Kullanıcı deneyimi yazımı, içeriği okunması kolay, işlevsel ve aynı zamanda etkileşimi teşvik eden bir şekilde yazma ve iletişim kurma sanatıdır. Birincil amacı, kullanıcılar ile dijital bir ürün arasındaki iletişimi doğru bir şekilde kurmaktır. Bu iletişim de ancak kelimelerle sağlanabilir. Duygu, düşünce, anlam ve fikirlerimizi iletmek için kullandığımız kelimeler çoğu zaman görsellerden çok daha güçlüdür.

Kullanıcı deneyimi yazarı olarak, kullanıcılarımızın dikkatini kelimelerle çekebildiğimiz için kelime seçimine stratejik bir bakış açısıyla yaklaşmamız da şarttır. Şimdi sizlerle kullanıcı deneyimi yazımında etkili ve başarılı içerikler oluşturabilmenin ipuçlarını 4 temel konu üzerinde durarak paylaşmak istiyorum. Haydi başlayalım :)

1. Hedef kitleni keşfet ve empati kur

Empati, kullanıcı deneyimi dilinde kendinizi kullanıcının yerine koymak ve belki de onun zihninde bazı sorular daha oluşmadan onların cevaplarını verebilmektir. Kullanıcının her senaryoda ne soracağını tahmin etmeli ve cevapları doğru bir şekilde sağladığınıza emin olmalısınız. Öncelikle;

• Kullanıcı ne istiyor?
• Kullanıcı ne isteyebilir?
• Onun deneyimlerini nasıl geliştirebilirim? gibi soruları kendimize sormalıyız ve kullanıcının endişeleri ile kafa karışıklıklarını önceden tahminleyebilmeliyiz.

Bu soruların dışında kullanıcının deneyimine dair diğer önemli sorular da şu şekilde olmalı:

• Kullanıcı bulunduğu ekrana nasıl ulaştı?
• Bundan sonra hangi ekrana gidecek?
• Kullanıcının ne yapmasını hedefliyoruz?
• Kullanıcının yapmasını istediğimiz işlem nedir?
• Kullanıcı bu işlemi yaptığında aldığı aksiyon baştaki harekete geçirici mesajımızla uyumlu mu?

Özetle tek yapmanız gereken şey ekrana sanki kullanıcıymışız gibi bakmaya çalışmak.

Kullanıcı deneyimi yazımını geliştirmenin bir başka iyi yolu da kullanıcı araştırması yapmaktır. Örneğin empati haritası çalışması bunu yapmanın etkili bir yoludur. Bu sayede kullanıcının tam olarak ne söylediğini, düşündüğünü, yaptığını ve hissettiğini öğrenebilirsiniz. Edinilen bilgiler de yazılarınızda oldukça fayda sağlayacaktır.

2. Her şeyden önce netlik!

Dijital dünyada her ne kadar hepimiz hız kavramına odaklansak da netliğin de hız kadar önemli bir kavram olduğunu düşünüyorum. Kullanıcı deneyimi yazımında esas beceri; yazılması uygun olan en net cümleyi oluşturmak diyebiliriz. Netliği kontrol ederken de her zaman aşağıdaki şu soruları sormanız gerekir:

-Kullanıcı cümlenin gerçek anlamını ilk okumada kavrayabilecek mi,
-Cümle iletilmesi amaçlanan bilgiyi doğru bir şekilde ifade ediyor mu,
-Cümle basit mi,
-İfadeler kesin ve net değil mi?

Örneğin kullanıcınıza bir kaydın silinmesi aşamasında bir uyarı mesajı yazıyorsunuz. Bunun gibi bir örnekte yazım temeli; kullanıcının ekranlar arasında hızlı geçiş yapmasını sağlarken kullanıcının neyi sildiğinden emin olmasını sağlamaktır.
Kullanıcının kişisel bir üyelik formu doldurma örneğinde ona hassas ve kişisel mesajlar içeren sorular sorarken de bu cevaplara neden ihtiyacınız olduğunu net bir şekilde vermeniz gerekli. Bu, kullanıcının zihninde netlik sağlarken kendisini daha iyi hissetmesine yardım edecektir.

