<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Emine Ayça Başaran on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Emine Ayça Başaran on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@aycabasarn?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*EjL2fUIB7kvO34UC0XpfDA.jpeg</url>
            <title>Stories by Emine Ayça Başaran on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 09:46:33 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@aycabasarn/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Manuel Hack]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/manuel-hack-32a24f44cc0d?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/32a24f44cc0d</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 07 Aug 2024 11:06:57 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-23T19:45:41.857Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Manuel Hack</strong></p><p>Bu yazımızda metasploitable2 için msfconsole kullanmadan Samba_3.x_4.x_ zafiyeti için python koduyla manuel hackleme yapacağız.</p><p>Öncelikle Kali makinamıza” sudo su” komutuyla root yetkisi veriyoruz.</p><p>“touch sambaexploit.py” ile dosya oluşturuyoruz.,</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*tNJ8QlDv3rcfPLPHuN3JLQ.png" /></figure><p>Python kodlarımızı <a href="https://gist.github.com/joenorton8014/19aaa00e0088738fc429cff2669b9851">https://gist.github.com/joenorton8014/19aaa00e0088738fc429cff2669b9851</a></p><p>adresinden alıyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/proxy/1*-AmZ6HY8bW4fmoG8CmOQwg.png" /></figure><p>“nano sambaexploit.py “ile kodlarımızı yazmak üzere dosyamızı açıp içerisine kodlarımızı yapıştırıyoruz.</p><p>Aldığımız kodlar python2 versiyonuyla yazıldığı için , Kali’mizde python3 yüklü olduğu için bikaç değişiklik yapmamız gerekiyor.</p><p>&gt; print () bölümüne parantez ekliyoruz</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*bhr__Np9-P5E4NLFP_1czA.png" /></figure><p>Python kodumuzdaki payloadların decode edilmesi için buf.decode() fonksiyonunu ekliyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KRcw3DA0B-YJpyYxD-99Vw.png" /></figure><p>Daha sonra kendi localhostumuzla msfvenom ile kendi payloadlarımızı oluşturuyoruz .</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5jBCncfKRlwNM8N2_fCVXg.png" /></figure><p>“nano sambaexploit.py”ile tekrar kodumuzu açıp eski payloadların yerine, yeni payloadlarımızı yapıştırıyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zjnIy1gq46oeFyipfBjElw.png" /></figure><p>“cat sambaexploit.py” ile kontrol ediyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*s7vOCcURPdrqAaCZT6VxOA.png" /></figure><p>Dosyamızı çalıştırmadan önce SMBConnection bağlantısı çin “pip install pysmb” komutuyla ilgili kütüphaneyi yüklüyoruz ve kodumuzu çalıştırıyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Q8d_7AOZtvNAx47dLL7kKg.png" /></figure><p>Yeni sayfa açıp netcat ile “ nc -nvlp 9999” komutuyla 9999 portunda dinleme yapıyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*VrORjMbS9FANMmVFwjdHvw.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=32a24f44cc0d" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[HAPproxy Kurulum Konfigürasyon ve Kullanımı]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/happroxy-kurulum-konfig%C3%BCrasyon-ve-kullan%C4%B1m%C4%B1-1d2717427a7b?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1d2717427a7b</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 04 Aug 2024 21:17:58 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-04T22:37:24.085Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Adından da anlaşıldığı gibi <strong>High Availability Proxy</strong> yani <strong>Yüksek Kullanılabilirlikli Proxy</strong>, <strong>HTTP/S</strong> ve <strong>TCP</strong> tabanlı uygulamalar için <strong>Load Balancing</strong> sağlayan açık kaynak kodlu <strong>proxy</strong> yazılımıdır. Bu yazılım <a href="https://sistemdostu.com/haproxy-nedir-nasil-kurulur/#"><strong>Linux</strong></a>, <strong>FreeBSD</strong> ve <strong>Solaris</strong> sistemlerinde çalışmaktadır.</p><p>En yaygın olarak kullanıldığı özelliğide zaten <strong>Load Balancing</strong>’dir.</p><h3>HAProxy Nasıl Çalışır</h3><p>Veri iletme hedefi göz önüne alarak tasarlandığından, mimarisi mümkün olan en az işlemle verileri mümkün olduğunca hızlı bir şekilde taşımak için optimize edilmiştir. Bypass mekanizması sunan katmanlı bir yapı sunmaktadır, bu sayede gerekmedikçe verilerin daha yüksek seviyelere ulaşmaması sağlanmış olur. İşlemlerin çoğu çekirdekte gerçekleştirilmektedir,.</p><p>Tek bir işlem birden fazla Proxy örneğini çalıştırabilmektedir. Tek bir işlemde 300.00 proxy yapılandırmasının sorunsuz çalıştığı test edilmiştir. Bu nedenle, tüm örnekler için birden fazla işlem başlatmaya gerek yoktur.</p><p>HAProxy çalışma mantığı;</p><ol><li>Gelen bağlantıları işlemek,</li><li>Sunucuların durumlarını düzenli olarak kontrol etmek,</li><li>Diğer HAProxy düğümleri ile iletişim kurmak.</li></ol><h3>HAProxy’nin Temel Özellikleri</h3><ol><li><strong>Yük Dengeleme</strong>: HAProxy, gelen trafiği birden fazla sunucuya dağıtarak yükü dengeler ve böylece performansı artırır.</li><li><strong>Yüksek Erişilebilirlik</strong>: HAProxy, bir sunucu arızalandığında otomatik olarak trafiği diğer çalışan sunuculara yönlendirerek hizmet kesintilerini önler.</li><li><strong>Gelişmiş İzleme ve Raporlama</strong>: HAProxy, gerçek zamanlı izleme ve detaylı raporlama sunar, bu da yöneticilerin sistem performansını ve durumu takip etmesine olanak tanır.</li><li><strong>Esneklik</strong>: Çeşitli protokolleri ve servisleri destekler, bu da onu çok yönlü bir araç haline getirir.</li></ol><h3>HAProxy kullanım alanlarından bazıları;</h3><p><strong>TCP Proxy</strong>: Bir port üzerinden TCP bağlantısı kabul edebilir, bir sunucuya bağlanabilir ve bu portları birbirine bağlayarak trafiğin her iki yönde de akmasına izin verebilir.</p><p><strong>HTTP Reverse Proxy:</strong> İstemci (client) ile sunucu arasındaki istekleri alan, onları sunucuya yollayan ve son olarak da proxy sunucunun kendisinden gelmiş gibi yanıtları istemciye ileten bir aracı olarak çalışır. Burada istemci ana sunucuya doğrudan bir istek yapmaz isteği proxy sunucu yapar ve aldığı cevabı istemciye döner.</p><p><strong>SSL terminator/initiator/offloader:</strong> İstemciden gelen bağlantıda, sunucuya giden bağlantıda ve hatta her iki bağlantıda SSL/TLS kullanılabilir.</p><p><strong>HTTP Normalizer</strong>: HTTP trafiğini işlemek için yapılandırıldığında, yalnızca geçerli istekler iletilir. Bu, birçok protokol tabanlı saldırıya karşı koruma sağlar. Örneğin belli bir Header değerine sahip olan istekler iletilir.</p><p><strong>HTTP Fixing:</strong> URL’yi veya herhangi bir istek veya yanıt Header değerini değiştirebilir, ekleyebilir, kaldırabilir, yeniden yazabilir.</p><p><strong>Content-Based Switch</strong>: İsteği veya bağlantıyı hangi sunucunun geçeceğine karar vermek için istekteki herhangi bir öğeyi dikkate alarak karar verebilir. Böylece, aynı bağlantı noktası (örn. HTTP, HTTPS, SSH) üzerinde birden çok protokolün işlenmesi mümkündür.</p><p><strong>Load Balancer:</strong> TCP modunda, tüm bağlantı için yük dengeleme kararları alınır. HTTP modunda, kararlar istek başına alınır.</p><p><strong>Traffic Regulator: </strong>Çeşitli durumlarda bazı hız sınırlamaları uygulayabilir, sunucuları aşırı yüklemeye karşı koruyabilir, içeriğe göre trafik önceliklerini ayarlayabilir ve paketleri işaretleyerek bu katmanları alt katmanlara ve dış ağ bileşenlerine aktarabilir.</p><p><strong>DDoS Protection</strong>: IP adresi, URL, çerez vb. baz alınarak çok sayıda istatistik tutabilir ve kötüye kullanım olup olmadığını tespit edebilir, ardından başka bir yere gönderebilir veya engelleyebilir.</p><p><strong>HTTP Compression Offloader:</strong> Sunucu tarafından sıkıştırılmayan yanıtları sıkıştırabilir, böylece bağlantısı zayıf olan veya yüksek gecikmeli mobil ağ kullanan istemciler için sayfa yükleme süresini azaltabilir.</p><p>HAProxy, güçlü yük dengeleme ve yüksek erişilebilirlik çözümleri sunan esnek ve güvenilir bir araçtır. Web uygulamaları ve ağ hizmetleri için kritik öneme sahip olan HAProxy, basit kurulum ve konfigürasyon süreçleriyle hızlıca entegre edilebilir. Yüksek performans, ölçeklenebilirlik ve esneklik sağlayan HAProxy, IT altyapılarının vazgeçilmez bir parçasıdır.</p><p><strong>– HAProxy kurulumu :</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Tc6UtecP18mr5gH5TLcTQw.jpeg" /></figure><p>Öncelikle VMWare’ de Kali Linux sanal makinamızı başlatıyoruz.</p><p>“sudo apt update “ komutuyla komutların güncel olup olmadığından emin oluyoruz.</p><p>Ardından terminalde “ sudo apt install haproxy “ yazarak haproxy apt paket yöneticisini kalimize yüklüyoruz</p><p>“sudo nano etc/haproxy/haproxy.cfg yazarak konfigürasyon dosyamızı düzenlemek üzere açıyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mhtlPxoD5PBZjiDzryNqeQ.jpeg" /></figure><p>Bu kısımda backend ve frontend kısımlarının konfigürasyonunu kendimiz yazmamız gerekiyor.</p><p>Bu yapılandırmada frontend bölümü gelen trafiği dinler ve backend bölümüne yönlendirir.</p><p>Frontend kısmı HAProxy ile ilgili kurulum bilgilerini içerirken, backend kısmı serverlerde kurulan iki sunucu ile ilgili kurulum, IP adres, port ve kontrol bilgilerini içerir.</p><p>Backedn kısmında bahsetmek istediğim RondRobin algoritması .HAProxy yapılandırılmasında en sık kullanılan algoritmadır.Her sunucu üzerindeki yüke göre sırayla kullanılır ve sunucularınişlem süresi eşit olarak dağıtıldığından en sorunsuz ve dengeli çalışan algoritmadır.Dinamik ve sunucu ağırlıklarının kısa sürede ayarlanmasına olanak sağlar.</p><p>Burada backend kısmında web serverlarımızın IP ‘lerini ve hangi portlarda çalışacağını belirtiyoruz. Check komutu ile web serverların belirli aralıklarla kontrol edilmesini sağlıyoruz.</p><p>HAProxy kurulumunu direk olarak kendi sitesinden yapacağımız için <a href="http://haproxy.debian.net/">buraya </a>tıklayarak aşağıdaki <strong>Official Site</strong>ye ulaşabilirsiniz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KTdgbnrJa7q6WWs2pnVF-g.jpeg" /></figure><pre>&gt; apt-get install --no-install-recommends software-properties-common<br>&gt; add-apt-repository ppa:vbernat/haproxy-2.6<br>&gt; apt-get install haproxy=2.6.\*</pre><p>İle kurulumlarını sağlıyoruz.</p><p>Burada gerekli versiyon ayarlarını yaptıktan sonra sanal ubuntu makimızı açıyoruz .</p><p>Ubuntu server makinamızdan iki adrese load balancing yük dengelemsi yapacağız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*IUXv7CNiYVYR0hnxzmBs6w.jpeg" /></figure><p>Ubuntu serverımıza gerekli güncelleme paket kurulumlarını yaptıktan sonra sistemin çalıştığını ,HAProxy’yi başlatmak veya yeniden başlatmak için şu komutları kullanabilirsiniz:</p><blockquote><em>sudo systemctl start haproxy<br>sudo systemctl enable haproxy<br>sudo systemctl restart haproxy</em></blockquote><p>Kurmuş olduğumuz bu <strong>HAProxy</strong>’e <strong>Frontend</strong> ve <strong>Backend</strong> tanımlayarak <strong>HAProxy</strong>’e yapılan talebi (<strong>Frontend</strong>), HTTP sunucusu (<strong>Backend</strong>) olarak oluşturduğumuz sunucuya yapacağız. Bu ayarı yapmamız için;</p><pre>&gt; nano /etc/haproxy/haproxy.cfg</pre><p><strong>HAProxy conf.</strong> dosyasını açacağız ve orada ayarlamaları yapacağız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*QSNR9_LZlNU6n_RJQp_J8A.jpeg" /></figure><p>Backend kısmında load balancing yapacağımız ubuntu ve debian server sunucu bilgilerini konfigürasyon dosyamıza ekliyoruz.</p><p>Listen stat ;bölümü dinleme portlarını, bu portlar üzerinden sağlanacak hizmetleri ve bu hizmetlerden oluşan istatiklerin toplanması, erişilmesi ayarlarını içerir.</p><p><strong>İşlem sonucunda ;192.168.1.2:80 HAProxy</strong> adresine <strong>Curl</strong> ile istek yaptığımızda, isteğimiz <strong>192.168.1.3:80</strong> üzerinde çalışan <strong>HTTP 8000</strong> portuna iletiliyor. Bu sayede trafiğimizi <strong>HAProxy</strong> üzerinden geçirerek sunucumuza iletiyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*jrCiEhhTTwQY1Mt5688SiA.jpeg" /></figure><p>Son olarak haproxy çalışma raporunu görüntüleyeceğimiz haproxy arayüzümüze ilgili porttan giriş yapıyoruz .</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1d2717427a7b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[CVE, CWE ve CVSS]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/cve-cwe-ve-cvss-f70f86838a0f?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f70f86838a0f</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 14 Jul 2024 16:27:40 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-07-14T16:56:15.102Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Software Vulnerability Nedir?</h3><p>Bilgisayar biliminde, zafiyetler bir sistemin genel güvenliğini zayıflatan hatalardır. Zayıflıklar, donanımın kendisi veya üzerinde çalışan yazılımın zafiyetleri olabilir.