<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Aliyar Gunes on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Aliyar Gunes on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@aliyargunes?source=rss-5f2bb87de6ea------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*tDA4142DspDqyH8C</url>
            <title>Stories by Aliyar Gunes on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@aliyargunes?source=rss-5f2bb87de6ea------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 19:22:50 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@aliyargunes/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Peki Kim Öğreniyor?]]></title>
            <link>https://medium.com/softtechas/her-%C5%9Fey-%C3%A7%C3%B6z%C3%BCl%C3%BCrse-nas%C4%B1l-%C3%B6%C4%9Frenece%C4%9Fiz-9dcb48a55ae3?source=rss-5f2bb87de6ea------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9dcb48a55ae3</guid>
            <category><![CDATA[software-development]]></category>
            <category><![CDATA[artificial-intelligence]]></category>
            <category><![CDATA[knowledge-sharing]]></category>
            <category><![CDATA[programming]]></category>
            <category><![CDATA[future-of-technology]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aliyar Gunes]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 19 Nov 2026 22:21:05 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-20T10:54:09.104Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*61uitO70YLxlGrtE2jlvMw.png" /></figure><p>Yazdığınız kodu hiç kimse kullanmayacak olsa, yine de onu yazmaktan keyif alır mıydınız?</p><p>Bir de soruyu şöyle soralım.</p><p>Yapay zekaya yazdırdığınız ve belki tam olarak nasıl çalıştığını bile bilmediğiniz kodu başka binlerce yapay zeka kullanacak. Ama tek bir insan bile açıp okumayacak, yaptığınız işten yine de keyif alır mıydınız?</p><p>Bu iki soruya farklı cevap veriyorsanız, kod yazarken neye değer verdiğiniz hakkında bir şey yakalamış olabilirsiniz.</p><p>Kodu yapay zekaya yazdırmak güzel. Başka bir yazılımcının çözümünü okuyup “Bunu böyle yapmayı hiç düşünmemiştim” demekse ayrı bir keyif. Yapay zekâ ilkini kolaylaştırırken ikincisine pek yer bırakmıyor olabilir.</p><p>Belki keyif almak için mi problem çözüyoruz da denebilir, ama her durumda bu tür bir etkileşim insanın problem çözme ve bilgi üretme macerasında önemli bir tetikleyici.</p><h3><strong>Birbirinin adını bilmeden birlikte çalışan insanlar.</strong></h3><p>Stack Overflow’da uzak olmayan bir geçmişte birbirini tanımayan insanlar kod alışverişi yapar, hata mesajları paylaşır yazılan postlar altına kısa fonksiyonlar bırakırdı. Üçüncü kişiler de iki yıl sonra gelip o fonksiyonun hangi durumda bozulduğunu yazardı. Sayfayı açtığınızda çözümün nasıl geliştiğini görebilirdiniz. Hatta bazen en çok işinize yarayan kişi, kabul edilen cevaba itiraz eden kişi olurdu.</p><p>O çıkıntı yoruma bir noktada özgürlüğü veren taraf anonim olmasıydı. İki anonim yabancı arasında küçük bir bilgi alışverişi için tanışmak gerekmiyordu. Birimizin dün öğrendiği şey, diğerinin yarın bulabileceği bir yerde duruyordu.</p><p>Çoğumuz cevabı alıp sekmeyi kapatırdık. Her ziyaretin sonunda topluluğa katkı falan yapmazdık. Ama arada bir sıra bize gelirdi. Kullandığımız kütüphanenin sürümü değişmişti. Eski cevap artık çalışmıyordu. Altına tek cümle yazardık. “Yeni sürümde bu parametreyi de vermek gerekiyor.” Aylar sonra aynı hatayı aratan biri, bizim harcadığımız iki saati o cümle sayesinde kazanırdı.