Netliği sağlamanın bir diğer yolu da metinleri yazma ve sıralama şeklidir.
Kullanıcılar bir ürünü kullanırken kendilerini kullanıcı arayüzünün kendisine değil, işlerine kaptırırlar. Yani kullanıcılar kullanıcı arabirimi metnine odaklanmaz, tararlar. Yapılan araştırmalar kullanıcıların içerikleri okumadan önce hızlı bir göz taraması yaparak hemen bilgiye ulaşmaya çalıştıklarını gösteriyor. Kullanıcıların tarama modellerini iyi bilerek içeriklerinizi de bu paralelde yazmalısınız.

3. Hatalara dikkat

Kullanıcı deneyimi yazarları olarak kullanıcılarımıza hataları göstermeden hata mesajı vermenin yollarını ararız. Bu çoğu zaman zordur ancak kullanıcının hata görmeyi sevmediği de bir gerçektir. Ancak hatadan kaçınmanın mümkün olmadığı bazı özel durumlar vardır. Bunları en iyi, en yalın ve anlaşılır dille anlatmanız gereklidir. Hataya dair açıklamaları doğru yaptığınızdan ve bu hata konusunda elinizden bir şey gelmediğini açık bir şekilde yazdığınızdan emin olmalısınız. Karşılıklı yanlış anlamaların önlenmesi bakımından hata mesajlarına ayrıca özen gösterilmelidir.

Hataları açıklamak durumunda kaldığınızı ve hatta çözmeye yardımcı olma aşamasında olduğunuzu düşünelim. Çözümün her adımında kullanıcının yanında olduğunuzu ona hissettirin. Örneğin dosya yükleme aşamasında boyut engeline takılan bir kullanıcıya dosyayı nasıl küçülteceğini bulmasında rehberlik edebilir veya aynı dosyayı size e-posta yoluyla iletmesine imkan tanıyan bir tooltip ile sorunu çözebilirsiniz.

Unutmayalım ki, burada amaç kullanıcının hedefine ulaşmasıdır ve kullanıcı deneyimi yazarı olarak onun bu hedefe en doğru ve en kısa yoldan gitmesine yardımcı olmaktır.

4. Kelimelerle tasarım: Ses ve ton

Ses ve ton konusu kullanıcı deneyimi için çok önemli bir yapı taşıdır ve bu konuda sayfalarca yazı yazılabilir. Ama korkmayın şu an sadece özetleyeceğim :)

Kullanıcı deneyiminde ses tonu; markanın kullanıcılarla konuşma ve iletişim şekli yani ona hitap etme tarzıdır diyebiliriz. Ses tonu sadece marka için değil, aynı zamanda kullanıcı deneyimi için de önemli bir konudur. Ses tonu, kullanıcıların uygulamada geçirdiği vaktin uzunluğu ve orada kalma isteğini bile belirleyen bir unsurdur.

Ses ve ton arasında ince bir ayrım vardır. Ses, kullanıcının yolculuğu boyunca değişmez ancak ton bağlama göre kimi zaman yükselip kimi zaman alçalabilir. Sesi yolculuk boyunca sabit tutmak, kullanıcının güvenini sağlamak için de önemlidir.

Uygulamanızdaki her kelime, kullanıcılarınızla yaptığınız bir konuşmanın parçasıdır. Kullanıcıların bu kelimeleri anladığından, hedeflerine doğru şekilde ulaşıp gerçek ihtiyaçlarını karşıladığından ve deneyim boyunca keyifli vakit geçirdiklerinden emin olmak gereklidir. Tüm bunları başarmak oldukça zor gibi görünse de zor olanı başarıp engelleri aşmak kullanıcı deneyimi yazımı ile mümkündür :)

Akbank Design Studio Medium blogunda okumak istediğin başka konu var mı? Bize bu formdan ulaşabilirsin.

Kullanıcı deneyimi yazımında etkili içerik oluşturmanın ipuçları was originally published in Akbank Design Studio on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Kullanıcı deneyimi yazımı, kullanıcıların bir ürünü deneyimlemek için etkileşime geçtiği uygulamalarda, web sitelerinde ya da diğer dijital ürünlerde mikro kopyayı planlama ve yazmadır.

Bu alanın günden güne bilinirliği ve önemi artarken Chat Gpt gibi yapay zeka kullanan teknolojilerin de keşfedilmesiyle bambaşka boyutlara taşındığı da bir gerçek. Bu teknolojiler büyük bir hızla ilerlerken, onları oyuna dahil etmeden önce kullanıcı deneyimi yazımındaki temellerin iyi bir şekilde kavranmasının önemli olduğunu düşünüyorum.

