarak, alnını kırıştırarak çekti. Belden yukarısından yavaşça salınıyordu. Tuya’nın göğsü ile benim göğsüm arasında oluşan sıcak, kalın, sağlam, açık renkli bir alan hissettim. Gönül bağı? :) Derin nefes alıp vermeye başladım, kendimi daha da serbest bırakmaya ve etkiye açmaya çalıştım. Avuçlarımda dönüp duran enerji akımını hissedebiliyordum. Bir süre geçti. Tuya yavaşça başını kaldırdı ve bana baktı.</p><p><em>“sende her şey beyaz”</em> dedi. <em>“net, bir karmaşa görmüyorum”</em>. Bunu duymak güzeldi. <em>“sadece, zaman zaman canını sıkan bir kadın var ve bundan sonra da sıkmaya devam edecek ama aldırma, çünkü gerçekten önemli değil”</em> diye ekledi. Bunu söylemesini beklemiyordum; unutmuştum ama beni taaa Moğolistan’a kadar atan son zamanlardaki can sıkıntısının, huzursuzluğun kaynağından söz ediyordu. Renk vermemeye çalışarak gülümsedim. Bir şeyler daha söyledi, Jaga hepsini not alıyordu.</p><p><em>“sormak istediğin bir soru var mı”</em>dedi Altuntuya.</p><p><em>“şey, ben aslında buraya sadece sizinle tanışmaya ve sizin ne kadar eski bir gelenekten geldiğinizin ve bu geleneğin doğaya ne kadar yakın olduğunun farkında olduğumu ve buna saygı duyduğumu söylemeye geldim… burada olduğum için çok mutluyum ve bu bana yeter… İlle de bir soru sormam gerekirse… yola devam edeyim mi” </em>(bu soru tüyosunu Cheke’den almıştım).</p><p><em>“et, yolun açık, nereye gitmek istiyorsan oraya gideceksin”</em></p><p><em>“peki, bir kararsızlığıma dair de fikrini almak istiyorum”</em> dedim ve gündelik hayata dair bir soru sordum. Konuştukça rahatlıyor ve kendimi ona daha yakın hissediyordum.</p><p><em>“bu konuda hangi yönde karar verirsen ver onu başarabilecek kabiliyettesin ve her halükarda seçimin senin için iyi olacak, endişe etme, sen istediklerini başarabilecek birisin”</em> diye cesaretlendirici şeyler söyledi. Öte taraftan, bu sözler, yolunu kendin çizersin, anlamına geliyordu. Devamında, bu seçeneklerden birini tarif etti ki bir süredir aklımdan geçirdiğim somut ihtimallerden söz ediyordu doğrusu. Bakalım zaman ne gösterecek.</p><p>Batıl alana kaydığımı düşünebilirsiniz. Bunda sakınca yok. Şu kadarını söyleyeyim, beş duyu ile algılayabildiğimizin ötesindeki boyut(lar)ı kabul etmenin verdiği, geniş olasılıklar hissini ve fikrini seviyorum.</p><p>Tuya; <em>“ben de sana söylemek istiyorum ki ender olan bir şekilde, ben de senden son derece olumlu enerji alıyorum” </em>dedi. Yüzü yumuşamıştı. Bunu duymak mutluluğumu katlamıştı. Avuçlarımı göğsümün hizasında birleştirip gülümseyerek ve eğilerek selamlayıp teşekkür ettim. <em>“İhtiyacın yok ama yine de müsaade edersen sana biraz daha olumlu enerji vermek istiyorum.”</em></p><p><em>“Tabii, seve seve” </em>dedim.</p><p>Ayağa kalktı, elini alnıma koydu. Avucu sımsıcak. Akışı duyumsuyor ve düzgün nefes alış verişler ile akışa yol açmaya çalışıyordum. Ayağa kalktı tokmağını ve davulunu aldı ve bunları üzerimden geçirerek ve bir kaç defa vurarak benimle olan muhabbetini tamamladı. Her iki elimle ellerini sıkıca tutarak sıktım, o elleri bırakmak istemiyordum. Selamlaştık, tabureme döndüm.</p><p>Hepimiz farklı ibadet, düşünüş, hissediş, yakarış, yaşayış ve sair deneyimlerle, yoğun ve/veya huzur verici hallere, frekanslara, enerjilere erişiriz, erişmeye çalışırız. Bunların bazılarının etkisi kalıcıdır. Bazılarını ise bir takım ritüeller, metodlar ve tekrarlarla sürekli kılmaya çalışırız.</p><p>Gözlerimi Tuya’dan alamadığımı fark ediyorum. Çevresinde yarattığı akım çok çekici. Tuya 60 yaşlarında, sarı tenli, siyah saçlı, ince yapılı, dinç görünümlü, çok güzel bir kadın.</p><p>Bir ara Jaga ile dışarı çıktık. Otların üzerine oturduk. O bir sigara içti.</p><p>Herkes ile yapıp ettiği farklı oldu Tuya’nın. Biraz yorulmuş gibiydi. Çıkarken, herkes gönüllerinden kopan hediyelerini sunağa bıraktı; bu bir paket şeker de olabilir, para da. Gerçek bir şaman bedel talep etmezmiş. Ayrılırken Tuya’ya döndüm tekrar, aslında buradan ayrılmak istemiyordum. Yine bazı saygı ve sevgi sözlerinden sonra Tuya ile sarıldık, aramızda yabancılık kalmamıştı.</p><p><em>“ne zaman istersen benimle iletişime geçebilirsin”</em> dedi. Ben bunu metafizik anlamda anladım, eh, ne de olsa konuşan bir şamandı. :)O ise kareli defterden koparılan bir kağıt parçasına yazılmış bir eposta adresini uzattı bana; <em>“kızımın”</em> dedi. <em>“buraya yazabilirsin, ben kullanmıyorum ama O bana haber verir”</em>. Teşekkür ettim. Altuntuya ile eposta ya da başkaca bir yolla iletişimim olabilme ihtimali harikaydı! Dışarı çıktık. Hava daha da ısınmıştı. İçeride neden soba yanıyordu? Tuya, üşüyor muydu?</p><p>Arabaya doluştuk ve Ulan Batur’a döndük. Cheke arayıp Altantuya ile tecrübemin nasıl olduğunu sordu. Anlattım.</p><p><em>“Sana bir şey söyleyeceğim” </em>dedi Cheke. <em>“Hani motor kiralamak için beni ısrarla aradığın o sabah var ya, seni 5 dakika sonra ararım demiştim ve aramamıştım…, işte o sırada ben Altuntuya’nın yanındaydım ve O bana, uzun süredir su tanrısına olan görevlerimi ihmal ettiğimi ve bunu düzeltmem gerektiğini söylemişti. Onun yanından çıktıktan sonra düşünceliydim, ne yapabileceğimi düşünüyordum. O sırada senle konuştuk ve sen ben ofise dönmeden motoru alıp ayrılmıştın. Hangi motoru almıştın biliyor musun, satmayı düşündüğüm için kutsamadığım tek motoru…”</em></p><p><em>“Yaa”</em></p><p><em>“Evet, ve şimdi o motor nehirde. Su, alması gerekeni aldı”</em></p><p><em>“…”</em></p><p><em>“Aslında sana teşekkür etmeliyim” </em>dedi Cheke,<em> “buna vesile oldun”.</em></p><p>Şaşırdım, heyecanlandım ve bir kere daha o nehirden geçtim.</p><p><em>“Şimdi ne yapacaksın, motor alacak mısın?” </em>dedi.</p><p><em>“Motor mu?”</em></p><p><em>“Evet. Suya giden motorun parasını ödedin. 5 günün parasını da zaten peşin vermiştin, bu durumda motor hâlâ senin”</em></p><p><em>“E, sen motoru vermekte bir sakınca görmüyorsan alırım elbette. Umarım tanrılara başka borcun yoktur”. </em>Gülüştük.</p><p><em>“Tabii, ne zaman alırsın?”</em></p><p><em>“O zaman, bugün çanta ve sair bir şeyler bakayım, Jaga da bana eşlik ederse sevinirim, yarın sabahtan gelir motoru alırım, olur mu?”</em></p><p><em>“Tamam”</em></p><p>O gün öğleden sonrayı Jaga ile geçirdik. Bir telefon satın aldım. Bazı dükkânlarda ve hatta bankalarda maestro kredi kartı geçmiyor, bu nedenle biraz uğraştık. Acıkıyorduk. <em>“Blackmarket (Karaborsa)’te yeriz”</em>, dedi Jaga. Ucuz eşya için oraya bakacaktık. Burası daha önce açık havada olan şimdi 6 - 7 katlı bir binaya toplanmış bir işhanları. Tahtakale’deki hanları hatırlatıyor. İçerisinde giyecekten, çantaya, yiyecekten, kozmetiğe, kırtasiyeye, hemen her şeyi satan dükkânlar var. Önce çanta bakalım dedik. O kadar zor oldu ki küçük bir sırt çantası almam. Her şey pahalı geliyordu. Aslında pahalı değil de lüzumsuz geliyordu. Elimi kolumu sallayarak dolaşmanın rahatlığına alışmıştım ve böyle de devam edebilirim düşüncesi giderek ağır basıyordu. Moğolistan’a yola çıkmadan önce kendime dönüp dönüp sorduğum sorunun cevabını bulmuştum. <em>“Çok şey mi almıştım yanıma? Evet!” </em>Bu yolculukta deneyimlediğim -neredeyse- eşyasız seyahat, bundan sonrası için de iyi bir rehber olacak sanırım bana. Neyse, döndük dolaştık sonunda sadece bir sırt çantası ve bir küçük el havlusu satın aldık. Başta aklımdan geçen çadır, uyku tulumu, vs kamp ekipmanı, hepsi kalsındı. İcabında, bu seferlik Cheketours’tan kiralanabilirdi tüm bunlar. Hadi, karnımızı doyuralım dedik, küçük bir lokantaya girdik. Diyorlar ki midemi orada bozmuşumdur.</p><p>Jaga ile sabah buluşmak üzere sözleştik ve bir gece daha kalmak için Gana’s Guest House’a döndüm. Akşam’a doğru hemen yakındaki Gandan Manastırı’na gittim, avlusu açık, binası kapalıydı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MjiXNDwW9JGdqT_nJSiYeQ.jpeg" /><figcaption>Gandan Manastırı</figcaption></figure><p>Yakınlardaki, Blackmarket ayarında bir yerden, isteksizce, bir sandalet satın aldım. Böylece terlik ve ayakkabıyı birleştirmiş oldum. Aslında sandaleti Moğol’dan sonra istikametim olan, Baykal Gölü için düşünmüştüm. Sonra, Ulan Batur’un gece hayatına bir göz atayım dedim. Daha konuk evinden çıkmadan midem sinyal verdi. Bir markete gidip 2 muz ve bir kola aldım, iyi gelir diye. Giderek artan bir rahatsızlıkla yürüdüm ve bir kaç mekâna baktım; genelde tenhaydı, sanırım günlerden salı idi. Ne kadar çok karaoke bar var Ulan Batur’da. Kore temalı yerler (restoran gibi) de çok; Moğolların çalışmak için en çok gittiği ülkelerdenmiş Kore. Bir arkadaşımın yıllar önce güzel vakitler geçirdiği ve şen Moğol kızları ile tanıştığı barı buldum; kapanmıştı. :( Maden suyu içmek istediğim bir karaoke barda paramı bozamadılar, kart da geçmiyordu, oturamadım. İçeri bakıp iç açıcı bulmadığım bir gece kulübüne giriş parası vermek istemedim. Diğeri ücretsizdi ama pek cansızdı. Pistinde pek çok kızın dans ettiği bir başka yere girdim; maden suyu servisi yapamayız dediler. Midemden ötürü içki içecek halde değildim. Yorulmuştum da… Velhasıl oturamadım bir yere. Sonra amansızca tuvalet aramaya başladım, bulmak kolay değildi. Koşa koşa hostele geldim.</p><p>Sormayın, o gece sabahı zor ettim. Gecenin bir yarısı soğuk bir terleme ve mide bulantısı ile uyandım. Kendimi tuvalete zor attım. Kustum, yatağıma döndüm. Olmadı bir daha, bir daha… Perişan haldeydim. Ne zaman ki midem tamamen boşaldı ve son olarak sarı sıvıyı istifra ettim o zaman rahatladım.</p><p>Sabah erkenden uyandım. Sadece bir çay içebildim. Yine Gandan Manastırı’na gittim, yine kapalıydı. Kısmet değilmiş :) Jaga tam saatinde geldi. Durumumu anlattım. Önce bir eczaneye uğradık. Eczacı, bir paket tablet verdi; <em>“günde 2 veya 3 tane yut bunlardan” </em>dedi. Arabaya binince suyumuz olmadığını fark ettim; ilk tableti suyla yutmak yerine çiğneyerek yuttum. Kök gibi, acı topraksı bir tat. Güneş yüzüme vuruyordu.</p><p>Bu halde Cheketours’un yerine vardım. İçmem için başka yolculardan kalmış olan elektrolit takviyesi paketlerinden verdiler. Bolca su içmeye çalışıyordum. Motor hazırdı, selamlaştık :)</p><p>Cheke: <em>“Bu sefer nehir yok tamam mı?</em></p><p><em>“Tamam.” </em>(bu konuda tek karar verici ben miyim ki?)</p><p><em>“Nereye doğru gideceksin?”</em></p><p><em>“Karakurum’a doğru…Orhun Yazıtları’nı görmek istiyorum”</em>.</p><p>Cheke önce çıkaramadı, tarif edince <em>“haa”, </em>dedi, “<em>Bilge Han Anıtı”. </em>Moğollar burayı bu isimle biliyor. Karakurum = Harhorin.</p><p><em>“Harhorin’den sonra, oranın yoluna sapacaksın, sonra 40 km kadar daha gideceksin. Zaten yolun dümdüz gidiyor Harhorin’e kadar, hiçbir yere sapma”.</em></p><p><em>“Tamam”.</em></p><p><em>“Nerede konaklamayı düşünüyorsun?”</em></p><p><em>“Bu akşama Harhorin’e varırım”</em></p><p><em>“Deli misin, bugün varamazsın, 375 km.”</em></p><p>Moğolistan yol koşulları aklımdan çıkmış yine.</p><p><em>“Harhorin’e 70 km kadar kala kum tepeleri var, kamp için güzel bir yerdir, orada kalabilirsin”.</em></p><p><em>“Olur, bakarım, sağol”.</em></p><p>Cheke, bir jest yapıp, kamp ekipmanlarını bedavaya verdi. Ama onları kaybetmememi sıkı sıkı tembih etti, özellikle yurt dışından satın aldığı kamp ocağını.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*aABmUby7yDYpg21Eg7seJQ.jpeg" /><figcaption>Yeni yoldaşım: Mavi Yele</figcaption></figure><p>Kamp donanımını ve neredeyse boş olan çantamı motorun arkasına sıkıca bağladık.</p><p>Moğolistan’da yola çıkarken, bineği süt ile kutsamak bir gelenekmiş. Binek, dün attı bugün motor. Bu nedenle, yola çıkmadan önce, motorunuzun peglerine, tekerlerine süt dökülerek kutsanmayı unutmayın, unutturmayın. Konuyu biliyorsunuz :)</p><p>Kiraladığım ve Moğolistan’da yerel halkın da çokça kullandığı motorlardan söz etmek istiyorum. Bunlar Shineray, Dayun gibi Çin malı 150 cc motorlar. Moğol kırsalında kimi yerde atların yerini almış; motorlu çobanların sayısı artmakta. Yerli halkın bu kadar çok kullandığı motorun en doğru tercih olduğunu düşündüm. Hafif. Alçak. Neredeyse bisiklet gibi. Kırsalın değişen yol koşullarında hâkim olması son derece kolay. Zira, sert toprakta giderken bir anda kuma ya da çamura dönüşebiliyor zemin. Çamura saplansanız çekip çıkarabilirsiniz. Çamur dedim; nehir değil :) Moğolistan’da asfalt yollar bozuk, altınızda büyük hacimli bir motor da olsa sürat yapabilmeniz çok zor. Bu kıvrak motorların yaklaşık 80 km civarında olan maksimum hızı Moğolistan koşullarında yeterli ve konforlu bir seyir sağlıyor. 12.000 Tugrik civarında bir tutara doldurabileceğiniz 14 lt’lik yakıt deposu var. Parçası ucuz, dilinden anlıyorlar. Kirası makul. Gelelim basit, sempatik ve işlevsel donanımına. Koruma demirlerini görüyorsunuz, uzun düz yolda ayaklarınızı dayayıp dinlendirmeye elverişli. Elcik koruma demirleri de var. Gidonun önündeki metal ızgara birçok şeyi taşımaya ve monte etmeye elverişli. Ben önceki motorda buraya avadanlık çantasını bağlamıştım. Bayıldığım donanım ise arka yanlardaki açılır kapanır sehpalar. Yaylı bir mekanizma. Açıp, üzerine benim yaptığım gibi yiyeceklerinizi ya da daha sonra yaptığım gibi kurusun diye ayakkabılarınızı bağlayabileceğiniz gibi, yan çantalar da bağlayabilirsiniz. Motorların kiminde elektrik soketi var kiminde usb girişi. Yani seyir halinde şarj mümkün.</p><p>İkinci motoru aldığımda da aynı kaskı aldım; bunla rahat etmiştim. Kaskların birçoğunda kamera kızağı var; bilseydim kameramı da yanıma alırdım.</p><p>Motorların küçük hacimli olması, motorun halini ve ihtiyaçlarını gözetmenizi, siz yorulmasanız da onu dinlendirmenizi, fazla yüklenmemenizi sağlıyor. Yani motora bir makineden çok, bir canlı, belki de bir at gibi davranmanız gerekiyor. Bu da motorla ve yaşamla kurduğunuz bağı artırıyor. Motorla daha çok konuşuyorsunuz. Çevrenizle daha çok ilgileniyorsunuz. Böyle kullandığım her iki motor da yeri geldi ıkındılar, sıkındılar ama hiç teknik sorun çıkarmadan birçok yol koşulunu aştılar. Yüzme bilmiyorlar o ayrı :)</p><p>Yola çıktım.</p><p>Ulan Batur’dan uzaklaşırken hava yine kapandı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5McPKk7NKCUFqhalN3fBLg.jpeg" /><figcaption>Moğolistan stepleri</figcaption></figure><p>Steplere giderken beraberinde yağmur götürmek Moğol Yörüklerince iyi sayılırmış, yani makbul bir ulaktım :) Bana ise birkaç gün önceki yola çıkışımı hatırlattı. Nehirden çıktığım yere dönersek… Günler sonra şöyle düşünüyordum; “hatalı” bir adım sonucunda da olsa içine düştüğüm durumda, sorumlu olduğum ve ayrıca yola devam etmek için “gerekli” görünen şeyleri kurtarabilmek ve onlarla yola devam edebilmek için gösterebileceğim bütün çabayı göstermiştim. Birkaç dakika içerisinde, uğruna çabaladığım her şeyi yitirmiş gibiydim. Oysa değil. İliklerime kadar hissettiğim şey yitirme, eksilme değil, törpülenip düzeltilme, yontulma, her şeyin yoluna girmesi, netleşmesi, tamamlanması gibi bir haldi. Bütünlük söz konusuydu. Bir ayar verilmişti. Olması gereken ve iyi olan bir şey gerçekleşmişti. Korkutucu değil, şükür ettirici… Tedirgin edici değil, uyumlu kılan… Saygı duyduran… Kabullendiren… Karmaşayı sadeleştiren… Dingin bir canlılık veren… Herhangi bir şey dışarıda kalmamıştı. Bir sohbetimizde, bu his ve düşüncelerimi anlatmaya çalıştığım Cheke, <em>“şimdi, yeniden doğmuş gibi misin?” dedi. </em>Fazlası ile açıklayıcı bir soru değil mi? Bir daha düşündüm; ancak sudan çıktıktan sonra Moğolistan’da rahat etmiş, oranın bir parçası olmuştum.</p><p>Öte yandan, bir başkasının, tanrısı ile olan hesaplaşmasında yer almıştım. Bu, olan biteni daha ilginç, gizemli, anlamlı ve anlattığım kimi arkadaşımın ifadesi ile tüyler ürpertici kılıyordu. Benim açımdan ise yaşama sevincimi tazeleyen bir hadiseydi. Düşünsenize; neredeyse tamamen dışımda verilen bir karar sonucu yaklaşık 16 günüm boşa çıkmasaydı, Moğolistan’a gelmeyi bile düşünmezdim. Olacak olan olur.</p><p>Midem ve bağırsaklarım hâlâ tam olarak iyileşmemişti. Yol kenarında bir benzin istasyonunun <em>“geleneksel”</em> tuvaletine kendimi zor attım. Bu tuvaletler, olabildiğince derin bir çukur ve üzerinde iki kalastan ibarettir. Ulan Batur’da da yolda da steplerde de çokça rastladım, hazır olun!</p><p>Bir de şu var: yolda giderken zaman zaman kenara çekmiş arabalar görürsünüz. İşte o arabanın zıt yönünde (şaşırtma olsa gerek) tuvalet ihtiyacını karşılayanlar vardır. Evet, yol üstü mola imkânları pek gelişmiş değil, bu nedenle yeri geldi ben de araziye uydum tabii. Ama Harhorin yolu üstünde moteli, kafesi, marketi ile son derece modern bir tesise de rastlamadım değil.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*HeDTBmRpqSVDZFAV_ubieQ.jpeg" /><figcaption>Ulan Batur — Karakurum anayolu</figcaption></figure><p>Hava, arada açar gibi oluyordu. Başımı kaldırdığımda tepemde sık sık yırtıcı kuşlar görüyordum. Moğolistan’da, başınızın yirmi - otuz adam boyu üzerinde uçan kuzgunlarla ya da daha yükseklerde döne döne sizi gözleyen kartallarla sürmeye alışıyorsunuz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*pwfw8SJ-UB7CbbAHvBcz6w.jpeg" /><figcaption>Moğol Kartalı</figcaption></figure><p>Bir ara güneş gözlüğüm uçtu kayboldu. Güneş gözlüğü dediğim, gözlüğümün üstüne mıknatısla iliştirilen bir parça. Sarı camları nedeni ile baktığım her yeri daha güzel gösteriyordu. Eksilmeye (!) devam ediyordum.:)</p><p>Söylendiği gibi yol gerçekten de neredeyse dümdüzdü.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cofgs7VmWaFG8bEcp0P6DQ.jpeg" /><figcaption>Ulan Batur — Harhorin anayolu, Moğolistan</figcaption></figure><p>Başta sıkıcı biraz. Sabır gerektiriyor. O kadar ki yolun yarısına gelene kadar, yola devam edip etmeyeceğimden emin olamadım. Aslında sıkıcı olan bir hedefe kilitlenip sürmek sanırım; yolculuğun kendisini ıskalayabilirsiniz.