<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Alp Eren Akgeyik on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Alp Eren Akgeyik on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@alperenakgeyik?source=rss-3c0ff1d5632d------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*DWt2JeF3pfIiPtPLYfCPuA@2x.jpeg</url>
            <title>Stories by Alp Eren Akgeyik on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@alperenakgeyik?source=rss-3c0ff1d5632d------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 17:36:57 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@alperenakgeyik/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[PECTRA GÜNCELLEMESİ]]></title>
            <link>https://medium.com/ytublockchain/pectra-g%C3%BCncellemesi%CC%87-37e6902b9a57?source=rss-3c0ff1d5632d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/37e6902b9a57</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Alp Eren Akgeyik]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 19 May 2025 17:30:45 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-05-19T17:30:45.770Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*75PAlJ8jT7ESTMcUyfPEoA.png" /></figure><h3><strong>GENEL BAKIŞ</strong></h3><p>Ethereum’un blok zincir dünyasında üstlendiği inovatif ve öncü rolü aşikârdır. Geliştirdiği çözümlerle sektöre yön vermeye devam ediyor. Çeşitli L1 projelerine “Ethereum Killer” (Ethereum Katili) terimini kullanıldığını illaki duymuşsunuzdur. Bu terim, Ethereum’un sektördeki devliğini ve sürekli olarak sektördeki konumu diğer Layer-1 projeleri tarafından tehdit altında olduğu vurgulanmaktadır. Ethereum 2015 yılında piyasaya sürülmesinden bu yana ilk günden beri sürekli ağ güncellemeleriyle blokchain ekosisteminde yenilikçi ve öncü bir rolü üstleniyor. Bu güncellemeler, Ethereum Geliştirme Önerileri (EIP’ler) aracılığıyla uygulanarak,Ethereum ve blokchain ekosisteminin zayıf yönlerini sürekli olarak iyileştirmek amaçlanıyor. Ethereum Pectra yükseltmesi, 2025 yılı ilk yarısında planlanmış olup, ağın önemli teknik iyileştirmelerle güncellenmesini sağlayacaktır. Bu yükseltme, Prague ve Electra güncellemelerini birleştirerek Ethereum’un hem yürütme hem de konsensüs katmanlarını optimize etmeyi amaçlamaktadır. Bu makalede, Pectra’nın sunduğu teknik avantajlar ve Ethereum ekosisteminin diğer Layer-1 blokzincirleriyle rekabeti arttırmak için geliştirilen EIP’leri ve detaylarını konu alacağız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*hXnvjtMrP97d2GX9N3G16g.png" /></figure><h3><strong>EIP-2537</strong></h3><p>Ethereum ağına <strong>BLS12–381</strong> eliptik eğrisi üzerinde kriptografik işlemler yapabilmek için yeni bir ön derleme (precompile) eklenmesini öneren bir geliştirme önerisidir. Bu öneri, özellikle <strong>BLS imzaları</strong> (Boneh-Lynn-Shacham) ve <strong>sıfır bilgi ispatları</strong> (Zero-Knowledge Proofs, ZKP’ler) gibi modern kriptografik uygulamaların Ethereum’da daha verimli ve güvenli bir şekilde çalıştırılmasını hedefliyor.</p><h4><strong>Neden EIP-2537?</strong></h4><p>Ethereum şu anda <strong>BN254 </strong>eliptik eğrisini kullanıyor. Ancak bu eğri, yalnızca <strong>80 bit güvenlik</strong> seviyesi sunar ve modern kriptografik uygulamalar için yetersiz kalmaktadır. Özellikle <strong>toplu imzalar</strong> (aggregate signatures), <strong>sıfır bilgi ispatları</strong> ve <strong>zincirler arası iletişim protokolleri</strong> gibi alanlarda daha yüksek güvenlik seviyelerine ihtiyaç duyulmaktadır. <strong>BLS12–381 eğrisi, 120 bit güvenlik seviyesi sunarak bu ihtiyacı karşılar.</strong> Ayrıca, bu eğri blok zincir ekosisteminde giderek daha fazla benimsenmektedir. Ancak, BLS12–381 işlemleri Ethereum Sanal Makinesi (EVM) üzerinde doğrudan uygulandığında <strong>yüksek gaz maliyetleri</strong> ve <strong>hesaplama karmaşıklığı</strong> ortaya çıkar. Bu nedenle, bu işlemleri optimize etmek ve gaz maliyetlerini düşürmek için bir <strong>ön derleme</strong> gereklidir.</p><h4><strong>EIP-2537 Ne Öneriyor?</strong></h4><p>EIP-2537, Ethereum’a <strong>BLS12–381</strong> <strong>eğrisi</strong> üzerinde çeşitli kriptografik işlemler gerçekleştirmek için <strong>yedi yeni ön derleme adresi eklenmesini</strong> öneriyor. Bu ön derlemeler, aşağıdaki işlemleri destekleyecek:</p><p><strong>1. G1 ve G2 Operasyonları:</strong> G1 (temel asal alan üzerinde) ve G2 (ikinci dereceden genişletme alanı üzerinde) grupları için nokta toplama ve çoklu skaler çarpım işlemleri.</p><p><strong>2. Eşleştirme (Pairing) Kontrolleri:</strong> G1 ve G2 noktaları arasındaki ilişkileri doğrulayarak kriptografik ispatları onaylar. Bu, özellikle <strong>sıfır bilgi ispatları </strong>ve<strong> toplu imza doğrulama</strong> için kritiktir.</p><p><strong>3. Alan-Eğri Eşleme (Field-to-Curve Mapping): </strong>Standart 32 baytlık mesajların veya karma değerlerinin eliptik eğri üzerindeki noktalara eşlenmesini sağlar. Bu, imza şemaları için önemlidir.</p><p><strong>4. Gaz Optimizasyonu:</strong> Her bir işlem için belirli gaz maliyetleri tanımlanmıştır. Özellikle Pippenger algoritması gibi yöntemler kullanılarak çoklu skaler çarpım işlemleri için gaz maliyetleri optimize edilmiştir.</p><h4><strong>EIP-2537’nin Faydaları</strong></h4><p>BLS12–381, BN254&#39;e kıyasla 120 bit güvenlik seviyesi sunarak daha yüksek güvenlik sağlar. Ön derlemeler sayesinde işlemler daha düşük gaz maliyetleriyle gerçekleştirilebilir, bu da gaz verimliliğini artırır. zkSNARK’lar, Validity Rollups, Optimistic Rollups, Plasma, DAO’lar ve zincirler arası iletişim protokolleri gibi modern kriptografik uygulamalar için kullanımını kolaylaştırır. Ayrıca, BLS imzaları birden fazla imzanın tek bir imzada toplanmasına ve verimli bir şekilde doğrulanmasına olanak tanıyarak toplu imza doğrulamada avantaj sağlar.</p><h4><strong>Güvenlik Etkileri ve Riskler</strong></h4><p>BLS12–381 kullanımında güvenlik riskleri arasında hatalı girdilerden kaynaklanan geçersiz alan elemanları veya nokta kodlamalarının beklenmeyen davranışlara yol açması ve yanlış uygulanmış ya da yanlış fiyatlandırılmış karmaşık işlemlerin ağ üzerinde hizmet reddi (DoS) saldırılarına sebep olabilmesi yer alır. Bu riskleri azaltmak için geçersiz girdilerin işlenmesine yönelik net hata işleme kuralları belirlenmiş ve her işlemin hesaplama maliyetini doğru şekilde yansıtan gaz fiyatlandırması uygulanmıştır.</p><h4><strong>Sonuç</strong></h4><p>EIP-2537, Ethereum’un modern kriptografik uygulamaları destekleme yeteneğini önemli ölçüde artıracak bir öneridir. BLS12–381 eğrisinin Ethereum’a entegre edilmesi, <strong>daha yüksek güvenlik, daha düşük gaz maliyetleri </strong>ve<strong> daha geniş kullanım alanları </strong>sağlayacaktır. Bu öneri, özellikle protokol geliştiricileri, <strong>zkSNARK kullanıcıları </strong>ve<strong> toplu imza sistemleri</strong> için büyük bir avantaj sunmaktadır.</p><h3><strong>EIP-2935</strong></h3><p>EIP-2935, Ethereum’un durumunda son 8.191 geçmiş blok hash’ini bir sistem sözleşmesi aracılığıyla saklamayı öneren bir tekliftir. Bu güncelleme, Ethereum’un geleceği için kritik bir zorluğu ele almayı hedefliyor: <strong>durumsuz istemcilere (stateless clients) geçiş</strong>. Şu anda Ethereum, istemcilerin son blok hash’lerine erişimi sürdürmesine güveniyor. Ancak bu yaklaşım, özellikle düğümler üzerindeki depolama ve hesaplama yükünü en aza indirmeyi hedefleyen durumsuz istemcilerle birlikte geleceğe dönük değil. EIP-2935, blok hash’lerini doğrudan duruma yerleştirerek bu sorunu çözmeyi ve durumsuz mimariye geçişi desteklemeyi amaçlıyor.</p><p>Ethereum, büyüdükçe daha karmaşık hale geliyor ve bu durum, sıradan bilgisayarların ağı çalıştırmasını zorlaştırıyor. Bu sorunu çözmek için <strong>durumsuz istemciler (stateless clients)</strong> öneriliyor.</p><h3>Durumsuz İstemciler Nedir?</h3><p>Durumsuz istemciler, tüm veritabanını saklamadan işlemleri doğrulayan ve kanıtlar (proofs) kullanarak işlemlerin geçerliliğini kontrol eden sistemlerdir; bu sayede daha az veri işleyerek hızlı ve verimli çalışırlar. Bu sistemler, daha hızlı işlemler, daha az donanım ihtiyacı ve mobil cihazlar için uygunluk gibi avantajlar sunarken, kanıtların boyutlarını küçük tutmak ve kullanıcıları bu kanıtları oluşturmaya teşvik etmek gibi zorluklarla da karşı karşıyadır. Eğer bu zorluklar aşılırsa, Ethereum daha hızlı, erişilebilir ve verimli hale gelebilir, böylece daha fazla insanın katılımına olanak tanır.