</p><p>Zayıflıklar, saldırganların tarafından bir hatayı kullanarak yetkisiz erişim elde etmek veya yazılım geliştirme ekibi tarafından gözden kaçırılmış bir boşluğu kullanarak yetkilendirilmiş gibi görünen bir erişim elde etmek için kullanılabilir.</p><p>Zafiyet taraması, sistemlerde ve üzerlerinde çalışan yazılımlardaki güvenlik zafiyetlerini ve hataları belirleme sürecidir. Bu, zafiyet yönetimi programının ayrılmaz bir bileşenidir ve organizasyonu ihlallerden ve hassas verilerin açığa çıkmasından koruma amacına hizmet eder.</p><h3>CVE Sistemi Nasıl Çalışır?</h3><p>Common Vulnerabilities and Exposures (CVE) sistemi, kamuya bilinen bilgi güvenliği zafiyetlerini ve tehditleri listeleyen bir sistemdir.</p><p>Bu sistem, 1999 yılında MITRE Corporation tarafından US Department of Homeland Security (DHS) ve US Cybersecurity and Infrastructure Security Agency (CISA) ile işbirliği ile kuruldu.</p><p>CVE listesindeki her bir zafiyete zayıflığın keşfedildiği yıl ve sıralı bir numaradan oluşan benzersiz bir CVE tanımlayıcısı atanır.</p><p>Örneğin, son Citrix Bleed zafiyeti için CVE idsi CVE-2023–4966’dır.</p><p>Ayrıca bir CVE bilgi güvenliği risklerini yönetmek için zafiyet hakkında bazı temel bilgiler içerir.</p><p>Bunlar arasında:</p><p>Zafiyetin açıklaması, etkilenen yazılım, zayıflığın potansiyel etkisi ve zafiyet kullanıldığında olası etkiler, zayıflığın kullanıldığında potansiyel etkisine dayalı olarak belirlenen bir ciddiyet puanı gibi bilgiler içerir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/524/0*NOyhjIWDwWqyd6t9" /></figure><h3>CVE Süreci Nasıl İşler?</h3><p>CVE’ler ilk olarak bir CVE Numbering Authority (CAN) tarafından kaydedilir. Bu kuruluş, CVE Programı tarafından zafiyetlere CVE kimlikleri atama ve kendi belirli kapsam alanları içinde CVE kayıtlarını yayınlama yetkisine sahiptir.</p><p>Belirli kriterlere uygun olan bir kamu zafiyet açıklama politikası ve yeni zafiyet açıklamaları için bir kamu kaynağına sahip olan organizasyonlar, CNA olmak için başvuruda bulunabilirler. CVE Programı, CNA başvurularını yeterli organizasyonların yalnızca CVE kimliklerini atama yetkisine sahip olduğundan titiz bir inceleme sürecine sahiptir.</p><p>CVE’ler, MITRE tarafından sürdürülür ve standart tabanlı zafiyet yönetimi verilerinin depolandığı National Vulnerability Database (NVD) içinde saklanır.</p><p>NVD, sistemlerin otomatik zafiyet yönetimi, ölçüm ve politika uyumluluk değerlendirmelerini mümkün kılan Security Content Automation Protocol (SCAP) kullanılarak oluşturulur.</p><h3>Zafiyet Sınıflandırma Sistemleri</h3><p>Common Weakness Enumeration (CWE), yazılım zafiyetlerine yol açabilen yazılım zayıflıklarının hiyerarşik bir taksonomisidir ve bir CVE’ye atanır.</p><p>Süreç, MITRE tarafından sürdürülmekte ve DHS ve CISA ofisleri tarafından desteklenmekte ayrıca US-CERT ve DHS National Cyber Security Division tarafından desteklenmektedir.</p><p>Her CWE girişine benzersiz bir tanımlayıcı atanır ve zayıflığın türü, potansiyel sonuçları ve hafifletme teknikleri gibi zayıflığa ilişkin bilgileri içerir.</p><p>CWE’nin 600’den fazla kategorisi bulunmaktadır, bunlar arasında path/directory tree traversal errors, race conditions, cross-site scripting, hard-coded passwords gibi sınıflar bulunmaktadır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/524/0*0oHu68yn_6o6rrU0" /></figure><h3>Bir Zafiyetin Kritikliği Nasıl Ölçülür?</h3><p>Bir zafiyetin ciddiyetini ölçmek, kapatma sürecini önceliklendirmek ve siber güvenlik risklerini etkili bir şekilde yönetmek için önemlidir. Bir zafiyetin ciddiyetine birkaç faktör katkıda bulunabilir, bunlar arasında şiddeti, sömürülebilirliği ve olası etki olarak sıralanbilir.</p><p>Zafiyetin şiddeti, zafiyetin sömürülmesiyle ortaya çıkabilecek potansiyel zarara işaret eder. Common Vulnerability Scoring System (CVSS), zafiyet şiddetini değerlendirmek için yaygın olarak kullanılan bir framework kullanılır.</p><p>Olası etki, zafiyetin sömürülmesi durumunda neden olabilecek zararın boyutunu belirtir. Bu etki, operasyonel aksama, finansal kayıp, itibar kaybı veya yasal ve düzenleyici sonuçlar gibi çeşitli şekillerde ölçülebilir.</p><h3>CVSS Sistemi Nedir?</h3><p>Common Vulnerability Scoring System (CVSS), bilgisayar sistem güvenlik zafiyetlerinin risklerini değerlendirmek için kullanılan açık bir endüstri standardıdır.</p><p>Bu, zafiyetlerin özelliklerini ve etkilerini tanımlamak için ortak bir dil sağlar. Bu da güvenlik profesyonelleri ve organizasyonlar arasında zafiyet bilgilerini paylaşmayı ve karşılaştırmayı kolaylaştırır.</p><p>Sistem, 2005 yılında US National Infrastructure Advisory Council (NIAC) tarafından geliştirildi ancak daha sonra The Forum of Incident Response and Security Teams(FIRST) tarafından devralındı ve şu anda skorlama sistemini sürdürmekte.</p><p>CVSS, üç grup metriğe dayanmaktadır: base, temporal ve environmental</p><h3>Temel metrikler, bir zayıflığın doğasındaki özellikleri değerlendirir ve şu kriterleri içerir:</h3><p>Sömürü potansiyeli: Bir zafiyetin başarıyla sömürülebilme olasılığı.</p><p>Erişim vektörü: Bir saldırganın zayıf sisteme veya bileşene nasıl erişebileceği.</p><p>Etki: Zafiyetin sömürülmesinin potansiyel sonuçları, örneğin gizliliğin, bütünlüğün veya kullanılabilirliğin kaybı.</p><h3>Zamansal metrikler, zafiyetlerin zaman içindeki değişen doğasını yansıtır ve şu kriterleri içerir:</h3><p>Sömürü kodu bulunabilirliği: Zafiyet için public exploiti var olup olmadığı.</p><p>Düzeltme bulunabilirliği: Zafiyeti ele almak için yama veya düzeltmenin mevcut olup olmadığı.</p><p>Güven: Zafiyet bilgilerinin doğruluğuna duyulan güven.</p><p>Çevresel metrikler, bir zayıflığın bir organizasyonun BT ortamındaki belirli bağlamını dikkate alır ve şu kriterleri içerir:</p><p>Yan hasar potansiyeli: Zafiyetin diğer sistemlere veya bileşenlere istenmeyen hasara neden olma olasılığı.</p><p>Hedef dağılımı: Zayıf sistemin veya bileşenin organizasyonun BT ortamındaki yaygınlığı.</p><p>Etki modifikatörleri: Zafiyetin etkisini etkileyebilecek ek faktörler, örneğin organizasyonun güvenlik durumu ve etkilenen varlıkların değeri.</p><p>CVSS, bu metriklere dayalı olarak bir risk puanı atar. Daha yüksek bir CVSS puanı, daha ciddi bir Zafiyeti gösterir. CVSS puanı, zafiyetlerin ele alınma çabalarını önceliklendirmek ve siber güvenlik risklerini yönetmek için kullanılabilir.</p><h3>Zafiyeti Karakterize Etmek</h3><p>CVSS v3 ile zafiyet Metric Groups adı verilen 3 grupta karakterize edilir: Base, Temporal ve Environmental.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/558/0*BXXyl06CRfIL2E45.png" /></figure><p>Her biri kendi içerisinde alt metrikler içeren bu grupları ayrıntıları ile inceleyelim:</p><h3>Base</h3><p>Zafiyetin zaman ve ortam bağımsız, gerçek karakterini ortaya koyan bir metrik türüdür. Zafiyeti Exploitability ve Impact başlıklarında ele alır.</p><p>Base Metrik grubunu incelerken, iki farklı sanal kategoriyi de bunun içerisine koyabiliriz: Vulnerable Component (Zafiyeti içeren unsur) ve Impacted Component (Zafiyetten etkilenen unsur). Bu iki sanal kategorinin geçirgenliğini gösteren Scope değeri de, Impacted Component ve Vulnerable Component’in aynı unsur olup olmadığını belirtir.</p><p>Aşağıdaki durumlar istisna olmak üzere, genellikle zafiyetlerde Vulnerable Component ve Impacted Component aynı unsurdur. İstisnai durumlar ise:</p><p>- Bir web uygulamasındaki XSS zafiyeti. Bu durumda web uygulaması Vulnerable, yani zafiyet içeren unsur olduğu halde, browser, Impacted Component olarak değerlendirilir. Çünkü bu zafiyet dolayısıyla browserdaki oturum bilgileri gibi özel bilgilere ulaşılabilecek ve browser’ın confidentiality’si, yani gizliliği; hatta integrity ve availibility gibi özellikleri dahi etkilenebilecektir.</p><p>- Sandbox escape: Sandbox bilindiği üzere, uygulamaları ya da donanımları izole etmemizi sağlar. Bu izole ortamda yaşanacak bir kaçak, çevre uygulamaları da etkileyecek, dolayısıyla sandbox escaping’in söz konusu olduğu uygulama dışında, çevre uygulamalar da etkilenebilecektir.</p><p>Vulnerable Component ve Impacted Component sanal kategorisi dışında, CVSS v3, Base Group’u iki farklı kategoride ele almaktadır: Exploitability ve Impact.</p><p>Exploitability, zafiyetin istismar edilebilmesinin kolaylık derecesini ve araçları yansıtır.</p><p>Exploitability, istismara açık zafiyetin karakterini tarif ederken, Impact de, olası bir exploit’in sonuçlarını yansıtır.</p><h4>Exploitability Metrikleri</h4><p>Exploitability metriği, “Vulnerable Component” olarak tanımladığımız, zafiyete açık olan unsuru tanımlar.</p><p>Attack Vector (AV): Saldırı Nereden Geliyor? Saldırgan Nerede?</p><p>Network (N): Zafiyet istismarının network üzerinden, yani uzaktan istismar edilebileceğini belirtir.</p><p>Adjacent Network (A): Zafiyet içeren bileşenin network bağlantısı olduğunu fakat zafiyetin yalnızca bir yerel ağ, subnet üzerinden istismar edilebileceğini belirtir.</p><p>Local (L): CVSS v2&#39;de, Atak vector olarak sadece Local tanımlı iken, bu versiyonda, Fiziksel (physical (P)) de eklenmistir. Lokal önceleri, network ile ilgili olmayan bir erişimi tanımlarken şimdi, saldırganın local bir oturuma ya da yetkili bir kullanıcı tarafından gerçeklestirilecek özel bir eyleme ihtiyaç duyulup duyulmadığı vektörünü tanımlar.</p><p>Physical (P): Saldırganın zafiyet istismari için söz konusu sisteme/ürüne fiziksel bir erişimini gerekli kılmaktadır.</p><p>Attack Complexity (AC) : Saldırgan ne kadar yetenekli?</p><p>Low (L): Zafiyet istismarı kolaylıkla gerçekleştirilebilir.</p><p>High (H): Zafiyeti istismar edebilmek için ek araç, koşul ve yeteneklere ihtiyaç var.</p><p>Privileges Required (PR)</p><p>CVSS V2&#39;de Authentication (AU) olarak anılan metriktir. Saldırıyı istismar edebilmek için yetki gereksinimi olup olmadığını derecelendirir.</p><p>None (N): Saldırganın istismar için herhangi bir yetkiye ihtiyacı yoktur.</p><p>Low (L): Bir örnek ile açıklayacak olursak, zafiyet istismarı için saldırgan sistemde, düşük yetkide bir kullanıcıya sahip olmalı. Bu düşük yetkili kullanıcı sayesinde, başka vektörleri de kullanarak örneğin, sistemde hak yükseltmesi yapılabiliyor.</p><p>High (H): Zafiyetin istismarı için Vulnerable Component’da yüksek seviyeli bir yetkiye ihtiyaç duyulabilir. Yüksek yetki ihtiyacı bir tezat gibi görünebilir. Fakat Vulnerable yani zafiyet içeren komponent ile etkilenen (Impacted Component) iki farklı unsur olabilir.</p><p>User Interaction (UI)</p><p>None (N): Sistemin exploit edilebilmesi için, saldırganın kullanıcı etkileşimine ihtiyacı yoktur.</p><p>Required (R): Zafiyeti istismar edebilmek için sistemdeki kullanıcılar ile etkileşim gereklidir. Örneğin CSRF zafiyetleri.</p><p>Scope (S)</p><p>Bu metrik, Vulnerable Component, yani zafiyeti içeren bileşen ile Impacted Component yani zafiyetten etkilenen bileşenin ayni olup olmadigini gösterir.</p><p>Unchanged (U): Zafiyetten etkilenen unsur ile, zafiyeti barındıran unsur aynıdır.</p><p>Changed ©: Zafiyeti içeren unsur ile, zafiyetten etkilenen unsur farklıdır. XSS örneğimizde olduğu gibi, zafiyeti içeren unsur web uygulaması olduğu halde, zafiyetten etkilenen unsur web browserı olacaktır.</p><h3>Impact Metrikleri</h3><p>Bu grupta, zafiyetten etkilenen unsur (Impacted Component), Confidentiality (Gizlilik), Integrity (Bütünlük) ve Availability (Süreklilik) başlıklarında değerlendirilmektedir.</p><h4>Confidentiality ( C )</h4><p>Bu metrikte, sistem gizliliğinin saldırıdan ne derece etkilendiği derecelendirilmektedir.</p><p>High (H): Sistemdeki kaynaklar büyük ölçüde, saldırgan tarafından ele geçirilebilmektedir.</p><p>Low (L): Zafiyetin istismarı ile yalnızca az bir bilgi, ifşa olabilir.</p><p>None (N): Zafiyetin istismarı ile birlikte, bir gizlilik kaybı söz konusu değildir.</p><h4>Integrity (I)</h4><p>Zafiyetin istismarı ile birlikte Impacted Component’ın veri bütünlüğünde, kaynaklarda; bir değişme, bozulma söz konusu olup olmadığını derecelendirir.”</p><p>High (H): Zafiyet nedeniyle sistem kaynakları büyük ölçüde değiştirilebilir, silinebilir.</p><p>Low (L): Zafiyet nedeniyle sistem kaynaklarına sınırlı bir müdahale söz konusudur.</p><p>None (N): Zafiyet nedeniyle sistem kaynaklarına müdahale söz konusu değildir.</p><h4>Availability Impact (A)</h4><p>Zafiyet istismarının Impacted Component’ın sürekliliği, işlevselliği üzerinde bir etkiye sahip olup olmadığını derecelendirir.</p><p>High(H): Zafiyet istismarı sistemdeki işlevselliği büyük ölçüde etkiler.</p><p>Low(L): Zafiyet istismarı sistemdeki işlevselliği, sürekliliği sınırlı ölçüde etkiler.</p><p>None (N): Zafiyet istismarının sistemdeki işlevsellik ve sürekliliğe bir etkisi yoktur.