</p><h3><strong>Özel bir sohbetten geriye ne kalıyor?</strong></h3><p>Bugün aynı hata alındığında yapay zeka ile bir sohbet penceresi açılıyor. Kullanılan sürüm söyleniyor. İlk öneri çalışmazsa sonuç paylaşılıyor. Birkaç denemeden sonra eksik parametre yapay zeka tarafından bulunuyor. Bu, eski bir forum başlığında kendi sorunumuza benzeyen satırı aramaktan çok daha rahat.</p><p>Yalnız, küçük bir fark var. Eskiden çözümü bulduğum sayfaya düzeltmeyi de bırakabiliyordum. Bugün düzeltme benim sohbetimde kalabiliyor. Yarın aynı hatayı alan kişi, benim hangi öneriyi deneyip elediğimi göremiyor. En azından neden elediğimi bilmiyor. Model ona doğru cevabı verse bile arada yaşananları okuma fırsatı bulamıyor. Ben de bir başkasının benden daha iyi bir yolu nasıl bulduğunu hiç öğrenemeyebilirim. Belki ortak bir yazılımsal ihtiyacın oluşturacağı eli yüzü düzgün ürün, çözüm, çerçeve ve buna bağlı topluluk bu nedenle hiç doğamayacak oluyor.</p><p>İşin acı taraflarından biri de yeni çalışma düzenlerinde artık insan tarafından bilgi üretmeye fırsat vermeyen sonuca ulaşma beklentisi.</p><p>Hazır kod kullanmak yeni bir alışkanlık sayılmaz. Stack Overflow’dan aldığımız o satırları da biz yazmamıştık. Asıl değişim, kodun kimden kime geçtiğinde ya da geçemediğinde yaşanıyor.</p><h3>İnsan üretim zincirinin en dışında kaldıysa üretim nasıl ilerler?</h3><p>Eskiden bir insan yazıyor, başka bir insan okuyup kendi işine uyarlıyordu. Şimdi bir insan tarif ediyor, model yazıyor, insan gözden geçiriyor.</p><p>Bu zincirde okuyanın da zamanla bir model olması mümkün artık.</p><p>Böyle bir projede kod yalnızca yapay zekâlar arasında paylaşılabilir. Bir model fonksiyonu yazar. Diğeri test eder. Aylar sonra üçüncü bir model, aynı fonksiyonu başka bir hizmete uyarlar. Uygulamayı kullanan binlerce insan vardır. Fakat fonksiyonun neden o şekilde yazıldığını merak edip okuyan tek bir insan olmayabilir.</p><p>Bunun bir yönü gayet makul geliyor. Aynı veri dönüşümünü altıncı kez yazmak gibi özel bir zevkim yok. Ama sıra merak ettiğim bir probleme geldiğinde fikrim değişiyor. Bazen bir çözümü incelerken daha iyi bir soru buluyorum. Bazen de ancak kodu kendim yazmaya başlayınca ne istediğimi tam olarak anlıyorum. <strong>Her şey benim adıma çözülürse, başta sormayı akıl edemediğim o soruya nasıl ulaşacağım?</strong></p><p>En önemlisi bir kontrolcü olarak bu zincirde var olan insan artık nasıl düşünmesi gerektiğini de bilmeyen pasif özneye dönüştüğünde yapay zekayı var eden o ilerlemenin doğru yolda olduğundan da emin olamayabiliriz.</p><h3>İnsanlar artık bilginin üretilmesi konusunda deneyim kazanamayacak mı?</h3><p>Düşündüren ihtimal bu. Bilgiyle kurduğumuz ilişki giderek yalnızca tüketime dayanabilir. Merak ettiğimizde sorarız. Cevabı alır, kullanır ve devam ederiz. Bilgiyi üretme, sınama ve başkasının anlayacağı biçimde anlatma işi dışımızda yürür. İnsan katkısı bir soruyla başlayıp “Tamam, işimi gördü” cümlesiyle bitebilir.</p><p>Oysa bir şeyi anlatmaya çalışırken kendi eksiğimizi de görürüz. “Bende çalıştı” yazmak kolaydır. Tanımadığınız biri “Neden çalıştı?” diye sorunca durup yeniden bakarsınız. (Çünkü artık bu soru sorulmamakta, yapay zeka ile olan diyaloglarımız temelde “neden” temel sorusundan çok “yap” emir-komutası şeklinde)</p><p>Bazen cevabı yazan kişi, cevabı okuyan kadar şey öğrenir. Hazır bilgiye geçerken gözden kaçırabileceğimiz kazanımlardan biri de bu.