<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Leyla Aliyeva on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Leyla Aliyeva on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@aliyeva.leyla?source=rss-de90ef873fd5------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*TtLGnXEXpPtN8VvB4Y2HdA.jpeg</url>
            <title>Stories by Leyla Aliyeva on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@aliyeva.leyla?source=rss-de90ef873fd5------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 04:10:18 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@aliyeva.leyla/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Metadata data idarə edilməsinin əsas komponenti kimi]]></title>
            <link>https://medium.com/abb-data-portal/metadata-data-idar%C9%99-edilm%C9%99sinin-%C9%99sas-komponenti-kimi-3d0408d2f3c5?source=rss-de90ef873fd5------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/3d0408d2f3c5</guid>
            <category><![CDATA[data-governance]]></category>
            <category><![CDATA[metadata]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Leyla Aliyeva]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 12 May 2025 06:43:34 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-05-12T06:43:34.284Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CosGo4umUl1XaxKewVvTpQ.jpeg" /></figure><p>Bu məqalədə <a href="https://medium.com/abb-data-portal/m%C9%99lumatlar%C4%B1n-idar%C9%99-edilm%C9%99si-prosesinin-qurulmas%C4%B1-c8cb64bdc6b3">datanın idarə edilməsi üzrə əsas komponentlərdən</a> olan metadata haqqında məlumat verəcəyik. Bu gün data-yönümlü şirkətlərdə hər saniyə böyük həcmdə data toplanılır. Həmin datalar isə öz növbəsində başa düşülən, etibarlı, və izlənilən olduqda dəyərli olur. Metadata haqqında bəhs edəcəyim bu məqaləyə, ilkin olaraq “Metadata nədir?” sualına cavab verməklə başlayacam.</p><p><strong>Metadata nədir? </strong>Metadata data haqqında məlumatdır. Datanın axtarışını, anlaşılmasını, oxunaqlılığını təmin edərək istifadəsini asanlaşdıran izahedici təsvirdir metadata. Məsələn, müştəri məlumatları — şəxsiyyət vəsiqəsinin nömrəsi, FİN-i və s. kimi datalar cədvəldə müxtəlif sütun adları ilə saxlanıla bilər. Bu sütun adları isə datadan istifadə edən üçün (digər texniki və ya biznes struktur əməkdaşları üçün) anlaşılan olmaya bilər. Əgər cədvəldə bu sütun adlarının təsviri aydın və oxunaqlı şəkildə əlavə olunarsa, datanın təhlili, istifadəsi və s. prosesləri daha uğurlu olacaqdır.</p><p>Metadata müxtəlif kateqoriyalara bölünür. Ən yaxşı təcrübələrdə, o cümlədən ABB-də istifadə olunan metadata kateqoriyaları aşağıdakılardır:</p><ul><li>Struktur Metadata — məlumatlarin bir-biri ilə necə əlaqəli olduğunu göstərir. Nümunə olaraq, verilənlər bazasında cədvəllərin təsvirini, sütunların data tiplərini və s. göstərmək olar.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/536/1*bRjF30z7hm-48nckSRc-jw.png" /></figure><ul><li>Biznes Metadata — Datanın biznes sahəsində nə mənaya gəldiyini izah edir. İstifadəçilər üçün datanın məqsədini və istifadəsini başa düşməyə kömək edir. Nümunə olaraq, “Müştəri statusu”-nun Aktiv və ya Aktiv olmayan kimi göstərilməsi, DTİ əmsalı elementinin hesablanması, məsul şöbə adı və s. göstərmək olar.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*cUwBma7E6PS8toQ2fFANjA.png" /></figure><ul><li>Təsviri Metadata — Datanın sahibi, adı və tərkibi haqqında məlumat verir. Nümunə olaraq, müştərini identifikasiya edən data, həmin müştəriyə aid olan hesab növü, hesab balansı, valyuta və s. tipli datanı göstərmək olar.