</p><h3>Temporal Metrikleri</h3><p>Base Metric ile zafiyetin gerçek karakterini tanımladık. Bunun dışında, zafiyetin zaman içerisinde değişen bir yüzü daha vardır. Örneğin, zafiyetin bulunduğu sistem ile ilgili, üretici firma bir patch yayınladı ise, zafiyetin Temporal Metric değeri düşecektir. Ya da tam tersi, zafiyet istismarı için kullanımı kolay bir istismar aracı geliştirildi ise ve bu koda ulaşım çok kolay ise zafiyetin Temporal Metric skoru yükselecektir.</p><p>Temporal metrik değeri yalnızca zafiyetin istismarı ile değil, belgelendirilmesi ile de alakalıdır. Yayınlanan zafiyet raporlarındaki bilgilerin değeri vb. unsurlar da zafiyetin Temporal Metric değerini etkilemektedir.</p><p>Aşağıdaki metrik değerlerinden de görüleceği üzere, Base Metric, yani zafiyetin değişmeyen zaman içerisinde aynı kalan karakterine karşı, Temporal Metrics zaman içerisinde değişmektedir.</p><h4>Exploit Code Maturity (E)</h4><p>Exploit Code Maturity metrigi sayesinde zafiyetin genel erişime açık ve kolay exploit edileblir bir zafiyet mi, yoksa sadece teorik düzlemde mümkün olan bir zafiyet mi olup olmadığı değerlendirilir.</p><p>Not Defined (X): Bu skoru etkilemez. Bu metrikin atlandığını gösterir. X olarak tanımlanan bir metrik hesaplamaya katılmayacaktır.</p><p>High (H): Zafiyeti istismar etmek için bir exploit’e ihtiyaç yoktur.</p><p>Functional (F): Zafiyetin istismarı ile ilgili exploit kodları mevcuttur. Bu kodlar ile zafiyeti istismarını tekrarlamak mümkündür.</p><p>Proof-of-Concept (P): Zafiyetin istismarı pek çok sistem için pratik değildir. Zafiyet istismarı için saldırganın alanında üstün yeteneklere sahip olması gerekmektedir.</p><p>Unproven (U): Exploit kodu mevcut değildir.</p><h4>Remediation Level (RL)</h4><p>Zafiyetin onarılması için resmi ya da gayri resmi bir çözüm olup olmadığını değerlendiren metriktir.</p><p>Not Defined (X): Bu skoru etkilemez. Bu metrikin atlandığını gösterir. X olarak tanımlanan bir metrik hesaplamaya katılmayacaktır.</p><p>Unavailable (U): Herhangi bir çözüm mevcut değildir.</p><p>Workaround (W): Zafiyeti yamamak için resmi olmayan yöntemler mevcuttur.</p><p>Temporary Fix (T): Resmi olarak yayınlanan geçici bir çözüm mevcuttur.</p><p>Official Fix (O): Üreticinin yayınladığı çözüm mevcuttur.</p><h4>Report Confidence (RC)</h4><p>Mevcut zafiyet raporundaki ayrıntıları derecelendirir.</p><p>Not Defined (X): Bu skoru etkilemez. Bu metrikin atlandığını gösterir. X olarak tanımlanan bir metrik hesaplamaya katılmayacaktır.</p><p>Confirmed ©: Vendor tarafından zafiyetin varlığının doğrulandığını ya da herkese açık bir fonksiyonel exploit’in varligini belirtir.</p><p><em>Reasonable (R):</em> Raporda, zafiyete yol açan etmenler makul bir şekilde degerlendiriliyor, fakat sorunun kaynağına dair kesin bir şey söylenemiyor ya da kaynak koda erişim olmadığı için zafiyetin diğer etkileri tespit edilemiyor ise. Bu metriğe değer olan Reasonable ( R ) değeri atanabilir.</p><p><em>Unknown (U):</em> Raporda, zafiyete neyin yol açtığının bilinmediği görülmektedir. Ya da zafiyetin nedeni ve etkileri net değildir.</p><h3>Environmental Metrikleri</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*coXjzTp8-1RJ0tgI.png" /></figure><p>Genel olarak Base ve Temporal metrikler güvenlik analistleri ve üreticiler gibi zafiyetlerin karakteristiği hakkında kesin bilgiye sahip kimseler tarafından kullanılmaktadır. Diğer yandan Environmental Metrics, yani çevresel metrikler ise, zafiyetin ilgili kontekstteki, belirli çevresel şartlar altındaki etkilerini kendi ortamlarında en iyi değerlendirilecek son kullanıcı tarafındaki organizasyonlar tarafından yapılmaktadır.<a href="https://www.netsparker.com.tr/blog/web-guvenligi/cvss-guvenlik-zafiyetlerini-karakterize-etmek-ve-derecelendirmek/#ftnt1">[1]</a></p><p>Yenileyecek olursak, Çevresel metrikler, Base Metrik ile tanımlanan zafiyetin genel karakteristiğinin, verili koşullarda, örneğin spesifik bir çevredeki yeni risk değerlendirmesidir.</p><p>Örneğin normalde, Base Metrikleri hesaplarken, Confidentiality, Integrity ve Availability kategorilerinin alabileceği değerler, her kategori için üç farklı, eşit değerdir.<a href="https://www.netsparker.com.tr/blog/web-guvenligi/cvss-guvenlik-zafiyetlerini-karakterize-etmek-ve-derecelendirmek/#ftnt2">[2]</a> Ama bazı ortamlarda, bazı sistemlerde, örneğin Availability daha büyük bir önem arz edebilir. Bu durumda, Availability’nin tüm skor içerisindeki değerini tanımlamak için farklı bir çarpan kullanılacaktır.</p><p>Keza, zafiyetin istismarı, normal şartlar altında bir yetki gerektirirken, skorun hesaplandığı spesifik ortam için böyle bir zaruret yoksa, Privileges Require değeri verili ortam için None olarak işaretlenir, bu da zafiyetin skorunu arttıracaktır.</p><h3>Metrik Değerleri</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/456/0*AIKRK2RZAa81FqSf" /></figure><p>MetricMetric ValueNumerical ValueAttack Vector / Modified Attack VectorNetwork0.85Adjacent Network0.62Local0.55Physical0.2Attack Complexity / Modified Attack ComplexityLow0.77High0.44Privilege Required / Modified Privilege RequiredNone0.85Low0.62 (0.68 Şayet, “Scope değişti ise”)High0.27 (0.50 Şayet, “Scope değişti ise”)User Interaction / Modified User InteractionNone0.85Required0.62C,I,A Impact / Modified C,I,A ImpactHigh0.56Low0.22None0Exploit Code MaturityNot Defined1High1Functional0.97Proof of Concept0.94Unproven0.91Remediation LevelNot Defined1Unavailable1Workaround0.97Temporary Fix0.96Official Fix0.95Report ConfidenceNot Defined1Confirmed1Reasonable0.96Unknown0.92Security Requirements — C,I,A Requirements (CR)Not Defined1High1.5Medium1Low0.5</p><h3>Hesaplama</h3><p>CVSS v3 skorları hesaplanırken, FIRST sitesinde yayınlanan JS kütüphanesi kullanılabilir.</p><p>BASE Score’un hesaplanması:</p><p>Öncelikle Impact Sub Score Base (ISC Base) değeri hesaplanır:</p><pre>ISCBase = 1 - ((1−ImpactConf) × (1−ImpactInteg) × (1−ImpactAvail))</pre><p>Ardından Scope’un değişip değişmediğine bağlı olarak, iki farklı yöntemle Impact Sub Score (ISC) hesaplanır:</p><pre>// Calculate ISC<br>	if(Scope==&quot;U&quot;) {  // U=Unchanged<br>	   ISC = 6.42 * ISCBase;<br>	} else {<br>	   ISC = 7.52 * (ISCBase-0.029)-3.25*Math.pow((ISCBase-0.02), 15);<br>	}</pre><p>Devamında, Exploitability Sub Score (ESC) hesaplanır:</p><pre>ESC = 8.22 × AttackVector × AttackComplexity × PrivilegeRequired × UserInteraction</pre><p>ISC ve ESC değerlerinden sonra sıra BaseScore hesaplamakta:</p><p>Eğer ISC değeri 0 ise, direkt olarak BaseScore değeri de sıfır oluyor. ISC’ değerinin 0 ya da 0&#39;dan büyük bir değer olduğu durumlar için kod:</p><pre>if(ISC&lt;=0) {<br>		BaseScore=0;<br>	} else {<br>		if($(&quot;#S&quot;).val()==&quot;U&quot;) {<br>			BaseScore = roundUp1(Math.min((ISC+ESC),10));<br>		} else {<br>			BaseScore = roundUp1(Math.min((1.08*(ISC+ESC)),10));<br>		}<br>	}</pre><p>Burada roundUp1 fonksiyonu dikkati çekecektir. Spesifikasyonda belirtildiği tanımla:</p><pre>function roundUp1(d) {<br>  return Math.ceil (d * 10) / 10;<br>}</pre><p>BaseScore ‘ı bulunduktan sonra aşağıdaki formülle Temporal Score’ı hesaplayabiliriz:</p><pre>Round up(BaseScore × ExploitCodeMaturity × RemediationLevel × ReportConfidence)</pre><h3>CVSS Severity</h3><p>CVSS Skorlarını yayınlarken Severity’leri belirtmek zorunlu değil. Ancak Skorların Severity karşılıkları hesaplanmak istenirse, spesifikasyonda önerilen tablo kullanılabilir:</p><p>RatingCVSS ScoreNone0.0Low0.1–3.9Medium4.0–6.9High7.0–8.9Critical9.0–10.0</p><p>Örneğin 4.0 skorununun severitysini Medium olarak belirtebiliriz.</p><h3>CVSS Vector String</h3><p>CVSS skorları hesaplanılırken kullanılan metriklerin metinsel temsilidir. CVSS skorlarını aktarmak ve saklayabilmek için kullanışlı bir biçim sunar.</p><p>CVSS vector stringleri, CVSS etiketi ile başlar ve kullanılan CVSS sürümünün numerik değeri ile devam eder. Bunu takip eden vektör metninde “/” işareti ile kullanılan metrikler ve değerleri yer alır:</p><p>CVSS vector stringlerinde, metrikler herhangi bir sıra ile belirtilebilir. Ama tercih edilen sıra aşağıdaki tabloda belirtilmiştir.</p><p>İkinci önemli bir kural da şudur, Base Metriklerin vectörde yer alması zorunlu iken, Temporal ve Environmental metriklerinin vector string’inde yer alması tercihe bağlıdır.</p><p>CVSS vectoral string’inde belirtilmeyen opsiyonel grup metrikleri, Not Defined (X) olarak kabul edilecektir. Hususen Not Defined (X) olarak belirtilmiş olan opsiyonel gruptaki metriklerin CVSS vektör stringinde yer alması zorunlu değildir.</p><p>Örnek: CVSS:3.0/AV:N/AC:L/PR:H/UI:N/S:U/C:L/I:L/A:N</p><p>Temporal ve Environmental metrik gruplarının belirtilmediği yukarıdaki vectör stringinde, Attack Vector, Network olarak, Attack Compexity, Low olarak, Privilege Require None olarak, User Interactive None olarak, Scope Unchanged olarak Confidentiality ve Integrity Low olarak, Availability ise None olarak belirtilmiştir. Yukarıdaki vector stringinde hususen belirtilmeyen Temporal ve Environmental değerlerinin her bir metriği için Not Defined (X) değeri kabul edilecektir.</p><p>Örnek: CVSS:3.0/S:U/AV:N/AC:L/PR:H/UI:N/C:L/I:L/A:N/E:F/RL:X</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*Gak_LtowHXnXp_ic.jpg" /></figure><p>İlk örneğe ek olarak bu ikinci örnekte de Exploitability Mature Functional olarak belirtilmiş ve Remediation Level Not Defined (X) olarak belirtilmiştir. Yine metrik değerleri sıralanırken, belirli bir sıra takip edilmemiştir.</p><h3>Örnek Skor Hesaplaması</h3><h3>GNU Bourne-Again Shell (Bash) ‘Shellshock’ Vulnerability (CVE-2014–6271)</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*6Vjuh3P19c0R2bqU.png" /></figure><p>2014 yılında yayınlanan ve pek çok Linux tabanlı sunucunun etkilendiği Shellshock zafiyetini CVSS v3 ile karakterize ederek, puanlayalım.</p><p>Zafiyeti kısaca hatırlamakta fayda var. CGI modunda çalışan Apache sunucuları, kendisine gönderilen istekteki Headerlar ile ortam değişkenleri oluşturuyor ve header değerlerini bu değişkenlerin içerisinde saklıyordu.</p><p>Bash ortamında, ortam değişkenleri tanımından hemen sonra yapılan fonksiyon tanımlamalarının kod kümesi olarak çalıştırıldığı hesaba katıldığında, saldırgan tarafından özel olarak hazırlanıp gönderilen bir HTTP Request headerı hedef sunucuda uzaktan kod çalıştırma (Remote Code Execution) çalıştırma zafiyetine neden olacaktır.</p><h4>Attack Vector: Network</h4><p>Zafiyet, saldırgan tarafından network üzerinden istismar edilebilir. Çünkü saldırıda Vulnerable Component yani zafiyeti içeren unsur bir web sunucusudur.</p><h4>Attack Complexity: Low</h4><p>Saldırıyı istismar etmek için özel bir araca ihtiyaç yoktur. Saldırgan HTTP isteği elle editleyebildiği her koşulda, zafiyeti istismar edebilecektir. Browserların built-in HTTP Request Builder’ı ile dahi bu iş mümkündür.</p><h4>Privileges Required: None</h4><p>Saldırganın bu zafiyeti istismar etmesi için hedef sistem üzerinde herhangi bir yetkiye ihtiyacı yoktur.</p><h4>User Interaction : None</h4><p>Saldırgan bu zafiyeti istismar etmek için herhangi bir kullanıcı ile etkileşime girmek zorunda değildir. Zafiyet istismarı için oluşturduğu bir HTTP Request ile, kolaylıkla zafiyeti istismar edebilir.</p><h4>Scope : Unchanged</h4><p>Scope değişmemektedir çünkü zafiyet Bash’den kaynaklanmaktadır ve tüm etkisi Bash kabuğu üzerindedir.</p><h4>Confidentiality, Availability and Integrity Impact: High</h4><p>Saldırgan bash vasıtası ile tüm sistemi kontrol altına alabileceğinden gizlilik, bütünlük ve süreklilik yüksek düzeyde risk altındadır.</p><p>CVSS v3 Base Score : 9.8<br>CVSS v3 Vector String: <a href="https://www.first.org/cvss/calculator/3.0#cvss:3.0/av:n/ac:l/pr:n/ui:n/s:u/c:h/i:h/a:h">CVSS:3.0/AV:N/AC:L/PR:N/UI:N/S:U/C:H/I:H/A:H</a></p><p>Kaynaklar :</p><p><a href="https://www.ibm.com/docs/tr/qradar-on-cloud?topic=vulnerabilities-common-vulnerability-scoring-system-cvss">https://www.ibm.com/docs/tr/qradar-on-cloud?topic=vulnerabilities-common-vulnerability-scoring-system-cvss</a></p><p><a href="https://www.cozumpark.com/zafiyetlerin-labirentinde-navigasyon-cve-cwe-ve-cvssyi-anlamak/">www.cozumpark.com</a></p><p><a href="https://r.search.yahoo.com/_ylt=AwrkNVPuAJRmCYQkViYDjgx.;_ylu=Y29sbwNpcjIEcG9zAzEEdnRpZAMEc2VjA3Ny/RV=2/RE=1721004398/RO=10/RU=https%3a%2f%2fimages.google.com%2f/RK=2/RS=G.AR272D3IQz9tTnaf2xUoSp3sM-">images.google.com</a></p><p>medium.com</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f70f86838a0f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Sosyal Medya İçin OSINT Araçları]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/sosyal-medya-i%CC%87%C3%A7i%CC%87n-%C3%BCcretsi%CC%87z-osi%CC%87nt-ara%C3%A7lari-bba15b4e0e0a?