</p><p>Orhun Yazıtları’na neden gitmek istiyordum. Orası bana hep ulaşılması zor bir yer geldi. Moğolistan ne kadar ıraksa Ötüken bir o kadar daha ırak. O kadar uzak ki varla yok arası… Tam yerini tespit edebilmek zordur, hatta Google haritalar Ulan Batur’un doğusunda bambaşka bir yeri gösterir, internette yeri hakkında net bilgi bulmak zordur, Moğollar bizim bildiğimiz isimle bilmezler. Bulduğum çizimlerden emin olabilmek zordur, onları elimdeki haritalara uyarlamak zor. O kadar ki Moğolistan’a yola çıkmadan çok kısa bir süre önce Kitabeleri ne tarafta arayacağımı, bir başka motorlu gezgin arkadaşın (instagram: @turalem17) -ki o da hayli aramış — uyarısı sonucu anladım ve buna göre rotama şekil verdim. Velhasıl burası, göz alabildiğine düzlüklere gizlenmiş, adeta masalsı bir diyardır.</p><p>Aslında benim için tüm Moğol diyarı şimdilik böyledir. Maddi ve mistik dünya bir aradadır, yaşamın bir parçasıdır ve insanların gerçeğidir. Somut ve soyut bu diyarda yer değişir, karışır, ayrılıklarını yitirir. Bu diyarda yürürken, müthiş bir sessizliğe şahitlik edersiniz. Kendinizi, doğayı, az daha kulak verirseniz evreni dinlersiniz. Ve neredeyse sadece bu vardır. Moğolistan kırsalında bulunmak, belki de, doğduğumuzdan beri içinde yaşamakta olduğumuz ya da yaşadığımız coğrafyalara giderek daha çok egemen olmakta olan ve alışmakta olduğumuz, ancak canımızı sıkmakta olan, hemen her şeyden soyutlanmış bir yaşam tarzından, toprağı, dağı, rüzgârı, suyu, ısıyı, insanı, her hali ile tabiatı ve sizinle beraber ne varsa tüm bunları, derinden ve her an duyumsadığınız, buna maruz kaldığınız, kimi zaman zorlansanız da bundan haz aldığınız ve mutlu olduğunuz, capcanlı bir yaşayışa girişmektir. Ve belki de bu halinden, sizi uçsuz bucaksız duygu ve düşüncelere gark etmesinden veya algılayışınızı değiştirip, aklınızı başınızdan alıp, aslında –alışık olduğumuz gibi- düşündürmemesinden ötürü, kaybolmanız büyük bir olasılıktır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_qftoMk1L3BkxtjisHWBlA.jpeg" /><figcaption>Bu yol böyle gide gide / Yerimiz yoktur dünyada</figcaption></figure><p>Birkaç kasaba geçtim. Yolun iki yanında birer sıra yapılardan oluşan <em>western </em>filmlerini andıran tarzda yerleşimler… Daha çok, yapı kümeleşmeleri diyebilirim. Böyle bir yerde mola verdim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*LUvgGnGdbQo-R10XN7M0xQ.jpeg" /><figcaption>Mola</figcaption></figure><p>Bir tsai ısmarladım. Güreşçi ataya yakından baktım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*wX4H9S8Ou9aRYSC8EbquEQ.jpeg" /><figcaption>Güreşçi ata</figcaption></figure><p>Mutfakta bir kadın ve iki genç kız hamur yoğuruyorlardı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*eUIPWnLW3DltywsH56lhXA.jpeg" /><figcaption>Mutfak</figcaption></figure><p>Bir diğer kız bebeğe bakıyordu. Genç kız dedim de; Asyalıların yaşını kestirmek zor. Bunu bilmeme rağmen, 14 yaşında sandığım Namuunsetseg’in, yaşının 18 olduğunu çok sonra öğrendiğimde epey şaşırmıştım.</p><p>Aç mıydım…, değildim, tsai ile yetindim. Öte yanda oynayan çocukları seyrettim. İçeri bir sürü çocuk girdi çıktı, kimi, ellerini şu karşıdaki düzenekte yıkadı. Burası huzurlu bir yerdi; çocuklardan mı hamurdan mı bilemedim. Kalkasım gelmiyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_1E3P7WC3vDqhKE6OtyzlQ.jpeg" /></figure><p>Hava daha da kapandı. Yağmura yakalanmayayım diye kalktım, hesabı ödedim, motora yürüdüm ki o genç kızlardan biri koşarak geldi, bir şeyler diyor, anlamıyorum. Sonra içeri girmemi istediğini anladım; girdim, mutfağı gösteriyor, <em>hamur hazır, bir şeyler ye</em> diyor. İsterdim de yiyecek halde değilim, “<em>sağol</em>” deyip tekrar dışarı çıktım. Yola koyuldum ve yağmur başladı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Ovg6WKTvpAnrV74cqeNRag.jpeg" /></figure><p>Yağmurla beraber hava soğudu. Yağış giderek arttı. Yağmurluk teklifini reddetmeseymişim iyiymiş. Zaman zaman devam etmekte tereddüt etsem de sürmeye devam ettim. Montum tamam da pantolonum sırılsıklam oldu. Botumun içine yağmur suyu giriyor. Paçalarımdan içeri serin rüzgar esiyor, üşütüyor. Geç de olsa aklıma paçalarımı çoraplarımın içine sokmak geldi. Bu, rüzgarı kesiyordu ama çoraplar ıslanıyordu. Zaten kuru da değillerdi artık. Velhasıl donuma kadar ıslandım. Zaman zaman kamyonların arkasına yanaşıp onların sıcaklığı ile ısınmaya çalışarak devam ettim. O kadar kıymetli bir sıcaklıktı ki bu. Yaklaşık 1,5 saat yağmur altında sürdüm, dayanabildiğim kadar dayanmaya, gidebildiğim kadar gitmeye, yolu kolaylamaya çalışıyordum. Artık titremeye ve gidonu güvenli tutamamaya başlamıştım. Isınmak ve mümkünse biraz kurumak için, yine o yapı kümeleşmelerinden bir başkasında sağa çektim. İçeri girdim. Mekânın çalışanları ve masadakiler dönüp baktılar. Bu sefer siyah çay istedim. Sallama paket olarak bulabilirsiniz buralarda. Zangır zangır titriyordum ama aksi gibi içerisi de pek sıcak değildi. Ağustos ayındaydık. 1 fincan, 1 sallama paket çay ve koca bir termos (güğüm gibi) sıcak su geldi. Ellerim titreyerek çayımı hazırladım. Yudumladım. Isınamıyordum bir türlü. Bir şeyler yesem mi?… Midem alacak gibi değil. Hareket etmek için kalktım, tuvaleti sordum. Harika(!) Dışarıdaymış. Dışarı çıktım tarif ettikleri gibi merdivenlerden üst kata, ama tuvalet muvalet bulamadım, bir koridorun iki yanında, içerisinde yer döşekleri olan odalar vardı. Bir an geceyi burada geçirmeyi düşündüm ama sıcak değildi. Hareket edip ısınmaya çalıştım. Aşağı indim, motora gittim, çantamdan sandaletleri aldım, içeri girdim. Poşetimdeki küçük elmalardan ve muzdan yedim. Çenem titriyordu. Botlarımı ve çoraplarımı çıkardım. Herkes bana bakıyordu. Sandaletlerimi giydim. Yavaş yavaş toparlanmaya başladım. Dışarı baktım; yağmur azalmış mıydı? Kalmamı gerektiren bir sıcaklık da yok. <em>Hadi bakalım</em> dedim, hesabı ödedim ve motora doğru yürüdüm. Hiç de azalmamıştı yağmur. Olsun. Botları sol sehpaya bağladım ve tekrar yola çıktım. Önce biraz üşüdüm yine, sonra çorapsız ayaklarım rüzgara alıştı. Arada sırada sırayla ayaklarımı motorun üstüne koyup ısıtmaya çalışarak sürdüm.</p><p>Sonra üşümem geçti.</p><p>Artık yoldan geri dönmeyeceğimi anlamıştım. Varma telaşımdan uzaklaşıp kendimi yola bırakmıştım. Yol beni kuşatmıştı. Böyle olunca yorulmuyor insan. Yapıp ettiğinden haz alıyor ve neşe doluyor. Sadhguru’nun anlattıklarından anladığım kadarı ile bu, yoganın bir tarifi.</p><p>Belki de bu yüzden motosiklet sürmek müthiş bir deneyimdir. Her bir sürüşte zihninizi boşaltırsınız. Tamamı ile sürüşe yoğunlaşarak kendinizi geçmişten ve gelecekten soyutlar ve ana odaklarsınız. Ana odaklanma, elbette ki motoru ve sürüşü kontrol etmenizi sağlamakla beraber, bunun da bir parçası olan, çevrenize dikkat kesilmenizi sağlar. Böylece müthiş bir farkındalığa erişirsiniz. Önünüzdeki virajların, asfaltın yapısının ve durumunun, yolunuzun üzerindeki en ufak bir taşın, ileride sizi bekleyen ağaçlardan oluşmuş bir tünelin, yamaçlardaki ağaçların renginin, sıklığının ve yola yansıttıkları gölgelerin, yanı başınızdan akıp giden derenin pırıltısının ve çağıltısının, rüzgarın, güneşin, sisin, yoldaki en ufak bir renk değişiminin, hepsinin farkında olursunuz. <em>Algının kapıları </em>açılır. Ne kadar ön yargısız, ne kadar geçmişten getirdiğiniz yığından yalıtılmışsa bu bakışınız (bakışınız düşmesin!) o kadar benzersiz bir deneyim yaşar…ve sanırım o kadar güvende olursunuz.</p><p>Yol boyunca, Moğolistan’da kavramların içeriğinin değiştiğini görüyordum. Uzak — yakın, güçlü — zayıf, temiz — kirli, büyük — küçük, güvenilir — güvenilmez, soğuk — sıcak, zor — kolay gibi kavramlara verdiğim anlamlar değişiyordu. 150 cc’lik bir motor en güçlü ulaşım araçlarından biriydi. Bu motor küçük müydü, hayır. Yaşadığım ülkede bir kaç saat uzaklıktaki yol, burada bir günlük yola dönüşmüştü, ona göre fiziksel, zihinsel, ruhsal ve lojistik hazırlık gerektiriyordu. Soğuk ve ıslak eşiğim artmıştı. Üşürken üşümez olmuştum.</p><p>Belki de bu hercümerç sonrası tüm bilgileri yitirdiğimizden, anlam diyarına adım atabiliyoruzdur Moğolistan’da. Bildiğim kadarı ile işin sırrı yolda, hareket halinde olmakta… Kültürel bakış açımızın getirdiği ezberleri bir kenara bırakıp berrak bir zihinle gözlemek, temiz bir yürekle hissetmek, engin bir gönülle kabullenmek, zarif bir tavırla eşlik etmek ve sonsuz bir enerji ile devam etmek…. Böyle yol almak zevkli, öğretici ve cömerttir ve muhtemelen hakikat istikametindedir.</p><p>Yola, çevreme ve zaman zaman bir çukurdan kaçmak için benim şeridime geçen arabalara ya da pervasızca yola fırlayan inek, koyun ve keçi sürülerine dikkat ederek, sakince sürüyordum. Bu sonunculara karşı özellikle uyarılmıştım; en yaygın kaza şekli hayvanlara çarpmakmış. At sürüleri ise asfalta çıkmıyor genelde. Bazen yolun altından geçen ya da yol kenarında bulunan su kanalları, su birikintileri ya da gölgeler için asfalta yaklaşıyorlar, o kadar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*XHqme4sypmAQgzzbvlACLw.jpeg" /><figcaption>Moğol atları</figcaption></figure><p>Bu dümdüz yol, kendi gibi upuzun düşünceler silsilesini de beraberinde getiriyor. Yola çıkmadan önce bir zamanlar Moğolistan’da bulunmuş arkadaşım Sinan’a, sohbetimizin bir yerinde;</p><p><em>“Moğolistan gibi bir ülke neden var?”</em> diye sormuştum.</p><p><em>“Moğolistan, bir ülkeden çok bir coğrafya gibi geliyor bana”,</em> demişti.</p><p>Coğrafya düşüncelerimizi etkiler; Moğolistan coğrafyası, bakışınıza uzun süre ve alan boyunca engel çıkarmıyor, şehirler ise öyle değildir. Bu nedenle Moğolistan’da kesintisiz, sade ve uzak ufuklu şekilde düşünebiliyorsunuz. O kadar ki düşüncenin bizatihi kendisinden kopana kadar. İşte bu kopuş, muhtemelen bizi doğal olana ve gerçeğe bağlayan şeydir. Bu engelsizlikte, doğal olanın her türlü etkisine açık ve maruzsunuzdur. Bu korunaksız etkileşim, işlenme, dönüşüm, tekamül sürecidir; cefalı olabilir ama huzur vericidir. Serinkanlı ciddiyet ve odaklanmak ister. Bu istek, emek ve titizlikle gerçekleşecek olan akış, bize neşeli ve ferah bir yaşantının kapılarını açabilir. Bir kayboluş gibi görünen bu gidiş, öze varışın yolunun başlangıcı, en azından farklı ihtimallerin eşiği olsa gerek. Görüş açınızda, ufukta hemen hemen her zaman, eteklerine kadar varırsanız, aşmanız gereken dağlar görünür. Oraya vardığınızda tercih sizindir: tırmanmak, etrafından dolanmak ya da bir geçit aramak. <em>Bir yol diğerine üstün değildir. </em>Her bir tercihin başlı başına maceralı olacağı ve bizi türlü türlü şekillendireceği ve benzersiz bir kişisel deneyim olacağı, neredeyse kesindir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*V04khL3W6PKN76b2S0appw.jpeg" /><figcaption>Yağmur altında yirmi bin fersah</figcaption></figure><p>Moğol ülkesi ve kültürü her şeyin geçici olduğunu kafanıza sürekli çakıyor. Ülkede geçmişten gelen (yaklaşık son 200 yılda inşa edilen Budist tapınak ve stupalarını saymazsak) kalıcı bir Moğol yapısı neredeyse yok. Hatta kutsal yerlerin bile birçoğu, insanların taşları üst üste yığması ile işaretlenmiş. İnsanın kibrini dışa yansıtan binalara, saraylara, yapay bahçelere rastlanmıyor buralarda. Yukarıda gök kubbe aşağıda toprak anadan oluşmuş doğal bir sığınakla yetinilmiş gibi. Vaktiyle dünyayı titreten Cengiz Han ve takipçileri geriye bir yapı hatta neredeyse dikili taş bırakmamışlar. Sadece işlevsel olanla ilgilenilmiş ve yetinilmiş. Ger… Moğol çadırı (ki yakın coğrafyada küçük farklılıklarla hep görülür); göçebeliğe uygun, hafif, kolay sökülebilir, taşınabilir ve kurulabilir, doğal malzemeden, her türlü arazi ve yol koşulunda dayanıklı, yeterince büyük, fazlasını reddedecek kadar küçük. Kullandıkça sağlamlaşan: çadırın üstünü kapladıkları keçenin su geçirmezliği, çadırın içerisinde yanan soba ve ateşin isi ile ilk kıştan itibaren giderek artıyormuş. Göçebe yaşam biçimine eşlik edecek hayvan, yiyecek ve içecekler. Tam olarak sahiplenilmemiş, kışın kendi hallerine bırakılan atlar. Mülkiyetin söz konusu olmadığı topraklar. Halen daha yaygın olarak sürdürülen bu yaşam biçimi ve gerçek, sanıyorum ki bize geleceğe dair de bir şeyler söylüyor. Bizzat Moğollar “vahşi” olduklarını kabul ediyorlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/548/1*ADq-SdPqMliCcKo6mXxL3w.jpeg" /><figcaption>Karikatür: Selçuk Erdem</figcaption></figure><p>Moğolistan’ın benim bastığım yerlerinin büyük kısmında toprak; kurumuş bataklık ya da yeşillenmiş çöl gibi, alışık olduğumdan yumuşak, süngersi bir yapıdaydı. Evet, yeşillenmiş çöl… Bu sene Moğolistan’da çok fazla yağış, Gobi’de bile seller olmuş, birçok arazi aracı dahi çölde saplanıp kalmış. Nehir seviyeleri ve debileri normalin üzerine çıkmış. Ve benim geçmeye çalıştığım nehir, bu sene geçit vermiyormuş.</p><p>Moğollar bana: bilhassa göçebelere yol yolak iz sorduğunda, aldığın yanıtlara ihtiyatlı yaklaş dediler. Deneyimime göre ülkemizin kırsalında ya da taşrasında da geçerli olan bu uyarı, muhtemelen dünyanın her yerinde geçerlidir. Bir Moğol kadını söylediği için çekinmeden aktarıyorum; “<em>özellikle kadınların yanıtlarına güvenme, oryantasyonumuz çok</em> <em>zayıftır”,</em> dedi. Moğolistan’da yerli “rehberlerle” dahi işlerin pek kolay olmadığını duydum. Bir başka hikayeye göre de batılı bir motorcu Moğol göçebelere, yolu üzerindeki nehirden geçiş olup olmadığını sorar ve “<em>var”</em> yanıtını alır. Motorcu kıyı boyunca yaklaşık 2 km kadar yukarı ve bir o kadar aşağı gider ama tek bir geçiş dahi bulamaz. Sonra göçebelerin yanına geri döner ve biraz da içerlemiş bir halde “<em>hani geçiş vardı, yokmuş”</em> der. Göçebeler, <em>“3 yıl önce birisi geçmişti ama …” </em>derler. Bunu, tüm samimiyetleri ile söylediklerine inanıyorum. Mesele, algının farklı olması.</p><p>Ek bilgi: nehir kıyısında kırmızı flamalar görürseniz bu, nehirdeki tehlikeye işarettir; benden sonra nehrin olağan geçiş noktasına ve motoru yitirdiğim yere bu flamalar çakılmıştı.</p><p>Uzaktan kum tepeleri göründü.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rq-tgHaYr4bhPSlBiwgZMQ.jpeg" /><figcaption>Kum Tepeleri — Khugnu Tarna</figcaption></figure><p>Yolun sağ tarafındaki (kuzeydeki) kayalıklı tepelerin düze indiği yerden devam edip, yolu kesip sola (güneye) doğru bir hat olarak ilerliyorlardı. Buraya varmadan önce asfalt yoldan çıkıp, araziye girdim. Önümü koyun ve keçi sürüleri kesti. Durdum, güzelliği seyrettim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*tKRfoOjg2qiyjvdwAgF50g.jpeg" /></figure><p>Gerlerin bir kısmı bu taraflarda gri renge dönüşmüştü; daha çok doğal malzemeli hallerine… Yukarı taraftaki bir tek Ger’den havlayarak bana doğru gelen bir köpeği görünce fotoğraf çekmeyi bırakıp sürmeye devam ettim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Mvn_BIIvOwKeTJChNH18-Q.jpeg" /></figure><p>Yağmur çiseledi. Karşı tepelerin bazılarında birkaç Ger’den oluşan öbekler vardı. Konumlanışlarına bakılırsa, bazıları turist kamplarıydı. Kum tepelerine değil, bu yeşil tepelere doğru sürmeye karar verdim. Kurumuş bir dere yatağından yukarı doğru aktım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*RWfmHW6KGHcNsWmfcy2aAw.jpeg" /></figure><p>Çalıların arasından, derin kumlu patikalardan tırmanıp tepelerden birine vardım. Moğolistan’da yörük çadırına yaklaşırken uzaktan <em>“Hey, köpeklerinizi bağlayın”</em> diye bağırılırmış/selamlaşılırmış. Ben bunun nasıl söyleneceğini henüz öğrenememiştim. Bana doğru havlayıp koşturan köpeklerin yanından gazlayıp 5 Ger’den oluşan bir obaya vardım. Obanın hanımı kapıda göründü.</p><p><em>“Merhaba, bu gece burada kalabilir miyim?”</em></p><p><em>“Evet”, </em>dedi gülümseyerek.</p><p><em>“Ne kadar?”</em></p><p><em>“On bin Tugrik!”</em></p><p><em>“Sobanız var mı?”</em></p><p><em>“Var!”</em></p><p><em>“Tamam.”</em></p><p>Bu fiyata akşam yemeği, sınırsız tsai, boortsog, süt ve peynir kuruları, yatak, benim için yaktıkları sıcacık bir soba ve kahvaltı dahildi.</p><p>Obada yine atalarla, iki aile bir aradaydı. Kalacağım çadırda sadece 4 yatak ve bir soba vardı, belli ki yolu buraya düşen benim gibi yolcular içindi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lgFNRlN7b1YyJNjqCTg9Ww.jpeg" /></figure><p>Evin beyi koşturdu sobanın borularını kurdu ve yığdığı odunlarla sobayı yaktı. Ben o arada ana yaşam alanı olarak görünen çadırda tsai içip soluklandım.</p><p><em>“Akşam yemeği için ne yemek istersin”,</em> diye sordu obanın hanımı. Midem yeni yeni düzelmekte olduğundan,</p><p><em>“Etsiz herhangi bir şey, çok fazla bir şeye gerek yok”,</em> dedim.</p><p>Patates ve havucu doğradıklarını gördüm; sanırım bir çeşit sebze çorbası pişireceklerdi. Yemek hazırlanırken ıslak botlarımı ve çoraplarımı sobanın üzerinde kurutmaya çalıştım, dışarı çıktım. Etrafın güzelliğini seyre koyuldum. Develer, inekler, koyunlar, keçiler, uzakta kayalıklı tepeler, kıvrıla kıvrıla oralara varan yollar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ajDycxMdyqYYYwqFf0DB2Q.jpeg" /></figure><p>Mis gibi havayı derin derin içime çektim. Mutluydum. Uzaktan gelen at kişnemelerini dinledim. Develerin böğürtüsünü duydum. Tepenin diğer tarafından bakınca üzerindeki su birikintileri seçilen yeşil bir düzlük, kum tepelerine kavuşuyordu. Günün son ışıkları, bu düzlükteki gölcüklerden yansıyıp göz alıyordu. Gün alev alev batarken evin beyi atına atladı ve <em>“hoy, ho!”