Bu yüzden kullanıcı deneyimi yazımında öncelikli olarak bilinmesi gereken 10 kavramdan bahseden bir yazı ile karşınızdayım :)

1-Mikrokopi

Mikrokopi, dijital bir üründe yer alan cümlelerin temelinde bulunan tüm metin kopyalarına verilen genel isimdir. Mikrokopiler en küçük kopya parçalarıdır. Mikrokopiye dijital ürünlerde etiketler, tooltipler, CTAlar, onay mesajları gibi örnekleri verebiliriz.
Kullanıcının dijital, mobil ve fiziksel üründeki eylemlerine yardımcı olan her arayüz metni bir mikrokopidir. İyi bir mikrokopi kullanıcıyı yönlendirir, deneyimi güçlendirir ve güven verir.

2- Tooltip (Araç ipucu)

Araç ipuçları, en çok ihtiyacınız olduğunda ortaya çıkan küçük yardımcılar gibidir. Tooltip; bir sayfa, öge veya özellik hakkında ekstra bilgi sağlayan, kullanıcı tarafından tetiklenen mesajlardır.
Tooltipte kullanılacak alan küçüktür ancak etkinin büyük olması gerektiğinden, etkili bir araç ipucundaki her kelimenin büyük bir etki yaratması gerekir.
Tüm ögeler gibi tooltipi de her durumda kullanmak yerine gerekli olduğunda kullanmak oldukça önemlidir.

3-Erişilebilirlik

Erişilebilirlik özellikle farklı görsel, işitsel veya fiziksel gereksinimleri olan kullanıcılar için oldukça önemli bir kavramdır.
Erişilebilirlik aynı zamanda bir kullanıcının hedeflerine ulaşabilmesi için ürünlerle etkileşim kurma yeteneğinin de bir ölçümüdür. Kullanıcı deneyimi yazımında erişilebilirliği olabildiğince göz önünde bulundurarak tasarım yapmamız konusu günden güne önemini artırmaktadır. Erişilebilirlik sadece özel gereksinimi olan kullanıcılara özgü tasarımlar yapmak demek değildir. Kullanıcı yelpazenizi geniş tutmak ve tüm deneyimleri en iyi şekilde yaşatmak, etkileşimleri daha değerli kılmak için önemsenmesi gereken olmazsa olmaz bir kavramdır.
Örneğin görsellere alt metinler eklemek, multimedya ürünlerine transkript ve altyazılar eklemek, içeriklerdeki hiyerarşiyi önemsemek, anlatımları sade ve kısa tutmak ve ürünlerinizi testlere tabi tutarak erişilebilirliği de göz önünde bulundurmayı ihmal etmemek gereklidir.

4-CTA ( Harekete geçirici mesaj)

Kullanıcıların belirli bir eylemi gerçekleştirmesi için, çoğunlukla bir butonda/ düğmede gördüğü kısa komuttur.
CTA (call to action) harekete geçirici mesajlar kullanıcıları “şimdi kaydol”, “sepete ekle”, “ücretsiz deneme sürümü başlat” vb. gibi işlem yapmaya teşvik eden mesajlardır. Tasarımcıların kullanıcının dikkatini odaklamasına ve onları belirli bir dönüşüme yönlendirmesine olanak tanırlar.
Butonlara spesifik ve açıklayıcı bir eylem yazarak, kullanıcının dikkatini daha iyi çekebilir ve CTA’nızı seçerek kullanıcıların ne elde edeceklerine ilişkin beklentilerini daha doğru bir şekilde belirleyebilirsiniz.

5-Empty State

Eksik bilgilerle dolu olan olduğu bir haritayı kullanırken hiç gitmediğiniz bir yere bir yolculuk planlamaya çalıştığınızı hayal edin. Boş bir durum, bu boşlukları dolduran bir ekrandır. UX tasarımda empty statelerin kullanıldığı anlar ürünün arayüzünde gösterilecek anlamlı bir içerik olmadığında kullanıcıların karşısına çıkan ekranlardır. Profesyonel bir şekilde hazırlanmış boş ekranlar sizi rakiplerinizden ayırır, markanızın karakterini yansıtır ve hatta normal şartlarda hayal kırıklığı yaşayacak olan kullanıcılarınızı gülümsetmeye bile yarayabilir.