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bba15b4e0e0a</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 15 Jun 2024 14:02:57 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-23T19:45:13.719Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*nE63tQ3sL3NcS-TQ.jpg" /></figure><h3>Namechk</h3><p>En kolay olanıyla başlayalım. <a href="https://namechk.com/">Namechk</a> bir kullanıcı adının çeşitli çevrimiçi platformlarda kullanılabilirliğini kontrol etmenin yanı sıra, bir kişinin çevrimiçi kişiliklerini kolayca aramanıza olanak tanır. Bunun için bir kullanıcı adı girmeniz yeterlidir ve Namechk, sağlanan bilgilerle eşleşen kullanıcı profillerini bulmak için birden fazla çevrimiçi platformda tarama yapar. Bu, bir kişi hakkında çevrimiçi bilgi toplamak isteyen araştırmacılar, gazeteciler, işletmeler ve devlet kurumları veya uzun süredir kayıp olan arkadaşları veya tanıdıklarıyla yeniden bağlantı kurmak isteyen kişiler için yararlıdır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/986/0*b9R9JGmNWwDM9Hnd.jpg" /></figure><h3>Sherlock</h3><p>Sherlock, tıpkı Namechk gibi, profillere bağlantılar vermeden önce en popüler sosyal ağlarda belirli bir kullanıcı adını arayan Python’da geliştirilmiş açık kaynaklı, komut satırı aracıdır. Arayüzü yoktur ve Windows, Linux veya MacOS komut terminali üzerinden erişilir. Daha fazla bilgi ve kurulum kılavuzu için Sherlock Projesi’nin GitHub deposuna göz atın.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*lIatsMFhp7559oaM.jpg" /></figure><h3>accountanalysis</h3><p>accountanalysis, Twitter’a odaklanarak OSINT araştırması yapmak için kullanılır. Bir hesabın takipçileri ve takip edilen hesapları, tweet sıklığı, etkileşim sayısı, en çok etkinlik gösterdiği zamanlar, en çok kullanılan etiketler ve çok daha fazlası dahil olmak üzere herkese açık bilgilerinin kuş bakışı görünümü olan bir rapor üretir.</p><p>Bu veriler çeşitli sonuçlara varmak için kullanışlıdır: İnsanların zevkleri veya görüşleri hakkında daha fazla bilgi edinmekten, otomatik bir kullanıcı veya bot olup olmadığını kontrol etmeye (örneğin, gönderi programlarına dayanarak) ve kötü bir üne sahip siteleri tanıtmaları nedeniyle kötü niyetli amaçları olan hesapları keşfetmeye kadar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/920/0*mFMf3UsY75wErLRo.jpg" /></figure><h3>Maltego</h3><p>Maltego, OSINT dünyasındaki en iyi bilinen ve en güçlü araçlardan biridir. Bilgileri sunmak için grafikler kullanır, bu da kalıpları belirlemek ve gizli bağlantıları keşfetmek için ilişki diyagramları oluşturmanıza olanak tanır. Ayrıca kullandığı kaynak sayısı ile de öne çıkar.</p><p>En çok kullanılan özellikler, aracın varlıklar olarak adlandırdığı IP adresleri, alan adları, e-postalar, sosyal ağ kullanıcıları vb. arasındaki ilişkileri tanımlamayı ve görselleştirmeyi mümkün kılan özelliklerdir. Ayrıca Maltego, veritabanları, çevrimiçi arama araçları, API’ler vb. farklı bilgi kaynaklarını entegre etmenize olanak tanır.</p><p>Araç içinde yeni bir grafik oluştururken, hedef hakkında e-posta, yaygın olarak kullanılan kullanıcı adı veya tam ad gibi varlıkları veya zaten bilinen verileri ekleyebiliriz. Ve “dönüşümler” yardımıyla, Maltego ilgili bilgileri ilkine ekler.</p><p>Örneğin, aşağıdaki resimde “ESET Latinoamérica” aramasından elde edilen bazı bilgiler yer alıyor. Araç, diğerlerinin yanı sıra ESET’in sosyal ağlarını ve WeLiveSecurity de dahil olmak üzere ilgili siteleri veriyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1008/0*9DkRAcsiRczva9Gg.jpg" /></figure><p>Yeni keşfedilen bilgilerden yola çıkarak “dönüşümleri” yeniden çalıştırmak mümkündür. Aşağıdaki resim, Instagram profiline girildiğinde Wayback Machine’de kayıtlı dosyaları gösteriyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*IrtUMpxIa4wPj0yU.jpg" /></figure><p>Resmi sitesinden indirilebilen Maltego, ücretsiz (ancak sınırlı) lisanslama ve hem kullanıcı hem de kurumsal düzeyde sınırsız ücretli sürümler sunan bir masaüstü uygulamasıdır.</p><h3>Arama motoru olarak sosyal medya</h3><p>Bu gerçekten bir SOCMINT aracı olarak düşünebileceğiniz araç değildir, ancak sosyal medya sitelerine entegre edilmiş arama işlevleri, uygulamanın kendisinden ayrılmanıza gerek kalmadan istihbarat toplamak için güçlü kaynaklar olarak düşünülebilir. Bu durum özellikle araştırmanızın hedefi yakın ya da ünlü bir kişi ise geçerlidir. Bazı faydalı seçenekler şunlardır:</p><ul><li>Profil arama: Sosyal ağdaki profilini bulmak ve gönderileri ve paylaşılan fotoğrafları gibi herkese açık etkinliklerini görüntülemek için araştırdığınız kişinin tam adını ve diğer ilgili ayrıntılarını arayın.</li><li>Etiket arama: Araştırdığınız kişiyle ilgili gönderileri bulmak için ilgili etiketleri kullanın. Örneğin, bir etkinlik hakkında bilgi arıyorsanız, bu etkinlikle ilişkili etiketi aramak ve kişinin bu etkinlik hakkında bilgi paylaşıp paylaşmadığını görmek mümkündür.</li><li>Grup arama: Araştırdığınız kişinin sosyal ağdaki herhangi bir gruba üye olup olmadığını kontrol edin, çünkü bu, ilgi alanları ve faaliyetleri hakkında ek bilgi sağlayabilir.</li><li>Bahsetme arama: Başkalarının bu kişi hakkında konuşup konuşmadığını görmek ve çevrimiçi itibarı ve ilişkileri hakkında daha fazla bilgi edinmek için sosyal ağda araştırdığınız kişiden bahsedenleri arayın.</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bba15b4e0e0a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[OSINT(Açık Kaynak İstihbaratı) Nedir?]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/osint-nedir-e6fe1031aeac?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e6fe1031aeac</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 15 Jun 2024 14:01:25 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-06-15T14:18:34.620Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/641/1*3oWr1c84LTwXN9aZDX4qRQ.jpeg" /></figure><ul><li>Bilginin güç haline geldiği dönemimizde istihbaratın önemi de bir hayli artmıştır. Dolayısıyla bir istihbarat tekniği olan “Open Source Intelligence” de çok fazla önem kazanmıştır. <strong>OSINT</strong>, olarak kısaltılan bu terim özellikle Siber Güvenlik’te yoğun olarak telaffuz edilmektedir.</li><li><strong>Open Source Intelligence</strong> olarak bilinen ve Türkçe’ye Açık Kaynak İstihbaratı olarak çevirebildiğimiz OSINT, esasen bir adımdır. Pentest aşamalarında ve profesyonel saldırganların saldırıları sırasında uygulanmaktadır. Pasif bilgi toplama aşamalarının tamamını içeren bir süreç olan <strong>açık kaynak istihbaratı</strong>, belki sızma testlerindeki en önemli adımdır. Hedef sistem veya kişi hakkında ne kadar fazla bilgi toplanabilirse ilerleyen aşamlarda da o kadar rahat hareket edilebilmektedir.</li></ul><h3>Pasif Bilgi Toplama Aşamasında Kullanılabilecek OSINT Araçları Nelerdir?</h3><ul><li>Tüm OSINT araçlarını içinde bulunduran bir framework olan <strong>OSINT Framework</strong>’üne linux sistemlerde “osrf” komutuyla erişilebilmektedir. Bu framework içerisinde onlarca farklı aracı ve tekniği barındırmaktadır. Hatta sadece pasif bilgi toplama değil, aktif bilgi toplama yapabilmenize de olanak tanımaktadır.</li><li>Bahsedebileceğimiz diğer önemli <strong>OSINT araçları</strong> ve teknikleri de şunlardır:</li></ul><ol><li><strong>Dorking</strong></li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/507/0*tdfKNbTtiU0fAGta.png" /></figure><ul><li>Arama motorlarına vereceğimiz komutlara kısaca “dork” denilmektedir. OSINT sırasında işimize yarayacak önemli dorklar bulunmaktadır. Bu dorklar sayesinde hedefle ilgili hızlı ve pratik bir şekilde bilgi toplama işlemi yapılabilmektedir.</li><li>AllintextVerilen tüm terimleri içeren sonuçları listeler.IntextVerilen tüm terimleri sayfa içeriğinde arar.InurlVerilen kelime veya kelime grubunu URL adresinde içeren sonuçları listeler.AllinurlVerilen tüm terimleri içeren URL adreslerine sahip sonuçları listeler.IntitleVerilen kelime veya kelime grubunu başlık olarak barındıran sonuçları listeler.AllintitleVerilen tüm terimleri başlığında barındıran sonuçları listeler.SiteSpesifik bir internet sitesi belirtirken kullanılır.filetypeSpesifik bir dosya türü belirtirken kullanılır.</li></ul><p><strong>2. Whois Sorgusu</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*IBtJk3DL-KkEz3V1.png" /></figure><ul><li>Hedef internet sitesinin domain adının çözümlemesini yapar ve sağlayıcı şirket gibi çeşitli bilgileri sağlar.</li><li><strong>Tracert &amp; Traceroute Komutları</strong></li><li>Windows sistemlerde PowerShell’de çalışan bir komut olan “tracert” hedef sitenin IP adresini verir. Aynı şekilde Linux sistemlerde de <strong>OSINT</strong> sırasında kullanabileceiniz “traceroute” komutu hedef sitenin IP adresini vermektedir.</li></ul><p><strong>3.Spokeo</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*pF3bWRpayAhGyjPKOeFLyw.png" /></figure><p>Bir internet sitesinden ziyade kişi hakkında bilgi toplarken kullanabileceğiniz bir internet sitesidir. Hedef kişi hakkında çeşitli bilgiler toplar.</p><p><strong>4.Onyphe</strong></p><p>Verilen IP adresini tarayarak çeşitli bilgiler sağlar.</p><p><strong>5.Shodan</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*Iq3NOJ9mQA6rZfwQ.png" /></figure><p>Shodan; internete bağlı olan kamera, video oyun sistemleri ve diğer IoT cihazları gibi sistemlere erişim sağlayabileceğiniz bir internet sitesidir. Hedef IP adresini tarayarak sistemde kullanılan servisler, SSL sertifikası ve port bilgileri gibi hassas bilgileri izleyebilmenizi sağlar.</p><p>4.OSİNT FRAMEWORK</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*I4C49Lct6v-SJptV5bgt8w.jpeg" /></figure><p>OSINT Framework, açık kaynaklı istihbarat toplama için harika bir kaynaktır. Veri kaynaklarından yararlı bağlantılara ve etkili araçlara kadar her şeye sahiptir, bu da her program ve aracı tek tek araştırmaya çalışmaktan çok daha kolay hale getirir.</p><p>Bu dizin aynı zamanda Linux’un ötesindeki işletim sistemleri için seçenekler sunarak tüm panoda çözümler sağlar. Tek zorluk, araç kaydı veya e-posta adresleri gibi sonuçları daraltan etkili bir arama stratejisi geliştirmek olabilir, ancak bu tür organize kaynaklarla bu, her zamankinden daha fazla bir varlık haline gelir.</p><p>5 .<a href="https://www.maltego.com/">MALTEGO</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KgdTCP6QalK1KciaYGhaXQ.png" /></figure><p>Maltego, araştırmaları basitleştirebilen ve hızlandırabilen çok yönlü bir açık kaynaklı istihbarat platformudur. Daha iyi analiz yapmanıza yardımcı olmak için 58 veri kaynağına erişim ve manuel yükleme özelliklerinin yanı sıra 1 milyon varlığa kadar veritabanı sağlar. Güçlü görselleştirme araçları, daha fazla iyileştirme için ağırlıklar ve notlar içeren bloklar, hiyerarşik veya dairesel grafikler gibi farklı düzenler arasından seçim yapmanızı da sağlar.</p><p>Maltego ile güven ve güvenlik ekipleri, kolluk kuvvetleri personeli ve siber güvenlik uzmanları, takip etmesi kolay içgörülerle tek tıklamayla soruşturma sonuçlarına ulaşır.</p><p>OSINT, kolluk kuvvetlerinden finansal hizmetlere kadar çeşitli sektörlerde paha biçilmez olabilir. Bu nedenle şirket, OSINT araçları ve teknikleri hakkında harika kaynaklar sağlamak için de büyük yatırımlar yapıyor. Bunlar yalnızca çeşitli ve kapsamlı olmakla kalmaz, aynı zamanda müşterilerin ürünlerinden en iyi şekilde yararlanmalarını sağlamak için uzman bir ekip tarafından özel olarak seçilir. Şirket ayrıca çevrimiçi olarak satın alınabilecek bir Maltego Foundation kursu sunmaktadır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e6fe1031aeac" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Siber Tehdit İstihbaratı]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/si%CC%87ber-tehdi%CC%87t-i%CC%87sti%CC%87hbarati-c59357a008bb?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c59357a008bb</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 14 Jun 2024 15:00:49 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-23T19:44:15.687Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/875/0*dnSBfU-alQvrGNMi.jpeg" /></figure><ul><li>Günümüzde kurumlara, işletmelere hatta devletlere ait değerli bilgilerin dijital forma dönüştüğü ve bu bilgilerin gittikçe artarak siber uzayı daha cazip hale getirdiği bir dönem yaşıyoruz. Farklı motivasyonlara sahip siber tehdit aktörleri ise değere dönüşen bu verinin peşine düşerek akıl almaz saldırı yöntemleri geliştirmektedir. Sosyal mühendislik saldırıları, oltalama saldırıları, ağ saldırıları, zararlı yazılımlar, tersine mühendislik, veri sızıntısı, hizmet dışı bırakma, fidye yazılımları ve daha birçok siber tehdit, kurum ve işletmelerin faaliyetlerine zarar vermekte hatta bazı durumlarda toplumsal kargaşalara neden olmaktadır. Kurumların bu ve benzeri siber tehditlere karşı bilgi varlıklarını korumak için proaktif bir yaklaşım olan siber tehdit istihbaratına ihtiyaçları bulunmaktadır.</li><li>Siber tehdit istihbaratı (Cyber Threat Intelligence — CTI), bir kurumun varlıklarının güvenliğini tehdit eden mevcut ve potansiyel saldırılar ile saldırganların amaçları, motivasyonları, saldırı yöntemleri hakkında bilgilerin toplanmasına ve analiz edilmesine odaklanan bir siber güvenlik alanıdır.</li></ul><p><strong>Siber Tehdit İstihbaratını 3 gruba ayırabiliriz ;</strong></p><ul><li><strong>Stratejik İstihbarat:</strong> Düşmanı tanımaya yönelik olan istihbarat çeşididir. Zarar verme potansiyeli olan kurum/kuruluş/kişi/grupların izlenmesi sonucu oluşturulur. Saldırganların niyetlerine, motivasyonlarına, taktik ve stratejilerine, geçmişteki eylemlerine ve olması muhtemel saldırılarına yönelik bilgi içerir.