</em> diye çığırarak sürüleri çevirdi ve ortalığı tozutarak küçükbaşları ağıla soktu, büyükbaşları çadırların bulunduğu düzlüğe çıkardı. Hanım da ağıla varıp ona yardım etti. Kendisi de motorcu olan Cem hocam, emeklilik planlarından söz ederken; <em>“Öleceğin yerde motor gürültüsü olmayacak”</em> demişti. Ölmek için böyle bir yere gelsek, ömrümüze ömür katılır muhtemelen.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*biA3BCSNeYxUjPbMsziLIw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GkfWwQOupBYsqAonvSsHbQ.jpeg" /></figure><p>Her şey gölgeye dönüşürken çadıra döndüm. İngilizcesi fena değildi hanımın, buna rağmen, benim için büyük ana ile hazırlayıp pişirdikleri yemeğin içerisinde et yoktu evet, ama sakatat vardı :).</p><p>Yemek yerken sohbet ettik. Devam ederiz dedik. Biraz uzanıp dinlenmek için yatağıma geçtim. Yorgunluktan uyuyup kalmışım.</p><p>Moğolistan’da yattığım yastıkların hemen hepsinde kuru bitkilerden doğal bir dolgu malzemesi vardı. İlk bakışta rahatsız gibi görünse de müthiş rahat uyutuyor. Sordum, fındık dediler ama çam fıstığı da olabilir.</p><p>Sabah erkenden uyandım. Harika bir sabahtı. Moğolca kahvaltı ettim. Hanım o gün Ulan Batur’dan gelecek ve öğretmen olan oğlunu bekliyordu. Vedalaştık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_SN9gehFWosjaCxMxxQu8Q.jpeg" /></figure><p>Develerin (çok heybetliydiler) arasından geçerek , çıktığımdan başka bir yoldan kum tepelerine doğru kıvrıla kıvrıla inmeye başladım. Tepelerin eteklerinde kamp yapanlar vardı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3mQ1EpESTD_V1I7qTKY1zg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*FRjXhsZmTnyWnr8JET0sbg.jpeg" /></figure><p>Ana yola çıktım. Biraz sonra vardığım kavşakta gördüğüm yol tabelaları, sanırım yüzlerce kilometre boyunca gördüğüm ilk tabelalardı. Karakurum’a doğru saptım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UVuYNQ1ZAst0P2x4rTBUUg.jpeg" /><figcaption>Harhorin kavşağı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*59ApcHrGrxO6kVQUtiREyg.jpeg" /><figcaption>Harhorin Kapısı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*1UM1Iv3DRmfmRXZrYRorgg.jpeg" /><figcaption>Harhorin / Karakurum</figcaption></figure><p>Şehrin (kasaba demek daha doğru) girişinde hemen sağda meşhur Erden Zuu Manastırı vardı. Yakıt alıp manastırın önüne çektim motoru. Tembihlendiği gibi motoru kilitleyip bir yere sabitledim. İlk gelenlerden biriydim; içeri girdim ve çocukların borularla duyurduğu sabah ayinine denk geldim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*FAb1_LUzDdbHtG3c5Ok7Pw.jpeg" /><figcaption>Erden Zuu Manastırı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*8XzER_iYcSq0H7Lb4g6bjw.jpeg" /><figcaption>Erden Zuu Manastırı — Sabah ayinine çağrı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xBccXY533f2LvDMTkUPC9Q.jpeg" /><figcaption>Erden Zuu Manastırı — Sabah ayinine giriş</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*h8kquoiGnpHNTcZlJ0_-rA.jpeg" /><figcaption>Erden Zuu — Sabah ayininden önce son mesajlar</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nWRu5h4M_vlSg_RNlCHTqw.jpeg" /><figcaption>Erden Zuu — Yerel Halk</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*dhbFP3BBThvQxSNCIb2k5w.jpeg" /><figcaption>Erden Zuu</figcaption></figure><p>Yerleşkeyi dolaştıktan sonra tekrar motora atladım ve manastırın yanından kıvrılarak Orhun Abideleri’nin (resmi adı Khushuu Tsaidam) yoluna saptım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nUWm5d2dPZmoWpDBEA8smQ.jpeg" /><figcaption>Orhun Abideleri / Khushuu Tsaidam sapağı</figcaption></figure><p>Bu yol Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı tarafından yaptırılmış ve Moğolistan’da benim sürdüğüm (Ulan Batur Karakurum ana yolunun bir kısmını saymazsak) en düzgün asfalttı. Şarkılar ve türküler söyleyerek pırıl pırıl, ışıl ışıl, neşeyle sürdüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UkpmckFeS7qZqPQqhA_kxg.jpeg" /><figcaption>Bu yönde yolun adı tabelada Kiril alfabesi ile yazılı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*EV1XaPG1bb72DuntVmiZqg.jpeg" /><figcaption>Ne güzel bir çit</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KH_cPLh78V2aREgMefSqPA.jpeg" /><figcaption>Orhun Yazıtları’na doğru…</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*qlHjRLGtCf0XqVnqHbrl9A.jpeg" /><figcaption>Moğol atları</figcaption></figure><p>Moğolistan’da en çok gökyüzünü görürsünüz. Müthiş bulutlarla bezenmiş gökyüzü... Steplere, patikalara, dağlara, tepelere, atlara bakarsınız ama hep Gök yüzünü görürsünüz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jYk4vVUId2SeeqBOUylVIA.jpeg" /><figcaption>Karakurum — Orhun Abideleri yolu</figcaption></figure><p>Müze, kuş uçmaz kervan geçmez, bol rüzgarlı bir yerde. Internet çekmiyor. Asıl anıtlar içeride. Dışarıda, araziye imitasyonları serpiştirilmiş. Giriş ücretini ödeyip içeri girdim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2BUWgnkKtuAyqaVzgSzOmA.jpeg" /><figcaption>Orhun Abideleri Müzesi</figcaption></figure><p>Baktım. Yazıtlara dokundum. Okudum:</p><p><em>“Üstte mavi gök altta yağız yer yaratıldı ve arasında insan yaratıldı.”</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3oAOpRg-ZKg1SAkqP-blRQ.jpeg" /><figcaption>Bilge Kağan Kitabesi</figcaption></figure><p>Fotoğraf çekmek ayrıca ücrete tabi. Giriş 5 bin, fotoğraf 10 bin Tugrik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*c515HbaGgrfVeZi-GaBTEQ.jpeg" /><figcaption>Orhun Yazıtları / Bengü Taşlar: Kül Tigin ve Bilge Kağan Kitabeleri</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*BApBVYF8oDSN1DanQqvX3w.jpeg" /><figcaption>Orhun Yazıtları imitasyon taşı</figcaption></figure><p>Çevredeki imitasyonları da ziyaret ettikten sonra dönüşe geçtim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ZYaRL00gkSdRtYVg8FdUZA.jpeg" /><figcaption>Yolun bu tarafından tabela Türkçe: Bilge Kağan Karayolu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*SKPqXJ681rR2vXT5KTYTqg.jpeg" /><figcaption>Bilge Kağan Karayolu</figcaption></figure><ul><li><a href="https://www.facebook.com/100010647676688/videos/a.768979736800275/768984020133180/?type=3">Log In or Sign Up to View</a></li><li><a href="https://www.facebook.com/100010647676688/videos/a.768979736800275/768984700133112/?type=3">Log In or Sign Up to View</a></li></ul><p>Moğolistan da bana ülkenin bir özetini geçti:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5ECp4KvbBK_Fu_tCXe9HRQ.jpeg" /><figcaption>Asfaltın bittiği yer</figcaption></figure><p>Erden Zuu Manastırı’nın karşısındaki küçük dükkanlardan birinde khushuur ve tsai ile karnımı doyurdum, dinlendim. Yakında Orhun Vadisi var. Harika şelaleler olduğu söyleniyor. Ülkeye gelmeden rotamda vardı ama Moğolistan’da umduğumdan fazla kalmış olduğum ve daha Baykal Gölü’ne gitmek istediğimden, vadiyi bir başka zamana bıraktım.</p><p>Sonra sürdüm sürebildiğim kadar.</p><p><a href="https://www.facebook.com/100010647676688/videos/a.768979736800275/769025936795655/?type=3">Log In or Sign Up to View</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*quLFdlBN5ZWY15thvTbnbQ.jpeg" /><figcaption>Sıkça görülen, her yolu aşan UAZ 4x4</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9kS-ugJRN4kgmJfyn-jbJA.jpeg" /><figcaption>Karakurum — Ulan Batur anayolu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6IwwkBS4nOHNYnc_xlBbtQ.jpeg" /><figcaption>Moğolistan</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QTn03OQcZztEBb9-h7MMxg.jpeg" /><figcaption>İpek Yolu Ekonomik Kuşağı Çölleşmeye Karşı Çin Moğol Ortak Mücadele Projesi</figcaption></figure><p>Hava, pembe bir akşama döndüğünde bir yandan sürüyor bir yandan da kamp için bir yer kestirmeye çalışıyordum gözüme.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Na6klv2vTl6XaJ2-sBBQpA.jpeg" /><figcaption>Moğolistan</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lGpKKGiN8d01VqSSJ61Sww.jpeg" /><figcaption>Bir ay doğar ilk akşamdan geceden</figcaption></figure><p>Dönüş yolu biraz daha hızlı oluyordu. Bir türlü karar kılıp da araziye girip kamp yapacak bir yer bakınamadım. Birkaç dağ sırasını dikine geçtim. Bir ara acaba Ulan Batur’a bu gece varabilir miyim diye düşünüyordum. Neredeyse durmaksızın sürüyordum. Hava karardı. Moğolistan’da gece sürmek iyi bir fikir değil. Yanımdan bir panel van geçerken, pencereden sarkan biri elinde kırmızı çubuk bir ışık sallıyor ve kenara çekmemi işaret ediyordu. İleride sağa doğru yanaştılar, ben de yavaşladım, ancak aracın sivil bir araç olduğunu gördüm ve durmadan bastım gaza. Heyecan! Aynadan baktım, araç da hareket etti, selektör yaptı, bir araç solladım, derken o van yine önüme geçti, bu sefer yine yavaşladım ve araya birkaç araba alıp (gece trafik daha yoğundu) iyice yavaşlayarak arayı açtım, sonra gözden kayboldular. Sürmeye devam ettim, artık araziye girecek bir yer görebilmek zordu. Kenara çektim. Haritaya baktım Ulan Batur’a 100 km kadar kalmıştı, olur mu diye zorluyordum, sonra saate baktım, olmazdı, üşümeye de başlamıştım. Aklıma Karakurum’a giderken yolun bu tarafında bir tepede gördüğüm turist kampı geldi. Haritada orayı bulmaya çalıştım. Sanırım buldum. 17 km uzağındaydım. Sürdüm. Büyük tabelaların olduğu bir genişlikten asfalttan ayrıldım ve kalakaldım. Çünkü gitmem gereken yönde, yağmurdan ötürü her yer çamur ve su birikintisi olmuştu. Yolu biraz değiştirerek bir kuruluktan yeniden arazinin içerilerine doğru girmeye başladım. Sadece motorun ışığının aydınlattığı birkaç metre ilerisi ve uzakta kalmış ayın aydınlığı vardı. Toprak yol zaman zaman çatallanıyor, yolun iki yanında kimi zaman belim boyunda otlar. Kulaklıktan dinlediğim ve ara ara elime alp baktığım harita güven vermez olmuştu. Çünkü Karakurum’a gidiş yolunda gördüğümden fazla, yaklaşık 4 km mesafe veriyordu. Oysa ben yoldan bakınca hemen tepede bir kamp görmüştüm. Demek ki orayı bulamamıştım. Kılavuzum, biraz uzağımda solumdan içerilere doğru uzanan elektrik telleri ve direklerinin siluetleri ve çok uzakta gördüğüm birkaç ışıktı. Oranın turist kampı olabileceğini düşünüyordum. Ancak yol o yöne gitmiyordu. Girdiğim bir çamurda hafiften kaydım ama toparladım. Tüm bunlar ve ara ara önüme çıkan ve tüm yolu kapladığı ve derinliğini kestiremediğim için beni patikanın dışına çıkmaya zorlayan çamur birikintileri cesaretimi kırıyordu. Aslında biliyordum ki bu coğrafyada yollar bir yere dümdüz değil kıvrıla kıvrıla varıyor ama bu saatte ve halde gidip bir bataklığa saplanmak da istemiyordum. Haritayı kapattım, zira bir yol göstermiyordu artık. Bir kere daha bulunduğum yere çadır kurabilir miyim diye baktım ama bitkiler uzun ve kalın yapılıydı. Geri döndüm, aslında oraya çıkmak istemiyordum ama kararsızca ve yavaşça ana yola doğru sürmeye başladım. Nerede konaklayacağım tam bir muamma olmuştu. Yorulmuştum. Motoru söndürdüm. Bir su birikintisinin önünde durmuş gah ürpererek gah cesaretlenerek ne yöne gideceğime karar vermeye çalışırken arkama baktım. Uzaklardan bir araba ışığı, arazide sarsılarak ve hızla bana doğru geldi. Yanımdan geçerken el kol ettim, durdurdum. Moğola benzeyen bir şoför ve yanında yabancı görünümlü bir yolcu. İleride kamp yeri olup olmadığını sordum, <em>“evet var, biraz ileride</em>” dedi şoför. Bir kere daha denemeye karar verdim. Oldukça kaygan toprak yolda düşmeden, batmadan, çıkmadan dikkatle sürmeye çalışıyordum. Hâlâ pek ışık yoktu ve yol beni ilk gördüğüm ışıkların aksi yöne yönlendirmişti bu defa. Derken, su birikintileri bitti, toprak zaman zaman çamur ve çukur tuzakları kuran daha sert bir hal aldı ve sonra yol geniş tıraşlanmış, küçük taşlı bir hale dönüştü. Asfalttan içeri doğru tüm bu yolda motorun küçüklüğü ve hafifliği çok işime yaradı. Hızlandım, yolun çokça çiğnenmiş olduğu belli oluyordu. Yol sola kıvrıldı, birçok toprak yolun birleştiği kavşağa geldim ve orada karşımda turist kampını gördüm, oh!</p><p>Saat 21:30 gibiydi. Kamp çok az aydınlatılmıştı. Demir kapıda kimse yoktu. Motoru içeri sokup park ettim ve karşıdaki büyük yapıya doğru yürüdüm. Resepsiyon ve büyükçe bir restoran bu yapıdaymış. Yanaştım, fiyatı sordum. Kız beklememi istedi, restorandaki kalabalık turist grubuna servisini tamamladı ve döndü. Çok yüksek bir fiyat söyledi. Birkaç saat kalacağımı, bir şey yemeyeceğimi, sabah da kahvaltı etmeyeceğimi, hatta uygun olursa bir kenara çadırımı dahi kurabileceğimi söyledim. Buranın sadece rezervasyonla müşteri kabul eden özel bir kamp olduğunu, aslında kapıdan gelenleri kabul etmediklerini, şu an yerleri olduğu için, beni kabul edebileceğini, fiyatta bir indirim yapabileceğini ve içmek için sıcak bir şeyler verebileceğini, banyo için sıcak suları olduğunu, çadır kurmanın mümkün olmadığını, bu milli park alanının tümünde kampın yasak olduğunu, buranın özel bir tarım geliştirme alanı olduğunu söyledi. İndirimden sonra bile fiyat yüksekti ama kabul ettim. Artık dinlenmek istiyordum. Bir görevli bana yapay Ger’ime kadar eşlik etti. Bu kamp, geniş bir araziye yayılmış Ger görünümlü ama çadır olmayan yapılardan oluşmuştu. Görevli bana bir de elektrik sobası getirdi. Havlu da verdi. Kampın diğer ucundaki banyolara gittim yıkandım ve ahşap döşeli, geleneksel görünümlü eşyalarla dolu, otağı andıran ortak alana döndüm ve söz verilen sıcak içeceği rica ettim. Kız, sağ olsun, çayla beraber, birkaç dilim ekmek ve biraz bal mıydı reçel miydi yiyecek bir şeyler getirerek jest yaptı. Teşekkür ettim, hatta ikinci fincan çayı da verdi. :)Sonra gittim ve uyudum.</p><p>Sabah erken kalktım. Motorun üzerindeki çiyi silerken, kamptan ayrılmakta olan Alman turist grubu ile ayaküstü biraz sohbet ettik. Motor çalışmadı. Jikleyi çektim. Birkaç denemeden sonra çalıştı. Az gittikten sonra motor ısınıp düzelince dün gece geldiğim yolu bu sefer, sabahın tazeliğinde, keyifle geri sürdüm.</p><p><a href="https://www.facebook.com/100010647676688/videos/a.768979736800275/769025696795679/?type=3">Log In or Sign Up to View</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0DSfN35zsCRoaqOtJlSVnw.jpeg" /><figcaption>Moğol kırsalindaki ahşap elektrik direkleri birbirinden farklı ve güzeldi; bu da onlardan bir model.</figcaption></figure><p>Ana yolda üşümeye başladım. Ulan Batur’a yaklaşık 40 km kala sağda, Moğol Restoranı diye bir tabela gördüm. Belki sıcak bir şeyler içer bir kahvaltı ederim diye düşündüm ama yol kenarında görünen bir şey yoktu. Ana yoldan çıkıp içeri doğru sürmeye başladım ve bir tepenin etrafından kıvrılıp yamaca konuşlanmış turist kampının otoparkına yanaştım. Giresim gelmedi. Yamaçtan aşağı baktığımda aşağıda uzakta bir küçükbaş sürüsü, yakında bir atlı, ötesinde birkaç Ger, develer ve tam seçemediğim büyük baş hayvanlar gördüm. İşte benim kalemim, bu yerleşim beni çekerdi. Gidonu kırdım ve çayırdaki develerin bakışları arasında aşağı doğru sürdüm. Çadırlarına yaklaşınca sevinçle durdum ve hemen motordan indim. Uzaktan seçemediğim büyük baş hayvanlar <em>Yak </em>imiş; ne güzel bir hayvan.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cHtELHWiNV-YYa_LHE22bg.jpeg" /><figcaption>Yak sürüsü</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QOXrK1w6G811jMdGnTXIvg.jpeg" /><figcaption>Yak</figcaption></figure><p>Çadırın önündeki gençler yanıma yaklaştı ve çat pat anlaştık. Burası yukarıdaki turist kampındaki turistlere, geleneksel Moğol hayatının, tüm yönleri ile sergilendiği bir obaymış. Her şey son derece özenli, renkli ve otantikti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*95xotf-VON_WDyH0K3vhtw.jpeg" /><figcaption>Kürkler</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WssTk8ljMpgF4RDdqn08Yg.jpeg" /><figcaption>Geleneksel çadır ve arabalar</figcaption></figure><p>Birazdan başlayacak gösteriye hazırlanıyorlarmış ve ne oldu biliyor musunuz; bu gösteri ve tanıtım, öncesinde bana sunuldu, hem de bedelsiz. Sadece Yak’a binmek için 1 Dolar verdim.</p><p><a href="https://www.facebook.com/100010647676688/videos/a.768979736800275/769546453410270/?type=3">Ali Küver</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ExjAOJMqj5x6SelZ_cocQQ.jpeg" /><figcaption>Moğolistan</figcaption></figure><p>Sonra beni çadıra buyur edip önce kımız, peynir ve süt kurularından ve boortsoglardan ikram ettiler. Kazanlarda süt kaynıyordu. Kımız deriden bir tulumun içerisindeydi, serindi, tadı ayranın daha ekşi ve keskini gibiydi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*qPF94VMnO5GbhUZjjWxGWQ.jpeg" /><figcaption>Kımız tulumları</figcaption></figure><p>Yak sütü de ikram ettiler. Onlar bir yandan işlerken ben de dolanmaya başladım. Dışarı çıktım ve öbür Ger’e girdim. Ses denemesi yapan delikanlı benim için Morin Khuur’unu çalıp gırtlak tekniği ile birkaç şarkı çaldı söyledi. Çok şanslıydım. Sevdiğim bu tekniğe çıplak kulakla birebir ve hemen burnumun dibinden şahit oluyordum. Bu teknikte duyduğum üç temel sesin ikisini biliyordum ama bir enstrüman sesi olduğunu düşündüğüm üçüncüsünün de bir insandan çıktığını öğrenince şaşırdım doğrusu. Çalgıdan ise birebir at sesi dahi çıkıyordu.</p><p><a href="https://www.facebook.com/100010647676688/videos/a.768979736800275/769546376743611/?type=3">Log In or Sign Up to View</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*RHkbvGnktZByUok6gB4wZg.jpeg" /><figcaption>Çalgı: Morin Khuur</figcaption></figure><p>Bana koyun aşık kemikleri ile oynadıkları iki farklı aşık oyunu gösterdiler. Bu oyunlardan daha yaygın olanında ve hatta bir çeşit kehanet olarak kullandıklarında (ki Budist tapınaklarında dahi bu ritüele rastladım) 4 farklı kemiğin biri koyunu, biri keçiyi, biri atı, biri deveyi simgeliyor ve üste gelen yüze göre anlamlar ve sonuçlar çıkarılıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fsVeklyIFaZwnJ8fNI3hUA.jpeg" /><figcaption>Aşık oyunu</figcaption></figure><p>Oyunlardan sonra biraz çevreye, atlara, develere baktım, atını süren çobanı izledim. Uzaklardaki tepenin üzerinde bir balon havalanmıştı. Baktığım yerden görünen pastoral manzarayı bozuyordu ama onun müthiş bir manzarası olmalıydı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*AVXt-yZ661f00vaj-nNxpw.jpeg" /><figcaption>Geleneksel Moğol çadırı nasıl kurulur. Atlar nasıl bağlanır.