</p><h4><strong>EIP-2935&#39;in Temel Özellikleri ve Faydaları</strong></h4><p><strong>Durumsuz İstemciler için Destek:</strong> Durumsuz istemciler, geçmiş blok verilerine erişimden yoksundur. Bu teklif, blok hash’lerini durumda saklayarak durumsuz istemcilerin bu verilere erişimini kolaylaştırır.</p><p><strong>BLOCKHASH Opcode’unun Genişletilmesi:</strong> Şu anda BLOCKHASH opcode’u, son 256 bloğun hash’lerini alıyor. EIP-2935, bu yeteneği 8.192 bloğa genişleterek geçmiş blokların doğrulanması için daha geniş bir aralık sunar.</p><p><strong>Hafif İstemciler için Geliştirilmiş Senkronizasyon:</strong> Blok hash’lerinin duruma entegre edilmesiyle, hafif istemciler ağın geçmişiyle tam senkronizasyon gerektirmeden temel verilere daha kolay erişebilir.</p><p><strong>Verkle Trie’ler için Temel:</strong> Bu teklif, tamamen durumsuz bir Ethereum ağına ulaşmak için kritik bir adım olan Verkle Trie’lerin uygulanmasının temelini atar.</p><h4><strong>Potansiyel Riskler:</strong></h4><p><strong>Dal Zehirlenme Saldırıları:</strong> Saldırganlar, küçük miktarlarda ETH’yi “sıcak” yollara serperek depolamayı manipüle etmeye çalışabilir. Ancak bu tür saldırıların maliyeti caydırıcıdır.</p><p><strong>Sistem Sözleşmesi Zafiyetleri:</strong> Geçmiş sözleşmesinin uygulamasındaki hatalar, güvenilirliğini etkileyebilir.</p><p><strong>Azaltma Önlemleri:</strong></p><ul><li>Geçmiş sözleşmesinin katı doğrulama ve testlerden geçirilmesi.</li><li>Sözleşme, iyi tanımlanmış ve sınırlı bir kapsamda çalışır, bu da karmaşıklığı ve riski azaltır.</li><li>Önerilen halka tamponun boyutu ve yapısı, üzerine yazma veya doygunlukla ilgili sorunları hafifletir.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*6_IoF2VMXW6YT48Ch7wTAw.png" /></figure><h4><strong>Sonuç</strong></h4><p>EIP-2935, Ethereum’un durumsuz mimariye geçişini desteklemek ve geçmiş blok verilerine erişimi kolaylaştırmak için önemli bir adımı temsil ediyor. Bu teklif, özellikle düğüm operatörleri ve hafif istemciler için büyük faydalar sunarken, Ethereum’un gelecekteki ölçeklenebilirliği ve verimliliği için de kritik bir rol oynuyor. Teklifin uygulanması nispeten basit olsa da, blok doğrulama mantığında ayarlamalar gerektiriyor ve Prag güncellemesine (Pectra’nın bir parçası) dahil edilmesi, diğer EIP’lerin karmaşıklığına bağlı olacak.</p><h3>EIP-<strong>6110</strong></h3><p>EIP-6110, Ethereum üzerinde doğrulayıcı (validator) depozitlerinin yönetiminde önemli bir değişiklik önermektedir. Bu işlevin konsensüs katmanından (consensus layer) yürütme katmanına (execution layer) taşınmasıyla, bu öneri protokolü basitleştirmeyi, güvenliğini ve verimliliğini artırmayı hedeflemektedir.</p><p>Doğrulayıcılar, Ethereum ekosisteminde temel bir role sahiptir. İşlemleri doğrulamak, ağın durumunu korumak ve blok ile P2P (peer-to-peer) mesaj yayılımına katılarak zincirin güvenilirliğini sağlamakla sorumludurlar. Daha az bilinen ancak kritik bir işlevleri de, yeni doğrulayıcıların ağa katılmasını sağlayan depozit işlemlerini doğrulamaktır.</p><p>Ancak bu süreç bazı zorluklar barındırmaktadır. Ethereum’un merkeziyetsizleşmesini sürdürmesini engelleyen iki önemli sınırlama şunlardır:</p><ol><li><strong>P2P mesajlaşmanın karmaşıklığı</strong>: Doğrulayıcı sayısı arttıkça P2P trafiği de artar, bu da iletişimi karmaşık hale getirir ve darboğazlara neden olur.</li><li><strong>Durum ve geçmiş büyümesi</strong>: Depozit doğrulama, blok alanı kullanımını artırarak doğrulayıcı düğümü çalıştırmak için gereken donanım ve yazılım gereksinimlerini yükseltir.</li></ol><p>EIP-6110, doğrulayıcı depozitlerini yönetmek için protokol entegre bir mekanizma önererek P2P anket sürecine olan ihtiyacı ortadan kaldırır. Bu işlevselliği doğrudan yürütme katmanına entegre ederek, ağ operasyonlarını önemli ölçüde basitleştirir. Temel faydaları şunlardır:</p><ul><li><strong>İşlem gecikmelerinin azaltılması</strong>: Şu anda bir depozit işleminin doğrulanması çeşitli gecikmeler ve dağıtılmış konsensüs nedeniyle 12 saate kadar sürebilmektedir. EIP-6110 ile bir işlem, bir epoch sona erdiğinde nihai hale gelir ve kullanılabilir hale gelir.</li><li><strong>Daha düşük P2P trafiği</strong>: Doğrulayıcıların depozit anlık görüntülerini dağıtma gereksinimini ortadan kaldırarak, ağ trafiğini azaltır ve bir düğüm çalıştırmak için gereken minimum donanım özelliklerini düşürür.</li><li><strong>Gelişmiş güvenlik</strong>: Entegre mekanizma, kötü niyetli bir çoğunluğun yanlış depozitleri doğrulama riskini ortadan kaldırır. Garanti doğrudan protokole kodlanır, bu da ağın dayanıklılığını güçlendirir.</li></ul><p>Bu güncelleme, teknik ve operasyonel talepleri azaltarak doğrulayıcı deneyimini büyük ölçüde basitleştirir. Depozit yönetimini optimize ederek, EIP-6110 ağ için önemli bir ilerlemeyi temsil eder. Bu öneri, ekosisteminin büyüyen ihtiyaçlarını karşılarken yüksek düzeyde merkeziyetsizlik ve verimliliği koruyabilen daha sağlam bir Ethereum vizyonuyla uyumludur.</p><h3><strong>EIP-7002</strong></h3><p>EIP-7002, Ethereum validatörlerin, yürütme katmanına (execution layer) bağlı çekilme kimlik bilgilerini (withdrawal credentials) kullanarak bakiyelerini veya ödüllerini tamamen çekme (full exit) veya kısmen çekme (partial withdrawal) işlemlerini tetikleyebilmelerine olanak tanıyan bir mekanizma önermektedir. Bu değişiklik, mevcut sistemin kısıtlamalarını gidermeyi ve doğrulayıcılara daha fazla esneklik ve kontrol sağlamayı amaçlamaktadır.</p><h4><strong>Mevcut Sistemin Kısıtlamaları ve EIP-7002&#39;nin Gerekliliği</strong></h4><p>Ethereum’da her doğrulayıcının iki farklı anahtara sahip olması gerekmektedir:</p><p><strong>Aktif Anahtar (Active Key):</strong> BLS türünde bir anahtardır. Bu anahtar, mesajları imzalamak ve doğrulayıcının birincil görevlerini yerine getirmek için kullanılır.</p><p><strong>Pasif Anahtar (Passive Key):</strong> BLS veya ECDSA türünde olabilen bir anahtardır ve “çekilme kimlik bilgileri” (withdrawal credentials) olarak da bilinir. Bu anahtarın temel işlevi, doğrulayıcının stake edilmiş ETH’sinin sahipliğini ve çekilme işlemlerini yönetmektir.</p><p>Mevcut sistemde, yalnızca aktif anahtar çekilme veya çıkış işlemlerini başlatabilir. Bu tasarım, doğrulayıcının her zaman tek bir varlık tarafından yönetildiği varsayımına dayanır. Ancak bu varsayım, giderek gerçeklikle uyumsuz hale gelmektedir. Özellikle liquid stake (likit stake) protokollerinin, restaking (yeniden stake etme) hizmetlerinin ve düğüm işleten servislerin yükselişiyle birlikte, aktif ve pasif anahtarlar arasındaki ilişki daha karmaşık hale gelmiştir. Bu yapılandırmalarda, aktif anahtar genellikle bir akıllı sözleşme (smart contract) veya üçüncü bir taraf tarafından yönetilir. Bu durum, pasif anahtarın sahibinin ödülleri çekmesini veya bakiyelerini bağımsız olarak yönetmesini engeller.</p><p>Bu dengesizlik, <strong>asil-vekil problemi</strong> (principal-agent problem) olarak bilinen bir soruna yol açar. Bu problemde, çekilme kimlik bilgilerine sahip olan kişi (asil), kritik eylemleri gerçekleştirmek için üçüncü bir taraf operatöre (vekil) bağımlı hale gelir. Örneğin:</p><ul><li>Çekilme kimlik bilgilerine sahip olan kişi, aktif anahtarlar başka bir varlık tarafından yönetiliyorsa, stake edilmiş ETH’ler üzerinde kontrol sahibi olamayabilir.</li><li>Kaybolan veya ele geçirilen aktif anahtarlar, fonlara erişilememesine neden olabilir.</li></ul><p>EIP-7002, bu sorunu çözmek için çekilme kimlik bilgilerine (pasif anahtar) sahip olan kişinin, <strong>çıkış mesajları</strong> (exit messages) aracılığıyla stake edilmiş ETH bakiyelerini bağımsız ve güvenli bir şekilde değiştirebilmesine olanak tanıyan bir mekanizma önerir. Bu mesajlar, yürütme katmanındaki bloklara eklenir ve doğrulayıcı ile fonları arasında sorunsuz ve doğrudan bir etkileşim sağlar.</p><h4><strong>EIP-7002&#39;nin Teknik Detayları ve İşleyişi</strong></h4><ul><li><strong>Çekilme Talebi Sözleşmesi (Withdrawal Request Contract):</strong> Belirli bir adrese konuşlandırılmış bir sözleşme aracılığıyla, doğrulayıcılar çekilme taleplerini gönderebilir.</li><li><strong>Mesaj Kuyruğu (Message Queue):</strong> Çekilme talepleri, bir kuyruk sistemi aracılığıyla sıraya alınır ve blok başına belirli bir oranda (varsayılan olarak 2 talep) işlenir.</li><li><strong>Dinamik Ücretlendirme (Dynamic Fee Mechanism):</strong> Sistem, yoğun kullanım sırasında taleplerin maliyetini katlanarak artırarak kötüye kullanımı caydırır. Bu, oran sınırlama (rate-limiting) ve ekonomik mekanizmalarla desteklenir.</li></ul><h4><strong>Çekilme Taleplerinin Akışı:</strong></h4><ol><li>Doğrulayıcı, genel anahtarını, çekilme miktarını ve ücreti içeren bir talep gönderir.