</li><li><strong>Operasyonel İstihbarat:</strong> Bu istihbarat çeşidi saldırganların teknik, taktik ve prosedürlerini içermektedir. Bu bilgiler SOC (Security Operation Center) ekiplerine servis edilir ve onlar tarafından analiz edilip olası saldırılara karşı bir önlem olarak kullanılabilir.</li><li><strong>Taktiksel İstihbarat:</strong> Bu istihbarat çeşidi sistem ve ağ üzerindeki olası kötü amaçlı etkinlikleri tanımlayan verileri içermektedir. IOC (Indicators of Compromise) denilen bu veriler bulundukları yapıdaki olağandışı ve şüpheli hareket verileridir. Taktiksel istihbarat SIEM, IDP/IPS, DLP gibi güvenlik çözümlerine entegre edilmektedir.</li></ul><p><strong>Siber Tehdit İstihbaratının Faydaları</strong></p><ul><li>Siber tehdit istihbaratı, her ne kadar istihbarat kelimesi dikkate alındığında ilk anda akla askeri alanda kullanımı getirse de bugün birçok kurum ve işletme siber tehdit istihbaratını faaliyet alanlarındaki tehditler hakkında bilgi almanın yanında rekabet üstünlüğü sağlamak için de kullanmaktadır. Tehdit istihbaratının fayda sağlayabilmesi içinse öncelikle istihbarat bilgisinin zamanında elde edilmesi gerekmektedir. Bunun yanında bilginin güvenilir kaynaklardan elde edilmesi, kurum tehditleri ile ilişkili olması, nitelikli olması ve istihbaratın hangi çözümün parçası olacağı bilinmelidir.</li><li>Siber tehdit istihbaratı kurumlara şu faydaları sağlamaktadır:</li><li>Proaktif yaklaşımla olası veri sızıntılarını önler</li><li>Kurum varlıklarına yönelik olası tehdit ve risklerin tespitini kolaylaştırır</li><li>Doğru istihbarat edinimi ile kurum kaynaklarının daha verimli kullanılmasına katkıda bulunur</li><li>Kurumun marka ve itibar değerini korumasına katkıda bulunur</li><li>Tehdit ve zafiyet yönetimi, risk yönetimi ve siber olaylara müdahale süreçlerinin etkinliğini artırır</li><li>Tehdit istihbarat paylaşımına yönelik farkındalığın ve kültürün gelişmesine katkıda bulunur</li><li>Yeni saldırıların taktik, teknik ve prosedür (TTP) yaklaşımlarını ortaya çıkararak bilinmeyen saldırın tespit edilmesini sağlar</li></ul><p><strong>Siber Tehdit İstihbaratı Yaşam Döngüsü</strong></p><ul><li>Siber tehdit istihbaratı, klasik anlamdaki istihbarat süreçlerindeki gibi süreklilik arz eden bir faaliyettir. Tehditlerin devam ettiği bir dünyada istihbarat faaliyeti de artarak devam edecektir. Bir yaşam döngüsü içinde devam eden siber tehdit istihbaratı şu beş temel aşamadan oluşmaktadır (Şekil 1.).</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/855/0*vXydtvavdMUOHOxP.png" /></figure><p><strong>1. Planlama</strong></p><ul><li>İstihbarat toplama hedeflerinin ve ihtiyaçlarının belirlenmesi</li><li>İstihbarat bilgisinin önceliklerinin belirlenmesi</li><li>İstihbarat ekibinin oluşturulması</li><li>İstihbarat toplama planın hazırlanması</li><li>Yaşam döngüsündeki diğer aşamalara yönelik gereksinimlerin hazırlanması</li></ul><p><strong>2. Bilgi Toplama</strong></p><ul><li>İstihbarat hedefleri doğrultusunda gerekli verilerin ham olarak toplanması</li><li>OSINT, HUMINT, IMINT, CYBINT, MASINT gibi farklı kaynaklardan her türlü formattaki verinin toplanıp saklanması</li></ul><p><strong>3. Bilgi İşleme</strong></p><ul><li>Toplanan ham istihbarat verisinin kullanışlı ve anlaşılır hale getirilmesi</li></ul><p><strong>4. Analiz</strong></p><ul><li>Toplanıp işlenmiş istihbarat verilerinin amaca uygunluk, güncellik, doğruluk ve güvenirlilik analizinin yapılması</li><li>Karar vericiler için analiz verisinin tehditlere yönelik bilgi verecek şekilde olası sonuçlardan, tahminlerden ve önerilerden oluşacak şekilde hazır hale getirilmesi</li></ul><p><strong>5. Dağıtım</strong></p><ul><li>Stratejik, operasyonel, taktik ve teknik amaçlar için hazırlanan siber tehdit istihbarat raporunun ilgili birim, kurum, organizasyon, yönetici, müşteri veya paydaşlarla paylaşılması</li><li>Tehdit istihbarat bilgisinin işe yarayıp yaramadığına dair geri bildirimlerin alınması</li></ul><p><strong>Siber Tehdit İstihbarat Kaynakları</strong></p><p>Siber tehdit istihbaratına yönelik bilgi toplarken insanlardan, siber güvenlik araçlarından ve elektronik cihazlardan yoğun bir şekilde yararlanılmaktadır. Toplanan bilgi kaynaklarına göre siber tehdit istihbaratı Şekil 2.’deki gibi sınıflandırılabilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/875/0*An2-3OJO_5PtXnDD.png" /></figure><p><strong>1. Açık Kaynak İstihbaratı (Open Source Intelligence — OSINT)</strong></p><ul><li>Herkese açık kaynaklardan elde edilen istihbarattır.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> İnternet, sosyal medya, forumlar, akademik yazılar, gazete, dergi, radyo, televizyon, kamu kurum ve kuruluş verileri, e-posta, DNS sorguları, arama motorları</p><p><strong>2. İnsan İstihbaratı (Human Intelligence — HUMINT)</strong></p><ul><li>İnsan kaynağı kullanılarak elde edilen sözlü veya yazılı istihbarattır. Bilgi toplama işlemi açık veya gizli olarak yapılabilmektedir.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> Ajan, muhabir, gazeteci, diplomat, mülteci, seyahat edenler, savaş mahkûmları, yabancı danışmanlar ve akademisyenler</p><p><strong>3. Sinyal İstihbaratı (Signals Intelligence — SIGINT)</strong></p><ul><li>Sinyal istihbaratı, belirli bir hedefin elektronik sinyallerinin ve iletişimlerinin toplanması ve analizi yoluyla elde edilen bilgidir. Haberleşme istihbaratı (COMINT), Elektronik istihbarat (ELINT) ve Yabancı Cihaz Sinyal İstihbaratından (FISINT) oluşmaktadır.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> Radar, silah sistemleri, uydu, radyo sinyalleri, GSM</p><p><strong>4. Teknik İstihbarat (Technical Intelligence — TECHINT)</strong></p><ul><li>Yabancı ülkelerin ve düşmanların kullandığı silah ve araçların analizlerinden elde edilen istihbarattır.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> Yabancı silah sistemleri, uydu, yabancı medya, yabancı teçhizatlar</p><p><strong>5. Coğrafi Konum İstihbaratı (Geospatial Intelligence — GEOINT)</strong></p><ul><li>Uydu ve hava araçları kullanılarak coğrafi konumların ve özelliklerin görsel olarak değerlendirilmesi sonucu elde edilen istihbarattır.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> Uydu görüntüleri, IHA görüntüleri, haritalar, GPS</p><p><strong>6. Görüntü İstihbaratı (Imagery intelligence — IMINT)</strong></p><ul><li>Nesnelerin elektronik cihazlar ile görüntülerinin elde edilmesi ile toplanan istihbarattır.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> Görsel fotoğrafçılık, radar sensörleri, kızılötesi sensörler, lazerler ve elektro-optikler,</p><p><strong>7. Ölçüm ve İmza İstihbaratı (Measurement and Signature Intelligence — MASINT)</strong></p><ul><li>Hedeflerin fiziksel özelliklerinin nicel ve nitel analizi yapılarak ayırt edici özelliklerini ön plana çıkararak elde edilen istihbarattır.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> Elektro-optik, sonar, nükleer, jeofiziksel, radar, kızılötesi, radyo frekans ölçümleri</p><p><strong>8. Finansal İstihbarat (Financial Intelligence — FININT)</strong></p><ul><li>Finans işlemleri kullanılarak elde edilen istihbarattır.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> Bankacılık işlemleri, SWIFT, Finansal kuruluşlar</p><p><strong>9. Siber Güvenlik İstihbaratı (Cyber Intelligence — CYBINT)</strong></p><ul><li>Ağ ve sunucu sistemleri ile siber güvenlik ürünlerinden elde edilen istihbarattır.</li></ul><p><strong>Kaynaklar:</strong> Firewall, IPS/IDS, WAF, VPN, DLP, Sandbox, E-posta sunucuları, Web sunucuları, Proxy, Ağ cihazları, Adli analiz yazılımları, Uç nokta güvenlik yazılımları, Honeypot, IoC</p><h3>Bir Saldırıdan Öncesi, Saldırı Sırası ve Saldırıdan Sonrası</h3><h3>1)Bir Siber Saldırı Öncesinde</h3><p>Bir siber savaş sırasında yapılabilecek en iyi savunma, tehditlerin gerçekleşmesine izin vermemektir. Bunu yapmak için bazı önlemlerin alınması hayati nitelik taşımaktadır. Plan oluşturmak, kritik varlıkların belirlenmesi ve bunlar için gerekli uygun teknolojilerin kullanılması, kurum çalışanlarına gerekli eğitimlerin verilmesi gibi işlemler yapılabilir.</p><p><strong>Plan oluşturmak:</strong> Bir siber saldırı gerçekleşmeden önce dikkat edilmesi gereken kilit nokta BT altyapımızın belirli prosedürlere tabi tutulmasıdır. Felaket senaryosu planı oluşturulması ve plan oluşturulurken; iyi belgelenmeli, test edilmeli, açıklık verilen noktaları telafi edilmelidir. İyi bir planın olması saldırıdan kurtulma şanımızı arttıracaktır.</p><p><strong>Kritik varlıkların tanınması:</strong> Hangi programlar, sunucular, işlemler, veri tabanları devre dışı kalması halinde yapılan işin devam edilmesine engel oluşturuyorsa, bunlar kritik varlıklardır. Bu sistemlerin tanınması ve korumak için gerekli adımların atılmış olması gerekmektedir.</p><p><strong>Kritik varlıkları korumak için uygun teknolojinin kullanılması:</strong> Bu teknolojiler bir saldırıya karşı önlem oluşturacak, gerçekleşmeden önceki veri ihlallerini bildirecek, olağan dışı olayları rapor edecek teknolojilerdir. IPS/IDS sistemleri, DLP yapıları, SIEM ürünleri, Syslog verileri örnek olarak gösterilebilir. Bunların dışında kritik verilerin belirli sıklıklarla yedeklenmesi ve bu yedeklerin tek bir noktaya değil birden fazla noktaya gerçekleştirilmesi de önlem niteliği taşır.</p><p><strong>Gerekli eğitimlerin verilmesi:</strong> Kurumların çalışanlarına güvenlik eğitimleri vermeleri, olası saldırı veya kritik durumlarda bilinçsiz harekete etmelerine engel oluşturur.</p><h3>2)Bir Siber (Olay) Saldırı Sırasında</h3><ul><li>Kurumumuz yeterli olduğunu düşündüğü tüm önlemleri almış olsa bile, bir siber saldırının gerçekleşmesine engel olamamış olabilir. Bu noktada durum değerlendirmesi, hasar kontrolü, yedeklerin kullanılması, etkilenen sistemlerdeki kanıt niteliği taşıyan verilerin muhafaza edilmesi ve yetkililerin bilgilendirilmesi gibi işlemler gerçekleştirilebilir.</li></ul><p><strong>Durum Değerlendirmesi:</strong> Öncelikle var olan durumun gerçekten bir siber saldırı mı olduğu yoksa kurum içi gerçekleşen olağan bir durumun saldırı şeklinde algılanması mı olduğuna cevap verilmelidir. Eğer bunun sadece gerçekleşen bir aksaklık ise kurtarma senaryosuna gidilmez ama siber saldırı olduğu kesinleşirse daha önce yapılan planlardaki işlem adımları devreye sokulur.</p><p><strong>Hasarın En Aza İndirilmesi:</strong> Bu noktada verilmesi kararlar vardır. Örneğin, tehdidin daha derine yayılmasını önlemek için sistemin kapatılması daha çok hasara mı neden verir? Yoksa bu durum kötünün iyisi olarak değerlendirilebilir mi? Çok büyük yapılarda, saldırı sırasında, gerçekleşen yoğun trafiği azaltmak ve asıl probleme odaklanmak için daha önce yazılmış kurallarda değişiklik yapılabilir.</p><p><strong>Yedekler: </strong>Gerçek zamanlı sistemlerde sistemin kapatılmaması durumunda, hizmet verdiği insanların işlemlerini gerçekleştirmeye devam etmek için en hızlı şekilde yedeklerin geri yüklenmesi gerekebilir.</p><p><strong>Etkilenen Sistemlerden Adli Verilerin Toplanması:</strong> Saldırıyı gerçekleştiren saldırganlar, kendilerini ele vermemek için bazı izleri silme eğilimde bulunabilirler. Bu duruma engel olmak için sistemin anlık yapısının, topolojisinin, etkilenen sistemlerin üzerinde çalışan personel kimlik bilgilerinin alınması, daha sonra yapılacak olan adli bilişim izleme sürecinde kullanılabilir.</p><p><strong>Yetkililere Bilgi Verilmesi:</strong> Olayın şirket personellerine ve saldırıdan etkilenebilecek olası mağdurlara bildirilmesi gerekmektedir. Verilecek bu bilgiler aynı saldırının başkalarına verecek hasarı önleyebilir veya azaltabilir. Potansiyel mağdurların bilgilendirilmemesi, istenmeyen yasal işlemlere yol açabilir.</p><p><strong>Yapılmaması Gerekenler:</strong> Bir siber saldırı sırasında yapılması gerekenlere verilen önem kadar yapılmaması gerekenlere de dikkat edilmelidir. Örneğin, etkilenen sistemin kullanılmaya çalışılması, sisteme giden güç kaynağının kesilmesi, iletişimin tehlikede bulunan sunucu üzerinden yapılması gibi işlemler yapılmaması gerekenler arasında sayılabilir.</p><h3>3)Bir Siber Saldırı Sonrasında</h3><ul><li>Kuruma gerçekleşen siber saldırı sonrasında etkilenen sistemler izlenmeli ve yaşanan deneyimden çıkarılan olumlu olumsuz davranışlar, kontroller, müdahaleler göz önünde bulundurularak var olan sistem güçlendirilmelidir.</li></ul><p><strong>Etkilenen Sistem/Sistemlerin İzlenmeye Devam Edilmesi: </strong>Saldırganlar girdikleri sistemlerde arka kapılar bırakmış olabilirler. Bu nedenle etkilenen sistemlerin gözetim altında tutulması ve gerekli testlerin yapılması gerekmektedir.