</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rpHy5lRKNuJo0CpgaAjFOw.jpeg" /><figcaption>Geleneksel Moğol çadırları ve giysileri</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*tbtNJNTPq9u18QM6zZYIVQ.jpeg" /><figcaption>Bhoortsog ikram eden hanım ile hep güzel ve güleç olan, rüzgarlı yüzlü Moğol çocuklarından biri daha</figcaption></figure><p>Sonra ekibi daha fazla meşgul etmemek için selamlaşıp ben de atıma binip ayrıldım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CxrcHU4L-WBOa2PjuANyvA.jpeg" /><figcaption>Mavi Yele</figcaption></figure><p>Ulan Batur’a vardım. Ben ayrılırken, ABD’den Adam varmıştı Moğolistan’a, kendi motorlu macerası için ve fakat O’nun da çantası Ulan Batur’a varamamıştı, bir gece beklemesi gerekiyordu. Tanıştık, hep birlikte yedik, içtik sohbet ettik, yeni arkadaşlıklar kurduk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fWIlQPUPXyteK11rfFj5GQ.jpeg" /><figcaption>Ali, Cheke, Adam</figcaption></figure><p>Artık Baykal Gölü’ne, Olkhon Adası’na revan olma zamanıydı. Sabah Jaga beni Ulan Ude (Rusya)’ye gidecek otobüse bırakmak için geldi. Yolda, sabahın ilk ışıkları ile çok enteresan bir gürültü duymaya başladım. Şehirdeki 3 termik santralden birisi beni koca bir düdüklü tencere böğürtüsüne benzeyen sesi ve dumanları ile uğurluyordu. Camdan bakınca, harika bir fotoğraf vardı ama çekmeye üşendim.</p><p>İstanbul’a döndükten günler sonra bir telefon aldım Cheke’den; Altuntuya’nın kızının Avusturya yolunda İstanbul’da uzun bir beklemesi varmış ve İstanbul’da gecenin güvenli olup olmadığını soruyordu. Seve seve ona eşlik edebileceğimi söyledim. Uçuş bilgileri, vs sonra gelecekti. Altuntuya’nın kızının adını sormak, bir kaç gün sonra geldi aklıma. Khatan Tuul (Kraliçe Tuul)’muş: Altunbulag civarında geçmeye çalıştığım nehrin adı!…</p><p><strong><em>“</em></strong><em>Tula Nehri (Moğolca: Туул гол, Tuul; eski kaynaklarda ayrıca Tola) orta ve kuzey Moğolistan’da Moğollar tarafından kutsal kabul edilen bir nehir. 704 km uzunlukta ve 49.840 km² bir alanı sulamaktadır. (…)</em></p><p><em>Moğolların Gizli Tarihi (1240) sık sık Wang Khan (Toğrıl Han) (Tuğrul Han)’ın yaşadığı bir “Tula Nehri’nin Kara Ormanı”ndan bahsetmektedir (Cengiz Han burayı sık sık ziyaret ederdi ve daha sonra kendi topraklarına kattı). (…)</em></p><p><em>Göktürk Yazıtları, Oğuzlar’ın bir zamanlar Tula Nehri boylarında Tatarlar’a komşu olarak yaşadığını bildiriyor. Oğuzlar bu topraklardan 8. yüzyılın ortalarında göç ettiler.”</em> (http://www.wikizero.biz/index.php?q=aHR0cHM6Ly90ci53aWtpcGVkaWEub3JnL3dpa2kvVHV1bF9OZWhyaQ)</p><p>…İkinci Bölüm ve Hikayenin Sonu…</p><p>******</p><p>Okura notlar:</p><p>1- Khatan Tuul’un planları değişmiş, gelmedi.</p><p>2- Moğolistan hikayemin bu ikinci bölümünü yazmak hayli zor oldu. Yolculuk, döndükten sonra da sürdü; sık sık geri dönüşler yaşadım, orada olup biten bazı şeyleri sonradan idrak ettim, bazılarına hâlâ kafa yoruyorum, bazılarını anlamak için daha yol gitmek gerek. Bu süreçte yeni kapılar açıldı; bir kitap okudum, bir başkasına başladım, bir bilgenin konuşmalarını dinledim, bunlar da yola dahil oldu. Yazdıklarımdaki dağınık, çalkantılı ve kimi zaman insanın sabrını zorlayan halin farkındayım; ancak, aslında metnin bu halinin, Moğolistan seyahatimi anlatabilmiş olduğunu düşünüyorum.</p><p>Kalın sağlıcakla :)</p><p>18.02.2019</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=14c001ee81a0" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Moğolistan : Yoldan Ötesi]]></title>
            <link>https://medium.com/@alikver/mo%C4%9Folistan-yoldan-%C3%B6tesi-92dd95be985a?source=rss-8c885350c6e0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/92dd95be985a</guid>
            <category><![CDATA[motorcycle]]></category>
            <category><![CDATA[roadtrip]]></category>
            <category><![CDATA[adventure]]></category>
            <category><![CDATA[trip]]></category>
            <category><![CDATA[mongolia]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ali Küver]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 08 Nov 2018 13:25:46 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-11-12T20:07:55.884Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Moğolistan : Yoldan Ötesi</h3><p>Montumun da içerisinde olduğu sırt çantam — uçağın yarısının bagajları gibi- Ulan Batur’a ulaşmadı. Çok sık oluyormuş burada. <em>“Yarınki uçakla gelir” </em>dediler. <em>“Eyvallah”</em> dedim. Sanırım anlamadılar :) Aslında macera en baştan başlıyormuş, sonra anlayacaktım.</p><p>Moğol arkadaşım Bat beni karşıladı, Ulan Batur’un kıyısında bir mahalledeki evine götürdü. Evlerinin bahçesinde Ger’ler/Yurt’lar (Moğol çadırları) vardı. Yurtlar şehirde de hayatın bir parçası olmaya devam ediyor. Annesi hemen Tsai dedikleri süt, su, yeşil çay ve tuzdan yapılan ve Moğolistan’da, bizim çayın yerini tutacak kadar yaygın içilen içecekten ikram etti ve Buuz (bir çeşit mantı) yaptı. Sabahın erkeninde kahvaltı olarak höpürdeterek yedik içtik. Güzel bir gün doğuyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*gxAtgjCc_K7jBHmrxtwKmw.jpeg" /><figcaption>Ulan Batur arka mahalleler</figcaption></figure><p>O günü Bat ve onun arkadaşları ile Ulan Batur ve çevresinde geçirdim. Planımda yoktu ama Tsonjin Boldog’daki Cengiz Han Heykeli kompleksine gittik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_VFd4GC8jB1gyCphdUvx9w.jpeg" /><figcaption>Cengiz Han Heykeli (Tsonjin Boldog)</figcaption></figure><p>At bindik; Moğol gardaşlara ayak uydurabildiğime sevindim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*uWx3zUYgaiWx2DWvh4q0OQ.jpeg" /><figcaption>Dörtnala koşmadan önce :p</figcaption></figure><p>Buraya giderken yolda sağda Tonyukuk Anıtı var. Ama ben Orhun Yazıtları ile ilgiliydim.</p><p>Ulan Batur cazip değildi. Sırt çantamı beklemek yerine, yoluma devam etmeye karar verdim ve akşam trene (katara) atlayıp Gobi Çölü’ne, 450 km ötedeki Saynşand’a doğru yola çıktım. Niyetim Khamarin Khiid (Khamar) Manastırı yakınındaki Enerji Merkezi’ne gitmekti. Çoluk çocuk dolu, sıcacık bir yataklı tren… Koridordaki koltuklar dahi yatağa dönüşüyordu. Yataklı evet, ama çarşafsız, yastıksız, örtüsüz; aç uzan! Trenin sıcacık olması nedeni ile <em>nema problema.</em></p><p>Saynşan’da inip, makul bir ücret karşılığında, yolcuları istasyonda karşılayan, paylaşımlı arabalardan birine bindim. Şoför ve Moğol bir aile ile birlikte civarda görülecek diğer yerleri (Bayanzurkh, Meme Kayaları/Muum Khadde, Büyük Çan, Meditasyon Mağaraları) dolaşıp Enerji Merkezi’ne geldik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*j0Tzh7E77_pJaiIvJWImrw.jpeg" /><figcaption>Enerji Merkezi — Khamarin Khiid</figcaption></figure><p>Burası turistik olmayan, çoğunlukla Moğolların ziyaret, ibadet ve olumsuz enerjilerden kurtulup arınmak için geldiği, dünyanın enerji noktalarından (çakralarından) biri olarak bilinen bir yer. Eskiden bu yerde, bölgenin enerji potansiyelini fark eden Danzanravjaa adlı bir keşişin (aynı zamanda bir eğitmen, sanatçı) kurduğu bir tapınak varmış, sonra yıkılmış. Şimdi yakınında yeni bir tapınak kompleksi var. Okuduklarımdan anladığım kadarı ile burası eski dönemde, dini bir inanç merkezinden öte sanat, kültür ve özgürlük vahası olmuş.</p><p>Kapının önünde durup iki gözün arasındaki 3. göze bakıyor ve sol kapıdan (Altın Kapı) girip belli bir ritüel/sıra takip edip, sunular sunup (süt, votka, pirinç, su, vs) sonunda çöle, rüzgara doğru geleneksel bir şarkı (Ulemjin Chanar/Your Perfect Qualities/Senin Mükemmel Özelliklerin) söylediğiniz bir stupaya varıyorsunuz.</p><p>Yolculuğumun ilk çarpıcı anlarını burada yaşadım. O stupanın önünde, şarkı söyleyen bir kadın gördüm. Müthiş bir ses ve söyleyişle şarkıyı söylüyordu. Daha sonra bu şarkıyı internette bir çok kişiden dinledim ama onun gibi söyleyenine rastlamadım. O kadın bedeni ile değil ruhu ile orada bulunuyordu, sesi rüzgara karışıp gelip gönlüme dokunuyordu. Onun söyleşinde duyumsadım şarkının sözlerindeki naifliği, bu sözlerin getirdiği hafiflemeyi, müteşekkirliği, kalenderliği, yalınlığı… Sonra bu kıymetli kadın gitti, avlunun bir yanındaki kırmızı taş, topraktan oluşan alanda oturdu meditasyona başladı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fTli7SUolqiEMv3j_Dccmg.jpeg" /><figcaption>İşte o kadın!</figcaption></figure><p>Bu merkezdeki ritüel, herkesin, ayakkabılarını çıkararak girdiği bu alanda, oturarak, yatarak, uzanarak ya da ayakta biraz zaman geçirmeleri, meditasyon yapmaları ve sonrasında sağdaki kapıdan (Gümüş Kapı) çıkmaları ile tamamlanıyor. Çıkıştaki tabela bir durdurup düşündürüyor: <em>“İyi şanslar ve barış getir!”</em></p><p>Moğolistan’da otostop neredeyse imkansız zira neredeyse her araç bir taksi. Paylaşımlı bir taksi ile Ulan Batur’a döndüm, gece havalimanına vardım. <em>“Sizin çantayı havayolu şirketinin şehir merkezindeki ofisine gönderdik, orası da ancak sabah açılır” </em>dediler. Ulan Batur’da bir gece daha konakladım. Sabah çantamı sapasağlam teslim aldım.</p><p>Fiyatları ve internet sitesindeki samimi hava nedeni ile ilgilenmekte olduğum motosiklet kiralama şirketini aradım. Yola çıkmadan önce gönderdiğim epostama cevap vermemişlerdi. Sebebini sonradan öğrenecektim. :) Israrlı bir kaç aramadan sonra (belki erken saatte arıyordum) telefona çıkan Cheke’ye meramımı anlattım. Nereden geldiğimi, adımı sordu ve <em>“şu an müsait değilim, 5 dakika sonra arayacağım”</em> dedi ama aramadı. Bu arada kahvaltı ettim, aradan 1 saat geçmişti, yine aradım. Kader ağlarını örüyordu. :) Kendimi tanıttım. <em>“arayacağım dediniz, aramadınız” </em>dedim. Cheke, <em>“ha, sen İstanbul’dan Ali’sin, motor istiyorsan gelip alabilirsin, hazır”</em> dedi. Sevindim. En çabuk nasıl gelebileceğimi sorunca (internet sitesinde ulaşım olanakları yazıyor) nerede olduğumu sordu ve kardeşi Jaga’nın, taksisi ile benim bulunduğum yer civarında olması gerektiğini, istersem onunla konuşabileceğini söyledi ve 5 dakika sonra, beni, oturduğum kafenin karşısında bekleyen Jaga’nın taksisindeydim. Jaga, Moğol tarihi ve günceline dair özeti de içeren hoş bir muhabbetle taksisini Ulan Batur’un dışına doğru sürdü.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*TuaKpL_Wl6Pm0eakh1WGSw.jpeg" /><figcaption>Ulan Batur arka mahalleler</figcaption></figure><p>cheketours’un yerine vardık. Burası mütevazı, işlevsel, bir bahçe içerisinde yer alan küçük bir ev, biri ofis ve zaman zaman misafirhane olarak kullanılan iki Yurt, motorların garajı olarak kullanılan konteynerler, banyo, tuvalet ve gerekli ekipmandan oluşan, personeli son derece yardımsever ve arkadaş canlısı bir yer. Cheke yoktu, beni Anna karşıladı, formaliteler ile oyalamadı. Ödemeyi yaptım (sadece nakit kabul ediliyor), kısa sözleşmeyi imzaladım, motoru hemen aldım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*pJvbIwsbM8wjQ00wMEIJsw.jpeg" /><figcaption>cheketours</figcaption></figure><p>Bütün kamp ekipmanımın da içinde olduğu sırt çantam ve küçük çantam motorun üzerinde bağlıydı. Önce motordaki elektrik çıkışına uygun girişli (USBsiz) bir şarj aleti bulmak istiyordum. Hemen yakındaki havaalanındaki mağazada yoktu. Danışmadaki kız, yolumun üstünde büyük bir market olduğunu, orada bulabileceğimi söyledi. Yola koyuldum. İstikametim Khustain Nuruu Milli Parkı… Ulan Batur’a yaklaşık 100 km... Motora, Moğolistan yollarına alışmak, ilk molayı vermek ve vahşi atları görmek için iyi bir mesafe ve yer.</p><p>İlk sağ sapağı kaçırmışım. Bunu çok sonra fark ettim. Kader ağlarını örmeye devam ediyormuş. :) Farklı bir yoldan gitmekte olduğum için o büyük marketi bulamadım. Benzin istasyonlarında market yok. Denk geldiğim dükkanlar birer bakkal, onlarda da şarj aleti yok. Harita uygulamaları hayli şarj yiyor, şarj aletim olsa — sürerken telefonumu şarj edebileceğim için — kendimi daha rahat hissedeceğim; zira neye doğru sürdüğümü tam olarak bilmiyorum ama “medeniyetin” olanaklarından uzaklaşmakta olduğum belli.</p><p>Ulan Batur’dan bir kaç kilometre çıktıktan sonra ortalık belirgin şekilde tenhalaşıyor, biraz daha gittiğinizde zaten kırsaldasınız. Motoru kiraladığım cheketours’un yeri de hemen şehrin kıyısında (havaalanına yakın) olduğu için Ulan Batur’un trafiğine dalmadan kendinizi Moğol steplerine atmanız kolay.</p><p>Hava kapanıyordu. Köy mü, mahalle mi olduğunu anlayamadığım bir yerden geçerken asfalt bitti. Bıçakla kesilmiş gibi… Önce durdum. Ama baktım yanımdan bir araba geçti ve araziye doğru, tozu toprağa katarak gidiyor, aynı istikamette uzakta bir araba daha var, <em>“devam”</em>, dedim. <em>Yolun bittiği yerde Moğolistan başlar </em>derler, başlamıştı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WvCm5qgn7RWMCEUnDSVD9w.jpeg" /><figcaption>Moğolistan</figcaption></figure><p>Sağ tarafımda, kuzeyde, bana eşlik eden Khatantuul Nehri imiş, o zaman daha adını bilmiyordum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NZhmLfJt0HMhY8zizhThgw.jpeg" /><figcaption>Khatantuul Nehri</figcaption></figure><p>Ulan Batur’dan sonra yaklaşık 30 km yol kat edip Altanbulag’a geldim. Ummadığım bir şekilde, şarj aletini buradaki markette buldum, rahatlamıştım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*F4lSHl360IxeGqfklUQhtw.jpeg" /><figcaption>Şarj aletini bulduğum market</figcaption></figure><p>Bu küçük yerleşim yerinin 2 pompalı benzin istasyonunda, çok eksilmemiş olsa da yakıtımı tamamlamak istedim. Pompacı, deponun azıcık aldığını görünce (84,86 Tugrik kadar) şaşırdı, bozuldu ve uyanıklık yapıp fiyatı bana 8486 Tugrik diye yutturmaya çalıştı. Tabii, yer mi Anadolu çocuğu :) Pompacı bu sefer yemediğime şaşırdı, bozuldu ve 84,86 Tugrik (Moğol para birimi)’i de almadı.</p><p>Altanbulag Sağlık Merkezi’nin bahçesini temizleyen güler yüzlü gardaşa Khustan Nuruu’ya nasıl gidebileceğimi sordum. Gülümsedi.</p><p><em>“Nehir geçebilir misin”</em>, diye sordu?</p><p>Moğolistan’dayız ne de olsa, <em>“Denerim”</em>, dedim.</p><p><em>“Bulabilirsen, 10 km kadar ötede köprü var”</em>, dedi.</p><p><em>“Denerim”</em>, dedim.</p><p>Telefonu sabitleyemediğimden, gözümle görebileceğim bir yere koyamadım. Durup çıkardığımda da haritanın yüklenmesi zaman alıyordu. Zaten şu maps.me’ye alışamadım gitti. Moğolistan’da çevrimdışı sorunsuz çalıştığını söyledi herkes, çalışıyordur herhalde :) google haritalar ise çalışmıyor ondan eminim.</p><p>Altanbulag’ı arkada bırakıp tepelere doğru sürdüm. Yağmur çiselemeye başlamıştı. Sezgilerimle yolu bulmaya, nehre yaklaşmaya çalışıyordum. Bu diyarda denklemler değişiyordu; yol soruyor, yön bulmaya çalışıyordum. At sürüleri başta olmak üzere hayvan sürüleri başlamıştı. Yaban Moğolistan’a, Vahşi Doğu’ya doğru sürüyordum.</p><p>Bir tepenin etrafından kıvrılınca, aşağıda nehri ve köprüyü gördüm. <em>“İşte buldum köprüyü!”</em>, dedim sevinçle.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*X8bDUNiv5ZrUcc-bCdRcIA.jpeg" /><figcaption>Köprüler yaptırdım gelip geçmeye</figcaption></figure><p>Keyifle birkaç fotoğraf çekip video kaydı yaptıktan sonra köprüyü geçtim. “t<em>amaaam</em>” derken , bir köprü daha… <em>“eh, peki olsun”</em>, derkeeen… O da ne, bir köprü daha! İndim baktım ama bu geçilecek gibi değil.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*nCck-Q7NEGuAlYVDCrgqpQ.jpeg" /><figcaption>Köprüden geçemiyom, az doldur içemiyom</figcaption></figure><p>Köprünün solundan, sudan geçtim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*usqqJMSbG3_uMqPRlfSIsw.jpeg" /><figcaption>Bu, Kızılyıldız’ı son görüşümüz</figcaption></figure><p>Burada, karşıdan gelen yerli bir motorluya, elimle işaret ederek, gideceğim yeri bağırdım, durmadan başını salladı, “doğru” yoldaymışım. Bir su geçişinden daha sonra, gideceğim yönün aksi yönde, ileride gördüğüm Yurtlara doğru sürdüm. Nadiren rastladığım çiçekli bir kırdan üç Ger (Yurt)’in kurulu olduğu çayıra vardım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/876/1*RbU96JfsyfSxOPfsYf5F7g.jpeg" /><figcaption>Moğolistan — Altanbulag civarı</figcaption></figure><p>Ağıla doğru yürüyen “yaşlı” teyzeye <em>“Khustai Nuruu?” , </em>dedim, eliyle, <em>“dağlara paralel git, sonra dağlara doğru dön” </em>işareti yaptı. Başımla <em>“tamam” </em>dedim. Bir kaç fotoğraf daha çekip geri döndüm. Arazi müsait; ister patikayı takip ederim, ister araçların yol izini, ister kendi yolumu çizerim (bu Moğolistan’da çoğu zaman iyi fikir değilmiş).