</li><li>Sözleşme, ücreti doğrular ve talebi kuyruğa ekler.</li><li>Mutabakat katmanı (consensus layer), talepleri blok başına belirli bir oranda işler.</li><li>Onaylanan çekilme işlemleri, doğrulayıcının adresine gönderilir.</li></ol><h4><strong>Güvenlik ve Risk Yönetimi</strong></h4><p>EIP-7002, aşağıdaki potansiyel riskleri ve bunları azaltmaya yönelik önlemleri içerir:</p><ul><li><strong>Griefing Saldırıları:</strong> Kötü niyetli aktörler, sistemi taleplerle doldurarak diğerlerinin işlemlerini geciktirebilir. Bu risk, dinamik ücretlendirme ve oran sınırlama ile azaltılır.</li><li><strong>Aşırı Ücret Ödeme:</strong> Doğrulayıcılar, dinamik ücretlendirme modelini yanlış anlarlarsa, istemeden aşırı ücret ödeyebilir. Bu durum, kullanıcı eğitimi ve arayüz iyileştirmeleriyle hafifletilebilir.</li></ul><h4><strong>Sonuç</strong></h4><p>EIP-7002, Ethereum doğrulayıcıları için daha fazla özerklik, güvenlik ve esneklik sağlayarak, mevcut sistemin kısıtlamalarını giderir. Bu değişiklik, özellikle karmaşık stake etme yapılandırmalarında (liquid stake, restaking vb.) doğrulayıcıların fonları üzerinde daha fazla kontrol sahibi olmasını mümkün kılar. Aynı zamanda, sistem bütünlüğünü koruyarak Ethereum’un güvenilirliğini artırır.</p><h3><strong>EIP-7251: Ethereum Doğrulayıcılarının Maksimum Efektif Bakiyesini Artırma Önerisi</strong></h3><p>EIP-7251, Ethereum doğrulayıcıları için maksimum efektif bakiye (maxEB) değerini mevcut 32 ETH limitinden 2.048 ETH’ye çıkarmayı önerirken, minimum aktivasyon eşiğini 32 ETH’de tutmayı hedefliyor. Bu değişiklik, ağdaki doğrulayıcı sayısını azaltmayı, kaynak kullanımını optimize etmeyi ve hem bireysel hem de büyük ölçekli stake edenlerin daha verimli çalışmasını sağlamayı amaçlıyor. Bu güncelleme, Ethereum’un ölçeklenebilirliği ve verimliliği için stratejik bir adım olarak görülüyor.</p><p><strong>Mevcut Durum ve Sorunlar</strong></p><p>Ethereum, 3 Ekim 2023 itibarıyla 830.000&#39;den fazla aktif doğrulayıcı ile dünyanın en merkeziyetsiz Proof of Stake (PoS) ağlarından biridir. Ancak, bu derecede bir merkeziyetsizlik, ağın performansı üzerinde bazı olumsuz etkilere yol açmaktadır. Bu kadar fazla sayıda doğrulayıcı, eşler arası (P2P) iletişimde artan karmaşıklık, ek gecikme ve yüksek bellek kullanımı gibi sorunlara neden olur. Ayrıca, doğrulayıcıların imza toplama yükü ve BeaconState (doğrulayıcı bilgilerini ve blok geçmişini bellekte tutan yapı) bellek kullanımı gibi teknik zorluklar da ağın genel performansını sınırlamaktadır.</p><p>Mevcut 32 ETH’lik maksimum efektif bakiye, Ethereum’un başlangıçtaki sharding tasarımının bir mirasıdır. Bu tasarım, güvenliği sağlamak için doğrulayıcılar arasında eşit dağılım gerektiriyordu. Ancak, proto-danksharding gibi güncel güvenlik modellerine geçişle birlikte, bu kısıtlama artık gereksiz hale gelmiştir. Artık yalnızca dürüst bir azınlığın katkıları yeterlidir, bu da doğrulayıcıların nasıl organize edildiğinin yeniden düşünülmesine olanak tanır.</p><h4><strong>EIP-7251&#39;in Temel Önerileri</strong></h4><ol><li><strong>Maksimum Efektif Bakiyenin Artırılması:</strong><br>Bir doğrulayıcının tutabileceği maksimum efektif bakiye 32 ETH’den 2.048 ETH’ye çıkarılacak. Bu, büyük stake edenlerin birden fazla doğrulayıcıyı tek bir “süper-doğrulayıcı” altında birleştirmesine olanak tanıyacak.</li><li><strong>Birleştirme Mekanizması:</strong><br>Mevcut doğrulayıcılar, protokol tarafından tanımlanan birleştirme istekleriyle bakiye birleştirme yapabilecek. Bu, doğrulayıcıların ağdan çıkıp yeniden katılmasına gerek kalmadan gerçekleştirilecek.</li><li><strong>Esnek Çekim Mekanizmaları:</strong><br>Kısmi çekimler için Execution Layer üzerinden yeni mekanizmalar sunulacak. Bu, doğrulayıcıların bakiye ayarlamalarını dinamik olarak yapmalarını sağlayacak.</li></ol><p><strong>Teknik Detaylar ve Kaynak Verimliliği</strong></p><p>EIP-7251, ağın teknik yükünü hafifletmek için aşağıdaki mekanizmaları öneriyor:</p><ul><li><strong>Yeni Sözleşme ve Kuyruk Sistemi:</strong><br>Birleştirme isteklerini takip eden ve işleyen yeni bir sözleşme, doğrulayıcıların her birleştirme için uygun ücretleri ödemesini sağlayacak. İstekler bir kuyruk sistemiyle işlenecek.</li><li><strong>Konsensüs Katmanı Değişiklikleri:</strong><br>Değişken boyutlu doğrulayıcıları hesaba katan yeni algoritmalar, doğrulayıcı aktivasyonu, çekim süreçleri ve önerici/komite seçimlerini güncelleyecek.</li></ul><blockquote>Bu değişiklikler, toplam doğrulayıcı sayısını azaltarak ağın hesaplama, depolama ve iletişim yükünü önemli ölçüde hafifletecek.</blockquote><h4><strong>Güvenlik ve Merkeziyetsizlik Üzerine Etkiler</strong></h4><p>EIP-7251&#39;in getirdiği değişiklikler, ağın güvenliği ve merkeziyetsizliği üzerinde bazı endişelere yol açmıştır:</p><ul><li><strong>Merkezileşme Riskleri:</strong><br>Büyük doğrulayıcıların (örneğin, Lido veya Coinbase gibi) daha fazla kontrol elde ederek ağı orantısız şekilde etkileme potansiyeli bulunuyor.</li><li><strong>Komite Yapısı ve Proposer Seçimi:</strong><br>Artan doğrulayıcı boyutları, komite kompozisyonları ve blok önerici seçimi üzerinde küçük etkiler yaratabilir.</li></ul><p>Ancak, bu riskler protokol tarafından öngörülmüş ve aşağıdaki şekilde hafifletilmiştir:</p><ul><li><strong>Güvenlik Varsayımları:</strong><br>Dürüst bir çoğunluğa dayanan güvenlik modeli korunmuştur. Komite ve önerici seçimleri, efektif bakiye ile uygun şekilde ağırlıklandırılarak adil temsil sağlanır.</li><li><strong>Varlık Düzeyinde Merkeziyetsizlik:</strong><br>Küçük stake edenler, hala 32 ETH’lik minimum bakiye ile ağa katılabilirken, büyük operatörler operasyonel verimlilik kazanacak. Bu, ağın bağımsız varlıklar açısından merkeziyetsizliğini korur.</li></ul><h4><strong>Sonuç</strong></h4><p>EIP-7251, Ethereum ağının ölçeklenebilirliğini ve verimliliğini artırmak için önemli bir adım olarak görülüyor. Doğrulayıcı sayısını azaltarak ağ yükünü hafifletirken, Az ve çok sermayeli doğrulayıcıların çıkarlarını dengeliyor. Güvenlik ve merkeziyetsizlik üzerindeki potansiyel riskler, protokol değişiklikleriyle minimize edilmiş durumda. Bu öneri, Ethereum’un gelecekteki ihtiyaçlarına uygun daha esnek ve sürdürülebilir bir altyapı sunmayı hedefliyor.</p><h3><strong>EIP-7549: Ethereum Konsensüs Katmanında Attestation Verimliliğini Artırma</strong></h3><p>Ethereum’un konsensüs katmanında attestation’ların (onayların) doğrulanma sürecini optimize etmeyi hedefleyen bir öneridir. Bu öneri, özellikle Casper FFG (Friendly Finality Gadget) mekanizmalarını kullanan doğrulayıcıların (validators) hesaplama yükünü azaltmayı ve sıfır bilgi (zero-knowledge, ZK) devrelerinin verimliliğini artırmayı amaçlar. EIP-7549, attestation’ların yapısını basitleştirerek, aynı konsensüs oylarının daha verimli bir şekilde toplanabilmesini sağlar.</p><h4><strong>EIP-7549 Neden Gereklidir?</strong></h4><p>Ethereum’un mevcut Beacon Chain protokolünde, attestation’lar imzalı bir mesajın parçası olarak bir <strong>komite indeksi</strong> içerir. Bu indeks, aynı blok kökü (block_root), slot, source ve target değerlerine sahip oyları bile farklı imzalar üretmeye zorlar. Bu durum, attestation’ların toplanmasını engeller ve doğrulayıcılar ile ZK devreleri için hesaplama ve depolama gereksinimlerini önemli ölçüde artırır. Ayrıca, bu yapı, başlangıçtaki sharding tasarımları için gerekli olsa da, Ethereum’un <strong>proto-danksharding</strong> yönünde evrimleşmesiyle birlikte artık gereksiz hale gelmiştir.</p><h4><strong>EIP-7549 Ne Öneriyor?</strong></h4><p>EIP-7549, <strong>komite indeksi</strong> alanının imzalı attestation mesajından çıkarılmasını önerir. Bu değişiklik, aynı oyların daha verimli bir şekilde toplanabilmesini sağlar ve attestation doğrulama sürecini önemli ölçüde basitleştirir. Önerinin ana unsurları şunlardır:</p><ol><li><strong>Komite İndeksinin Taşınması: </strong>Komite indeksi, imzalı attestation mesajından çıkarılır ve dış bir konteynıra taşınır. Bu, aynı oyların aynı imzaya sahip olabilmesini sağlar, böylece toplama işlemi kolaylaşır. Bu değişiklik, doğrulama için gereken attestation sayısını <strong>1.366&#39;dan 22&#39;ye</strong> düşürür (262.144 aktif doğrulayıcı için). Bu, <strong>62 katlık bir verimlilik artışı</strong> anlamına gelir.</li></ol><p><strong>2. Beacon Blok Alanı Optimizasyonu: </strong>Bu değişiklik, bir blokta <strong>8 slotluk oyların</strong> dahil edilmesine olanak tanır (şu anda 2 slot). Bu, ağ kesintileri sırasında protokolün canlılık (liveness) ve nihai karar (finality) hatalarına karşı direncini artırır.