</p><p><strong>Gelecek Saldırıların Önlenmesi İçin Gerekli Önlemlerin Alınması: </strong>Bir saldırının gerçekleşmesi demek, saldırganların kullanabilecekleri bir zafiyeti barındırmak demektir. Öncelikle bu zafiyetin önüne geçilmesi gerekmektedir. Aynı tarz bir olayın gerçekleşmemesi için gerekli incelemeler yapılması, personel bilgilendirilmeli, olaya sebebiyet veren kaynaklar araştırılmalı ve müdahale edilmelidir.</p><p>Bir tehdit istihbaratında dikkat edilmesi gerekenler;</p><ul><li>Kuruluşların tehdit istihbaratı kullanmalarının, sektör akışları, açık kaynak istihbaratı (OSINT), sektörler içinde akranlar arası paylaşım ve doğrudan satıcılardan alınanlar olmak üzere çeşitli yolları vardır. Bu alanda uzmanlıklarını sunan birkaç OSINT olduğunu söylemeye gerek yoktur. Aslında Forrester, ücretli ticari tehdit istihbaratı akışlarında 2021’den 2022’ye %49’luk bir artış kaydetmiştir.</li><li>Ancak bir tedarikçinin kuruluşunuz için uygun olup olmadığını değerlendirirken aşağıdakilere odaklanmanız daha doğru olacaktır:</li></ul><p>· Kapsamlı hizmet: Dahili telemetri, OSINT ve harici akışlar da dahil olmak üzere çok çeşitli tehdit aktörlerini, tehdit vektörlerini ve veri kaynaklarını kapsayan kapsamlı bir Tİ yelpazesi sunmalıdırlar. IOC akışları, bağımsız bir hizmet yerine bütünsel bir Tİ hizmetinin parçası olarak düşünülmelidir.</p><p>· Doğruluk: Yanlış istihbarat, analistleri yanlış bilgilerle bunaltabilir. Satıcıların dikkatli çalışması gerekir.</p><p>· Uygunluk: Akışlar, şirket ortamınıza, sektörünüze ve şirket büyüklüğünüzün yanı sıra kısa ve uzun vadede kuruluşunuza en uygun (taktik/stratejik) unsurlara göre uyarlanmalıdır. Ayrıca hizmeti kimin kullanacağını da düşünün. Tİ pazarlama, uyumluluk ve hukuk ekipleriyle bile kapsama alanını genişletmeye devam ediyor.</p><p>· Zamanlılık: Tehditler hızlı hareket ettiğinden herhangi bir akışın faydalı olabilmesi için gerçek zamanlı olarak güncellenmesi gerekir.</p><p>· Ölçeklenebilirlik: Tedarikçiler, kuruluşunuz büyüdükçe onun Tİ ihtiyaçlarını karşılayabilmelidir.</p><p>· İtibar: Tİ başarısı konusunda kendinden emin olan bir satıcıyla çalışmak her zaman fayda sağlar. Bu geleneksel olarak Tİ ile ilişkilendirilmeyen ancak bunun yerine SOAR, XDR veya benzer bitişik alanlarla ilişkilendirilebilen bir satıcı olabilir.</p><p>· Entegrasyon: SIEM ve SOAR platformları da dahil olmak üzere mevcut güvenlik altyapınıza tam olarak uyan çözümleri değerlendirin.</p><h3>Siber Güvenlik Yazılım Araçları Örnekleri</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/875/0*WPaCzvossPeux8Fa.jpeg" /></figure><p><strong>Siber Tehdit İstihbarat Paylaşımı</strong></p><ul><li>Siber tehdit istihbarat süreçlerinin uzun, zor ve maliyetli olması, alan uzmanlarının azlığı ve fazla yük getirmesi nedeniyle istihbarat paylaşımı kurum ve işletmeler için kaçınılmaz bir hal almıştır. Bu nedenle bir siber saldırı hakkında toplanan güvenlik ihlali göstergelerinin (IoC) dağıtıldığı tehdit istihbaratı paylaşım platformları ortaya çıkmıştır. Bu platformlar özel ve kamu kuruluşları ile uluslararası organizasyonlar bünyesinde faaliyet göstermektedir. Ülkemizde de BTK bünyesinde yer alan Ulusal Siber Olaylara Müdahale Merkezi (USOM) istihbarat paylaşımını, kurumsal ve sektörel Siber Olaylara Müdahale Ekibi (SOME)’lerle birlikte yerine getirmektedir. Ayrıca ülkemizde Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanlığı ve Dijital Dönüşüm Ofisi Başkanlığı tarafından desteklenen kamu kurum/kuruluşları, özel sektör ve akademi temsilcilerinin katılımlarıyla oluşturulan Türkiye Siber Güvenlik Kümelenmesinde yer alan firma ve ürünler de siber tehdit istihbaratı kapsamında müşterilerine hizmet vermektedir.</li></ul><p>Siber tehdit bilgilerinin paylaşımında anlaşılabilir ve kullanılabilir olmak ve aynı dili kullanmak amacıyla birçok standart ve yapı geliştirilmiştir (Şekil 4.).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/875/0*sueoppP98A7IBuks.png" /></figure><ul><li>Şekil 5.’de ise siber tehdit bilgisinin paylaşımı için kullanılan online platformlar görülmektedir.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/875/0*Mvj6ySbh0S8w04_X.png" /></figure><ul><li>2020–2023 Ulusal Siber Güvenlik Strateji ve Eylem Planı dokümanında da belirtildiği üzere “tehdit istihbaratı edinimi, üretimi ve paylaşımı kapsamında ulusal ve uluslararası paydaşlarla iki yönlü bilgi paylaşımı ve koordinasyon çalışmasına” önem vererek ülke olarak siber tehditlere karşı güçlü bir savunma geliştirebiliriz.</li></ul><p><strong>Referanslar</strong></p><ul><li><a href="https://www.siberkume.org.tr/">https://www.siberkume.org.tr</a></li><li><a href="https://www.usom.gov.tr/">https://www.usom.gov.tr</a></li><li>S. M. Arıkan and S. Acar, “A Data Mining Based System for Automating Creation of Cyber Threat Intelligence,” 2021 9th International Symposium on Digital Forensics and Security (ISDFS), Elazig, Turkey, 2021, pp. 1–7, doi: 10.1109/ISDFS52919.2021.9486335.</li><li>BGD Siber Güvenlik ve Savunma Kitap Serisi 6, Haziran 2022, Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c59357a008bb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hibernate]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/hi%CC%87bernate-33440ccf11a1?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/33440ccf11a1</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 26 Mar 2024 15:54:58 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-23T19:44:38.505Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/750/1*1TctbVdR9CXNzr9vgzMr5Q.jpeg" /></figure><p>Hibernate, Java programlama dilinde kullanılan açık kaynaklı bir nesne ilişkisel eşleme (ORM) motoru olarak tanımlanabilir. Bir diğer deyişle Java temelli bir framework’tür. Java sınıfları arasında doğrudan ilişkiler kurmaya yaramaz. Bunun yerine nesneleri bünyesinde depolayarak ve yöneterek veri tabanı işlemlerini yönetir. Yani nesneler ile doğrudan ilişki kurmaz. Hibernate, bilgisayarların deyim yerindeyse uyku moduna geçmesine benzer. Tıpkı uykudan aldığımız enerji depolaması gibi, bilgisayar da enerji tasarrufu yapar. Bu da geliştiricilere daha verimli ve kaliteli bir üretim ortamı hazırlar.</p><p>Hibernate yazılım nesnelerin, ilişkisel veri tabanlarındaki (relational databases) kayıtlara nasıl karşılık geldiğini yürüten bir teknolojidir. Verileri kaydeder ve sonra geri yükler. Hibernate’in sunduğu hazırda bekletme, ilişkisel veri tabanlarında veri depolamayı oldukça basitleştirir. Ayrıca veriler ile çalışırken SQL ifadelerini kullanmak yerine nesneleri kullanmanıza da izin veren bir nesne/ilişki eşleme aracı olarak bilinir. Kod karmaşıklığını ortadan kaldırmak ve SQL sorguları yazma ihtiyacını da gidermek için tercih edilir. Kodlar ile ortaya çıkan karmaşıklık bu sayede azalır. Doğrudan uygulama kodunuzdan Java nesneleri kullanılmasına olanak sunar.</p><p>Hibernate tarafından sağlanan kolaylıkları şu şekilde sınıflandırabiliriz:</p><ul><li>Hibernate, direkt olarak JDBC kullanmak istemeyen, Veri Erişim Nesnelerini kullanmak isteyen Java geliştiricileri için bir nesne/ilişki eşleme aracı olarak tanımlanabilir.</li><li>O/R eşlemesi adı verilen bir soyutlama katman ile nesneler ve ilişkiler eşlenir. Hibernate, ilişkisel tablolar ile MySQL ve PostgreSQL gibi RDBMS sistemleri arasındaki kalıcılığı işleyebilir.</li><li>Yazılım geliştiricilere görünüşte tanıdık gelmeyen ya da öğrenmesi zor SQL sorguları yerine, tanıdık Java dizmini kullanarak nesnelerle çalışmasına olanak tanır.</li><li>Hazırda Bekletme ile bilgisayarınızdaki tüm açık uygulamaları belleğe alarak işletim sistemini Hibernate moduna geçirmenizi sağlar.</li></ul><p>Bilgisayarındaki tüm uygulamalar ana ekranınızda çalışmaz. Bazı uygulamalar arka planda çalışır. Daha da açmak gerekirse Windows uyku moduna geçer ve uygulamalar arka planda aleni kalır. Fareyi hareket ettirmek ya da klavyedeki bir tuşa basmak bu arka plandaki uygulamaları devreye sokar. Bunun gibi bilgisayar kasası üstündeki güç düğmesine basmak da işletim sistemini uykudaki moduna olmaktan çıkarır. Böylece arka planda kalan uygulamalar, siz aksiyon verdikten sonra çalışmaya devam eder. Buna hibernate özelliği denir. Hibernate, uygulamaları depolamak için bilgisayarınızın işletim sisteminin kurulum dizininde yer alan hiberfile.sys dosyasını sanal bellek olarak kullanır. Bu dosya, işletim sistemi yüklendiğinde otomatik olarak oluşturulur.</p><h3>Hibernate Framework Hakkında</h3><p>Hibernate Framework, yazılım alanında çeşitli düzeylerde soyutlama sunan bir çerçeve olarak tanımlanabilir. Hibernate ile programcıların uygulamaları yönetmesi gerekmez. Arka planda hazırda bekletme şeklinde çalışmaya devam eder. Ancak bu çalışma stili, önde gördüğünüz herhangi bir uygulamaya müdahalede bulunmaz.</p><p>Hibernate bazı uygulamaları dahili olarak işler. Bu uygulamalardan biri veritabanına bağlanıp CRUD işlemlerini gerçekleştirmek için sorgular oluşturmasıdır. Oluşturulan sorgular, Java uygulamasındaki kalıcılık mantığı geliştirmek için tercih edilen bir çerçeve olarak bilinir. Kalıcılık mantığı, verilerin uzun süreli kullanım için depolanması ve güvenli bir şekilde işlenmesine fayda sağlar. Bu da Hibernate ile gelen önemli artılardandır. Hibernate, genel anlamıyla bakıldığında veri tabanı yazılımından bağımsız nesneler geliştirmek ve tüm JAVA ve JEE ortamlarında bağımsız kalıcılık mantığı oluşturmak için tercih edilir. Herhangi bir yazılımlı tarafından müdahale gerektirmeyen, hafif, açık kaynaklı bir Java Nesne-İlişkisel Eşleme (ORM) Hibernate ile mümkündür.</p><p>Bunun yanında geliştirme sürecinin karmaşıklığını sadeleştirmek ya da azaltmak için çerçeveler, JDBC, Servlet’ler de Hibernate tarafından işlenir. Hibernate, bir veya daha fazla teknoloji için soyutlama katmanı sağlar. Bunu, bir toz bulutunun yeryüzüne inip siz işlerinizi halledene kadar bazı nesneleri ortadan kaldırmasına benzetebilirsiniz. Toz bulutu ortadan kalktığında nasıl ki nesneler geri geliyorsa, Hibernate de bilgisayar donanımlarından herhangi birine basmadığınızda kendi kendini devreye alıyor diyebiliriz.</p><p>Hibernate, aynı zamanda indirilebilir özel bir yazılım. Ancak özel bir yazılım olmasına karşın Hibernate çerçevesi herkesin kullanması için ücretsizdir. Yani bu Hibernate çerçevesine ulaşımı kolaylaştırıyor. Hibernate kaynak kodu birçok web platformlarında mevcuttur.</p><p>Kısaca özetlemek gerekirse:</p><ul><li>Açık kaynak kodlu olması</li><li>Erişilebilir olması</li><li>Ücretsiz olması</li><li>İndirilebilir özel bir yazılım olması</li><li>Küçük bir boyuta sahip olması</li><li>Herhangi bir uygulamaya ve geliştirmeye gerek olmaması</li></ul><p>en çok tercih edilme nedenleri arasına giriyor.</p><h3>=&gt;Hibernate Döngüsü</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/642/1*Ziu-0jqPd2R21qf8RwQs4w.png" /></figure><h3>Hibernate Tarafından Desteklenen İşlevler</h3><p>Hibernate çerçevesi, otomatikleştirilmiş DDL işlemlerini destekleyen bir ypıdadır. JDBC sayesinde kolay bir şekilde tabloyu manuel olarak oluşturmanız ve her sütunun veri türünü bildirmenizi sağlar. Ancak bunu Hibernate arka planda yapabilir. Örneğin, Tablo oluşturma, Tablo bırakma ve Tablo değiştirme gibi işlemleri yapabilir. Hibernate, birincil anahtarların herhangi bir manuel müdahaleye gerek duyulmadan oluşturulmasını destekler. Hibernate bu işi sizin yerinize yapabilme imkanına sahiptir, yani bunu otomatik olarak yapar.</p><p>Hibernate çerçevesi, veritabanından bağımsız olarak HQL’yi (Hibernate Query Language) destekler. Bunun tam tersi olarak JDBC ise veri tam aksine veri tabanına bağımlıdır. JDBC, kendi içerisinde istisna işlemeyi gerektirir, ancak Hibernate gerektirmez. Burada herhangi bir manuel müdahale olmadan önbelleği desteklemesi ile Hibernate avantaj kazandırır. Buna karşın JDBC öncelleği Hibernate gibi desteklemez. Yani Hibernate, nesneler ve birbirleriyle olan nesne-ilişkisel eşlemesini destekler. JDBC, yapısını da göz önüne alınca nesne yönelimli değildir. JDBC ilkel veriler ile ilgilenir. JDBC’de her kayıt yalnızca bir veridir, yani ilkel bir değerdir. Bu veriler kaydedildiğinde, her kayıt bir nesne olarak temsil edilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*gZ3ItYDWi2PQiftI3hHhOA.jpeg" /></figure><h3>Neden Hibernate’e İhtiyacımız Var?</h3><p>Hibernate, bilgisayarınızın uyku modunda da çalışıyor olması gibidir. Bir nevi sistemlerinizin kendisini askıya alma ihtiyacını karşılayan eklerdir. Bunun yanı sıra bir veritabanından veri almak için uygulamanızda aynı kod satırlarını tekrar tekrar yazmak da uğraştırıcı bir iştir. Bazı durumlarda bir veritabanından diğerine geçmek, JDBC kullanarak oops uygulamak ve veri tabanı tabloları arasında eşlemeler oluşturmak ve bu adaptasyonu sağlamak da çok çaba gerektirir. Hibernate çerçevesi olmadan yeniden çalışma yapmak böyle durumlarda bir gerekliliktir. Bu sorunların ortadan kalkması ise Java Hibernate ile mümkündür.</p><p>Hibernate, veritabanı bağlantısı için JDBC kullanıldığında ortaya çıkan tüm bu bağlantı kopukluklarını çözmeye yardımcı olan bir ORM aracıdır. Bundan dolayı da nesneler ile ilişkilendirme yaparken kopuk kopuk adımlar değil, birbirine bağlı bir bütün ortaya koyar.