</p><p>Biraz dağlara paralel sürüp, sonra dağlara doğru yönelince nehir çıktı karşıma, yaklaşık 20 metre genişliğinde. Kıyısı bıçakla kesilmiş / çökmüş gibi dik. Akıntı gözle görünür şekilde kuvvetli. Buradan karşıya geçilmez. Kıyıyı takip ederek suyun akış yönünde devam ettim. Nehir kıyısında ağaçlı bir bölge başladı. Nehrin küçük bir kolundan, yamacı yaklaşık 1 metre yüksekliğinde, kavisli, çamurlu bir yerden suyu (burası 20 metre genişliğinde değil) bir daha geçtim ve yine dağlara ve gün batımına doğru yöneldim. Uzun otlu, seyrek ağaçlı bir düzlüğe çıktım. Düzlük ağaçlarla çevrili. Düzlüğün öte tarafına, ağaçlara, nehrin kıyısına doğru sürmeye devam ettim. Önümden at sürüleri koşturup geçiyor sık sık. Ne güzel atlar var. Koşarken toprakta çıkardıkları derin tok sesler ne güzel... Durdum. Neredeyim diye telefona baktım, anlayamadım. Sinekler rahatsız etmeye başladı. Nehir, kıvrıla kıvrıla önüme çıkıyor belli ki. <em>“ya”</em>, dedim kendi kendime, <em>“Khustai Nuruu’ya aslında yaban atlarını (tahki/Przhevalsky) görmeye gidiyorum, yeterince at görmedim mi, dönsem mi”</em>, arkama baktım, geçtiğim suları ve yönümü bulmak için harcayacağım çabayı düşündüm, gözüm kesmedi. Nehre yaklaştım tekrar, onun nerede olduğu gayet belirliydi. Arazi kurumuş bataklık, motoru hoplatıp duruyor. Bol sinek. Motordan indim bir ara keşif için, kıyıya yaklaşınca balçığa batıyorum, yok buradan da geçilmez. Güneş batmış, hava kararmaya yüz tutmuş. Çadırımı buraya mı kursam diye düşündüm, sinekleri düşününce iyi bir fikir gibi gelmedi. Işık yerine gölge hakim olmuştu. Bir kere daha başka bir yerden, bu sefer motorla kıyıya yaklaştım. Yüksek. Çamur. Karşı kıyıdaki ağaçlar günün son ışıklarını örtüyor. İşte tam bu anda ne düşündüğümü sormayın; hatırlamıyorum. Sadece nehre baktım, karanlığına, akışına, yüzeyinde ara ara görünüp kaybolan ışıltılara, şırıltısına, ötesine… Geçilmesi gerekiyordu; atımı nehre sürdüm. Ön teker gidebildiği kadar dibe gitti, arka teker yukarıda, motor takla atacak kadar dikildi, birlikte suya/çamura doğru süzülüyoruz. Sakince, <em>“gittik”</em>, dedim. Kendimi motorun sağına doğru bıraktım. Göğsüme kadar suyun içindeyim. Motoru tuttum. Bir şey yüzdü; sağ aynaymış, <em>“gitsin, sorun değil”</em> dedim. Motoru geri itebilir miyim diye yokladım. Ayaklarım bataklığa batıyor, kolay olmayacak. O an karşı kıyıya baktım. Aklımdan şu geçti: <em>“madem ki bu nehri geçmeye çalışıyorum, madem ki başka yol bulamadım ve madem ki şu an nehrin içindeyim, neden yüzerek geçmiyorum”</em> . Son saatlerin en parlak fikri gibi geldi. Sol elimle motoru iyice kavradım ve kendimi soğukkanlılıkla akıntıya, nehre bıraktım. Az önce kıyıdan duyduğum şırıltının içindeyim şimdi, ses artıyor ve her yerimi sarıyordu. Sağ elimle kulaç atmaya çalışıyor, sol elimle motoru taşımaya çalışıyordum. Nehir boz bulanık akıyor… Akıntı iyice kuvvetlendi, hızlandık, motoru görmüyorum, iki kıyının ortasına ulaştık, artık ayaklarım yere basamıyor, motor, üstündeki çantalar ve ben birlikte yüzmeye çalışıyoruz. Arada, motoru iki elimle yukarı çekmeye çalıştım bir iki kere. Bilemiyorum ne kadar, belki 50 metre belki daha fazla, böyle yüzerek/sürüklenerek, karşı kıyıya, en olmayacak yerden, vardık. Çalılar, dallar ve kıyıdan nehre doğru sarkan ağaçların oluşturduğu bir baraja takıldık, kaldık. Su derin, ayaklarımı hâlâ yere basamıyorum, kıyı yüksek, kaygan çamurdan, elim kayıyor. Motoru yukarı çekebilmem mümkün değil. Sırtımdan bastıran akıntı, suyun altındaki motoru alıp götürmek istiyor elimden, sağ elimle kendimi bir yere sabitlemeye çalışıyorum. Sadece sol elimle motoru tutmak iyice zorlaştı. Acaba bu barajın altından motorla yüzüp geçebilir miyim diye iki defa dalmayı denedim ama başımdaki kaskla mümkün olmadı. Nehrin suyunun tadını şimdi bile hatırlıyorum. Sonunda motoru bıraktım. Çalkantılar durdu. Her şey duruldu. Sessizlik içinde kıyıya tırmandım. Sanki Khustai/Khushuut dağları beni seyrediyordu.</p><p>…Birinci Bölümün Sonu…</p><p>08.11.2018</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=92dd95be985a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Ya ! Ya ! Ya ! Şa ! Şa ! Şa ! Romanya !]]></title>
            <link>https://medium.com/@alikver/ya-ya-ya-%C5%9Fa-%C5%9Fa-%C5%9Fa-romanya-c632b7b5c45b?source=rss-8c885350c6e0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c632b7b5c45b</guid>
            <category><![CDATA[gezi]]></category>
            <category><![CDATA[wanderlust]]></category>
            <category><![CDATA[romania]]></category>
            <category><![CDATA[roadtrip]]></category>
            <category><![CDATA[motorcycle]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ali Küver]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 18 Mar 2018 16:40:56 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-03-13T07:37:10.500Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Yola ihtiyacım vardı. 10 günlük tatil zamanında yetişti. Cuma günü iş çıkışı Romanya’ya doğru sürmeye başladım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2BYkfiYSSvcDhZ5kQj-p2w.jpeg" /><figcaption>İlk molam. Danamandıra</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*LPN3vt3qEZqGJboCUtRsvA.jpeg" /><figcaption>Akşam oluyor. Kızılağaç Köyü</figcaption></figure><p>Hava kararırken, ilk durağım olan Cehennem Şelaleleri’ne vardım. Motoru yukarıda bırakıp, vadiye indim, karnımı doyurdum, kayaların üzerine matımı serdim, uyku tulumuma girdim, yıldızları seyrederek uyudum. Böylece; doğada güvende hisssetmeyi, zihnimi ve ruhumu yatıştırmayı öğreniyorum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*y4qPi0BEc38w5Z8VO2MKOw.jpeg" /><figcaption>Cehennem Şelaleleri</figcaption></figure><p>Bilirsiniz, temiz havada az uyku yetiyor. Gün aydınlanmadan uyandım. Acele etmeden toparlandım, motorun yanına çıkıp, vadiye karşı kahvaltı ettim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*hyk5cn4TTthz6amxj3TM7w.jpeg" /><figcaption>Cehennem Şelaleleri</figcaption></figure><p>Sonra ver elini Demirköy Hudut Kapısı. Balaban, Sarpdere… Malum bayram tatili. Ben diyeyim 3 km siz deyin 5 km sınır kuyruğu... Motorla olmanın avantajı ile kuyruğu pas geçip kapıya vardım, görevliler önden buyur etti, sınırı geçtim. İşte güzelim Bulgar elindeyim. Bu defa ülkenin doğusu, Karadeniz kıyısı boyunca bir rota tutturdum. Burgaz, Sunny Beach, Varna, Balçık, sonra kuzeybatıya doğru, Silistire.</p><p>Sunny Beach’in çıkışında, mola yerinde karşılaştığım aileye selam ederim... Türkiye’den Bulgaristan’a tatil için gidiyorlardı. Sağolsunlar, varolsunlar; yengenin pişirdiği köftelerden, böreklerden ısrarla ikram ettiler, ne de güzel geldi, yanıma yolluk meyve bile verdiler. İletişim bilgilerimizi almak aklımıza gelmedi, Avcılar’da oturuyorlar, belki bir gün denk geliriz yine.</p><p>Silistreye yaklaşırken, atıklardan yapılmış harika bir açıkhava sergisinin içinden geçtim:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*uOAOusmRNTbsD7iNNnDTAA.jpeg" /><figcaption>Silistre’ye doğru atıklardan eserler sergisi</figcaption></figure><p>Buralarda yol genelde düz gidiyor. Gün batımına Tuna üzerinde, teknede denk geldim. Dürdüğüm nevale ile hazırladığım akşam yemeğini yerken seyreyledim Tuna’yı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0_nEuxf4KAXAiF4XhobV5A.jpeg" /><figcaption>Tuna Nehri</figcaption></figure><p>Feribot ödemesi çıkışta. Kredi kartı ile ödeme de mümkün.</p><p>Karanlıkta Bükreş’e doğru sürmeye başladım. Tuna yakınları bol sinekli. Göz hizasında, yola paralel, hayalsi sisler ve çiğler eşliğinde, akşam olmasına rağmen ışıkları yanmayan köylerden geçe geçe sürdüm. Yolların kenarında top oynayan, sukutırına binen, gelene geçene bakan çocuklar var.</p><p>Bükreş’e vardım. Ertesi sabah çok yorgun hissediyordum. Bu sadece son 1 günkü yolun yorgunluğu değildi elbet, son zamanların, şehrin yorgunluğu idi. Kılımı kıpırdatasım gelmedi. Sadece uzanıp dinlenmek istiyordum. Bu nedenle burada 1 gece kalmayı düşünürken, ev sahibi arakadaşımın anlayışı ile 2 gece kaldım. Ev, Bükreş’in eski şehrinin hemen yakınında sakin bir mahaldeydi. Bu kadar yakınken ertesi gün kalkıp eski şehir ve bir kısım Bükreş’i gezdim gördüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*v4GNSoS8WHLz_yn7eYfFxA.jpeg" /><figcaption>Bükreş’te ilk durak; yanlış adres :)</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-Zk2AdpzAOdk20MHBlPyyQ.jpeg" /><figcaption>Konak — ladığım ev</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-aygGXuJ2oZy63asXoFhQw.jpeg" /></figure><p>Bu yolculuğa çıkarken kamp ağırlıklı konaklama düşünüyordum, beni çeken Romanya’nın yeşili, doğası idi. Ama yol başka şeyler getirdi. Bir kere bile çadırımı kurmadım. :) Ama çadırda kaldım mı, kaldım :)</p><p>3.günün şafağında yeniden yola koyuldum. Sinaia’ya doğru, belki de Romanya’nın en güzel şatosu olarak bilinen Peleş Şatosu’nu görmeye. Çok erken varmıştım, henüz bilet gişesi açılmamıştı. İçeri girmeye de çok hevesli değildim. Bahçe, avlu ve dış görünüşü yeterince tatmin ediciydi. Burada Facebook’ta ilk canlı yayınımı denedim. Eğlenceli idi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Y-hLQOqvRC4iAV8pWv_iXQ.jpeg" /><figcaption>Peleş Şatosu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zeZSwIGDPLfAa-7wNx5BDQ.jpeg" /><figcaption>Bu da hemen yakınındaki Pelisur Şatosu</figcaption></figure><p>Oradan, kıvrıla kıvrıla Braşov’a indim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*asaXzpsSao9kWZlrVun8XA.jpeg" /><figcaption>Braşov</figcaption></figure><p>Braşov’dan Bran’a…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3j04Dc1XKbrTRcLAvZMbqA.jpeg" /><figcaption>Bran Şatosu</figcaption></figure><p>Transilvanya’ya gelip de Kont Drakula’yı ziyaret etmemek olmaz dedim. Aslında olur mu olur :) Bran Şatosu, Romanya’da gördüğüm en kalabalık turistik yerleşim yerlerinden birinde. Kendimi hemen kasabanın çıkışına attım, kale ile uzaktan hatıra fotoğrafı çektirip (fotoğrafımı Türkiye’ye gelmeyi düşünen bir İngiliz motorcu çekti, sağolsun) Prapestil Zarneşti Ulusal Parkı’na doğru sürdüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*syU9gUU-nICzqAN5kdBdNw.jpeg" /><figcaption>Prapestil Zarneşti Ulusal Parkı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*bLei4eI28Dmi4pghvsXk7Q.jpeg" /><figcaption>Prapestil Zarneşti Ulusal Parkı</figcaption></figure><p>Burada biraz yürüyüp, birkaç saat dinlendikten sonra Campulung’a doğru devam ettim. Arada yağmur çiseliyordu. Bu yol, özellikle Fundata, Fundatica civarı çok güzel. Tepeden kıvrıla kıvrıla devam ediyor, köylerin arasından geçiyor. Yolun iki yanı da seyirlik yamaçlar. Hatta o kadar güzel geldi ki bana kendi kendime <em>“ya, acaba Transfaragaşan abartılmış olabilir mi, böyle bir yol varken” </em>diye düşünüyordum. Yol kenarından, deriye sarılmış, güzel bir peynir aldım, gezim boyunca yufkaya sarıp yedim durdum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*yj9OO0qTZQvmCJ5unyRsVA.jpeg" /><figcaption>Fundata civarı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*oEYMxfdjtppvT1Zd7c3xfg.jpeg" /><figcaption>Evvel yükseklerde idi…</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PHqj2PrI_NF6DnDa393gzQ.jpeg" /><figcaption>…Düze indi şimdi gönlüm</figcaption></figure><p>Ertesi gün Transfagarasan’ı güneyden kuzeye geçmeye karar verdiğimden, başlangıç noktası olan Curte de Argeş’e varmaya çalışıyordum. Domneşti civarında beton asfalt, bol yamalı bir yolda, karanlıkta, mecburen düşük hızda sürdüm. Bu kadar yavaş gitmek, ev sahibimi bekleteceğim için canımı sıkıyordu ama yolun durumundan ötürü yapacak bir şey yoktu. Curte de Argeş’e yorgun bir halde saat 21&#39;e doğru vardım. Ev sahibimi arayıp; <em>“Ben geldim” </em>dedim veee henüz gelmemiş olduğumu, evinin yaklaşık 45 km daha ötede, Ramnicu Valcea’da olduğunu öğrendim. :))) Yapacak bir şey yoktu, oraya sürdüm. İyi ki sürdüm; dünya tatlısı, çok misafirperver, gördüğüm en iyi niyetli, ruhu en ince ve güzel insanlardan biri ile tanıştım. Su gibi akan doyamamadığımız bir sohbetten sonra o işine gitti ben de yatmaya.</p><p>Sabah yağmur yağıyordu. Hava açar dedim çıktım yola.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*RvTmp-NadvVSWkE2A9SG2w.jpeg" /><figcaption>Romanya’da en çok sevdiğim şeylerden biri bu kilometre taşları</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lXbXFqRXt2V66tOs31Z3YQ.jpeg" /><figcaption>Tipik Romen kasaba mimarisi dediğim bu</figcaption></figure><p>Karpatlar’a kıvrıla kıvrıla tırmanarak Transfagarasan’ı yarıladım ve Transfagaraşan neymiş anladım. Doyumsuz bir güzellik: dans eden sis, bir görünüp bir kaybolan güneş, çiseleyen yağmur, buz gibi çağıl çağıl berrak sular, keskin kayalıklar, koyunların çan sesleri, otlar, yumuşak esinti, gülümseyen insanlar. Virajlardan öte beni etkileyenler bunlardı. Heyecan verici, sevince boğan, gözlerinizin içini gülümseten, <em>“İyi ki buradayım!” </em>dedirten, sürekli bir hareketlilik halindeki hava, manzara ve duygular. Doyamadım; yolun bir kısmını indim, sonra geri çıktım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*iy1miPa3fSkfygXruJ9HnQ.jpeg" /><figcaption>Transfaragaşan</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*w1ZDvvQLDjFK1E6yMdA8WA.jpeg" /><figcaption>Transfagaraşan</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jEmnyp9gqTmseySd7ty_ig.jpeg" /><figcaption>Buradaki heyecanımı anlatamam, hemen sağda akan ırmak, üstünde basit bir köprü (kadrajda değil) ; adeta bir kapı açılıyordu…</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*iHS1vgeSjKZOL0MyFe9aBw.jpeg" /><figcaption>Sis kendisini sevdiriyor</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UgNVPV76iNL34lt9Oune8Q.jpeg" /><figcaption>Transfagaraşan, yolun başı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*yoYH7V7zgdkwYqownq8q6A.jpeg" /><figcaption>Güzelim rüzgar, şırıl şırıl akıp giden ırmak, uzanıp bu güzelliğin tadı çıkarılmaz mı</figcaption></figure><p>Transfagaraşan geçişimden: <a href="https://www.facebook.com/100010647676688/videos/479327739098811/">https://www.facebook.com/100010647676688/videos/479327739098811/</a></p><p>Ardından kuzeye devam edip Cartişoara’ya doğru süzüldüm. Buranın adını, sanırım Transfagaraşan’ı kuzey-güney geçişinin başlangıç noktası olmasından ötürü, çok duymuştum ama herhangi bir özelliğine rastlayamadığım, bolca ev konaklaması imkanı sunan bir kasaba. Sorduğum yerde, evde bir oda (banyo, mutfak ortak) -kahvaltısız- 70 Ley’di.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NARY-ANlY5AmYZU25J8Ivg.jpeg" /><figcaption>Cartişoara</figcaption></figure><p>Kasaba demişken, Romanya’da geçtiğim gördüğüm yerleşim yerlerinin çoğu kasaba ölçeğindeydi. Ana yolları kullanmadığım içindir belki. Bu kasabaların çoğunda tipik bir mimari hakim. Yurt dışında çalışanların çoğu gelip kendi ülkesine ev yaptırıyormuş ve bu yeni evlerde de aynı mimariyi koruyorlar. Evleri büyük inşa ediyorlar. Bahçeleri yola değil içeri bakıyor. Evler yola neredeyse sıfır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*XtD3KbiZb6P-owKNq41KXA.jpeg" /></figure><p>Romanya’da köylerde, kasabalarda, yollarda çok bisiklet kullanıldığını gördüm. Her yaştan insan. Transfagarasan’a da bisikletle tırmanan çoktu.</p><p>Romanya için medeni bir ülke diyebilirim. Nazik tavırlı insarlar, bakımlı ve temiz yerleşim yerleri, sakin bir trafik, saygılı sürücüler. Saygılı sürücü demişken, bırakın motorcuya saygıyı, trafikte aldıkları konumla, tavırları ile motorcuyu koruyup kolluyorlar. Yolu uygun görünce de geç diye işaret verip kenara çekiliyorlar. Romanya’da yolların çoğu gidiş gelişti. Sık sık rastladığım yol çalışmalarında şu aşağıdaki ışıkları kullanıyorlar. Geçiş belirli aralıklarla sıralı olarak veriliyor ve yol boş görünse de bir kişi bile beklemeyip geçeyim demiyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*gwwOt3tnGPqn0F-z8J6m8w.jpeg" /></figure><p>Romenler ülkelerini gezmekteler anladığım kadarı ile. Ne de olsa seyahat serbestisi ülkenin insanları için çok eski bir şey değil. Bükreş’teki arkadaşım bir zamanlar ülkede var olan seyahat sınırlaması hakkında konuşurken şöyle demişti: <em>“Küçükken, sırf seyahat edebilmek için, büyüyünce diplomat olmak istiyordum”</em>. Evet, bugün durumlar değişmiş ve görülüyor ki insanlar güzelim ülkelerinde seyahat edebilmenin tadını çıkarıyorlar. Vaktiyle Karpatlar’da lojistik amaçlı açılmış olan Transfagaraşan bile bugün en gezilip görülen yerlerden birine dönüşmüş.</p><p>Romanya’da hava değişken, her an yağmura dönebilir halde. Gezimi ağustos sonu eylül başında yapmış olduğumdan ekipman bakımından sınırdaydım. Hava açıp ısındığında, kışlık eldivenlerim fazla geldi (iyi ki yazlıkları da yanıma almışım). Ama yeri geldi kışlık montumun içinde rüzgarlık üzerinde yağmurluğuma ihtiyaç duydum.</p><p>Romanya Ley’i Türk Lirası ile hemen hemen aynı değerde. Yakıt da bizdekine yakın fiyatta. 50 Ley’den başlayarak uygun ve temiz hostel bulabilirsiniz. Yerine göre küçük bir köy otelinin 30 AVRO olduğu yerler de var. Eşelnita gibi... Para plastikten ve paranın üzerindeki şu şeffaflık hep dikkatimi çekti:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*i6E6SGFnFd5dJVeeLqigcA.jpeg" /></figure><p>Batıya doğru gidip akşama doğru Sibiu’ya vardım. Eski bir Alman şehri. Meydanında oturdum, kahve içip dinlendim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*s3yIatV4zTLmZadyDEjZCw.jpeg" /></figure><p>Kalacak yerimi ayarladım. Eski şehrin merkezinde tavsiye edebileceğim bir hostelde kaldım. Manzara buydu:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Cof4n9XjDruwS_0O9S0mKA.jpeg" /><figcaption>Old Town Hostel — Sibiu</figcaption></figure><p>Akşam, hosteli çekip çeviren arkadaş ve bir Alman yolcu ile birlikte akşam yemeği hazırlayıp yedik, içtik, sohbet ettik. Sonra Alman arkadaşla çıkalım şehri biraz dolaşalım dedik ama şehri saat 23&#39;te kapatmışlar :)) Hakkaten, her yer kapalı ya da toplanıyor. Neyse açık bir yer bulduk. Harika, eski tarz döşenmiş bir pub. Sanırım Pangea Hostel’in yanından giriliyordu, adını hatırlayamadım. Orada biraz zaman geçirdik, yorgunluk ağır bastı ve uyumaya gittim.</p><p>Sabah yönüm Bicaz Kanyonu idi; Mediaş (bir Alman şehri daha), Sighişoara (bir ortaçağ şehri) üzerinden... Sighişoara için dediler ki: Avrupa’nın ortaçağdan bu yana en az değişen ve kesintisiz yerleşimin devam ettiği şehri. Ama bir şehir sonuçta :).