</p><p><strong>3. Uyumluluk ve Deprecation: </strong>AttestationData’daki komite indeksi alanı sıfıra ayarlanır, ancak AttesterSlashing gibi diğer yapılarla uyumluluğu korumak için saklanır.</p><h4><strong>EIP-7549 Nasıl Çalışır?</strong></h4><p>Ethereum’un <strong>Konsensüs Katmanı (Consensus Layer)</strong>’nda, <strong>komite indeksi</strong> imzalı <em>attestation</em> mesajından çıkarılarak dış bir konteynıra taşınırken, <strong>toplama verileri</strong> <em>committee_bits</em> alanı ile kodlanır. <strong>Yürütme Katmanı (Execution Layer)</strong>’nda değişiklik gerekmez. <strong>Gossip protokolü</strong> kapsamında, kötü niyetli aktörlerin komite indeksini değiştirmesi imza doğrulamasını başarısız kılar, böylece <strong>önbellek kirliliği riskleri azalır</strong>.</p><h4><strong>Güvenlik Etkileri ve Risk Azaltma</strong></h4><p>EIP-7549&#39;un güvenlik açısından bazı potansiyel riskleri vardır, ancak bu riskler dikkatlice ele alınmıştır:</p><ol><li><strong>Gossip Üzerinde Mutasyon Riski:</strong></li></ol><ul><li>Kötü niyetli aktörler, gossip mesajlarındaki komite indeksi alanını değiştirebilir. Ancak, bu durum imza doğrulamasının başarısız olmasına neden olur ve önbellek kirliliği risklerini hafifletir.</li><li><strong>Güçlü gossip doğrulama kuralları</strong>, geçersiz imzaları reddederek bu riski azaltır.</li></ul><p><strong>2. Fork Sonrası İlk Blok Riski:</strong></p><ul><li>Fork sonrasında, fork öncesi attestation’lar dahil edilemez. Bu, FFG oylarında geçici bir azalmaya ve son slot attester’ları için potansiyel cezalara yol açabilir.</li><li>Bu durumun etkisi sınırlıdır ve kasıtlı tasarım, ek karmaşıklık eklemeden bu riski yönetir.</li></ul><h4><strong>Sonuç</strong></h4><p>EIP-7549, Ethereum’un konsensüs katmanında attestation’ların yapısını basitleştirerek, doğrulayıcıların hesaplama yükünü azaltır ve ağın verimliliğini artırır. Bu değişiklik, özellikle sıfır bilgi (ZK) devreleri için büyük bir avantaj sağlar ve ağın canlılık (liveness) ve nihai karar (finality) hatalarına karşı direncini artırır. Güvenlik riskleri dikkatlice ele alınmış olup, Ethereum’un gelecekteki ölçeklenebilirlik ve performans hedeflerine önemli bir katkı sağlar.</p><h3><strong>EIP-7623: Daha Verimli İşlemler İçin Calldata Maliyetlerini Optimize Etme</strong></h3><p>EIP-7623, <strong>Ethereum’da maksimum blok boyutunu azaltmak için calldata maliyetlerini artırmayı</strong> öneren bir iyileştirme önerisidir.</p><p>Bu değişiklik, özellikle rollup çözümlerinin zincir üzerinde daha fazla veri yayınlamasıyla <strong>ortalama ve maksimum blok boyutları arasındaki farkın büyümesine bir çözüm getirmeyi</strong> amaçlamaktadır.</p><p>Bu güncelleme, <strong>veri ağırlıklı işlemler için işlem maliyetlerini artıracak</strong> ancak <strong>standart EVM kullanıcılarını ve veri yoğun olmayan işlemleri olumsuz etkilemeyecek</strong>.</p><h4><strong>Calldata Nedir?</strong></h4><p><strong>Calldata</strong>, bir işlemin akıllı sözleşmeye gönderdiği veri veya bilgiyi ifade eder ve Ethereum’da <strong>gaz maliyetini etkileyen</strong> önemli bir faktördür. <strong>Calldata fiyatlandırması</strong>, ağın performansı ve kaynak kullanımı açısından kritik olup, düşük maliyetli veri iletimi sağlarken, <strong>ağ tıkanıklığını ve depolama maliyetlerini minimize etmeyi amaçlar</strong>.</p><blockquote>Düşük EVM kullanımı olan işlemler için yeni bir fiyatlandırma modeli uygulanacak. Bu değişiklik, gelecekte blob’lar için daha fazla alan sağlarken potansiyel blok gaz limit artışlarına da imkan tanıyacak.</blockquote><h4><strong>Mevcut Durum ve Sorunlar</strong></h4><p>Ethereum’un mevcut calldata fiyatlandırma modeli, <strong>Ethereum Yürütme Katmanı (EL) yüklerinin blok başına 7.15 MB’a kadar çıkmasına izin veriyor</strong>, ancak <strong>ortalama blok boyutu yalnızca 100 KB civarında</strong>.</p><p>Bu fark, ağın <strong>verimli çalışmasını engelleyebilecek dengesizliklere neden oluyor</strong>.</p><p><strong>EIP-7623 ile hedeflenen çözüm:</strong><br> 🔹 Maksimum blok boyutunu ve blok değişkenliğini düşürmek<br> 🔹Stake eden kullanıcıları (staker’ları) ve günlük kullanıcıları olumsuz etkilemeden gaz maliyetlerini optimize etmek<br>🔹Daha adil bir fiyatlandırma modeli oluşturmak</p><h4><strong>EIP-7623 Neden Gereklidir?</strong></h4><p>🔹 Mevcut fiyatlandırma modeli, her zaman gerçek kaynak kullanımını yansıtmıyor.<br>🔹 Bu durum, işlem maliyetlerinde dengesizlikler yaratıyor ve ağ verimliliğini olumsuz etkiliyor.<br>🔹 Calldata fiyatlarının güncellenmesi, gaz ücretlerinin hesaplanmasını daha doğru hale getirecek.</p><blockquote><strong>Özetle:</strong><br>Gaz maliyetlerini <strong>gerçek işlem yüküyle daha uyumlu hale getirmek</strong>, hem kullanıcılar hem de geliştiriciler için <strong>daha öngörülebilir ve adil bir sistem</strong> sağlayacak.</blockquote><h4><strong>EIP-7623&#39;ün Avantajları</strong></h4><p><strong>🔹 Dengeli Ücret Yapısı: </strong>Calldata fiyatlarını yeniden değerlendirerek aşırı ücretlendirmeleri azaltır. İşlemleri günlük kullanıcılar için daha erişilebilir hale getirir.</p><p>🔹 <strong>Daha Verimli Kullanım: </strong>Daha şeffaf bir fiyatlandırma modeli, geliştiricileri ve dApp operatörlerini akıllı sözleşmeleri optimize etmeye teşvik eder. Ağ kaynaklarının daha verimli kullanılmasını sağlar.</p><p><strong>🔹 Öngörülebilirlik Artışı: </strong>ETH stake edenler ve doğrulayıcılar (validators) için işlem maliyetlerini daha öngörülebilir hale getirir. Ethereum’un hızlı hareket eden piyasasında daha istikrarlı bir işlem ücreti modeli sunar.</p><h4>EIP-7623 ve Ethereum Staking Üzerindeki Etkileri</h4><p>Ethereum doğrulayıcıları için bu güncelleme önemli avantajlar sunuyor:</p><p><strong>Daha küçük maksimum blok boyutu</strong>, doğrulayıcıların hesaplama yükünü azaltır.<br> <strong>Daha az güçlü donanımlarla bile doğrulayıcı olarak katılım sağlanabilir</strong>, böylece ağın merkeziyetsizliği artar.<br> <strong>Staking ödülleri daha stabil hale gelir</strong> çünkü blok başına gaz kullanımı daha tutarlı olur.<br> <strong>Blob’ların benimsenmesini teşvik ederek</strong>, gelecekte doğrulayıcıların daha fazla gelir elde etmesine imkan tanır.</p><blockquote><strong><em>Sonuç: </em></strong><em>Ethereum Daha Verimli, Daha Uygun Maliyetli ve Daha Güçlü Olacak</em></blockquote><p>EIP-7623, <strong>Ethereum’un uzun süredir tartışılan yüksek işlem maliyetleri sorununa akıllı bir çözüm sunuyor</strong>.</p><p>🔹 <strong>Maksimum blok boyutlarını dengeleyerek ağ verimliliğini artırır.</strong><br>🔹 <strong>Calldata fiyatlarını optimize ederek işlem maliyetlerini daha adil hale getirir.</strong><br>🔹 <strong>Doğrulayıcıların ve staking ekosisteminin daha verimli çalışmasını sağlar.</strong><br>🔹 <strong>Daha geniş çapta benimsenmeyi teşvik eden bir fiyatlandırma modeli sunar.</strong></p><blockquote>Ethereum’un sürekli gelişen yapısına katkıda bulunan bu iyileştirme, ağın daha ölçeklenebilir, verimli ve kullanıcı dostu olmasını sağlayacak!</blockquote><h3><strong>EIP-7685</strong></h3><p>EIP-7685, akıllı sözleşmeler tarafından tetiklenen istekleri yürütme katmanında (execution layer) depolamak ve bu istekleri işlenmek üzere konsensüs katmanı (consensus layer) ile paylaşmak için genel bir çerçeve önermektedir. Bu işlevsellik, iki katman arasındaki birlikte çalışabilirliği artırmayı ve blok üreticileri gibi her iki katmanı da kapsayan sorumluluklara sahip varlıklar için daha iyi koordinasyon sağlamayı amaçlamaktadır.</p><p>Bu öneriyi uygulamak için EIP-7685, yürütme katmanı başlığını (header) özel bir alan ekleyerek genişletir. Bu alan, akıllı sözleşmeler tarafından oluşturulan ve konsensüs katmanına iletilmeden önce doğrulanacak ve işlenecek isteklere ilişkin bilgileri depolamak üzere tasarlanmıştır.</p><p>Zaman içinde validatörler, belirli işlevleri devretmek için giderek daha fazla akıllı sözleşmelere güvenmeye başlamıştır. Bu uygulama, insan hatasından kaynaklanan arızaları azaltırken, aynı zamanda bir dereceye kadar idari denetimi de korumaktadır. Bu sözleşmeler genellikle uzman üçüncü taraflar tarafından yönetilir, bu da ek bir karmaşıklık katmanı ortaya çıkarır.</p><p>Ancak bu yapı, ilgili taraflar arasında çıkar çatışmaları (örneğin, bu makalede daha önce tartışılan “asil-vekil” sorunu) gibi temsil sorunlarına yol açabilir. EIP-7685, validatörlerin işlevleri akıllı sözleşmelere devretmesine olanak tanırken, yürütme ve konsensüs katmanları arasındaki sorunsuz ve güvenilir etkileşimi sağlayarak bu sorunları ele almaktadır.