Aşağıdaki durum örneklerinde sıklıkla kullanılır.
· Aradığınızı bulamayan bir web sayfasındaki arama sonuçları
· Boş bir alışveriş sepeti
· Boş klasörler
· 404 hatası
· Mesajlaşma uygulamasında yeni mesaj olmadığında

6-Hata mesajı

Hata mesajları kullanıcı deneyiminde bir şeyler yolunda gitmediğinde kullanıcıya sunulan mesajlardır. En iyi hata mesajları, neyin yanlış gittiğini ve nasıl tekrar yola koyulacağını veya sorunu nasıl çözeceğini kısa ve öz bir şekilde açıklar.
Kullanıcı deneyimi yazımıda esprili bir dil kullanmak da bir hata mesajı anlatımı tercihidir. Ancak öncelikli kullanıcının bunun neden bir hata olduğunu ve sorunu nasıl çözebileceğini anladığından emin olmak önemlidir.
İyi bir hata mesajı, yardımcı bir yol levhası gibidir. Bir hatayı tanımanıza ve tanımlamanıza yardımcı olur ve size sorunu çözmek ve tekrar yola koyulmak için ihtiyaç duyduğunuz bilgileri verir.

7-Breadcrumb

Kullanıcıların bir web sitesinin hiyerarşik yapısı içinde mevcut konumlarından haberdar olmalarına yardımcı olan bir gezinme öğesidir. Breadcrumb’lar çoğunlukla geçerli sayfayı ve onun ‘önceki sayfalarını’ (ana sayfa vb.) doğrudan ana sayfaya geri gösteren bir dizi bağlantıları ifade eder. Breadcrumbs genellikle ihmal edilir, ancak karmaşık bir gezinme tasarlarken son derece yardımcı olan ögelerdir. Mobil cihazlarda da yan menüde gezinme ve akordeonlar-açılır kapanır menü tasarımlarında breadcrumblar kullanılabilir.

8-A/B Testi

A/B testi ürünlerin iki veya daha fazla versiyonu arasında, en iyi performansı sağlayan modeli tespit etmek üzere kullanılan ölçüm yöntemidir.
A/B testi kullanıcı deneyimi tasarımında hem içerik hem tasarımı karşılaştırmak amacıyla kullanılır. İçerik tasarımında kullanılan A/B testi, örneğin harekete geçirici mesaj (CTA), mikro kopya veya yazı tipini kullanıcılara göstererek test etmenin nicel bir yöntemidir. Minimum kopya içeren basit açılış sayfaları için iyi çalışır. Ancak ürün açıklama sayfası veya kılavuz gibi daha karmaşık metinler, kullanıcıların içerikle nasıl etkileşime girdiğine dair daha derin bir anlayışa ihtiyaç duyulduğu da bir gerçektir. Bunun için daha detaylı içerik testlerine başvurulur.

9-Yerelleştirme — Uluslararasılaştırma

Ürünleri farklı yerlere, kültürlere ve dillere kolayca yerelleştirilebilecek şekilde hazırlama, tasarlama süreci olarak değerlendirilen geniş kapsamlı bir kavramdır. Farklı ülkelerdeki tüketicilere ürün ve hizmet sunmak isteyen markalar için oldukça önemli bir adımdır. Uluslararası hizmet veren firmalar bu kavramı doğru bir şekilde değerlendirerek çalışmalar yapmaktadırlar. Örneğin, IKEA, her bölge için farklı talimat setlerini tercüme etme ihtiyacını ortadan kaldırarak yalnızca çizimler ve diyagramlar kullanarak montaj talimatlarını uluslararası hale getirmiştir. Böylelikle yerelleştirme konusunu uluslararası bir dille çözmeyi başarmıştır.
Yerelleştirmeye örnek olarak tüm dünya ülkelerindeki mağazaları/hizmetleri bulunan markaların dillerini bulundukları ülkelerin kültürel değerlerine göre dönüştürmelerini verebiliriz.

10-İçerik yazma stil klavuzu

Yazma stili kılavuzu, ekipte kaç içerik katılımcı olsun tutarlı bir ton ve stil sağlama amacıyla belirli bir kuruluş için standart yazma, dilbilgisi ve noktalama kurallarını belirleyen bir belgedir. Markaların yayınlanan içeriklerinde tutarlılığı korumalarına yardımcı olurlar. Marka sesi, kelime dağarcığı, deyimler, imla, sözdizimi, dilbilgisi ve ayrıca noktalama işaretleri ve başlıklarda büyük harf kullanımı gibi birçok özelliği içerisinde barındıran bir kılavuzdur.
Bu kılavuz, yazılı içerik aracılığıyla tutarlı bir ton ve ses tonunun nasıl korunacağını tanımlamak için kullandıkları bir dizi standarttan oluşur.