</p><h3>Hibernate Avantajları</h3><p>Hibernate, birçok açıdan ciddi avantajlara sahiptir. Bundan dolayı da zaman kazandıran yazılım ürünleri içerisinde sıklıkla tercih edilir. Hibernate kendini veri tabanına bağlar ve sorguları yürütmek için farklı bir sorgu dili veya HQL kullanır. Sorgu yürütüldükten sonra Hibernate, sonuçları uygun eşleşme olan uygulama katmanına eşler. Bu eşleme, tamamen Hibernate yapılandırma XML dosyasında belirtilen özellikler kaynaklı bir nesne üretecektir. Bir oturum yalnızca uygulamanızın veri tabanına bağlanmasına yardımcı olmakla kalmaz, aynı zamanda saklanan kalıcı nesneleri de kaydeder ve alır.</p><p>ORM’lerin birçok artısı bulunur. ORM’ler içerisinde yer alan Hibernate de diğer türlerine göre birçok avantaja sahiptir. Hibernate avantajlarını şu şekilde sıralayacak olursak:</p><ol><li>Veritabanından bağımsızdır.</li><li>Yerleşik bağlantı havuzu uygulamasına sahiptir.</li><li>Katmanları olan bir yapısı vardır.</li><li>Kalıcı bir JPA sağlayıcısıdır.</li><li>Yüksek verimliliğe sahip bir çalışma stili vardır.</li></ol><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=33440ccf11a1" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü Nedir) ?]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/sdlc-yaz%C4%B1l%C4%B1m-geli%C5%9Ftirme-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC-nedir-5e62afac1cd3?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5e62afac1cd3</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 26 Mar 2024 15:45:35 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-10-11T08:07:04.811Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>SDLC (Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü Nedir) ?</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/750/1*9e5cQ0Eo2AaTJ_5yRAoPHw.jpeg" /></figure><p>Yazılım geliştirme yaşam döngüsü anlamına gelen <strong>SDLC</strong>, yazılım dünyasında yüksek kalitede projeler geliştirmek için, süreçlerin doğru bir şekilde yönetilmesini sağlayan metodolojidir. Bu yazımızda SDLC nedir, avantajları ve dezavantajları nelerdir, süreçleri nelerdir, modelleri nedir, açılımı nedir, nasıl kullanılır? Sorularına detaylı cevaplar bulabileceğiniz önemli bilgileri anlatacağız.</p><p>SDLC, kısa bir süre içerisinde, yüksek kalitede ve düşük maliyetle yazılım üretmeyi amaçlayan bir süreçtir. Organizasyonun iyi test edilmesi ve hızlı bir şekilde kullanıma hazır yazılımlar üretilmesi için bir aşama akışı sağlar. Aşamaların birbirini takip ettiği bu sistem, yazılım geliştiricileri için bazı avantaj ve dezavantajlar sağlar. SDLC’nin yazılım geliştirme aşamasında bize sunduğu avantajları şu şekilde sıralayabiliriz:</p><ul><li>Yüksek düzeyde yönetim kontrolü ve dokümantasyon sağlar.</li><li>Yazılım geliştiricisinin süreç boyunca planlı bir şekilde ilerlemesini sağlar.</li><li>Projede çalışan herkesin gerekli maliyet ve kaynakları anlamasını sağlar.</li></ul><p>Yazılımın geliştirme sürecinde SDLC’nin yol açabileceği dezavantajları şu şekilde sıralayabiliriz:</p><ul><li>Proje geliştirme sürecini yavaşlatabilir.</li><li>Projenin son aşamalarında düşük esneklik sağlar.</li><li>Test aşaması geliştiriciler için çok karmaşık olabilir.</li></ul><h4>Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü SDLC Süreçleri</h4><p>SDLC, mevcut müşteri sistemi eksikliklerini değerlendirerek çalışır ve yaşam döngüsü aşamalarını takip ederek yeni sistemin gereksinimlerini belirler. Yazılım istemci ortamına dağıtıldıktan sonra bile kullanıcı sorunları ve ortaya çıkan ek iyileştirmeler bir sonraki döngü için bir gereksinim haline gelebilir. Yazılım geliştirme yaşam döngüsü, sürekli iyileştirme için bir modeldir ve belirli aşamalardan oluşur. Tüm bu Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü altı ana aşamaya ayrılabilir:</p><p>1. Zorunlu Aşama</p><p>Yazılım geliştirme yaşam döngüsünün ilk aşamasıdır ve yazılım için gereksinimlerin toplanmasını içerir. Gereksinimlerin toplanması ve analizi, SDLC’nin en kritik aşamasıdır. Bu aşamada iş analisti, iş süreçlerine göre belirlenen ihtiyaçları müşteriden ve diğer paydaşlardan toplar ve İş Gereksinim Spesifikasyonu (BSR) belgesinde yer verir. SDLC gereksinimleri aşamasındaki en yaygın adımlar şunlardır:</p><ul><li>Müşteri gereksinimlerini anlama</li><li>Süreç akış şemaları oluşturma</li></ul><h4>2. Analiz — Planlama Aşaması</h4><p>SDLC Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü sürecindeki bir sonraki adım, ürün gereksinimlerinin tanımlanması ve belgelenmesi ve bunların müşteri ve diğer paydaşlar tarafından onaylanmasını sağlamaktır. Bu belge, Yazılım Gereksinim Spesifikasyonu (SRS) belgesi olarak bilinir. Yazılım Gereksinim Spesifikasyonları (SRS), yazılım geliştirme yaşam döngüsü boyunca tasarlanması ve geliştirilmesi gereken tüm ürün gereksinimlerini kapsar. Analiz ve planlama aşamasındaki en yaygın adımlar şunlardır:</p><ul><li>Bir proje planı hazırlama</li><li>Kaynakların değerlendirilmesi ve tanımlanması</li><li>Fizibilite değerlendirmesi</li></ul><h4>3. Tasarım ve Prototip Aşaması</h4><p>Üçüncü aşamada, ekip yazılım mimarisini tasarlarken şimdiye kadar toplanan tüm bilgiler bir araya getirir. İş için en iyi olduğunu düşündükleri birini seçebilmek için birden fazla tasarım sunabilirler. Bu aşama, yazılım mimarisi, prototip oluşturma ve kullanıcı deneyimi tasarımına odaklanır. Yazılım geliştirme yaşam döngüsündeki tasarım aşaması, iki işlevsel adımı içerir:</p><ul><li>Üst Düzey Tasarım (HLD), yazılım ürününün mimarisini sağlar. Yazılım mimarları ve kıdemli geliştiriciler bu tasarımı geliştirir.</li><li>Düşük Seviyeli Tasarım (LLD), üründeki her işlev ve parçanın işleyişini ve çalışmalarını ortaya koyar.</li></ul><h4>4. Geliştirme ve Uygulama aşaması</h4><p>Geliştirme ve Dağıtım aşaması, yazılım geliştiricilerin ürünün kodunu yazmaya başladığı, operasyon ekibinin sunucular için fiziksel donanımı kuracağı ve tasarımcıların kullanıcı arayüzünü programlayacağı aşamadır. Kodlama aşaması, tasarımın çalışan bir yazılım ürününe dönüştürülmesi sürecidir. Bu aşamadaki iki önemli adım şunlardır:</p><ul><li>BT altyapısının kurulması</li><li>Yazılım için kod tabanı oluşturma</li></ul><h4>5. Test aşaması</h4><p>Geliştirme ve devreye alma aşamasında, sunucular, veri tabanları ve uygulamalar kurulur. Artık test aşamasında hazır olan yazılım test ekibine geçmektedir. Test ve KG (Kalite Güvencesi) ekibi, tüm gereksinimlerin karşılandığını doğrulayarak tüm işlevlerin beklendiği gibi çalışmasını sağlar ve olası hataları belirleyip hata izleme sistemine bildirir. Hatalar daha sonra geliştiricilere atanır ve düzeltilir. Bu süreç aynı zamanda Hata Yaşam Döngüsü olarak da bilinir. Bu aşamadaki iki ana faaliyet şunlardır:</p><ul><li>Kod ve test senaryoları</li><li>Test senaryolarının yürütülmesi</li></ul><h4>6. Uygulama ve bakım aşaması</h4><p>Uygulama aşamasında, operasyon ekibi en sonunda aşamalandırma veya geliştirme ortamı sistemlerine odaklanır ve yazılımı üretime hazır hale getirir. Uygulama ekibi yeni donanım ve sunucular kurar ve her şeyi üretim için ölçeklenebilir olduğundan emin olur. Bu da, gerçek zamanlı kullanıcılar için bağlantıların ve veri tabanlarının ayarlanmasını ve geliştirme ekipleri, sürüm yöneticileriyle senkronizasyonunu sağlar. Üretim birimi kurulduktan sonra gerçek kullanıcılar için canlı yayına geçecek olan uygulama milyonlarca kullanıcı tarafından indirilebilir.</p><p>Bakım ekibi ise uygulamayı her koşulda destekler ve yazılımı gerçek müşteri senaryolarına uyacak şekilde güncelleyerek ve iyileştirir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*z2oDpmji-Jc3OM8xV8RyMQ.jpeg" /></figure><p><strong>Belirtim Yöntemleri (İşlevler için kullanılan) BAZI UML VE DİYAGRAM ÇİZİM ARAÇLARI</strong></p><p>ARGO UML <a href="http://argouml.tigris.org/">http://argouml.tigris.org/</a> ALTOVA U MODEL; <a href="https://www.altova.com/umodel.html">https://www.altova.com/umodel.html</a></p><p>VISUAL PARADIGM <a href="https://www.visual/">https://www.visual</a> paradigm.com/download/community.jsp</p><p>IBM RETIONAL SOFTWARE ARCHITECT <a href="https://www.ibm.com/developerworks/downloads/">https://www.ibm.com/developerworks/downloads/</a> r/architect/ Online</p><p>Diagram Software: GEN MY MODEL <a href="https://www.genmymodel.com/">https://www.genmymodel.com/</a> Microsoft Visio</p><p>BAZI PROJE YÖNETİM ARAÇLARI: REDMINE <a href="http://www.redmine.org/">http://www.redmine.org/</a> Microsoft Project Professional Taiga <a href="https://taiga.io/">https://taiga.io/</a> JIRA : Jira Platformu: Jira Software, Bitpocket, Sourcetree, Bamboo, Clover, Fisheye, Crucible, Jira Service Dest, Jira Core, Confluence, Hipchat <a href="https://www.atlassian.com/try">https://www.atlassian.com/try</a></p><p>Versiyon Kontrol Sistemleri: Subversion <a href="https://subversion.apache.org/">https://subversion.apache.org</a> / Git ve github sürüm kontrol sistemi</p><h3>Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü Modelleri</h3><p>Yazılım geliştirme yöntemleri proje türüne göre değişir. Tüm modeller teoride benzer adımları takip ederken, uygulamaya geçtiğinde her biri farklı şekilde uygulanır.</p><p>Yazılım üretim işinin genel yapılma düzenine ilişkin rehberlerdir. ■ Süreçlerin içsel ayrıntılarıyla ya da süreçler arası ilişkilerle ilgilenmezler. ■ 5 sınıfta incelenir</p><p>– Gelişigüzel Model</p><p>— Barok Modeli</p><p>— Çağlayan (Şelale) Modeli</p><p>— V Modeli– Helezonik (Spiral) Model</p><p>■ Evrimsel Model ■ Artırımsal Model ■ Araştırma Tabanlı Model</p><h3>Şelale Modeli</h3><p>Şelale modeli, yazılım geliştirmeye yönelik en eski ve yazılım geliştirmeye doğrusal sıralı bir yaklaşımdır. Bu modelde, sıralı ilerleme, gerçek bir şelale gibi sürekli olarak aşağı doğru akıyor gibi görünür. Bu modelin anlaşılması ve kullanılması kolaydır. Şelale modelinde bir sonraki aşamaya geçmeden önce her aşamanın eksiksiz olarak tamamlanması gerekir. En son test aşamasına geçilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/818/1*FkHS_FHufxS2tctgv_xsNw.jpeg" /></figure><h3>V Model</h3><p>V-Shaped Model veya V-Model, şelale modelinin bir uzantısıdır. Bu SDLC modelinde, yazılım geliştirme sırayla V şeklinde gerçekleşir. Doğrulama ve geçerli kılma yaklaşımıdır. V modelinin her aşaması, bir sonraki aşama başlamadan önce tamamlanır. V-Model’de ürünün testi, ilgili geliştirme aşamalarına paralel olarak yapılır. V şeklindeki modelde, geliştirme yaşam döngüsündeki her aşama, farklı test aşamalarıyla doğrudan ilişkilendirilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*M9fBzvdsmOUb_rWbM4NIUA.jpeg" /></figure><h3>Prototip Model</h3><p>Prototip modeli, sınırlı işlevselliğe sahip yazılımın çalışan modelidir. Bu modelde geliştiriciler, müşteri tarafından sağlanan en faydalı özelliklerle gerçek ürünün çalışan bir prototipini oluşturur.</p><p>Prototip hazır olduğunda değerlendirilmek üzere müşteriye teslim edilir. Müşteri geri bildirimlerinin ardından, geliştiriciler tarafından yeni son tarihler ve süreçler belirlenir. Diğer modellere kıyasla çoklu yinelemeleri azaltır.</p><h3>Yinelemeli/Artımlı model</h3><p>Yinelemeli veya artımlı yaşam döngüsü modeli, küçük bir yazılım gereksinimleri kümesinin basit bir şekilde uygulanmasıyla başlar ve tüm sistem dağıtılana/dağıtılmaya hazır olana kadar yazılımı kademeli olarak geliştirir. Yinelemeli model, müşteri geri dönüşleriyle başlamaz. Bunun yerine, yazılım geliştirme, gereksinimin bir alt kümesiyle başlar ve son ürünü geliştirmeden önce birden çok yinelemede kademeli olarak iyileştirilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_w3L9w67rJzQeGYESoFbOQ.jpeg" /></figure><h3>Spiral-Helezonik Modeli</h3><p>Spiral model, yinelemeli model ile şelale modelinin bir kombinasyonudur. Diğer modellerde hesaplanmayan riskleri göz önüne alarak yazılım oluşturulmasını sağlar. Amaç, risk analizine güçlü bir vurgu yaparak yazılımın prototipini oluşturmaktır. Spiral model, her yinelemede ürünün kademeli olarak serbest bırakılmasına ve iyileştirilmesine olanak tanır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/444/1*-F2EWrHR7IVfJ0baTkZaUA.jpeg" /></figure><h4>Helezonik modelin avantajları</h4><p>Büyük ve uzun zaman alan projelerde başarılıdır.</p><ol><li>Kullanıcı Katkısı Üretim süreci boyunca ara ürün üretme ve üretilen ara ürünün kullanıcı tarafından sınanması temeline dayanır. Yazılımı kullanacak personelin sürece erken katılması ileride oluşabilecek istenmeyen durumları engeller.</li><li>Yönetici Bakışı Gerek proje sahibi, gerekse yüklenici tarafındaki yöneticiler, çalışan yazılımlarla (ara ürün) proje boyunca karşılaştıkları için daha kolay, izleme ve hak ediş planlaması yapabilir.</li></ol><p>3. Yazılım Geliştirici (Mühendis) Bakışı Yazılımın kodlanması ve sınanması daha erken başlar.