</p><p>EIP-7685, Ethereum’un daha modüler ve dayanıklı bir hale gelme vizyonuyla uyumludur. Yürütme ve konsensüs katmanları arasında daha iyi bir koordinasyon sağlayarak bu öneri, yalnızca validatörlerin işini kolaylaştırmakla kalmaz, aynı zamanda akıllı sözleşmelerin operasyonel yönetimde merkezi bir rol oynadığı daha sofistike mimarilere de zemin hazırlar. Kısacası, bu öneri, Ethereum ekosistemi için önemli bir teknik ilerlemeyi temsil etmektedir.</p><h3><strong>EIP-7691 Önerisi: Ethereum’un Blob Kapasitesini Artırarak Ölçeklenebilirliği Geliştirme</strong></h3><p>EIP-7691, Ethereum’un blok başına düşen blob sayısını artırarak, Layer 2 rollup çözümlerinin veri işleme kapasitesini geçici olarak artırmayı hedefliyor. Bu, uzun vadeli çözümler (örneğin, peerDAS) devreye alınana kadar Ethereum’un ölçeklenebilirliğini desteklemek için kısa vadeli bir çözüm sunuyor.</p><p>Ethereum, rollup merkezli bir yol haritası izleyerek ölçeklenebilirliği L2 çözümlerine dayandırıyor. Dencun fork’u ile blok başına blob hedefi ve maksimum limiti sırasıyla 3 ve 6 olarak belirlendi. Ancak, bu limitler rollup’ların veri işleme kapasitesini kısıtlıyor ve L2 çözümlerinin performansını sınırlayabiliyor. EIP-7691, bu sınırlamaları hafifletmek ve Ethereum’un veri kullanılabilirliğini artırmak için blob kapasitesini artırmayı öneriyor.</p><h3><strong>PeerDAS (Peer Data Availability Sampling)</strong></h3><p>Ethereum’un <strong>veri erişilebilirliği</strong> sorununu çözmek ve <strong>ölçeklenebilirliği artırmak</strong> için geliştirilen bir tekniktir. Geleneksel yöntemlerde, tüm düğümlerin bir bloğun tamamına erişmesi gerekirken, PeerDAS sayesinde her düğüm yalnızca rastgele seçilen <strong>veri parçalarını (sütunları) indirip doğrular</strong>, böylece <strong>bant genişliği ve depolama maliyetleri önemli ölçüde azalır</strong>.</p><p>Bu süreçte, <strong>blob verisi</strong> genişletilmiş bir matrise dönüştürülerek <strong>128 sütuna bölünür</strong> ve Ethereum’un <strong>P2P ağı</strong> üzerinden yayılır. Her düğüm rastgele <strong>8 sütunu doğrular</strong>, böylece tüm verinin erişilebilir olduğu <strong>istatistiksel olarak garanti edilir</strong>. Eğer bir düğüm, verinin %50’sinden fazlasını toplarsa, hata düzeltme teknikleriyle <strong>orijinal veriyi yeniden oluşturabilir</strong>.</p><p>PeerDAS’ın temel avantajları arasında <strong>bant genişliği tasarrufu, depolama gereksinimlerinin azalması, doğrulama hızının artması ve Ethereum’un ölçeklenebilirliğinin güçlenmesi</strong> yer alır. Bu teknoloji, <strong>Layer 2 çözümlerini (rollup’lar) destekleyerek</strong> Ethereum’un daha fazla işlem hacmini kaldırmasına olanak tanır.</p><p><strong>Önerilen Değişiklikler</strong></p><ol><li><strong>Blob Limitlerinin Artırılması:</strong> Blok başına <strong>maksimum blob sayısı 9&#39;a</strong> çıkarılacak. Blok başına <strong>hedef blob sayısı 6&#39;ya</strong> çıkarılacak.</li><li><strong>Taban Ücreti Ayarlamaları: </strong>Blob taban ücreti güncelleme oranı ayarlanacak. Bu, dolu ve boş blob’lara duyarlılığı dengeliyecek. Dolu blob’ların taban ücreti ~%8.2 artar. Boş blob’ların Taban ücreti ~%14.5 azalır.</li></ol><p><strong>Fork Geçişi:</strong></p><ul><li><strong>ELECTRA fork’u</strong> ile konsensüs katmanı istemcileri yeni blob limitlerini kullanacak.</li><li><strong>PRAGUE fork’u</strong> ile icra katmanı istemcileri yeni parametreleri devreye alacak.</li></ul><p><strong>Neden Bu Değişiklik Gerekli?</strong></p><ul><li><strong>Mevcut Sınırlamalar:</strong> Blok başına 3 blob sınırı, rollup’ların Ethereum ana ağına taşıyabileceği veri miktarını kısıtlıyor.</li><li><strong>Gelecek Belirsizliği:</strong> peerDAS gibi uzun vadeli çözümler henüz uygulanmadığı için, kısa vadeli bir ölçeklendirme çözümü gerekiyor.</li><li><strong>Ağ Stabilitesi:</strong> Dencun sonrası yapılan izlemeler, mevcut blob limitleriyle ağın stabil olduğunu gösteriyor. Bu da blob limitlerinin artırılması için bir temel oluşturuyor.</li></ul><p><strong>Güvenlik ve Risk Yönetimi</strong></p><ul><li><strong>Ağ Bant Genişliği:</strong> Blob limitlerinin artırılması, özellikle kaynakları sınırlı doğrulayıcılar için ağ bant genişliğini zorlayabilir. Ancak, ana ağ ve test ağları üzerinde yapılan büyük blok/blob testleri, bu riski minimize ediyor.</li><li><strong>Fork Stabilitesi:</strong> Fork geçişi sırasında artırılmış izleme ve kademeli geçiş mekanizmaları, olası istikrarsızlıkları önlemeyi hedefliyor.</li><li><strong>Taban Ücreti Duyarlılığı:</strong> Yeni taban ücreti güncelleme oranı, ücret piyasalarının dengeli kalmasını sağlamak için tasarlandı.</li></ul><blockquote>EIP-7691, Ethereum’un kısa vadeli ölçeklenebilirlik ihtiyaçlarını karşılamak için pratik bir çözüm sunuyor. Blob kapasitesini artırarak, rollup’ların veri işleme kapasitesini artırıyor ve L2 çözümlerinin performansını iyileştiriyor. Bu değişiklik, uzun vadeli çözümler devreye alınana kadar Ethereum ekosistemine destek sağlamayı hedefliyor.</blockquote><h3>EIP-7702: Ethereum’da Hesap Soyutlamasını Kolaylaştıran Yenilikçi Bir Adım</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*SmWyp6Su77vfMpo1cUvZSg.png" /></figure><p>EIP-7702, Ethereum ağındaki Harici Sahip Hesaplarının (Externally Owned Accounts — EOAs) yeteneklerini genişleterek, kullanıcıların Ethereum ekosisteminden daha fazla yararlanmasını sağlayan yenilikçi bir mekanizma sunar. Bu öneri, EOAların bir akıllı kontratla önceden tanımlanmış kalıcı bir bağlantı kurmasına olanak tanıyan bir “sarmalayıcı” (wrapper) işlemi imzalaması fikrine dayanır. Bu sayede, akıllı kontratlar izin yönetimi gibi belirli işlevleri üstlenebilir.</p><h4>Hatırlatma: EOAlar ve Akıllı Kontratlar</h4><p>EOAlar, Ethereum üzerinde kullanıcılar tarafından kontrol edilen ve akıllı kontrat hesaplarının aksine kod tarafından yönetilmeyen hesap türleridir. EOAlar, işlem başlatabilir, ETH veya Ethereum tabanlı token’lar gönderip alabilir ve akıllı kontratlarla etkileşime girebilir. Bu hesaplar, genellikle normal Ethereum kullanıcıları tarafından cüzdanlar aracılığıyla yönetilir.</p><h3>EIP-7702&#39;nin Avantajları</h3><p>EIP-7702&#39;nin en önemli avantajlarından biri, kullanıcı deneyimini önemli ölçüde iyileştirmesidir. İşte bu önerinin getirdiği bazı yenilikler:</p><ol><li><strong>İşlem Gruplama (Batching):</strong><br>Kullanıcılar, birden fazla işlemi tek bir işlemde gruplayabilir. Örneğin, ERC-20 token takaslarında geleneksel olarak ayrı onay ve takas işlemleri gerekiyordu. EIP-7702 sayesinde, bu eylemler tek bir imzayla atomik olarak gerçekleştirilebilir.</li><li><strong>Gas Sponsorluğu:</strong><br>Şu anda EOAlar, her işlem için yerel token’larla (ETH) gas ücretleri ödemek zorundadır. Bu, özellikle ETH sahibi olmayan kullanıcılar için merkeziyetsiz uygulamaların (dApp’ler) kullanımını zorlaştırabilir. EIP-7702, başka bir hesabın bu ücretleri karşılamasına izin verir. Bu sayede, dApp’ler kullanıcı işlemlerini sponsorlayabilir. Bu özellik, özellikle yeni başlayanlar için büyük bir kolaylık sağlar.</li><li><strong>Passkey’ler:</strong><br>Kullanıcılar, passkey’lerle işlemleri hızlı ve güvenli bir şekilde imzalayabilir. Bu, hem kullanım kolaylığını hem de güvenliği artırır.</li><li><strong>Oturum Anahtarları (Session Keys):</strong><br>EOAlar, bir dapp’e “giriş yapabilir” ve belirli bir süre boyunca (örneğin, 24 saat) işlemleri otomatik olarak onaylayabilir. Bu, kullanıcıların her işlemi manuel olarak imzalamasına gerek kalmadan işlem yapmasını sağlar.</li><li><strong>Geri Çevrilebilirlik (Revocability):</strong><br>Kullanıcılar, temsilci belirleyiciyi istedikleri zaman iptal edebilir veya değiştirebilir. Bu, kullanıcıların hesapları üzerinde tam kontrole sahip olmasını sağlar.</li><li><strong>Varlık Kurtarma (Asset Recovery):</strong><br>Özel anahtar kaybedilse bile, EIP-7702 ile kurulan kurtarma özellikleri sayesinde hesaptaki varlıklar kurtarılabilir.</li><li><strong>Gelişmiş Çapraz Zincir Deneyimi:</strong><br>EOAlar, akıllı hesap özellikleri sayesinde zincir soyutlaması (chain abstraction) kullanabilir. Bu, kullanıcıların manuel olarak zincir değiştirmesine gerek kalmadan birden fazla zincirde işlem yapmasını sağlar.</li><li><strong>Akıllı Cüzdanlarla Sorunsuz Entegrasyon:</strong><br>Kullanıcılar, EOA’larını Safe Wallet gibi akıllı hesap cüzdanlarına entegre edebilir ve akıllı hesap özelliklerinden yararlanabilir. Bu, mevcut varlıklarını korurken daha güvenli ve kullanıcı dostu bir deneyim sunar.</li></ol><h3>Hesap Soyutlaması Nedir?