Akbank Tasarım Ofisi olarak kullanıcılara dokunacak her ürün için uzun ve kimi zaman zorlu tasarım karar süreçlerinden geçeriz. Ürün kullanıcı ile buluşana kadar geçen onlarca aşamanın her birine karşı ayrı sorumluluklarımız vardır.

UX tasarımcıları olarak bir ürün veya servisin deneyimini tasarlarken kullanıcıya izlediği yolda rehberlik etmek de en önemli görevlerimizden biridir. Kullanıcılarımız bize göre önem seviyesi açısından ürün veya servisten her zaman bir adım öndedir :)

Bu rehberlik sürecinde, kullanıcının yolculuğu boyunca neyi gördüğü, nasıl gördüğü ve izlediği yoldaki sorularına odaklanırız. UX tasarım araçları da tüm bu sorulara cevap ararken kullandığımız alet çantalarımızdır ve bizim için olmazsa olmazdır. Tasarımların fikirden dijital ortama aktarılmasında, bilgilerin yapılandırılmasında, prototip haline getirilmesinde ve bir kullanıcının ürünümüzü nasıl kullanacağının belirlemesinde bu araçların rolü oldukça büyüktür.

Büyüyüp genişleyen takımımızın artan ihtiyaçlarını göz önünde bulundurduğumuzda kullandığımız araçlardan beklediğimiz iki önemli ortak özellik vardır.

İşlevsellik ve İş Birliği

UX tasarımcısı olarak takımımızdaki rollere uygunluğumuzun yanında bu araçları da amaçlarına uygun bir şekilde kullanabilmek bizler için önemlidir.

Tüm bu ihtiyaçlar için alet çantamızda hangi araçlar var ve bu araçları kullanırken yaşadığımız deneyimler neler, sizlerle paylaşmak istiyoruz.

Kalem Kağıttan Miro ve Figjam’e

Kullanıcı deneyimi tasarımcıları olarak tasarımlarımızı kullanıcılarımıza sunma sürecinde bize birçok araç eşlik eder. Ekip olarak her ne kadar rollerimiz belli olsa da ortak kullandığımız araç sayısı oldukça fazladır. Bu araçların işlevselliği ve takımdaki iş birliğimizi nasıl desteklediği büyük önem taşır.

Olmazsa olmaz bu araçlar, fikirlerimizi oluşturmaya başladığımız ilk aşamalar olan beyin fırtınasından, wireframe’e ve prototipe kadar giden yolda çok çeşitlidir. Online araçlar bir yana kağıt kalem bir yana. Ancak uzaktan çalışma ile oluşan yeni çalışma düzenlerimizde birçok online aracın çoktan kağıt ve kalemin yerini aldığını söyleyebiliriz.

Peki, tasarım süreçlerimizin her aşamasında fikirlerimizi somut hale getirmemize yardımcı olan bu araçlar neler? Bu araçları seçerken nelere dikkat ediyoruz? Sizlerle paylaşmak istiyoruz.

Zoom’da Odama Gel!

Ekip olarak fiziken bir arada olamayabiliriz ama bu engeli ortadan kaldıran Zoom uygulaması ile hepimiz birbirimize görünmez bağlarla bağlanmış durumdayız. Her sabah bilgisayarlarımızı açtığımızda kullandığımız ilk uygulama: Zoom. Her sabah düzenli yaptığımız daily scrum toplantıları için zoom platformunda buluşuyor ve günlük planlarımızı birbirimizle paylaşıyoruz.

Zoom uygulaması, toplantılarımız, sunumlarımız ve bir araya gelmeye sebebi yaratan tüm aktivitelerimiz için sorunsuzca kullandığımız ilk sıradaki aracımız.

Workshop Zamanııı!