</p><p>Helezonik Modelin Uyarımları ■ VP Süreç modeli ■ Evrimsel geliştirme ■ Artımsal geliştirme ■ Araştırma tabanlı süreç modeller</p><h3>Çevik (Agile) Model</h3><p>Agile aslında bir uygulamayı çok daha organize ve hızlı bir şekilde devreye alma felsefesi olan bir yazılım geliştirme metodolojisidir. Basitçe ifade etmek gerekirse çevik, hızlı bir geliştirme ve uygulama zinciridir. Çevik model, değişen iş gereksinimlerine uyum sağlamak için uygulamayı mikro hizmetler modelini izleyerek küçük kod parçalarına böler ve kısa yinelemeler kullanarak artımlı olarak yazılım oluşturmaya yardımcı olur.</p><p>Big Bang Model WIP, DevOPs Model gibi farklı modellere de sahip Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü, yazılım geliştirme süreçlerinde izleyebileceğiniz temel adımlar oluşturur ve daha net sonuçlar almanızı sağlar.</p><h4>AGILE Prensipleri</h4><p>Bireyler ve arasındaki etkileşim, kullanılan süreç ve araçlardan daha önemlidir</p><p>Portatip ürün, anlaşılır dokümantasyondan daha önemlidir</p><p>Müşteri ile ilişki, müşteri sözleşmesinde yazanlardan daha önemlidir</p><p>Değişime adapte olmak, yapılan plana ne olursa olsun bağlı olmaktan daha önemlidir.</p><p>Projeleri iterasyonlarla aşamalı olarak geliştirmeyi öngörür.</p><p>Amacı çok kısa döngülerle, sık çıktılar üretmektir.</p><p>Kaynağı müşteri ihtiyaçlarına ve sonuca kanalize etmeye odaklanır.</p><p>Kalite tarifi müşterinin üründen beklentileri karşılamasıdır.</p><p>Risk iterasyonlardan ve maksimum etkileşimden dolayı minimumdur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*pXl3U0WeOJwzkp7zKnMdMQ.jpeg" /></figure><p>Farklı Agile Frameworkler Bu frameworkler agile prensiplerini benimsemiş farklı çalışma şekilleridir.</p><p>Scrum</p><p>Kanban</p><p>Extreme Programming</p><p>Crystal</p><p>LeanSoftware Development</p><p>Feature Driven Development</p><p>Dynamic Systems Development Method</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/723/1*Ziide_b45VL8jF94-_DMzw.png" /></figure><h3>Evrimsel Geliştirme Süreç Modeli</h3><p>Coğrafik olarak geniş alana yayılmış, çok birimli organizasyonlar için önerilmektedir (banka uygulamaları).</p><p>Her aşamada üretilen ürünler, üretildikleri alan için tam işlevselliği içermektedirler.</p><p>Pilot uygulama kullan, test et, güncelle diğer birimlere taşı.</p><p>Modelin başarısı ilk evrimin başarısına bağımlıdır</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xVqD8Zfh_EGt6t2SZQJhAw.jpeg" /></figure><h3>Örnek</h3><p>■ Çok birimli banka uygulamaları.</p><p>■ Önce sistem geliştirilir ve Şube-1’e yüklenir.</p><p>■ Daha sonra aksaklıklar giderilerek geliştirilen sistem Şube-2’ye yüklenir.</p><p>■ Daha sonra geliştirilen sistem Şube-3’e,…. yüklenir.</p><p>■ Belirli aralıklarla eski şubelerdeki güncellemeler yapılır</p><h3>Artırımsal Geliştirme Süreç Modeli</h3><p>Üretilen her yazılım sürümü birbirini kapsayacak ve giderek artan sayıda işlev içerecek şekilde geliştirilir.</p><p>Bir taraftan kullanım, diğer taraftan üretim yapılır.</p><p>Uzun zaman alabilecek ve sistemin eksik işlevlikle çalışabileceği türdeki projeler bu modele uygun olabilir.</p><p>Öğrencilerin bir dönem boyunca geliştirmeleri gereken bir programlama ödevinin 2 haftada bir gelişiminin izlenmesi (bitirme tezleri)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mWHzD5oy8rtwj3gTDgpDQw.png" /></figure><h3>Araştırma Tabanlı Süreç Modeli</h3><p>Yap-at prototipi olarak ta bilinir.</p><p>Araştırma ortamları bütünüyle belirsizlik üzerine çalışan ortamlardır.</p><p>Yapılan işlerden edinilecek sonuçlar belirgin değildir.</p><p>Geliştirilen yazılımlar genellikle sınırlı sayıda kullanılır ve kullanım bittikten sonra işe yaramaz hale gelir ve atılır.</p><p>Model-zaman-fiyat kestirimi olmadığı için sabit fiyat sözleşmelerine uygun değildir.</p><h4>Örnek</h4><p>■ En Hızlı Çalışan asal sayı test programı!</p><p>■ En Büyük asal sayıyı bulma programı!</p><p>■ Satranç programı!</p><h4>Referanslar</h4><ul><li><a href="https://www.komtas.com/glossary/">Veri ve Analitik Sözlüğü</a></li><li><a href="https://aws.amazon.com/tr/what-is">Bulut Bilgi İşlem Kavramları Merkezi | AWS</a></li><li><a href="https://medium.com/">Medium: Read and write stories.</a></li></ul><p><a href="https://bulutistan.com/blog/yazilim-gelistirme-yasam-dongusu-sdlc-nedir-avantajlari-ve-dezavantajlari-nelerdir/">https://bulutistan.com/blog/yazilim-gelistirme-yasam-dongusu-sdlc-nedir-avantajlari-ve-dezavantajlari-nelerdir/</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5e62afac1cd3" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Görüntü İşleme(Image Processing)]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/g%C3%B6r%C3%BCnt%C3%BC-i%CC%87%C5%9Fleme-image-processi%CC%87ng-1bc90431c64b?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1bc90431c64b</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 26 Mar 2024 11:39:02 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-23T19:46:22.433Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PUQbiFd8uRpwR8XAjd15dg.png" /></figure><h3>Görüntü İşleme Nedir?</h3><p><strong>Görüntü işleme</strong>: Dijital ortama aktarılmış görseller üzerinden ilgili ihtiyaca göre faydalı bilgiler elde etmek için farklı tekniklerle özdeşleştirebilen bir yöntemdir. <strong>Görüntü işleme</strong> yöntemi, kaydedilmiş olan belirli görüntülerin işlenip mevcut resim ve grafiklerin değiştirilerek yabancılaştırılması veya iyileştirilmesi için kullanılmaktadır. Örneklendirecek olursak, fotoğraf veya belgelerin taranıp dijital ortama aktarılırken yaşanan kalite düşüşlerini görmek mümkündür. İşte bu kalite düşüşleri sırasında görüntü işleme yöntemi devreye girmektedir. Düşen görüntü kalitesini ve görselde yaşanan bozulmaları en aza indirmek için görüntü işleme yöntemine başvurmaktayız. Başka bir örnek ise Google Earth üzerinden erişebildiğimiz haritalardır. Uydudan alınan görüntüler görüntü işleme teknikleri ile iyileştirilmektedir. Böylelikle insanlara daha kaliteli görseller sunulmaktadır. Bu ve daha bir çok farklı yerlerde kullanılabilen görüntü işleme hızla gelişen teknolojiler arasında yer almaktadır.</p><h3>Görüntü İşleme Nelerde Kullanılır?</h3><p>Bu işlemlerin nasıl ilerlediğine değinmeden önce görüntü işlemenin genel olarak nerelerde ve nasıl kullanıldığına göz atalım:</p><p>– Yüz tanıma ve güvenlik sistemleri.<br>– Demografik bilgi analizi.<br>– Trafik, astronomi, radar ve fotoğraf endüstrisi uygulamaları.<br>– Uygu görüntülerinden yararlanılarak nüfus yoğunluğunun tespit edilmesi.<br>– Radyoloji alanı (Tomografi, Ultrason vb.).<br>– Askeri Endüstri alanında hem su altındaki görüntülerin hem uydu görüntülerinin anlamlandırılması.<br>– Tıp alanı, çeşitli organ yapılarının ayırt edilmesinde kullanılır.</p><h3>Görüntü İşleme Adımları Nelerdir?</h3><p><strong>Görüntü işleme</strong> ile ilgili ana hatları öğrendikten sonra işlemlerin nasıl gerçekleştiğini anlamak gerekmektedir.<strong> Görüntü işleme</strong> temel olarak üç adımda incelenmektedir. — Gerekli araçlar ile imajı aktarılması<br>– Görüntünün analiz edilerek istenilen doğrultuda işlenmesi<br>– Analiz edilip işlenen veri raporu ve çıktısının, sonucunun alınması<br>Görüntü işleme adımlarının yanında görüntü işleme için iki tür yöntem kullanılmaktadır. Bunlardan ilki analog görüntü işleme diğeri dijital görüntü işleme yöntemidir. Dijital ve analog<strong> görüntü işleme</strong> için verinin geçmesi gereken birtakım temel aşamalar vardır. Bu aşamalar arasında:<br>– Ön işleme<br>– Geliştirme ve görüntüleme<br>– Bilgi çıkarımı<br>yer almaktadır. Bu asmaların ardından ilgili veriden ihtiyaca göre sonuçlar elde edilebilmektedir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_oKEyT0YuZ68pA7JLKUDnA.jpeg" /></figure><h4><strong>GÖRÜNTÜ İŞLEME YÖNTEMİNDE KULLANILAN BAZI TEKNİKLER ;</strong></h4><p><strong>Görüntü Netleştirme (Image Deblurring)</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*rM5oMO-M1GCEOA7R.jpg" /></figure><p><strong>Şablon Tabanlı Yaklaşım (Template Based Approach)</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/900/0*U_LjWTRhtcM1iaM-.jpg" /></figure><p><strong>İki Boyutlu Örnekleme (Sampling in 2D)</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/0*6kxQEVkBgCJiKO4G.jpg" /></figure><p><strong>Sayısal Görüntü İşleme</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*-4Htp6_5EvzFmVdt.jpg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1bc90431c64b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Algoritma Analizi]]></title>
            <link>https://medium.com/@aycabasarn/algori%CC%87tma-anali%CC%87zi%CC%87-113f2acd7d6e?source=rss-1caeb0f5aca9------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/113f2acd7d6e</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Emine Ayça Başaran]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 26 Mar 2024 11:03:06 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-23T19:46:50.748Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Algoritma Analizi</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*BNBOqnkoBDWQCVQB" /></figure><p>Bilgisayar bilimlerinde temel olarak iki önemli kaynak bulunur:</p><ul><li>Yer ( Hafıza )</li><li>Zaman ( Hız )</li></ul><p>Buna göre bir bilgisayar programı, ne kadar fazla yer kaplıyor ve ne kadar yavaş çalışıyorsa o kadar kötü demektir. Tersine, hızlı çalışan ve az yer kaplayan program ise daha iyi olarak düşünülebilir.</p><p>Elbette bu kıyaslama benzer amaçlı programlar için yapılmalıdır. Örneğin üniversite sınavına giren yaklaşık bir milyon öğrencinin alfabetik olarak sıralanması istensin. Bu sıralama işlemini yapan 10 farklı yöntem varsa, bu yöntemlerden hangisini tercih etmemiz gerektiğini bulurken hız ve hafıza kullanımlarına bakmamız gerekir. Örneğin bir milyon kişiyi iki ayda sıralayan bir algoritma ile iki dakikada sıralayan bir algoritmadan hızlı olanını tercih etmek çok daha makul olacaktır.</p><p>Elbette, zaman kısıtlaması dışında kısıtlar da bulunur. Örneğin 2 dakikada bir milyon kişiyi sıralayacak algoritma, şu anda teknolojik olarak mümkün olmayan bir hafızaya (RAM) ihtiyaç duyarsa, bu algoritmayı kullanamayız.</p><p>Öyleyse algoritmayı tercih ederken elimizdeki hafıza ve zaman kısıtlarına göre en verimli seçimi yapmak zorundayız.</p><p>Burada önemli bir soru, bir algoritmanın ne kadar zamanda çalışıp biteceğinin nasıl bulunacağıdır.</p><p>Herhangi bir programlama dilinde yazılmış bir algoritmanın ne kadar hızlı çalıştığını veya ne kadar sürede çalıştığını o algoritmayı analiz ederek yapabiliriz. Peki, algoritma analizi nedir? Algoritma analizi denince akla iki önemli kavram gelir bunlar alan ve zaman karmaşıklığıdır. Alan karmaşıklığı yazdığınız algoritma bellekten ne kadar yer kullanıyor, zaman karmaşıklığı ise yazdığınız algoritmanın çalışma süresini ifade eder. Algoritma analizine neden ihtiyaç duyarız çünkü yazdığımız algoritmanın performansını bilmek isteriz, farklı algoritmalarla karşılaştırmak isteriz ve daha iyisi mümkün mü sorusuna ancak analiz yaparak cevap verebiliriz.</p><p>=&gt;Bu açıdan, algoritma analizi, bilgisayar mühendisliğinin (bilimlerinin) en önemli matematiksel dayanağını oluşturur. Matematik bilimindeki karmaşıklık teoreminin (complexity theory) bir uygulama alanı olan algoritma analizi, matematiksel yöntemlerle, bir algoritmanın performansı hakkında bilgi verir.</p><p>=&gt;Aynı işi yapan fakat farklı yazılmış iki algoritmaya yani verileri girdi olarak verdiğimizde farklı çalışma zamanlarında işlerini bitirdiklerini gözleriz.</p><p><strong>Big Oh Notasyonu O(n)</strong></p><p>=&gt; Paul Bachman tarafından tanıtılmıştır. Zaman karmaşıklığında üst sınırı gösterir. Bu notasyon bir çok ifadeyi sadeleştirerek göstermemizi sağlar. Örneğin n³ + n²+3n gibi bir ifadeyi O(n³) olarak ifade ederiz. Big Omega Notasyonu Big Oh notasyonunun tam tersidir. Zaman karmaşıklında alt sınırı gösterir. Yani Omega ile ölçülen değerden daha hızlı bir değer elde etmeniz mümkün değildir.</p><p><strong>Big Omega Notasyonu</strong></p><p>=&gt; Big Oh notasyonunun tam tersidir. Zaman karmaşıklında alt sınırı gösterir. Yani Omega ile ölçülen değerden daha hızlı bir değer elde etmeniz mümkün değildir.</p><p><strong>Big Theta Notasyonu</strong></p><p>Bu notasyon big Oh notasyonu ile big Omega notasyonu arasında ortalama bir karmaşıklığı ifade eder. Algoritma analizinde en iyi, ortalama ve en kötü durum nedir? Bunlara kısaca değinecek olursak en iyi durum lower bound’u ifade eder yani bu ifadeden daha hızlı algoritma çalıştırılamaz. Ortalama zaten upper ve lower bound’un ortalama bir değer ifade eder. Upper bound ise bir algoritma upper bounddan daha yavaş çalıştırılamaz. Aşağıda örnek bir algoritmanın analizini yapalım.</p><p>Sum = 0; — — — — — — — — — — — — — 1 kez çalıştırılır.</p><p>For (int i = 0; i&lt;N ; i++ ) — — — — — — — N+1 kez çalıştırılır .</p><p>Sum = Sum + X[i]; — — — — — — — — n kez çalıştırılır.</p><p>Algoritmanın zaman karmaşıklığı T(n) = 1 + n +1 + n = 2n+2</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/597/1*Ka_ZL9PPvY50_-feFpKFfw.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=113f2acd7d6e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>