</h3><p>Hesap soyutlaması, Harici Sahip Hesaplarına (EOAs) ihtiyaç duymadan işlemleri başlatıp yürütebilen akıllı kontrat hesaplarının oluşturulmasına olanak tanır. Basitçe söylemek gerekirse, hesap soyutlaması, web3&#39;ü o kadar kusursuz hale getirmeyi amaçlar ki kullanıcılar onu kullandıklarını bile fark etmeyebilir, ancak yine de tüm avantajlarından yararlanabilir.</p><h4>Web2&#39;den Bir Örnek:</h4><p>Bir müşteri ödeme terminalinde kartını kaydırdığında, arka planda çalışan tüm sistemler ve mekanizmalar kullanıcıya görünmez. Müşteri yalnızca alışverişini ödeyebildiğiyle ilgilenir; işlemin detaylarıyla ilgilenmez. Hesap soyutlaması da benzer şekilde, web3 kullanıcı deneyimini mümkün olduğunca sorunsuz ve basit hale getirmeyi hedefler.</p><h3>Hesap Soyutlamasının Zorlukları</h3><p>Hesap soyutlamasını Ethereum üzerinde uygulamak, bir dizi zorluğu beraberinde getiriyor. İşte bu zorluklardan bazıları:</p><ol><li><strong>Mülkiyet ve Kontrol Ayrışması Riskleri:</strong><br>Hesap soyutlaması, hesap sahipliği ve kontrolünü ‘EntryPoint’ kontratına devredebilir. Bu, yetkisiz işlemler ve akıllı kontrat hataları gibi riskleri beraberinde getirir. Geliştiricilerin bu riskleri azaltmak için teknik önlemler alması gerekir, bu da karmaşıklığı artırır.</li><li><strong>ERC-4337 Uyumluluğunun Lojistik Zorlukları:</strong><br>Mevcut EOAlar, ERC-4337&#39;nin sunduğu karmaşık işlevlere kıyasla daha basittir. Bu, önemli ölçüde arka plan mantığı ve kod yeniden yapılandırması gerektirir. Ayrıca, güvenlik için dağıtılmış paketleyiciler (bundlers) oluşturmak ve MetaMask gibi popüler altyapıları güncellemek, lojistik zorlukları artırır.</li><li><strong>Maliyet Artışı:</strong><br>Akıllı kontrat hesaplarının işlemleri, geleneksel EOAlara kıyasla daha maliyetlidir. Bu, kullanıcılar ve geliştiriciler için ek bir yük oluşturur.</li></ol><h3>EIP-7702&#39;nin Çözümleri</h3><p><strong>EIP-7702</strong>, <strong>ERC-4337, EIP-3074 ve EIP-5003</strong> önerilerinin en iyi yönlerini birleştirerek <strong>hesap soyutlamasını (Account Abstraction) daha erişilebilir, güvenli ve verimli hale getirmeyi</strong> amaçlar. <strong>ERC-4337</strong>, akıllı kontratların kullanıcı hesapları gibi davranmasını sağlasa da, EOAları dönüştürme konusunda yerel desteğe sahip değildir ve işlemleri pahalı hale getirir. <strong>EIP-3074</strong>, EOAların geçici olarak akıllı kontrat hesapları gibi hareket etmesine izin verse de, bir <strong>hardfork</strong> gerektirir ve merkezi hata noktaları oluşturabilecek <strong><em>invoker</em>lara</strong> bağımlıdır. <strong>EIP-5003</strong>, EOAların kalıcı olarak akıllı kontrat hesaplarına dönüşmesine imkan tanır, ancak süreci karmaşık ve maliyetli hale getirir. <strong>EIP-7702</strong>, bu çözümleri optimize ederek daha <strong>verimli, düşük maliyetli ve kullanıcı dostu bir hesap soyutlama modeli</strong> sunmayı hedefler.EIP-7702&#39;nin Ethereum Benimsenmesini Hızlandırması</p><p>EIP-7702, hesap soyutlamasının benimsenme potansiyelini önemli ölçüde artırır. İşte bu önerinin dikkat çeken özellikleri:</p><ol><li><strong>Güven Gerektirmemesi (Trustlessness): </strong>EIP-7702, EOAlara tek bir işlem için geçici olarak akıllı kontrat kodu atayarak merkezi bir güven noktasına ihtiyaç duymaz. Bu, işlem sonrasında herhangi bir erişimi veya kontrat imzasını geçersiz kılar.</li><li><strong>Uyumluluk: </strong>EIP-7702, mevcut ERC-4337 altyapısıyla tamamen uyumludur ve hardfork veya yeni opcode’lar gerektirmez. EOAlar ve akıllı kontrat hesapları arasında sorunsuz çalışır.</li><li><strong>Geleceğe Hazırlık: </strong>EIP-7702, ERC-4337 hesaplarıyla geriye dönük uyumluluğu sağlar ve düşük teknik borç taşır. Bakım için hardfork gerektirmez, bu da geliştiricilerin uzun vadeli çözümler oluşturmasını kolaylaştırır.</li></ol><h3>EIP-7702&#39;nin Sınırlamaları</h3><p>EIP-7702, EOA’ların akıllı hesaplara dönüşümünde önemli bir adım olsa da, tam hesap soyutlamasını sağlamaz. Bazı sınırlamalar şunlardır:</p><ol><li><strong>Özel Anahtarın Güvenlik Riski Olmaya Devam Etmesi: </strong>EOA’nın özel anahtarı hala tam kontrole sahiptir ve akıllı hesap özelliklerini geçersiz kılabilir. Bu, özel anahtarın güvenliğinin kritik önem taşıdığı anlamına gelir.</li><li><strong>Çoklu İmza (Multisig) Güven Sorunları: </strong>Bir EOA’dan oluşturulan çoklu imzalı akıllı hesaplarda, diğer sahiplerin EOA sahibine tam güvenmesi gerekir. EOA’nın özel anahtarı, akıllı hesabı tek bir işlemle silebilir.</li><li><strong>Sınırlı Hesap Kurtarma: </strong>Özel anahtar kaybedilirse, EOA’nın tam kontrolünün kurtarılması mümkün değildir. Bu, kurtarma mekanizmalarının sınırlı olduğu anlamına gelir.</li><li><strong>Kuantum Direnci Eksikliği: </strong>EOAlar, kuantum bilgisayarların tehditlerine karşı savunmasızdır. Tam hesap soyutlaması, kuantum direnci sağlayacak önlemler gerektirir.</li><li><strong>Kaynak Kilitleme veya Escrow İşlevselliği Eksikliği: </strong>Özel anahtar her zaman fonları transfer edebildiği için, EOA’lar üzerinde oluşturulan akıllı kontratlar, kaynak kilitleme veya escrow işlevselliğini etkili bir şekilde sağlayamaz.</li></ol><h3>Uzun Vadeli Hedef: Tam Hesap Soyutlaması</h3><p>Ethereum’un uzun vadeli hedefi, tüm hesapların akıllı hesaplara dönüştürülmesidir. Bu, güvenlik ve kullanılabilirlik açısından önemli iyileştirmeler sağlayacaktır:</p><ul><li><strong>Daha Fazla İmza Şeması:</strong> Akıllı hesaplar, birden fazla imza şemasını destekleyebilir (örneğin, passkey’ler).</li><li><strong>Varsayılan Kurtarma Seçenekleri:</strong> Akıllı hesaplar, varsayılan olarak kurtarma seçenekleri sunabilir.</li><li><strong>Sponsorlu İşlemler ve Oturum Anahtarları:</strong> Kullanıcılar, gaz ücretleri veya zincir yönetimi konusunda endişelenmeden işlem yapabilir.</li></ul><blockquote><strong>Sonuç</strong></blockquote><blockquote>EIP-7702, Ethereum’un tam hesap soyutlamasına doğru attığı önemli bir adımdır. EOA’ların akıllı hesap özelliklerine erişmesini sağlayarak, kullanıcılar için daha güvenli, esnek ve kullanıcı dostu bir deneyim sunar. Ancak, tam hesap soyutlamasına ulaşmak için daha fazla geliştirme ve entegrasyon gerekmektedir. EIP-7702, bu yolculukta kritik bir rol oynayacak ve Ethereum ekosisteminin daha erişilebilir ve güvenli hale gelmesine katkıda bulunacaktır.</blockquote><h3><strong>EIP-7840</strong></h3><p>EIP-7840, Ethereum istemci yapılandırma dosyalarına blobSchedule adı verilen yeni bir nesne eklenmesini öneriyor. Bu nesne, her ağ fork’u için blok başına hedef ve maksimum blob sayılarını tanımlayarak daha esnek ve yönetilebilir bir sistem oluşturuyor.</p><p>Sorun neydi?</p><ul><li>Şu anda Ethereum’un blob limitleri, yalnızca konsensüs katmanında yönetiliyor.</li><li>Yürütme katmanının (execution layer) bu verilere erişmek için konsensüs katmanıyla sık sık iletişim kurması gerekiyor.</li><li>Bu süreç verimsiz ve karmaşık, ayrıca istemciler arasında fazla API çağrısı gerektiriyor.</li></ul><p>EIP-7840, bu sorunu çözmek için blob limitlerini doğrudan istemci yapılandırma dosyalarına eklemeyi öneriyor.</p><h4><strong>EIP-7840 Ne İşe Yarar?</strong></h4><p><strong>Mevcut Durum:</strong><br>Ethereum, işlem verilerini geçici olarak saklayan blob’ları kullanıyor. Şu an bu blob’ların sayısını değiştirmek için büyük ağ güncellemeleri gerekiyor, bu da zaman alıyor.</p><p><strong>EIP-7840 ile Gelen Yenilikler:</strong><br> <strong>Fork bazlı yapılandırma:</strong> Her fork’un blob limitleri önceden tanımlanabilir ve bir önceki fork’un değerleri kullanılabilir.<br> <strong>Daha az API çağrısı:</strong> Blob limitleri istemci yapılandırmalarında statik olarak saklanacağından, yürütme ve konsensüs istemcileri arasında sürekli veri alışverişi gerekmez.<br> <strong>Daha esnek bir Ethereum:</strong> Ağ yöneticileri ve geliştiriciler, büyük bir sistem güncellemesine gerek kalmadan blob limitlerini değiştirebilir.</p><p>Kısacası, Ethereum’un ölçeklenebilirlik mekanizmasını, dinamik API çağrılarına bağımlı olmadan daha esnek ve optimize hale getiriyor.</p><h4><strong>EIP-7840 Nasıl Çalışır?</strong></h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*XD2j4td8nS_8Un-iEBO0Sg.png" /></figure><p>Bu EIP, istemcilerde blob yönetimi için yeni bir yapılandırma yöntemi sunar:</p><p>Yapılandırma dosyalarına eklenen yeni bir blobSchedule nesnesi ile:</p><ul><li>Her ağ fork’u, blob kullanımına dair kendi limitlerini tanımlayabilir.</li><li>Eğer yeni bir fork için belirli bir blob limiti tanımlanmazsa, bir önceki fork’un değerleri kullanılmaya devam eder.</li><li>Hiçbir değer tanımlı değilse, varsayılan olarak limitler sıfır olur.</li></ul><p><strong>Ne değişiyor?