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*UqCDyq9Vk86ltfWLcCwwGg.jpeg" /><figcaption>Meraklı kedi — Mediaş</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_sTp2MJ1InSGab7l4_CGIA.jpeg" /><figcaption>Sighişoara</figcaption></figure><p>Devam ettim:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*b_JyRbVfmYyJxdWIVJ8w0w.jpeg" /></figure><p>Fazla mı şehirlerdeydim, yoksa Romanya’nın medeni (şehirli) olması ile ilgili miydi bu :)</p><p>Derken, “yoldan” çıktım. :) Navigasyon’a inanamadım. Romanya’da ilk defa duble bir yolda giderken bana aniden <em>“sola dön”</em> dedi; baktım, orada yol yoktu. Yine de sürdüm. Yanından tren yolu geçen şu köyün içerisinden geçip:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fqMBCXuD13EnnHAzBER33A.jpeg" /></figure><p>şu stabilize yola çıktım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*eK811NoW4rxC-gkqr2zNog.jpeg" /></figure><p>Tarlaların arasından geçtim, madem o var, tren yolunu da kullanayım dedim :))</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*dY0K9jY6FPIeGgT3evWn_A.jpeg" /></figure><p>Ardından önce bozuk sonra nispeten iyi durumdaki, kuş uçmaz kervan geçmez, virajlı asfalt yollarda sürdüm. Kuş uçmaz derken, bir ara bir baktım tepemde yırtıcı bir kuş :/ Az sonra ilk defa devriye atan bir polis arabası gördüm, şaşırdım. Derken, bu tenhalığın içinde, küçük bir köyden geçtim. Geçerken bir binanın üstünde NATO bayrağı gördüm; bu, polise bir açıklama oluyordu.</p><p>Asfaltı güzel, yeşilliği gani, virajlı orman yolları başladı:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mNOBLlAPGATKepaOKQxUKw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ot7FmW2xHuVw5VIzUXc7hA.jpeg" /><figcaption>Mola</figcaption></figure><p>Sonra yolda tabelalar iki dilli olmaya başladı: Romence ve Macarca. Buralarda biraz daha batı Avrupa havası vardı diyebilirim.</p><p>Kızıl Göl’e vardım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*u8tR0RrcOBf3y_gXYT1zOg.jpeg" /><figcaption>Kızıl Göl</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*JlhEPHtwDIT49bo711gLwQ.jpeg" /><figcaption>Kızıl Göl</figcaption></figure><p>Bicaz Kanyonu ise biraz ilerideydi. Bicaz Kanyonu’na fotoğraflarından görüp beğendiğim için gelmiştim. Fotoğrafların yanıltıcı olabileceğini bir kere daha anladım. Burası güzel bir kanyon ama çok kısa. Hatta bir süre emin olamadım burası olduğundan ama doğru gelmişim. :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*DtuUaDVCgnzNIIoMbQmj1g.jpeg" /><figcaption>Bicaz Kanyonu</figcaption></figure><p>Oradan, Lacul Bicaz’a doğru sürmeye başladım. Hayatımın en ilginç deneyimlerinden birisi başlamak üzereydi.</p><p>İnsan her zaman aklından geçirdiğinde dikkatli ve özenli olmalı; aklınızdan geçirdiğiniz önünüze gelebilir. Romanya’da sürerken kiliselerden çok manastırların fazla olduğu dikkatimi çekiyordu. Bir kaç kere aklımdan; <em>“Ya, şu manastırların birinin bahçesinde bir gece konaklasam”</em> diye geçirdim. Bilirsiniz, manastırlar çoğu zaman inziva yerleridir ve konumları sakin, güzel bir doğadadır. Romanya’ya giderken kimi arkadaşlarımın <em>“Yasaktır, ama yapabilirsen bir şatonun bahçesinde konakla” </em>tavsiyelerinden çok, ilgimi çeken, bir manastırda konaklamaktı. Lacul Bicaz’a geldim. <em>“Bugün kalacak yerimi biraz erken ayarlayayım”</em> diye düşündüm, geri döndüm, sürerken, Izvoru Mantelui diye bir tabela gördüm, <em>“Izvoru Dağı’dır” </em>dedim, oraya doğru kırdım. Güzel bir köyün içerisinden geçtim ve Parcul National Ceahlau (Ceahlau Ulusal Parkı)’nun kapısına geldim. Önceki ulusal parkta bariyerden öteye motorla geçmek yasaktı ve mümkün değildi. Ama bu parkta bariyer açıktı. Gişede ve danışmada kimse yoktu. İngilizce herhangi bir yazı da yoktu. Tabelayı görmedim (!) <em>“Araçla girmenin yasak olduğunu anlamadım” </em>dedim kendime ve parkın içine doğru sürmeye başladım. Kimse engel olmazsa çadırımı kuracak bir yer bulacaktım, engel olursa geri dönecektim. Sol tarafımda bir duvar gibi yükselen kayalık dağ güneşi gölgelemişti, yol bozuktu ve yolun her iki yanında geniş yapraklı bir bitki hakimdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fKIShcg8YWSZZCizO2Bc5A.jpeg" /></figure><p>Uzak durmaya çalıştım. Çünkü Saint Petersburg (Rusya)’nın dışına doğru çıkarken de böyle yerel ve bölgeye hakim iri bir bitki vardı, Rus arkadaşım onların zehirli olduğunu söylemişti. Yalnız olsam, merak edip dokunabilirdim. Sağ tarafımda ise çadır kuracak boşluk dahi olmayan orman uzanıyordu. Yaklaşık 7 km sürdüm. Arada uzaktan böğürtüler duyuyordum. Romanya dağlarında ve ulusal parklarında ayı ve yaban domuzları olduğunu duymuştum. Ne yalan söyleyim, biraz tedirginlikle, serinlemekte olan havada sürmeye devam ettim ve bir anda güneş soldaki kayalıkların ardından kurtuldu ve sağda bir tabelayı aydınlattı. Baktım bir manastır tabelası.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*huA0uub4o3tMN2awBFidGg.jpeg" /></figure><p>Bir göz atayım dedim, toprak yola girdim. Yolun sonunda, ağaçların arasındaki açıklıkta, yemyeşil bir yamaçta, küçük ahşaptan bir kilise ile biraz ötesinde yine ahşaptan inşa edilmiş, keşişlerin küçük evinden oluşan manastıra vardım. Tam o sırada yukarıdan bir panel van hareketlendi yola/bana doğru geldi ve yanımda durdu. Selamlaştık ve aracın sağında oturan kişiye ilk olarak <em>“Bu gece burada kalabilir miyim?”</em> diye sordum. O da direksiyondaki kişiye (manastırın keşişiymiş) döndü, bir şeyler konuştular ve dönüp bana <em>“Tabii” </em>dedi. <em>“Çadır mı kuracaksın?”</em> diye sordu. <em>“Gerek yok, tuluma girip yatabilirim de”</em> dedim. Nerde yatıyorum ya, öyle yatsam donardım, tulum da çiğden sırılsıklam olurdu. Gayet iyi İngilizce konuşan dostum: <em>“Bizim biraz işimiz var, yarım saat kadar sonra geliriz, sen keyfine bak” </em>dedi ve gittiler. Küheylan’ı kilisenin yanına çektim. <em>“Vay be!”</em> dedim. Uzun süre başka bir şey de diyemedim zaten. Aklımdan geçirdiğim önümdeydi, aklımdan geçirdiğimin içindeydim. Şükran dolu bir mutluluk içinde çimlerin üzerinde yalın ayak yürüdüm, derin nefesler aldım. Bilirsiniz, yol bir arınma, durulaşma halidir…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*GyMFqn0uEwsPTdBJwinx1w.jpeg" /></figure><p>Manastırın bahçesinde bir sahra tipi çadır bir de büyükçe bir kamp çadırı olduğunu gördüm. Sahra tipi olan, zaman zaman gerçekleşen etkinliklerde gelenlerin kalabilmesi için kurulmuş, içerisinde bir kaç yatak ve battaniye vardı. Gece ben burada uyudum. Yatakta, tulumumun içinde, battaniyenin altında, ancak yetti...</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*HeypfBce8oha-D0XayZQmg.jpeg" /></figure><p>Derken dostum ve keşiş geldi. Dostum da yolda geçtiğim, hatta yakıt alıp biraz oyalandığım, bir başka şehirde papaz olarak görev yapıyormuş ve eski arkadaşları olan manastırın keşişlerini, ziyarete gelmiş ailesi ile. O olmasa idi keşişlerle kolay anlaşamazdım, herhalde. Önce, az önce sağdıkları sütten ikram ettiler; misss. Akşam yemeğine davet ettiler, teşekkür edip kabul ettim, ateş yanarken çevreye bakındım ve tadını çıkardım. Izgarada yemeğimiz pişerken ev yapımı rakı ve meşe fıçılarda bekletilmiş şarap ikram ettiler. Ben de 2 keşiş, dostum, eşi ve 5 oğluna, yanımda getirmiş olduğum nazar boncuklarından birer tane hediye ettim. Ateşin başında bol bol sohbet ettik. Yolun kenarlarındaki o geniş yapraklı bitkilerin aslında şifalı bir bitki olduğunu, baş ağrısında başın üstüne konduğunu öğrendim. Delikanlılardan en büyük ikisi de gayet iyi İngilizce konuşuyordu. Gecenin soğuğu başkaydı. Düşünün, dostum ve ailesi kar tulumları içindeydiler. Bir ara zangırdamaktan konuşamadım; motora gidip üstüme kalın giysilerimi aldım. Sohbetin bir yerinde dostum, konuşurken bir türlü gözümü alamadığım dağı gösterip, <em>“Yarın bu dağa tırmanacağız” </em>dedi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*iQjjkos04dQ4wIwKGrUoCw.jpeg" /></figure><p>Orada da vaktiyle bir süre kaldığı ve inşaatında da çalıştığı bir başka manastır varmış, ailesine orayı göstermek istiyormuş. <em>“Olur, ben de gelirim, yetişeceğim bir yer yok”, </em>dedim.</p><p>Ertesi sabah, harika bir kahvaltıdan sonra yola koyulduk. Delikanlıların en küçüğü 6 yaşındaydı ve hepsinin aralarında 2 yaş kadar vardı. Tırmanışımız yaklaşık 3 saat sürdü. En küçüğü dahil yolda tek bir şikayetleri olmadı. Dostum bir ara gülerek <em>“Bizimkisi biraz Spartalı tarzı çocuk yetiştirmek”</em> dedi :) Bu tırmanış, dostumun eşi için de büyük bir mücadele idi; bir kaç yıl önce geçirmiş olduğu ciddi kaza ve sonrasındaki, halen etkileri devam eden operasyondan sonra, ilk defa kendisini bu kadar zorluyordu. Başardı! Keyifle, mantarlar, şifalı bitkiler toplayarak, bolca olan yaban mersinleri ve başka yaban meyvelerini toplayıp yiyerek tırmandık. Bir platoya vardık. Burada bir konuk evi var. Ötesinde bir kamp alanı. Oturduk dinlendik. Sonra platonun diğer tarafına kurulmuş manastıra vardık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*BxohNlbBg6SehvTYbSoM_Q.jpeg" /></figure><p>Burada da küçük ahşap bir kilise var. Aşağıdaki “Küçük Manastır”dan farklı olarak, bir kaç konuk odası da var. Birini bize tahsis ettiler. Soba da olunca sıcak bir gece oldu. Manastırda başka misafirler ve bir de aşağıdaki bir köyden Manastırın işlerine yardım etmek için gelmiş olanlar vardı. Kısa bir dinlenmeden sonra yaklaşık 1 saat kadar daha tırmanışla zirveye vardık. Çevreme bakmaya doyamıyordum. Karpatlar…“Kartalların Banyo Yeri” denilen yerdeydik.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4grwBKDU3UA8XqekPDF3SQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ZnqSySDHsopRNmZudOpXeQ.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-bwkbmGDAWUhNHJT0HD6Tw.jpeg" /><figcaption>Nadir görülen, yurt dışına çıkarılması yasak olan endemik bir çiçeğe (Floare de colt) de rastladık.</figcaption></figure><p>Manastıra döndük. Herkes kendi alemine çekildi; dostum, keşişler ve rahibeler yaklaşık 3 saat süren akşam ibadetlerine başladılar. Ben bir kaya buldum ve uzun uzun Karpatlar’da gün batımını seyrettim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zXTitPIBWTvJ4Z3tpm42Ng.jpeg" /></figure><p>Sonra akşam yemeğine davet edildik, yedik içtik, sağolsunlar. Sofra hep beraber toplandı. Manastırda bulunan misafirler bana, sabah çektikleri fotoğrafları gösterdi: Alp Denizi. Dağlardasınız, sabah, bulutlar bulunduğunuz seviyenin aşağısında oluyor ve güneş doğarken adeta bir deniz gibi görünüyor, işte buna Alp Denizi diyorlarmış. Tabii ertesi sabah erkenden kalktık, platonun, güneşin doğuşunu görebileceğimiz yanına yürüdük ve doyduk!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cpJsHkEE6JU-yUDSahSnLg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*emhnLDoJOeE9uK2FbpJBHg.jpeg" /></figure><p>Aşağıdaki manastıra inişimiz yine 3 saat kadar sürdü. Keşişlerden küçük olanı (bu manastırda abi kardeş iki keşiş kalıyor sadece) bizi müthiş bir kahve ile karşıladı. Taze sütü hatırlatmama gerek var mı :) Yol yorgunluğundan olduğunu sanmıyorum; hayatımda içtiğim en güzel kahve diyebilirim. Bunu ona söyledim. <em>“Övünmek gibi olmasın, harika kahve yaparım” </em>dedi. Gülüştük. Sadece gülüştük mü çayırda ufaktan güreş de tuttuk. Spor yaptığımı duyunca, bana gücünü göstermek istedi; hakkaten demir gibi bir adamdı.</p><p>Bolca kahve içtikten sonra müsade istedim. Transalpina’yı da geçmek istiyordum. Ama önce görmek istediğim bir yer vardı: Turda. Ulusal Parkın kalan kısmını da kuzeye doğru sürüp, Durau’dan çıktım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*HTp483bhu7Oz4UfBAzZTKw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cJs_kkx80NbrdSAAdLVKXA.jpeg" /><figcaption>Reghin</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*hsolUkHr-KHex0f5wo4Y6w.jpeg" /><figcaption>Targu Mureş</figcaption></figure><p>Borsec, Reghin, Targu Mureş üzerinden akşam Turda’ya vardım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9D3wGBXsB6obtsOVpW5j-g.jpeg" /><figcaption>Turda</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*p5Scdjbhb-qwo2ncK5hsjg.jpeg" /><figcaption>Turda</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KnEiTt-eRhFv2tfkXMNULQ.jpeg" /><figcaption>Turda</figcaption></figure><p>Burada bir tuz madeni var. İlginç olabileceğini düşünüyordum ve hakkaten öyleydi. Yerin 14 kat altına inebildiğiniz, dibinde bir göl olan, isterseniz o gölde kayıklarla turlayabildiğiniz, yankı odası, harika desenli galerileri, tadına bakabildiğiniz duvarları ve tünelleri ile Salina Turda!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_mkYRNH0nhW_pBmbIcvYIw.jpeg" /><figcaption>Salina Turda</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Y7eP2A8GGQ-15pXXXVF97w.jpeg" /><figcaption>Salina Turda</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9NxCbRkzcF688nwZFdF9JA.jpeg" /><figcaption>Salina Turda</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0Cf0OPWhqK0lqnqRqGJwmg.jpeg" /><figcaption>Salina Turda</figcaption></figure><p>Geceyi bir pansiyonda geçirdim, sabah madeni gezdim, Alba Ulia, Sebeş üzerinden Transalpina’ya doğru yola çıkmak üzereyken müthiş bir yağmur bastırdı. Biraz bekledim, dinmeyince, yola koyuldum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*p85lW9GykpBkWb4c_Hse5w.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6Aan4dgh1n87SSoTO0qZ5w.jpeg" /><figcaption>Transalpina’ya adım adım</figcaption></figure><p>Transalpina da müthiş! “<em>Acaba burası mı, yoksa burası mı en güzel yeri” </em>derken sürekli başka güzellikler, seyirlikler sunan rotayı keyifle sürdüm. Durdum, yürüdüm. Transfaragaraşan’a yeşil renk hakim ise Transalpina’ya sarı renk hakim. Transalpina rüzgarlıydı. Biraz uzaktan koyunlara benzeyen tümseklerden oluşan plato en yüksek yerlerinden. Bolca motorlu gezgin… Romanya’da en sevdiğim şeylerden biri de yollarda, özellikle bu meşhur rotalarda çok sayıda motorcu görmek oldu. Ortak bir heyecanı paylaştığınız insanlarla karşılaşmak, selamlaşmak sevindirici. Transalpina inişinde önüme iki Polonyalı motorcu düştü; iki motor adeta tek motor gibi sürüyorlardı; onların temposuna ayak uydurmaya çalıştım, harika bir iniş oldu.</p><p>Tranfalpina geçişimden: <a href="https://www.facebook.com/100010647676688/videos/479199032445015/">https://www.facebook.com/100010647676688/videos/479199032445015/</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*u9h88w1yJww-9GG5g37h1Q.jpeg" /><figcaption>Transalpina</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2Evk3AnNy6oZlxk7HaDW2A.jpeg" /><figcaption>Transalpina</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*up_tcSs5UV1l1RMM5kfVOQ.jpeg" /><figcaption>Transalpina</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*1ekyS3uAmhJjetF04Q4Tjg.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6xmRw8T3FdXtCmxb68apBQ.jpeg" /><figcaption>Koyun gibi görünen yüzey bu; yürümek zor</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0_7IP0X7djVH-F7bFQvqvA.jpeg" /><figcaption>Transalpina. Sürüler içinde sürmeli koyun.</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fn839AsFW3-ZCorLzsZtiw.jpeg" /><figcaption>Transalpina</figcaption></figure><p>Ranca’dan çıktım, Targu Jiu ve Severin’e devam ettim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*7FmC_pmRLd1T68to-NnV8g.jpeg" /><figcaption>Doğu Alpleri geride kalmıştı.</figcaption></figure><p>Küçük, güzel köylerden geçtim. Kıvrıla kıvrıla Orşova’ya geldim. Gördüğüm tüm Romanya şehirlerinden başka bir hava; sanki 1970&#39;lerin sonundan kalmış bir sayfiye yeri gibi. Dağ havasına alışmıştım sanırım. Tuna’nın kıyısında olan bu şehrin havası çok sıcak ve nemli geldi. Hava kararmaktayken yukarı doğru tırmandım, Eşelnita’da konakladım. Akşam bakkala gidip gelirken köyün yaşlıları ile selamlaştık. Romanya’daki bakkal ve marketlerin önü ya da yanında bir yer aynı zamanda bir çeşit kafe/bar, toplaşma yeri. Burada, biraz daha kuzeyde olan Timişoara Bira Fabrikası’nın ürününü denedim; tadı akılda kalmıyor.