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1009/1*DiYmLuKPmAVOSKgwc8arrg.png" /></figure><ul><li>İnzibati Metadata — Lisenziyalaşdırma və idarəetmə məlumatlarını əhatə edir. Nümunə olaraq, datanın saxlanma müddəti, şifrələnmə metodları və məxfilik qaydaları, datanın son yenilənmə tarixi və s. göstərmək olar.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1009/1*abXjwpynrCM0dquKcj5o9w.png" /></figure><p>Metadata üçün ən yaxşı və əsas təcrübələri araşdırarkən metadatanın effektiv idarə olunması üçün aşağıdakılar müvafiq ardıcıllıqla icra edilməlidir:</p><p>· İstifadəçi tələbləri və praktik istifadə halları nəzərə alınaraq prioritetlər müəyyən edilməli</p><p>· Strukturlar arasında koordinasiyalı əməkdaşlıq təmin edilərək vahid idarəetmə sistemi qurulmalı</p><p>· Tanınmış standartlara əsaslanan ümumi təsnifat sxemi yaradılmalı</p><p>· Təşkilat daxilində metadatanın əhəmiyyəti geniş şəkildə izah edilməli</p><p>· Standartların ardıcıl izlənməsi və tətbiqi davamlı olaraq təmin edilməli.</p><p>Metadata müasir təşkilatlar üçün kritik bir alətdir və məlumatların effektiv istifadəsini təmin edir.</p><p><strong>Metadatanı hesabatlarla necə əlaqələndirmək olar?</strong> Metadata, hesabatların məntiqi, datanın haradan gəldiyi, istifadə olunan cədvəllər, kim və ya hansı struktur tərəfindən sifariş olunması haqqında məlumatlardır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1009/1*jjSe2VWIM1r9Am1myUciiA.png" /></figure><p><strong>Metadatanın Süni İntellektlə bağlı layihələrə təsiri nədir?</strong> Strukturlaşdırılmış, keyfiyyətli metadata olmadığı halda Generativ Süni İntellekt (GenAI) modelləri, yəni şəkil, səs, mətn, və digər yaradıcı məzmunlar istehsal edən AI modellərinin nəticəsinin dəqiqlik dərəcəsi (accuracy rate) aşağı olacaq. Nəzərə alsaq ki, qeyd olunan modellər böyük həcmli data ilə öyrədilir, yəni cədvəllərdəki sütun adlandırmaları dəqiq olmadığından və ya hesablanmış sütunların necə hesablandığının təsviri olmadan nəticənin gözlənilən keyfiyyətdə olmağı mümkün olmayacaq.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1009/1*BDhYN08bptKmMj8gJs6gNw.png" /></figure><p>Bankımızda GenAI tətbiq etməklə, hazırlanmış SQL Virtual Assistant məhsulu, biznes strukturları üçün verilənlər bazasında saxlanılan datadan effektiv istifadə etməyə imkan verir. Metadatanın sorğunun nəticəsinə necə təsir etdiyini aşağıdakı nümunələrdə görə bilərik:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1009/1*RI-VXduPjxa8ZRPxOaoZBA.png" /></figure><p>Nəticələrdən də göründüyü kimi, sütunların metadatasının mövcud olub-olmaması assistentin cavabına təsir edir. Beləliklə, metadata əsaslı SQL Virtual Assistant kimi məhsullar bank sektorunda dataya çıxışı asanlaşdırır, iş prosesini optimallaşdırır.</p><p>Datayönümlü dünyaya doğru irəlilədikcə, effektiv metadata idarəçiliyi tətbiq edən müəssisələr, data aktivlərindən maksimum fayda əldə edə biləcəklər. Bu yanaşma, şəffaflığı təmin etməklə yanaşı, innovasiya və rəqabət üstünlüyü üçün möhkəm baza yaradır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=3d0408d2f3c5" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/abb-data-portal/metadata-data-idar%C9%99-edilm%C9%99sinin-%C9%99sas-komponenti-kimi-3d0408d2f3c5">Metadata data idarə edilməsinin əsas komponenti kimi</a> was originally published in <a href="https://medium.com/abb-data-portal">ABB Data Portal</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>