</p><p><strong>Başlangıçtaki soruya benim cevabım hâlâ evet. </strong>Yazılan kodların nasıl çalıştıklarını kendi başıma görmek isterim. Ama yıllar önce bir forumda tanımadığım birinin bıraktığı iki satırdan da çok şey öğrendim. Sanırım problemler çözerken sevdiğim şeylerden biri, ara sıra o iki satırı bırakan anonim kişi olabilmek.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9dcb48a55ae3" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/softtechas/her-%C5%9Fey-%C3%A7%C3%B6z%C3%BCl%C3%BCrse-nas%C4%B1l-%C3%B6%C4%9Frenece%C4%9Fiz-9dcb48a55ae3">Peki Kim Öğreniyor?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/softtechas">Softtech</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Redis vs MongoDB vs Kafka: Aynı Problemi Çözmüyorlar (Ama Aynı Projeye Giriyorlar)]]></title>
            <link>https://medium.com/softtechas/redis-vs-mongodb-vs-kafka-ayn%C4%B1-problemi-%C3%A7%C3%B6zm%C3%BCyorlar-ama-ayn%C4%B1-projeye-giriyorlar-407e86810740?source=rss-5f2bb87de6ea------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/407e86810740</guid>
            <category><![CDATA[redis]]></category>
            <category><![CDATA[random-access]]></category>
            <category><![CDATA[apache-kafka]]></category>
            <category><![CDATA[mongodb]]></category>
            <category><![CDATA[big-o-notation]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aliyar Gunes]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 13:18:07 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-24T06:59:54.493Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Giriş</h3><p>Modern sunucu tarafı (backend) dünyasında bazı teknolojiler vardır ki, adı geçtiğinde ekip içinde kısa bir sessizlik olur ve ardından klasik soru gelir:</p><p>“Bunlardan hangisini seçmeliyiz?”</p><p>Redis, MongoDB ve Kafka tam olarak bu kategoride.</p><p>Ama burada kritik bir yanlış anlaşılma var: Bu üç teknoloji birbirinin alternatifi değil.</p><p>Aksine, farklı problemleri çözen, birlikte kullanıldığında anlam kazanan araçlardır.</p><p>Bu yazı bir “araç seçme rehberi” değil, yanlış aracı seçmenin neden pahalı olduğunu ve doğru kombinasyonun neden hayat kurtardığını anlatır.</p><h3>Temel Perspektif: Erişim Deseni Her Şeydir</h3><p>Çoğu mimari tartışma şu hatayla başlar:</p><p>“Mongo mu kullansak, Redis mi?”</p><p>Bu soru aslında şuna dönüşmeli:</p><p>“Benim veriye erişim şeklim ne?”</p><p>Çünkü:</p><p>- Redis → anahtar temelli erişim için optimize edilmiştir</p><p>- MongoDB → sorgu + dizin dünyasıdır</p><p>- Kafka → zaman sıralı olay akışıdır</p><p>Aynı problemi çözmezler. Aynı cümlede geçmeleri bu yüzden yanıltıcıdır.</p><h3>Örnek Olay #1 — Her Şeyi Redis’e Basmak</h3><p>Senaryo:</p><p>Bir ekip performans problemi yaşıyor.</p><p>Redis devreye giriyor.</p><p>Her şey hızlanıyor.</p><p>Sonra biri şu cümleyi kuruyor:</p><p>“Madem bu kadar hızlı, o zaman her şeyi Redis’te tutalım.”</p><p>İşte kırılma noktası burada.</p><p>İlk haftalar:</p><p>- Sistem inanılmaz hızlı</p><p>Bir süre sonra:</p><p>- RAM dolmaya başlar</p><p>- Veri tahliyesi (eviction) devreye girer</p><p>- Bazı veriler “garip şekilde” kaybolur</p><p>Ve klasik soru gelir:</p><p>“Bu veri neden yok?”</p><p>Cevap:</p><p>Çünkü Redis asıl veri saklama yeri olarak tasarlanmamıştır.