</p><p>Sırbistan’a geçecektim. Ama önce bu civardaki, güzel olduğu söylenen bir kanyonu görmek istiyordum. O tarafa sürdüm ama bulamadım. Daha fazla da gitmek istemiyor, sınır kapısı için geri dönmek istiyordum. Döndüm, aynı marketin önünden geçerken park etmiş bir motor gördüm. Sürücü marketin önünde bir kaç kişi ile oturuyordu. <em>“Bu motorcuya sorabilirim” </em>dedim; tam da doğru kişiye sormuşum. O abi, görmek istediğim kanyonda gezi teknesi işletiyormuş, motoru ile işe giderken burada sabah kahvesini içiyormuş. Bana da kahve ısmarladı, ben de tüm oturanlara birer nazar boncuğu takdim ettim:) Sonra o önde ben arkada yola koyulduk. Tuna’nın kıyısında güzel bir yere geldik. Tuna’nın diğer tarafı Sırbistan’dı. Tuna boyunca tur yapan tekneler geçiyordu. Motorcu abi yıllarca Almanya’da çalışmış olduğunu, asıl işinin tamircilik olduğunu, burada ek iş yaptığını, yarı İngilizce yarı Almanca anlattı. Kanyonun girişinde eski bir devlet adamının sureti kayaya oyulmuş (Chipul lui Decebal / Decebal Kaya Heykeli). Belki bu yapaylıktan, belki yola devam etme arzumdan; ne kanyon ne de burada bir tekne turu beni çekti. Ama şunu söyleyebilirim; bu rotaya devam edildiğinde Tuna kıyısı boyunca güzel yol olur gibiydi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6DRWc-q-t_0smvlve3so3A.jpeg" /><figcaption>Chipul lui Decebal / Decebal Kaya Heykeli</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zxz7wkW9uOzsiL8yqg9NlQ.jpeg" /><figcaption>Güzel yol değil mi</figcaption></figure><p>Ben ise geri döndüm ve Sırbistan sınırına doğru sürmeye başladım. Artık kafamda dönüş yolu başlamıştı. Bir köprüden oluşan sınırı çabucak geçtim ve uzun bir bisiklet rotası olan yolda Tuna boyunca Donji Milanovac’a doğru sürdüm. Sınırdan geçtikten sonra yakıtımın azaldığını fark ettim, Tuna’nın bu tarafı diğer tarafına göre bir hayli tenhaydı, gelen geçen ve yaklaşık 50 km kadar kayda değer yerleşim yeri ve benzin istasyonu yoktu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4dKk3NBKvS46m6PLulsBrA.jpeg" /></figure><p>Neyse ki yolda kalmadım. Yakıtı alınca rahatladım ve PE Djerdap Ulusal Parkı’nın içine doğru sürdüm. Belgrad’ı görmekten vazgeçmiştim, yolda Niş’i görmekten de vazgeçtim. Hafif yağmurlu bir havada, başlangıçta asfaltı bozuk ama sonra kısmen düzelen yolda, sık ormanda sürdüm. Karşıma bir tilki çıktı. Küçük Prens’teki tilkiyi hatırlatıyordu. Fotoğrafını çekmek istedim. Durdum. Motoru kapattım. İndim. Eldivenimi çıkardım. Tüm bunları yaparken tilki yolun solunda ağaçların arasından beni kımıldamadan seyretti. Tam deklanşöre (cep telefonunda da deklanşör mu diyoruz :)) basacaktım ki vınnn, gözden kayboldu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*O7WNy6g09F7pjRSWpvms4Q.jpeg" /><figcaption>Tilki ile karşılaitığımız yer</figcaption></figure><p>Sırbistan’ı doğusundan, kuzey güney doğrultusunda geçtim; az önce asfalta kötü mü demiştim; daha da kötüleşti, yama yama yama, en sonunda asfalt tamamen yok oldu :) derin bir stabilize yola dönüştü. Yolun bu kısmı bir hayli yorucuydu. Geçtiğim köyler sessizdi. Bir çeşmede ve bir mezarlıkta kısa bir süre durdum; mezarlıklar ilgimi çeker. Nihayet bir köyün bakkalında mola verdim. Önünde bir masa; 6,7 kişi oturuyor, kafaları güzel. Otur iç dediler; motoru gösterdim. Dönüp dönüp ısrar ettiler, derdimi anlatamıyordum :) Bir ara, kafası en hoş olanlardan birisi, <em>“motoru ver de bir tur atayım” </em>dedi :))) <em>“Motor lazım, daha İstanbul’a döneceğim” </em>dedim. Bir diğeri bilgece sözler söylüyordu. Neyse, zinciri yağladıktan sonra oturdum bir meyve suyu içtim, hayatımın en uçuk muhabbetlerinden biri eşliğinde. Kırıcı olmadan paçayı kurtarmaya çalışıyordum. O sırada oradan geçen birileri; <em>“ne yapıyorsun, onlar köyün delileri</em>, dedi :))) Sonunda tekrar yola koyuldum. Çok yorulmuştum. Uçmayı denedim:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*H5WCsnlmcWu0cTw3mjgiLw.jpeg" /></figure><p>Olmadı. Benzin aldıktan sonra istasyonun yan tarafında bir süre sırt üstü uzanıp dinlendim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*--DWk34GHmBttbLhg2fOtA.jpeg" /><figcaption>Sırbistan köyleri</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xW0VFJrotDMPwGK3m_g_7A.jpeg" /><figcaption>Dimitrovgrad</figcaption></figure><p>Eminim Sırbistan’ın çok güzel yolları vardır ama sanırım ben en yorucu rotalardan birini seçtim. Sınıra en yakın yerleşim yeri olan Dimitrovgrad’da bir mola daha verdim. Garson Türkçe konuşabiliyordu. Zaten buraya doğru gelirken Türk lokantaları başlamıştı yol üzerinde. Sonra, sağanak bir yağmur eşliğinde güzelim Bulgar eline girdim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*782U5-Ba4dV7Hb0pqAo8ng.jpeg" /><figcaption>Gökkuşağını yakalayamadım</figcaption></figure><p>Huzurla Sofya’ya kadar sürdüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WX6JOaE9lvLJfqNtoQVAgw.jpeg" /><figcaption>Sofya</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*BH7vxc415Xv6Zdu2YaPAgQ.jpeg" /><figcaption>Sofya</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CDrIQ97697uK-Et2BE4XSQ.jpeg" /><figcaption>Sofya</figcaption></figure><p>Geceyi Sofya’da geçirdim. Hostel’de tanıştığım Rus arkadaşımla önce “Happy”de bir yemek yedik, sonra Sofya’yı turladık. Happy sevgimi bilen bilir :) (bkz. <a href="https://medium.com/@alikver/bulgari%CC%87stan-tenha-ve-g%C3%BCzel-%C3%BClke-6ad07428d2bd">https://medium.com/@alikver/bulgari%CC%87stan-tenha-ve-g%C3%BCzel-%C3%BClke-6ad07428d2bd</a>). Ertesi sabah yolda bir kere daha Happy!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*VdMSJvtm1LDB9Vd_rt4XaA.jpeg" /><figcaption>Happy. Bulgaristan</figcaption></figure><p>Ve girdim memleket kapısından içerü.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zh1ilXsJVAFfpcj8FhcWug.png" /><figcaption>Kapı Kule Sınır Kapısı. Cahit Sıtkı Tarancı</figcaption></figure><p>Edirne’ye kadar gelmişken, Koca Sinan’ın ustalık eserini görmeden geçmek olmazdı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ymuD8c1Zkr8CBdOUSdOlVQ.jpeg" /></figure><p>Çorlu civarında yol kenarında kana kana bir kavunu yediğim zaman yolculuk bitmişti; <em>“Oh!”</em> dedim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-yI5RJRua2GbHTpRFWLq_w.jpeg" /></figure><p>Temsilî Romanya rotam:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/991/1*kOXGggA0HEHC4fLR2xMjSA.png" /></figure><p>Ali Küver</p><p>18 Mart 2018</p><p>Instagram: alikettup</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c632b7b5c45b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[BULGARİSTAN: TENHA VE GÜZEL ÜLKE]]></title>
            <link>https://medium.com/@alikver/bulgari%CC%87stan-tenha-ve-g%C3%BCzel-%C3%BClke-6ad07428d2bd?source=rss-8c885350c6e0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6ad07428d2bd</guid>
            <category><![CDATA[travel]]></category>
            <category><![CDATA[gezi]]></category>
            <category><![CDATA[roadtrip]]></category>
            <category><![CDATA[motorcycle]]></category>
            <category><![CDATA[bulgaria]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ali Küver]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 11 Feb 2017 20:53:53 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-11-08T06:37:40.972Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>BULGARİSTAN: TENHA VE GÜZEL ÜLKE</strong></p><p>Motorcular! Bulgaristan’da sürünüz. :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/207/1*N2q42IpKGi5LOuvLg84FVQ.png" /><figcaption>Bulgaristan rotam, temsili :)</figcaption></figure><p>Bulgaristan seferime 28 Ekim 2016 sabahı saat 05:30 gibi başladım. Hava daha aydınlanmamıştı, yağmur ve fırtına vardı. Fırtına, Kırklareli’ye kadar dinmedi. Buraya kadar zorlu ve soğuk bir yolculuk oldu. Ancak içimde, ilk defa tepilecek yolların merakı, sevinci ve fırtınanın ardına varma hevesi vardı.</p><p>Kırklareli — Dereköy arası:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*GWoN7Iu9KrNgGpSKJ1_B4A.png" /><figcaption>Kırklareli — Dereköy arası</figcaption></figure><p>Kırklareli’nde zirve yapan fırtına, sonra kesildi ve sisin içerisinden, gazellerin üzerinden geçip Dereköy (Aziziye) sınır kapısına (huduta) vardım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*xMgnJ3shzd2ewCkrQ2dT0g.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*E8lRmNHixuqeyiVxOcu90g.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*At-c69NHy5fE_DOk_2gkeQ.png" /></figure><p>Dereköy sınır kapısı küçük, sevimli bir kapı. Oyalanmadan geçtim. Bulgar tarafındaki görevli ile aramızda şöyle bir Türkçe diyalog geçti;</p><p>- Nereye?</p><p>- Burgaz’a.</p><p>- Bu havada mı?</p><p>Gülümsedim.</p><p>- Yalnız mısın?</p><p>- Evet.</p><p>Başını salladı.</p><p>- Haydi, iyi yolculuk…</p><p>- Eyvallah!</p><p>Ve böylece sonbaharın renk cümbüşü içerisindeki, tenha, sessiz ve huzur veren Bulgar eline girdim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*F269yXuGvLXVMfcvsTzBWw.png" /></figure><p>Sınırı geçer geçmez hemen soldaki markette bir kahve içeyim dedim ve burada Bulgaristan’da Avro değil de Leva kullanıldığını öğrenmiş oldum. :) Neyse ki birkaç adım geride bir döviz bürosu vardı ve üzerimdeki Avro’nun bir kısmını Leva’ya çevirdim, kahvenin parasını ödedim.</p><p>Yine sınırı geçer geçmez, bence Bulgaristan karakteristiklerinden biri olan metruk binalardan ilki ile karşılaştım:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/585/1*9SXaF1XHFmFpgt6F0Xx8PQ.png" /></figure><p>Seyahatim boyunca ülkede böyle terk edilmiş irili ufaklı çok bina ve yerleşim yeri gördüm. Fakat ne yalan söyleyeyim bunları, bu hali, bu tenhalığı sevdim.</p><p>Ayrıca bu terklerden, ülkedeki değişimi biraz olsun okuyabiliyorsunuz. Şehirler, kasabalar boşalmış birkaç büyük şehre (Burgas/Burgaz, Plovdiv/Filibe, Sofia/ Sofya) akmış ve bir kısmı da batı Avrupa ülkelerine akmış. Eskiden ülkeye yayılmış bir hayatın, artık belli odaklarda toplanmakta olduğu anlaşılıyor.</p><p>Huduta 1 km mesafedeki benzin istasyonunda depoyu doldurdum. Tahmin edersiniz ki burada yakıt melmeketimizden pek ucuz. Tüm ülkede benzin istasyonlarında bedava wi-fi var.</p><p>Kimi arkadaşlar uyarmıştı; <em>bu mevsimde sınırdan Burgas’a doğru devam eden yol ıslak olur, virajlar kaygan olur</em> diye… Motorumda rodajını henüz tamamlamış yeni lastiklerim (Michelin Pilot Road 4) vardı. Bu yol ve tüm gezi boyunca herhangi bir sorun yaşamadım. Zaten Burgas’dan sonra da yağış görmedim. Bolca kuru soğuk vardı…</p><p>Sınırdan sonrası Istırancalar, bizim Kırklareli ve civarının o müthiş doğasının devamı. Burgas’a kadar kimi zaman dar, kimi zaman genişleyen, bol virajlı yollardan, kimi zaman içinde birilerinin yaşayıp yaşamadığından şüphe ettiğim kasabalardan geçerek ve yolda tek tük araçla karşılaşarak sürdüm. Gördüğüm araçların bir kısmı son derece eskiydi ama sorunsuz gidiyorlardı, işliyorlardı. Yolda olmayanlardan bazıları da böyle dinleniyorlardı :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*36DMvCOudlBNp25ZZ4zTkQ.png" /></figure><p>Bulgar yolları, önceden fark edilebilen (hazırlıksız yakalanmadığınız) birkaç çatlak ve çukur dışında, hiç de fena değil. Bizdeki gibi, nereden gideceğini şaşırdığın, bol yamalı yollar pek görmedim…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*pObmpDvOW04pFmLok88XJw.png" /></figure><p>İlkini saymam ikinci kahvem :) :</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*QW64BUFku_VxibC-l6wDIg.png" /><figcaption>Brashlyan</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*lawueZ91VkBNnh6ZlXIqLw.png" /></figure><p>Birçok şehrin girişinde polis ekipleri gördüm, ancak dört gün süren seyahatim boyunca, herhangi biri tarafından durdurulmadım. Geçtiğim kimi kasabada yol kenarında merakla bakan insanların önünden Brashlyan, Zvezdets, Krushevets üzerinden sürdüm, sürdüm…</p><p>Hemen söyleyeyim, Bulgaristan ile ilgili birçok uyarı almış olsam da hatta <em>oradan geçme</em> <em>bile</em> diyenler olsa da ben en ufak bir sorun yaşamadım. Tam tersine, çok güzel bir deneyim olduğu için, bu naçizane yazıyı yazıp hatırlamak istedim. İnsanları ilk başta belki Helenler gibi cana yakın değil, daha kapalı gibi olsalar da bence hepsi yardımseverdi. Mesela, ortak dil konuşamadığımız halde, Burgas’ta aradığım adresi bulmam konusunda bana epey yardımcı olan, buluşacağım kişiyi kendi telefonundan arayıp bulunduğumuz yere çağıran, beklerken bana ikram ettiği kahveyi dükkanın önündeki sandalyelerde oturup güneşin altında birlikte içtiğimiz ve lisan sıkıntısına rağmen benimle sohbet etmeye çalışan abi… Selamlar! Burgas’ta aradığım adreste ve adresin bulunduğu bölgede cadde, sokak ismi filan yoktu. Bu bölge kısımlara ayrılmıştı ve o kısım (blok), numarası ile biliniyor. Bazı kısımlar yeni olunca çevrede yaşayan insanlar bilemeyebiliyor. Navigasyon cihazı kullanmıyorum şimdilik. Önceden telefonuma indirmiş olduğumu Google çevrimdışı haritalar epey işimi görüyor.</p><p>Bulgaristan’da, uzun süre hiç motor görmedim. Sonrasında da nadir… Oysa Alexandroupoli / Dedeağaç (Yunanistan)’ta çok sayıda motor karşılıyor sizi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*1oRKJKr-bQpGeHURnGU8DQ.png" /><figcaption>Trafik yok</figcaption></figure><p>Gördüğüm Bulgaristan şehirlerinin hemen hepsinde büyük bir meydan ve park var. Şehirlerin içindeki devasa heykellerden başka (ki bunların genelde bir ya da iki eli havada idi), hemen her şehrin girişinde de büyük bir anıt, heykel bulunuyor. Bunlar genelde bir askerin ya da o şehir için önemli bir kimsenin anıtı imiş.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*e_DhalP0Sc-yDcRq36dzJA.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*Fy8JjrGfuQNSfIyXkGJcGg.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><p>Bu meydanda, isteyenin oturup çalabileceği bir piyano ve piyanoyu çalan çocuklar vardı:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*2XD3eeaRk65Xg-Bb8_-g7w.png" /><figcaption>Targovishte / Eski Cuma</figcaption></figure><p>Bir de dağ başında heykeller ve anıtlar var, şu kadınla erkek heykeli gibi:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*E4heKpWM5dcI5c0r40SCDg.png" /></figure><p>Bu heykel şöyle bir konumda, bakın solda, kızıllığın da solunda:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*dmw0P9vzmdSmCNAnqafRTw.png" /></figure><p>Bu da onun karşısında çaprazdaki anıt. Yazıları okuyabilmek isterdim:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*AvZmmdLcOW8A9LmHqQFi4g.png" /></figure><p>Bu anıt ve heykelden biraz daha aşağı sürünce, pek hareket göze çarpmayan, bir yer var. Tepedeki bina artık kullanılmıyor gibi geldi bana… Yukarıda dediğim gibi Bulgaristan’da pek çok yer böyle sessiz, sakin, kimsesizdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*H3PUb1SPQHISPWsl9nljDw.png" /></figure><p>İlk durağım olan Burgas, denizi olan Ankara gibi geldi bana:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*CCkTfMbfagkdLNENduwS3g.png" /><figcaption>Burgas / Burgaz</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*Qss-Dfs6FR1rqC6gQIlKCw.png" /><figcaption>Burgas / Burgaz</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*K0w9KX3qLJ1Z2zvuuvjIHw.png" /><figcaption>Burgas / Burgaz</figcaption></figure><p>Couchsurfing’den bana ev sahipliği yapan arkadaşlarımın evine yerleştikten sonra şehri biraz dolaştım. Happy isimli bir mekânda oturup müthiş lezzetli bir naneli nar suyu içtim ve yol yorgunluğunu attım. Burası, bugüne kadar oturduğum en güzel, en sıcak mekânlardan birisi. Sonradan öğrendim ki Happy Bulgaristan’da bir zincirmiş ve beğenilen mekânlardanmış. Bulgaristan’da yeme içme fiyatları gayet makul ve paranızın karşılığını fazlası ile alıyorsunuz ama bu mekân ne ucuz ne pahalı. Burgas’ın en güzel kızları da burada garson olarak çalışıyor, sanki :). Mutlu olmamak elde değildi.</p><p>Şu gelen nar suyum :):</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/497/1*js1YFd24JM_a_YMeONGnbA.png" /><figcaption>Happy — Burgas / Burgaz</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*dXUFvCIBXiTT_0Nu946d-A.png" /><figcaption>Happy — Burgas / Burgaz</figcaption></figure><p>Ev sahiplerimle, Bulgar yemekli, güzel bir akşam yemeğinde hoş sohbet ettik ve onlara Şumnu / Shumen’e doğru süreceğimi söyledim. Şaşırdılar. <em>Neden Shumen</em>, dediler? Şöyle diyemedim: <em>bir kadın seversin Şumnu’ya gidersin</em> :). Bu kısmı geçip, Şumnu’nun arkadaşımın annesinin daha 1 yaşında iken Türkiye’ye göç ettiği şehir olduğunu, aslında bu yolculuğa birlikte çıkmayı planladığımızı, bu sebeple rotamda Şumnu’nun da olduğunu, fakat hava muhalefeti sebebi ile artçımın yola çıkmayı göze alamadığını anlattım. Sonra Tuna’yı görmeyi düşündüğümü söyledim ve onların da tavsiyelerini sordum. Tuna için, <em>güzel geniş bir nehirdir ama nihayetinde bir nehirdir,</em> dediler ve bana Veliko Tarnovo’yu görmemi tavsiye ettiler. Ben çok planlı gezmiyorum. Kaba bir rota çizip gerisini yola bırakıyorum. Kendi kendime, Şumen’den sonrasında Tuna kıyısındaki Silistra / Silistre ya da Ruse / Rusçuk’a sürebilirim, hele bir yola çıkayım da bakayım deyip, ertesi sabah yola koyuldum. İşte o yollar :):</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*aq6mOd3SjoRLbDa4VYZ2uA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*mQkvJaDnJ3kj9JpendV3_g.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*-20fSpECfRukEd9TU6sMFA.png" /></figure><p>Şu çeşmeye bakın, sanki Anadolu:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*GRy4mjpwcs8_jrNFduF4Aw.png" /></figure><p>Şumnu’ya varmadan biraz önce soldaki Şumnu Gölü, hemen solumda bir kafe de var:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/585/1*J927bK8JlcwAEW9bosJJ9w.png" /></figure><p>Şumnu’nun girişi pek iç açıcı olmasa da (oto sanayi girişi gibi geldi), sonrasında iyi ki gelmişim buraya dedim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*YmpFYuC2v9eZZyCE0mfkuw.png" /></figure><p>Şumnu tren garı:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*mGFHLa2uQSTb4hP_WF8tjQ.png" /><figcaption>Train Station Shumen / Şumnu Tren Garı (Otogar da hemen önünde)</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/597/1*3n5nfJ87U8PJMCQIgIYaGQ.png" /><figcaption>Train Station Shumen / Şumnu Tren Garı</figcaption></figure><p>Bu fotoğrafı görünce şöyle dedi binmeyen artçım :); <em>işte bu trenlere binip gelmiş fukaralar</em> :( :</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/571/1*qFTEE7cn4mBTkJ048Eardw.png" /></figure><p>İşte o büyük parklardan birisi:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/575/1*ymBtcjy7yXqxPbrA8oFluQ.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>Park önemli. Plovdiv / Filibe’de tanıştığım bir arkadaşım, neden Plovdiv’de yaşadığına dair şunları söyledi: <em>benim büyüdüğüm şehirde büyük bir park yoktu, böyle parklar insanın mahremiyeti ve huzuru için gerekli, onun için Plovdiv’de yaşıyorum.</em> Ayrıca benim anladığım kadarı ile Bulgarlar doğayı seven ve sayan insanlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*m4uPl0oxFGDY2aZSHUkd3w.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*SQKCpioFjYnFF6Tmi4GEBA.