</strong></p><ul><li>Yürütme istemcileri, artık blob limitleri için doğrudan kendi yapılandırma dosyalarına başvurabilecek.</li><li>Konsensüs katmanı ile sürekli iletişim kurmalarına gerek kalmayacak.</li></ul><p><strong>Güvenlik Etkileri ve Önlemler</strong></p><p>EIP-7840, Ethereum istemci mimarisini daha verimli hale getirirken bazı riskleri de beraberinde getirebilir:</p><p><strong>Potansiyel Riskler:</strong></p><ul><li>Yanlış yapılandırılmış veya güncellenmemiş istemci dosyaları, yürütme istemcileri için hatalı blob limitlerine neden olabilir.</li></ul><p><strong>Önlemler:</strong></p><ul><li>Fork’lar sırasında istemci yapılandırmalarının doğru şekilde güncellendiğinden emin olunmalı.</li><li>Statik yapılandırma modeli, dinamik API sistemlerine göre çalışma zamanı hatalarını azaltarak daha güvenli bir sistem sunar.</li></ul><p><strong>Kullanıcılara Etkisi: EIP-7840 Ne Getiriyor?</strong></p><p>Eğer Ethereum’u aktif olarak kullanıyorsanız — örneğin NFT satın alıyor, Web3 oyunları oynuyor ya da token ticareti yapıyorsanız — Pectra yükseltmesi sizin için önemli avantajlar sunuyor. Bu güncellemeyle birlikte özellikle Layer 2 ağlarında daha düşük işlem ücretleri, daha hızlı işlemler ve daha az ağ tıkanıklığı mümkün hâle geliyor. Sonuç olarak, Ethereum’u kullanan herkes için çok daha akıcı ve verimli bir deneyim ortaya çıkıyor. EIP-7840 sayesinde Ethereum, artan işlem trafiğine daha iyi uyum sağlayarak kullanıcılarına daha düşük maliyetli ve daha optimize bir altyapı sunmayı hedefliyor.</p><p>Ethereum’un ölçeklenebilirlik stratejisinin önemli bir parçası olan EIP-7840, ağın esnekliğini ve verimliliğini artırarak gelecekte daha iyi bir Ethereum deneyimi sunmayı hedefliyor.</p><p>🔹 Blok başına blob limitlerini dinamik olarak ayarlamak mümkün olacak.<br>🔹 Konsensüs ve yürütme katmanları arasındaki gereksiz veri trafiği azalacak.<br>🔹 Ethereum kullanıcıları için daha düşük ücretler ve daha hızlı işlemler sağlanacak.</p><p>Ethereum Pectra güncellemesi, blok zincirinin daha hızlı, daha güvenli ve daha ölçeklenebilir olmasını sağlayarak Ethereum’un geleceğini şekillendiriyor. Bu yenilikçi adımlar, blokzincir dünyasında büyük bir ilerlemenin habercisi. Ethereum Pectra ile birlikte, geleceğin dijital ekonomisine daha güçlü adımlarla ilerliyoruz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=37e6902b9a57" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/ytublockchain/pectra-g%C3%BCncellemesi%CC%87-37e6902b9a57">PECTRA GÜNCELLEMESİ</a> was originally published in <a href="https://medium.com/ytublockchain">YTU Blockchain</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[NEDİR BU RWA?]]></title>
            <link>https://medium.com/ytublockchain/nedi%CC%87r-bu-rwa-b2c69134f15f?source=rss-3c0ff1d5632d------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b2c69134f15f</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Alp Eren Akgeyik]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 09 Dec 2024 17:49:10 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-12-09T17:49:10.240Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*M_7ePQPUPIQqv5VYcA66Cg.png" /></figure><p>Blokzincirin hayatımızla olan ilişkisi hızla etkisini artırmaya devam ediyor. Geçtiğimiz yıllarda RWA çılgınlığının arttığı dönemde, 2030 yılına kadar 10 trilyon doların üzerinde bir ekonomik faaliyetin tokenleştirilmesi öngörüsü bu konuya olan dikkatimi iyice çekti. Bu yazıda, gerçek dünya varlıklarını (RWA) blokzincir ortamına entegre etme sürecine ve tokenleştirmenin sunduğu gelişmelere odaklanacağız. Keyifli okumalar dilerim!</p><p>RWA; gerçek dünyada var olan bir varlığı, zincir üstüne taşıyıp karşılığını blokzincirde göstermektir ve blokzincirdeki token standartlarıyla (ERC20, ERC721 ve ERC1155) yapılmaktadır. Gerçek dünyada bir değere sahip her türlü varlık potansiyel olarak zincirde tanımlanabilir ve böylece blokzincir tabanlı mülkiyet, ticaret ve operasyonların sunduğu tüm avantajlarla On-chain’e (blokzincir üzerindeki işlemleri veya veriler olarak tanımlanabilir) taşınabilir. Blokzincirlerde varlıkların karşılığının oluşturulması sayesinde finansal sistemler daha şeffaf, erişilebilir ve likit hale gelebilmesini sağlayabilir. Bu süreç, yatırımcıların ve varlık sahiplerinin daha hızlı ve verimli bir şekilde değer yaratmasına ve paylaşmasına olanak tanıyarak, farklı sektörlerde büyük bir dönüşüm potansiyeli taşır. Varlığınızı istediğiniz sayıda parçaya ayırabilir ve zincirde bu varlığın zincirdeki karşılığıyla hak iddia edebilir satabilir, bağışlayabilir, borç alıp-verebilir ve likidite yaratabilirsiniz. <strong>Teoride, değeri olan her şey token haline getirilip on-chain’e taşınabilir.</strong> Yani bu zincire taşımak istediğiniz Gerçek Dünya Varlığı illaki maddi değeri olan varlıklar olmak zorunluluğu olmadığını belirtir. Çevrenizde gördüğünüz her varlık zincire taşınabilir. Manevi değer taşıyan varlıkları da zincire taşımak mümkündür. Buna en büyük örnekler çocukluğunuzdan kalan ve manevi değeri yüksek olan oyuncaklarınız, koleksiyonlarınız, hatıralık eşyalar ve aklınıza gelebilecek manevi değeri yüksek mali değeri düşük bile olsa varlıkları blokzincire taşıyabilir ve bunları blokzincirlerin değişmez yapısıyla geleceğe aktarabilirsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/945/1*4l7evztjCaPpwuMU7Eesqg.png" /></figure><h3><strong>Varlıkların Tokenizasyonu</strong></h3><p>Tokenizasyon, gerçek varlıkların dijital, benzersiz ve anonim bir temsili olarak blokzincirinde işlem görmesini sağlar. Bu süreç, fiziksel varlıkların dijital versiyonlarının güvenli ve şeffaf bir şekilde saklanmasına ayrıca kolayca işlem yapılabilmesine imkan tanır. Web3 ekosisteminde tokenizasyon, farklı türde tokenların oluşturulmasını sağlar; örneğin, stablecoinler, gerçek para birimlerine sabitlenmiş dijital varlıklardır. NFT’ler ise kopyalanamaz ve benzersiz dijital varlıkların mülkiyetini kanıtlamak için kullanılır. Bu tokenlar, blokzincir teknolojisiyle güvence altına alınarak dijital mülkiyetin doğrulanmasını sağlar.</p><p>Gerçek dünya varlıklarının blokzincir üzerinde tokenizasyonu, mülkiyet haklarının dijital olarak temsil edilmesine olanak tanır. Bu sayede fiziki varlıklar, blokzincir tabanlı finansal sistemlerde takas edilebilir hale gelir ve erişim kolaylaşır. Örneğin, gayrimenkul, emtia, borç ve çeşitli finansal enstrümanlar, tokenize edilerek daha geniş yatırımcı kitlelerine sunulabilir. Tokenizasyon, finansal sektör dışında da sanat, sigorta, küresel ticaret ve eğlence gibi birçok alanda uygulama alanı bulur. Özellikle akıllı kontratlar ve kriptografi ile desteklenen bu süreç, kullanıcılar için güvenli ve erişilebilir bir yatırım ortamı yaratması hedeflenmektedir. Tokenize edilmiş varlıklar, blokzincirlerin sunduğu küresel finansal ekosisteme entegre olarak daha yüksek likidite ve erişim potansiyeli sunar. Yani tüm dünyadaki satıcılar ile potansiyel müşteleri aynı ortamda toplanması ve normale göre potansiyel müşteri sayısının arttırılmasına katkı sağlayarak satılacak varlığın daha hızlı ve değerini kaybetmeden satılması sayesinde varlığın daha likit bir varlık statüsü kazandırır.</p><p>Tokenize edilmiş varlıklar, blokzincirlerin sunduğu küresel finansal ekosisteme entegre olarak daha yüksek likidite ve erişim potansiyeli sunar. Tokenizasyon sayesinde, fiziksel varlıklar dijital dünyada güvenli bir şekilde temsil edilebilir ve işlem görebilir. Bu sürecin sağladığı avantajlar, yalnızca finans sektöründe değil, aynı zamanda mülkiyetin dijital olarak yönetildiği diğer sektörlerde de önem kazanmaktadır. Özellikle gayrimenkul gibi yüksek değerli varlıkların parçalanarak küçük yatırımcılar için erişilebilir hale gelmesi, tokenizasyonun finansal kapsayıcılığı artıran bir araç olmasına katkı sağlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/945/1*Dagv8uena_c2poYGhsDLhw.png" /></figure><h3><strong>Tokenizasyonun Faydaları</strong></h3><p><strong>Kesintisiz İşlem</strong></p><p>Akıllı sözleşmeler, işlemleri anında gerçekleştirerek tarafların risklerini azaltır ve kesintisiz ticareti mümkün kılar. Geleneksel sistemlerde işlemler birkaç gün sürebilirken ( T+2 gibi geleneksel finanstan alışık olduğumuz gecikmeler), blockchain teknolojisi işlemlerin anında tamamlanmasını sağlar. Bu durum, piyasalarda verimlilik ve erişilebilirliği artırmanın yanı sıra, merkeziyetsiz finansal piyasa altyapısı (dFMI) gibi sistemler üzerinden maliyetlerin düşürülmesine ve performansın iyileştirilmesine katkıda bulunur. Akıllı sözleşmelerin blockchain ve oracle’larla entegrasyonu, finansal işlemleri daha hızlı, güvenli ve ekonomik hale getirebilir.