</p><p>Doğru yaklaşım:</p><p>- Redis → önbellek</p><p>- MongoDB → gerçek veri kaynağı</p><p>Redis hız için vardır, asıl veri için değil.</p><h3>Örnek Olay #2 — Kafka’dan Sorgu Atmak</h3><p>Senaryo:</p><p>Kafka zaten var.</p><p>Olaylar akıyor.</p><p>Bir ihtiyaç doğuyor:</p><p>“user:123&#39;ü getirelim.”</p><p>Ve biri şöyle der:</p><p>“Kafka’da var zaten.”</p><p>Teknik olarak doğru.</p><p>Pratikte felaket.</p><p>Çünkü Kafka:</p><p>- sorgu motoru değildir</p><p>- dizin içermez</p><p>- rastgele erişim için optimize edilmemiştir</p><p>Sonuç:</p><p>- tüm olay kayıtları taranır</p><p>- gecikme artar</p><p>- sistem yavaşlar</p><p>Doğru kullanım:</p><p>Kafka → olay omurgası</p><p>MongoDB → sorgu katmanı</p><h3>Örnek Olay #3 — Önbellek Kullanmayı Reddetmek</h3><p>Senaryo:</p><p>MongoDB kullanılıyor.</p><p>Dizinler düzgün.</p><p>Sistem çalışıyor.</p><p>Ekip:</p><p>“Önbelleğe gerek yok, Mongo yeterince hızlı.”</p><p>Production:</p><p>- aynı sorgu binlerce kez çalışır</p><p>- disk girdi/çıktısı artar</p><p>- gecikme dalgalanır</p><p>Mongo hızlıdır.</p><p>Ama tekrar eden sorgu her zaman maliyetlidir.</p><p>Çözüm:</p><p>Redis ile sık erişilen veri önbelleğe almak</p><p>Önbellek eklemek çoğu zaman performans optimizasyonu değil, mimari gerekliliktir.</p><h3>Örnek Olay #4 — <strong>Olay Kaydı Yaklaşımı -</strong> Event Sourcing (Kafka’nın Parladığı Yer)</h3><p>Bazı sistemler vardır ki, geçmiş sadece geçmiş değildir.</p><p>Fintech, denetim sistemleri, dolandırıcılık saptama gibi alanlarda:</p><p>- “Ne oldu?” sorusu kadar</p><p>- “Nasıl oldu?” sorusu da önemlidir</p><p>Kafka burada devreye girer:</p><p>- tüm olaylar saklanır</p><p>- istenirse yeniden oynatılır</p><p>- sistem yeniden inşa edilebilir</p><p>Bu noktada Kafka bir kuyruk değil, bir zaman makinesidir.</p><h3>Performans: Big-O Gerçek Hayatta Neden Yetmez?</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6TLIQ70OVAeuxicHXTDCWw.png" /></figure><p>Teoride:</p><p>- Redis → O(1)</p><p>- MongoDB → O(log n)</p><p>- Kafka → O(1)-benzeri</p><p>Ama üretim ortamında:</p><p>- ağ gecikmeleri</p><p>- serileştirme maliyeti</p><p>- veri boyutu</p><p>- disk vs RAM</p><p>çoğu zaman Big-O’dan daha önemlidir.</p><p>Gerçek dünya performansı, teorik analizden daha karmaşıktır.</p><h3>Gerçek Dünya: Hibrit Mimari</h3><p>Modern sistemlerin çoğu şu yapıya evrilir:</p><p>- Kafka → olay omurgası</p><p>- MongoDB → sorgulanabilir durum</p><p>- Redis → ön bellek</p><p>Bu ayrım şunu sağlar:</p><p>- düşük gecikme</p><p>- yüksek esneklik</p><p>- daha sade sorumluluklar</p><p>Her araç kendi işini yapar.</p><h3>Sonuç</h3><p>Doğru soru:</p><p>“Ben hangi aracı seçmeliyim?” değil</p><p>“Ben veriye nasıl erişiyorum?”</p><p>Özet:</p><p>- Tek anahtar erişimi → Redis</p><p>- Sorgu + Kalıcılık → MongoDB</p><p>- Olay Akışı → Kafka</p><p>Yanlış araç seçimi:</p><p>- pahalıdır</p><p>- karmaşıktır</p><p>- ayıklanması zordur</p><p>Doğru araç seçimi:</p><p>- basittir</p><p>- öngörülebilirdir</p><p>- sürdürülebilirdir</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=407e86810740" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/softtechas/redis-vs-mongodb-vs-kafka-ayn%C4%B1-problemi-%C3%A7%C3%B6zm%C3%BCyorlar-ama-ayn%C4%B1-projeye-giriyorlar-407e86810740">Redis vs MongoDB vs Kafka: Aynı Problemi Çözmüyorlar (Ama Aynı Projeye Giriyorlar)</a> was originally published in <a href="https://medium.com/softtechas">Softtech</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>