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>Unutmadan; Bulgaristan’ın bir kısmında, İngilizce ile dil sorunu çekebilirsiniz ama Türkçe ile çekmezsiniz. Yani birine <em>“Do you speak English?”</em> diye sorup <em>“No”</em> cevabı alınca üzülmeyin (ki çok defa alabilirsiniz) bir de <em>“Türkçe biliyor musun?” </em>u deneyin. <em>“Aa, sen Türk müsün”</em> cevabı alıp yakınlık görebilirsiniz. Tecrübe ile sabit :) Zaten plakadan da tanıyıp konuşanlar oldu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*_jYq7RrX2Yxb5cjWVejawA.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*gwtrJnlCJzObv5cB3inLvw.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>Veee harikulade Şumen sırtları (tırmanmaya başlarken hemen solda bir bira fabrikası var):</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*_07hfVDmtsrVI9vQmrgd6Q.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*L37LX5o_KajCP53rKjA_Tg.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*D0iqROBdnB_58pAOJENj7A.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*PdX7cRveYs7FEe6oxhl-cw.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*tbGQxwVx-g6rrObwCzRz8w.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>Burada bir Gök Gözlemevi de var. Aa a! O uçan siyah şey UFO mu yoksa :):</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*-hlBe6FShq-eDHj4xIh8hw.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>Anıt anıt dedik, Bulgar yurdunun muhteşem anıtlarından biri Şumen’de. Bulgaristan’ın kuruluşunun 1300. yılı sebebi ile inşa edilmiş. Çok etkilendim. Ben sırtlardan, yukarı kısımdan dolana dolana, seyre dala dala gelmiştim. Şehirden, 1300 basamakla da çıkabilmek mümkün anıta. Sözü uzatmayayım. Türkçe kılavuz aşağıda (dedim ya buralarda Türkçe geçiyor):</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*VXpzYXr4WTh3OIB1cs_lOg.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*gsQ73SA2XIhmiinOWCajHg.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>Atabulgarın parmak ucu yaklaşık 6 insan boyunda:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*-C_DD2GtrYtQWBXYzzDdjg.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*AMKUzhjongszNmQ_o5AOvg.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*_vrsnZzxCKan8oEKoCt_ow.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*VE1E9T5TLfSPg-ooyhPWeA.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>Hehe, soğuktan yanmışım biraz :) :</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*xvnU-OtLdOg4iXVGudmMCw.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>1300 basamak:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*lTDJLeke-Eqr2xxnZ16RBQ.png" /><figcaption>Shumen / Şumnu</figcaption></figure><p>Burada Tuna’yı görmekten vazgeçip (bir dahaki sefere, Romanya’ya sürerken artık), yönümü Veliko Tarnovo’ya doğru çevirdim. Yolda, Targovishte’ye de uğrarım dedim, burada bir şarap fabrikası olduğunu öğrenmiştim. Targovishte’ye gittim ama şarap fabrikasını bul(a)madım. Acıkınca yemek yedim, sonra da canım tatlı bir şeyler çektiği için bir pastaneye oturdum. Orada sordum, <em>şarapları pek de matah değildir</em> cevabını alınca vazgeçtim fabrikaya gitmekten. Daha sonra güzel şarabı Veliko Tarnovo’da buldum. Bulgaristan özellikle son yıllarda şarap üretimine ağırlık vermiş ve bu konuda iddialı olma amacında. Yerli Mavrud üzümleri var, şarabı harika. Fiyatlar da öyle! Bizde her şey neden bu kadar pahalı :(. Ha, bu arada Burgaz’da ev yapımı rakı denemiştim; rakı ile pek aram olmasa da bu harikaydı.</p><p>Targovishte / Eski Cuma:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*BbCZHLbx9fkPqkP1ZJKhsg.png" /><figcaption>Targovishte</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*yiog51UxT3GQo6s6TzagsA.png" /><figcaption>Targovishte</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*Zb85me8Qr_7nxVdTHW2AFA.png" /><figcaption>Targovishte</figcaption></figure><p>Yolları, şehirleri görüyorsunuz değil mi, ne kadar tenha. Hava sıcaklığı genelde 7°C civarındaydı, güneşliydi ama ortalıkta pek kimse görünmüyordu. İşte bu yüzden tenha ülke diyorum Bulgar diyarına.</p><p>Derkeeen, batan güneşin kızıllığında, Veliko Tarnovo’ya girdim; gezdiğim yerler içerisine en turistik olanı. Eski başkentlerden. Bir Rönesans şehri… Yantra Nehri’nin çevresine kurulmuş. Turistik olduğu için fiyatlar diğer şehirlerin birkaç katı… En çok kalabalığı da burada gördüm.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*_Rr4WGd6PBzmcKskIn9mKw.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*Kb6_RpepNulJgdBCnEA4Tg.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*u9P09M6puEeZ5jXbbrlDig.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*6X4-YD0tSgasr54gF4YMmg.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*t-vjz1w1gcgLrtSJQwkWiQ.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*x0IIZ0EUwUx-6hDtRQNNBA.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*oU61rkVy1W3zcHQtnrN1kg.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*bf07aaQTB5w8KPgmTgDZlg.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*WCQRgetsxVkAf8Cus1ieyA.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*SAVYrqHb8xyl-xHYtgtiOw.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*3BxWkwjdZ-FyrdwsG8iCAQ.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><p>Yemek yediğim küçük ama sevimli lokanta (sağda).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*jxBz_UAgrWud--w1-i0dPg.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><p>İçerisi:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*GXPHiw_W18qL59vvYDjf3Q.png" /><figcaption>Veliko Tarnovo</figcaption></figure><p>Hatırlatayım; buralarda, çok acıkmadan sipariş verin, basit bir yemek söylemiş olmama rağmen — saate baktım- tam bir saatte geldi yemek. Çok açtım da ondan dakikaları saydım. :) Sonra Filibe’deki arkadaşıma sordum ve bana, <em>acele etmediklerini, özellikle akşam yemeklerinden zevk almak istediklerini, sohbet ettiklerini ve akşam yemeklerini uzatabildikleri kadar uzattıklarını</em> söyledi.</p><p>Bulgarca ve Türkçe’nin ortak birçok kelimesi olduğu gibi mutfaklarında da ortak isimli yemekler var. Klasik Musakka tartışmasını bilirsiniz :); Musakka Türklerin mi, Yunanlıların mı, Bulgarların mı? Üçü de birbirinden farklı pişiriliyor, farklı yemekler (Helenlerinkine bayıldım), birçok meselede olduğu gibi bu konuda da itişmeye gerek yok. Tarator isterseniz Bulgaristan’da önünüze bizim cacık gelecektir. :) Ama yoğurdu da yoğurt ha!</p><p>Yoğurt deyince, “sipariş” üzerine Bulgaristan’da pek çok defa, farklı yerlerde doğal peynir ve bal sorduğumda, ne aradığımı anlatmakta zorlandım ve sıklıkla markete yönlendirildim. En sonunda şu cevabı aldım, <em>bizde — markette de satılsa- zaten hepsi doğaldır.</em> Gerçi Filibe’de bir gün daha kalsam dağ köylerine çıkıp yerli üreticilere bi bakabilirdik ama o da başka sefere kaldı. Bu doğal, organik işleri bir tuhaf, Kırcaali’de şu cevabı aldım; <em>biz peynirimizi Türkiye’de yaptırıyoruz. </em>Balın hasını ise sonra yine dağ başında buldum, birazdan anlatacağım.</p><p>Veliko Tarnovo’ya devam, Tsarevets:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*RfhCE3iQ-uOkxpGLuML73Q.png" /><figcaption>Tsarevets — Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*5lfjNo_u8OHxTEw7jyRTew.png" /><figcaption>Tsarevets — Veliko Tarnovo</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*tooqcm8t9Hn51B2bNRJ8zw.png" /><figcaption>Tsarevets — Veliko Tarnovo</figcaption></figure><p>Üçüncü günün sabahında Veliko Tarnovo’da biraz turladıktan sonra Plovdiv / Filibe’ye sürmeye başladım. Koca Balkan Dağları’nı Şipka Geçidi’nden geçip, enfes yeşilliklerin arasından, Kazanluk / Kazanlık üzerinden Stara Zagora’ya indim. Kazanluk, gülleri ve AK — 47 (Kalaşnikof)’leri ile meşhurmuş. Bunu bana söyleyen güldü :) Bulgaristan’da gülden her bi şey yapmışlar… Kremler, içecekler, yağlar, ballar (evet ballar, gül balı), vs, vs…</p><p>Stara Zagora’dan sonra Bulgaristan’ı doğu batı yönünde geçen ülkenin tek otobanına (Trakya Otoyolu) çıkmak zorunda kaldım, çıkmaz olaydım. Motorcunun otobanda işi ne… Sıkılıyor, yıpranıyor insan… Ama başka yol tarifi alamamıştım. Oysa şimdi bakıyorum da haritaya göre Kazanluk’tan batı ve güneybatı yönüne doğru yol var gibi. Neyse. Otoyola ücret ödemedim. Yunanistan’ın da bir kısmında otoyollara ücretsiz girilip çıkılıyor.</p><p>Sıkıcı bir otoban seyrinden sonra Filibe’ye vardım. Artık o eski ve sevimli arabalar göze çarpmıyordu. Filibe’de Old Town / Eski Şehir ve eteğindeki Kapana/Kapan denilen bölgede geçirdim zamanımı. Bu bölge bir nevi Beyoğlu; yeme, içme, eğlence, kültür, sanat ve sair yaşam alanları, zevkli mekânlarla dolu. Ama kalabalık mı, hayır, çok da kalabalık sayılmaz bana göre, hâlâ tenha ve bu güzel. :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*EmX0DcyzyQfKzU6M3Gcneg.png" /><figcaption>Old Town Plovdiv / Filibe</figcaption></figure><p>Tam da yukarıdaki fotoğraftaki yerde, motorun başında, bana motorumla ilgili sorular sorması üzerine tanıştığımız arkadaşımla, bir süre ayaküstü sohbetten sonra;</p><p>- Motorlar hakkında epey bilgin var, sen de motor kullanıyor musun, diye sorduğumda,</p><p>- Hayır, bisikletim vardı, yürümek için onu da sattım, dedi.</p><p>Yürüyerek dünyayı gezmeyi düşünüyor. Sırtında çantası ile dolaşıyor, cep telefonu kullanmıyor, sadece bir eposta hesabı var.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*IYYlBvDru6ygCe_lTKDCQA.png" /><figcaption>Old Town — Plovdiv / Filibe</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*-axvlUbcY91_Gu3vwB8W6A.png" /><figcaption>Old Town — Plovdiv / Filibe</figcaption></figure><p>Anladığım kadarı ile Filibe’de genç nüfus, pek çok öğrenci var. Filibe’ye “500 Leva Şehri” diyorlarmış, her şey (kira, maaş, vs) 500 Leva olduğu için. Filibe’de doğayı seven, dağlarda vakit geçirmekten mutlu olan, yollara koyulma hevesinde, iyi niyetli insanlarla tanıştım. Sohbetlerimiz karşılıklı ilham vericiydi. Bir dahaki sefere Rodop Dağları’nı görmeli, belki oraya doğru giden trene de binmeli. Bulgaristan dağlarının bin bir güzellik barındırdığını öğrenmiş bulunuyorum.</p><p>Balkanlarda gezerken Balkanların Balkanlar olduğunu, batı Avrupa’dan ne kadar farklı olduğunu, bizdeki Balkanlılığı, benzerliklerimizi görebiliyorsunuz. Filibe’deki sohbetlerimizde şu filmden haberdar oldum: The World is Big and the Salvation Lurks Around the Corner / Svetat e Golyam i Spasenie Debne Otvsyakade / Koca Dünyada Kurtuluş Pusuda. Filmin bir yerinde şöyle deniyordu: “<em>Balkanlar, Avrupa’nın bittiği ve bir daha hiç başlamadığı yer…”</em></p><p>Balkanlar güzel ya :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/262/1*aHjQq3Rn8Em3AEq6uygzww.png" /></figure><p>Sabah erkenden yine sevinçle yola koyuldum. Otoyola çıkmama konusunda hassasiyet gösterip, eski yolu takip ederek Topolovo, Komuniga üzerinden Kırdzali / Kırcaali’ye doğru sürmeye başladım. Bu yolun kaplaması, yükseklere tırmanana kadar yer yer bozuk. Ama sağ tarafta Doğu Rodop Dağları sol tarafta Trakya Ovası ile harika bir yol.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*vEUDqKLMFu-YC25hv5eGQw.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*mfcAI_3543Ph2lth8O5raA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*vBocg9_E3ADjDBq3PNk4NQ.png" /></figure><p>Bu yol beni, müthiş bir ayazda, sonbaharın hayranlık uyandıran renkleri ile bezeli yükseklere taşıdı:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*8GqxW6Np48L9wwo01XJrOw.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*P7N31voXslNQTwTg_3bMKg.png" /></figure><p>Yükseklerde yol kaplaması düzeldi. İnişe başladığımda her iki yanımın açıldığı ve rüzgârın sertleşmeye başladığı bir köyün (yanılmıyorsam Gabrovo) az ilerisinde bu teyzelerle karşılaştım:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*tzOrTwVDelU9r7kpnJoZwg.png" /></figure><p>İşte bu teyzelerden aldım balı! Kendi üretimleri. Nefis bir bal ve fiyatı inanılmaz ucuzdu. İki kavanoz aldım. Fiyat demişken bu tezgâhlarda Türk Lirası da geçiyor :) Teyzelerle biraz sohbet (Türkçe tabii ki) ettim, her bir teyzeden birer parça da olsa alış veriş ederek, kendi mahsulleri olan domates, biber, patlıcanları doldurdum bagajlarıma. Domatese bayıldım. Çekirdeklerini ekmek üzere saklıyorum.</p><p>Tepeleri aşıp, bozkırlaşan araziden Kardzali / Kırcaali’ye indim:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*qdEE3ur6JpJ6IpTPEf-9cw.png" /><figcaption>Kardzali / Kırcaali</figcaption></figure><p>Birçok Bulgar şehrinde olduğu gibi geniş caddeli ve geniş alana yayılmış yapılaşmalı bir şehir. Bu şehirde alçak yapılar ve düzenlilik bilhassa dikkatimi çekti.</p><p>Ben pek şehir dolaşmıyorum aslında, onun yerine şehirler, kasabalar, köyler arası yollarda, yolda olmayı seviyorum. Bunun için Kırcaali’de pek oyalanmadım. Bir kahve içip bir iki yol sorup sürmeye devam ettim. Aklıma bu civardaki tekkeler takılmıştı. Onları sordum ama pek cevap alamadım. Hatta bir taksici abi (Türkçe): <em>ya aslında biz taksiciyiz bilmemiz lazım, ayıp bize, </em>dedi. Hah işte, bu abi peynirlerini Türkiye’den alan abi. Kahve içerken internetten okuduğum yerel gazetelerden de faydalanarak bir ipucu buldum ve Momchilgrad / Mestanlı’ya doğru gaz açtım.</p><p>Sevimli bir kasaba… Bulgaristan’ın çoğu yerindeki temizlik burada daha bir gözüme çarptı. Mestanlı’nın içinden geçip kendimi yaylalarına doğru vurdum. Köyler arasında bir teke gibi sektim durdum ve gezimin en güzel etaplarından birini tecrübe etmiş oldum. Tatul yakınlarında antik bir pagan tapınağı olan Orfeus Tapınağı, tekkeler, köylülerle ayaküstü hoş sohbetler, seyrine doyum olmayan manzaralar, bir görünüp bir kaybolan ceylanlar, arazilerde geviş getirerek ve sükûnet içerisinde beni gözleyen büyükbaş hayvanlar… İnsanın ruhunu tazelemesi için harika yerler buralar. Kimi yerde sadece bir araba geçebilecek genişlikte olan köy yolları, doğal olarak, kimi kuru kim yaş her boy hayvan dışkısı ile dolu, dikkat!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*ziT2BdY2TbRynIW7iNbRAw.png" /><figcaption>Momchilgrad Highlands / Mestanlı Yaylaları</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*E_bOGJsRgElonu24bTIQ6Q.png" /><figcaption>Momchilgrad Highlands / Mestanlı Yaylaları</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*WYb1hkXK5aIW7rmWINu_Nw.png" /><figcaption>Momchilgrad Highlands / Mestanlı Yaylaları</figcaption></figure><p>Tatul (Orfeus Tapınağı):</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*JLJ2WRev1XLSd8aPMNsnFg.png" /><figcaption>Tatul — Orpheus Temple / Tapınağı</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*IZIJM-IYcvKrsnlhtOuVnA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*k8Cab2Vq-JYXhnHtHL8HGA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*zBEJiV62soAG1B9aN_-kKw.png" /><figcaption>Kazer Baba Türbesi</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*wsrWK9-IEosK5TN_vSJtBw.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*48tiFoVs3TuTE3o0KtrcCg.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*nSK1kujdH1RNVehVNXw6sg.png" /><figcaption>Elmalı Baba Tekkesi</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*RbXhU8bwRiZF7yQTsbFzLg.png" /><figcaption>Elmalı Baba Tekkesi</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*wLfhq9S4ioRCnJVHWAQsDA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*93XiCI7n35hjqD0qV3Fiew.png" /><figcaption>Tevazu</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*CWb-9EZEPAcvAzF91Ba81Q.png" /><figcaption>Elmalı Baba Türbesi</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*Uxhbg3kOUfhEA4HeQVjLOA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*RCzHfxuziq6nG9iuRXYagA.png" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/605/1*8eQMkN1l8yhuCgMdFR3bxQ.png" /></figure><p>Bazen, acaba daha araziye girer bir motorum mu olmalı diye düşünüyorum. Ama şimdilik Küheylan ile aramız iyi.</p><p>Bana sormuşlardı; <em>deli misin motor aldın</em>, diye. <em>Delirmemek için, </em>diye yanıtlamıştım. Yaylalarında iyice hafifledikten sonra Mestanlı’ya indim, karnımı doyurayım diye. Girdiğim yerde, <em>çorba var mı</em> diye sordum. <em>Fasulye çorbası var,</em> dediler. Bizim kuru fasulye yemeği imiş… Güzeldi.</p><p>Bu kadar güneye kadar inmişken melmekete dönüşü Alexandroupoli — İpsala üzerinden yapayım dedim. Aşağıya, Makaza’ya doğru sürmeye devam ettim. Varbitza nehrinin kıvrımları ve menderesleri arasından, kaymak gibi bir yoldan, kapıya vardım. Bulgaristan Yunanistan geçişinde tüm araçlara evrak kontrolü yapıyorlardı. Hani Şengendi yav! :) Benim de tüm evrakıma baktılar. Bulgar görevli ile Yunan görevli aynı konteynır içinde oturuyor, ben evrakı Bulgar görevliye veriyorum, o kontrolünü yapıyor, evrakı içerideki pencereden Yunan görevliye veriyor, o da kontrolünü yapıyor ve evrakı ondan teslim alıyorum. :)</p><p>Böylece Hellas topraklarına girmiş oldum. Nasıl olduysa bir süre telefonumdan kendiliğinden bir müzik yayımı oldu. Bu sürpriz pek hoştu :)</p><p>Sınırdan hemen sonra coğrafya ve iklim değişti gibi geldi. Bu algım, kadim yurtların seçilmesinde, belirlenmesinde, belirginleşmesinde, kültürlerin oluşmasında coğrafya, iklim gibi doğal unsurların etkisini düşündürdü. Bu düşüncelerle ve gülümseyerek, akşama doğru devam ettim.</p><p>Yanlış yol yoktur, yeni yol vardır.</p><p>Tekerinize taş değmesin!</p><p>:)</p><p>11.02.2017</p><p>Ali Küver</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6ad07428d2bd" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>