</p><p><strong>Likidite</strong></p><p>Blokzincirler aracılığıyla evrensel bir yürütme ve takas standardı sağlayarak tokenizasyon, likiditeyi ve sermaye verimliliğini büyük ölçüde artırır. Bu durum, sermaye akışını hızlandırırken küresel ölçekte erişilebilir likidite havuzlarının önünü açar. Ayrıca, tokenizasyon sayesinde geleneksel olarak likit olmayan varlık sınıfları likit hale getirilerek zincir üstünde daha geniş bir piyasanın erişimine sunulabilir. Tokenize edilen bu varlıklar, finansal kurumların mevcut operasyonlarıyla da sorunsuz bir şekilde entegre edilebilir ve böylece finansal ekosistemlere uyumlu bir geçiş sağlanır<strong>.</strong></p><p>DeFi kredi ve borçlanma işlemlerinde artık gayrimenkul, sanat eserleri, emtialar gibi tokenleştirilmiş gerçek dünya varlıkları (RWA) teminat olarak kullanılabilir hale gelmektedir. Bu platformlar, borç alan kişilerin, belirli bir kredi-değer oranına kadar RWA tokenlerini teminat olarak gösterip kripto varlıkları ödünç almalarına olanak tanır. Bu sayede borç alanlar, varlıklarını satmadan likiditeye erişebilirken, likidite sağlayanlar da RWA teminatlı kredi havuzlarına likidite sunarak faiz geliri elde edebilirler.</p><p><strong>Azaltılan Maliyetler</strong></p><p>Tokenizasyon, finansal piyasalarda operasyonel maliyetleri düşürmek için süreçleri basitleştirir ve aracı ihtiyacını en aza indirir. Blokzincir tabanlı akıllı sözleşmeler, işlemleri otomatik hale getirerek finansal kurumların üzerindeki idari yükü azaltır. Ayrıca blokzincirin şeffaf yapısı ise denetim ve raporlamada verimliliği artırarak süreçlerin daha hızlı olmasına olanak tanır.</p><p>Tokenizasyon ayrıca, daha önce yatırımcılar için erişimi zor olan varlık sınıflarına katılımı kolaylaştırır. Bu durum, yatırım yelpazesinin genişlemesine ve daha fazla birey ile kurumun yeni varlık türlerine yatırım yapabilmesine katkı sağlar. Giriş maliyetlerini düşürdüğü için, finansal sistemler hem daha erişilebilir hale gelir hem de daha fazla yatırımcının farklı varlık türlerine ulaşması mümkün olabilir. Böylece geleneksel finans sistemine kıyasla daha demokratik bir yatırım ortamı oluşur. <strong>Bu konunun büyük bir handikabı olduğunu belirtmeliyim.</strong> Bu sistemin kullanıcıya direkt olarak sunulması büyük bir hata olur çünkü bu durumlar yüksek düzeyde bilgi ve beceri gerektirir. Bunu aracı kurumların yapacağı çeşitli otomasyon ve kolaylıklarla daha inovatif hale getirmek gerekebilir.</p><p>Aynı zamanda tokenizasyon, yüksek değerli varlıklarda fraksiyonel (daha küçük parçalara ayrılma gibi düşünülebilinir) mülkiyet imkanını kolaylaştırır. Gayrimenkul gibi geleneksel piyasalarda parçalı mülkiyeti zor olan varlıklar, tokenlar sayesinde küçük birimlere bölünerek alınıp satılabilir. Örneğin, sizin gayrimenkul yatırımı yapmak istediğinizi varsayalım ve yatırım yapmak istediğiniz tutarın almak istediğiniz gayrimenkulün değeri kadarı bile olmadığını varsayalım. Geleneksel finans sisteminde, gayrimenkul sahibi olmak için mülkiyetin değeri kadar bir paraya ihtiyaç duyuyorken, tokenizasyon sayesinde daha küçük miktarlarda hisse edinebilirsiniz. Bu, küçük yatırımcıların büyük varlıklara kolayca yatırım yapabilmesini sağlar ve yatırım esnekliğini arttırmaktadır.</p><p><strong>Blokzincirin Şeffaflığı Sayesinde Güveni Geliştirmek</strong></p><p>Blokzincir teknolojisiyle gerçekleştirilen tokenizasyon, işlemlerin merkeziyetsiz bir defterde kaydedilmesini sağlayarak finansal ekosistemlerde şeffaflığı önemli ölçüde artırır. Bu kayıtlar, tüm katılımcılar tarafından erişilebilir olduğundan, mülkiyet ve işlem geçmişleri kalıcı ve doğrulanabilir hale gelir. Böylece, varlık sahipliği ve hareketleri hakkında güvenilir ve şeffaf bir kayıt sağlanır. Bu düzeyde şeffaflık, piyasa katılımcıları arasında güven oluştururken, mülkiyet veya varlık durumundaki her değişikliğin izlenebilir olmasını sağlar. Bu hususta geçmişten süregelen borsa manipülasyonları daha çok dikkat çekicidir. Geleneksel finans uygulamalarında el altından hak sahipliklerini alıp-satarak, çeşitli haberler yayınlayıp yatırımcıyı aldatması ve buna karşılık piyasa denetleyici kurumları da bir şekilde atlatarak sistemin dışına çıkarması çok olası ama blokzincir defterinden asla hiçbir işlem kaçamaz. Blokzincirin değiştirilemez yapısı, bir kez kaydedilen bilgilerin değiştirilememesini güvence altına alarak her türlü varlık hareketi güvenilir bir şekilde izlenebilir ve piyasa risklerinin azalmasına katkıda bulunur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*E9oku9RlxnI28FT9I30IXw.png" /></figure><p><strong>Gerçek Dünya Varlıklarının Tokenleştirme Adımları</strong></p><p>Tokenleştirilecek varlığın seçimi yapılır ve bu aşamada varlığın piyasa değeri, potansiyel likiditesi ve yasal uygunluk durumu göz önünde bulundurulur. Tokenin fungible (değiştirilebilir) veya non-fungible (değiştirilemez) olup olmayacağı gibi özellikleri tanımlanır ve ERC20 veya ERC721 gibi takip edilecek token standartları belirlenir. Bu özellikler, tokenin işlevselliği ve diğer sistemlerle uyumu için temel oluşturur. Tokenin çıkarılacağı uygun bir blokzincir ağı seçilir ve Chainlink Cross-Chain Interoperability Protocol (CCIP) gibi protokollerle entegrasyon sağlanarak tokenin farklı blokzincir platformlarına erişilebilirliği artırılabilir. Tokenleştirilen varlıkla ilgili verilerin doğruluğunu sağlamak için Chainlink oracle gibi güvenilir 3. Party kaynaklardan yüksek kaliteli zincir dışı veri kullanılabilinir. Chainlink Proof of Reserve (PoR) gibi doğrulama hizmetleri, tokeni destekleyen varlıkların şeffaflığını korumak için kullanılır. Seçilen blokzincir ağı üzerinde akıllı sözleşmeler dağıtılır, tanımlanan özelliklere göre tokenler basılır ve kullanım için erişime açılır. Bundan sonraki süreç Dapp’ler (merkeziyetsiz uygulamalar) aracılığıyla blokzincirdeki çeşitli aktivitelerdir.</p><p><strong>Gerçek Dünya Varlıklarının Tokenleştirilmesinde Olası Riskler</strong></p><p>Gerçek dünya varlıklarının (RWA) tokenleştirilmesi; regülasyonları, standart eksikliği, güvenlik açıkları, likidite yetersizliği, saklama zorlukları ve teknolojik engeller gibi çeşitli risklerle karşı karşıyadır. Bu zorluklar, RWA’ların güvenilir ve etkin bir şekilde dijital varlıklara dönüştürülmesi için çözülmesi gereken önemli adımları gerektirir. Özellikle farklı ülkelerdeki yasal düzenlemelerin çeşitliliği ve güvenlik tehditleri bu süreci daha karmaşık hale getirmektedir. Bu risklerin üstesinden gelinmesi, tokenleştirilmiş varlıkların güvenli bir şekilde alınıp satılmasını sağlayacaktır.</p><p>Tokenleştirilmiş RWA’lar, gayrimenkul, değerli metaller ve emtialar gibi düşük volatiliteye sahip varlık sınıflarında yatırım yapma imkânı sunarak kripto para birimlerine kıyasla daha düşük risk profili sunabilir. RWA’ların DeFi ekosistemine entegrasyonu, yüksek volatiliteye sahip kripto varlıklarına göre portföylerdeki dalgalanmaları azaltabilir. Böylece, DeFi yalnızca dijital para birimleriyle sınırlı kalmayıp, daha geniş finansal çözümler sunarak daha kapsayıcı bir ekosistem yaratma potansiyeline sahiptir.</p><p><strong>Özetleyecek olursak;</strong> Gerçek dünya varlıklarının (RWA) tokenleştirilmesi, geleneksel ve alternatif varlıkları dijital alana taşıyarak değerli bir fırsat sunuyor. Bu süreç, daha önce zincir dışında kalan varlıkların blokzincir üzerinde likidite kazanmasını sağlayarak, yatırımcılar için kullanılmamış değerleri açığa çıkarma imkanı verebiliyor. RWA’lar sayesinde, parçalara bölünebilir (fractionalization), 7/24 işlem yapılabilir, daha şeffaf ve demokratik bir erişim sağlanabilir.</p><p>DeFi ekosisteminde RWA’ların tokenleştirilmesi, geleneksel finans ve DeFi arasında köprü görevi görerek yenilikçi finansal stratejilerin geliştirilmesini sağlıyor. Bu entegrasyon, sadece kripto para birimlerine değil, tüm varlık türlerine yönelik birleşik ve açık bir blokzincir tabanlı finansal sistemin temellerini atıyor. Henüz başlangıç aşamasında olan bu büyük trend, gelecekte her varlığın küresel ve sınırsız bir ağ üzerinden işlem görebileceği bir dünya vaat etmesi beklenmektedir. RWA’ların tokenleştirilmesi, yatırım, mülkiyet ve değerli varlıklarla etkileşim kurma yollarını yeniden şekillendirecek, heyecan verici bir dönemin habercisi.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b2c69134f15f" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/ytublockchain/nedi%CC%87r-bu-rwa-b2c69134f15f">NEDİR BU RWA?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/ytublockchain">YTU Blockchain</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>