Her ne kadar çoğunlukla toplantı yapmak için bir araya gelsek de aslında başka birçok sebeple de toplanıyoruz. Fikirlerimizi tartışmak, bir etkinlik yapmak, bir konuda fikir birliğine varmak veya birbirimizin fikirlerini duymak için de Zoom’da bir araya geliyoruz. Zoom dışındaki buluşmalarınızda kullandığımız bu alana hakim iki araçtan bahsetmek istiyoruz: Miro ve Figjam

Ofiste bir arada çalıştığımız zamanlarda kullandığımız yazılabilir duvarlarımızın yerini alan bu iki araç bizim için adeta sınırsız bir oyun alanı. Bu sınırsızlık bize çoğu zaman özgürlük katıyor ve herkesin fikrini bu sonsuz beyaz ekranda görme fikri beyin fırtınası süreçlerimizi olumlu yönde etkiliyor.

Kimi zaman fikir geliştirmek için, kimi zaman kendi fikirlerimizi paylaşmak görüş almak için kimi zaman da bireysel gelişimimizi destekleyen takım aktivitelerinde Miro’da ve Figjam’de buluşuyoruz. Bu ortamlar yaratıcı süreçlerimizi beslerken bir yandan da takım olarak bir arada keyifli vakit geçirmek için ideal. Beyin fırtınası, takım içi workshoplar, sprint retrospective gibi birçok aktivite içeren toplantılarımızda Miro ve Figjam bizim vazgeçilmez araçlarımız.

Araştırma Olmadan Asla!

Takım olarak yeni bir tasarım yolculuğuna çıkmadan önce keşif yapmak, sunduğumuz çözümleri değerlendirmek ve kullanıcı ihtiyacını karşılayıp karşılayamadığımızı anlamak amacıyla kullanıcı deneyimi araştırmalarına başvuruyoruz. Bu araştırmaları ve testleri yapmak için de bazı araçlar kullanıyoruz. Kart gruplamalar için Optimal Workshop, uzaktan kullanıcı görüşmeleri için Zoom, tasarladığımız ekranları kullanıcılarda test etmek içinse Figma ve Invision gibi prototip araçlarından yararlanıyoruz. Uzaktan test, kullanıcı görüşmesi, araştırma konularında yeni araç arayışlarımız devam ediyor.

Prototipleme, Görselleştirme ve Dahası…

Akbank Tasarım Ofisi olarak işimizin çoğu iş birliğine, çalışmalarımızı paylaşmaya ve tartışmaya dayanıyor. Ancak zamandan ve kaliteden ödün vermeden çıktı sağlamamız da çok önemli.

Takım olarak günümüzün çoğu ekran tasarımlarını hazırlamakla geçiyor. Ekran tasarımları ve paylaşımları için kullandığımız birçok aracımız var. En güncelden eskiye kullandığımız araçlar; Figma, Sketch, Zeplin, Abstract, Invision diyebiliriz.

Geçtiğimiz yıla kadar Sketch kullanıcısıyken Covid 19 pandemisi ile uzaktan çalışmaya başladıktan sonra, takım olarak birlikte çalışabileceğimiz yeni online tasarım araçları arayışına girdik.

Ekranları tasarlamak ya da birkaç tasarımcı arkadaşımızla birlikte aynı proje üzerinde çalışmak, sunmak ve teslim etmek için Sketch, Abstract ve Zeplin en çok kullandığımız üç araçtı.

Ancak üç araçla birlikte çalışmak çoğu zaman başka problemleri beraberinde getiriyordu. Bu sebeple araştırmalarımız sonucunda hedeflerimiz ve ihtiyaçlarımız doğrultusunda tüm yazılımları tek çatıda toplayan bulut tabanlı bir araç olan Figma’yı keşfettik. Birçok aracın yerine geçebilecek tek bir araca tüm sistemi taşımak ve artık tek bir araçla ilerleme fikri de oldukça büyük bir karardı. Takım olarak aldığımız bu kararı başarılı bir şekilde hayata geçirdik. Bizim gibi büyük bir tasarım sistemi ile çalışan bir ekip için geçiş süreci zor olsa da Figma artık takımdaki herkesin oyun alanı haline gelmiş durumda. Projede görev alan tüm takım arkadaşlarımızla tasarımlarımız üzerinde buluşup sesli olarak fikirlerimizi paylaşabiliyor ve ortak çizim yapabiliyoruz. Online bir tasarım platformu olduğu için de Figma’ya istediğimiz zaman ve en önemlisi istediğimiz yerden ulaşabiliyoruz.

Diğer bir yandan da Sketch-Abstract ikilisi yerine geçen Figma’ya taşıdığımız yeni tasarım kütüphaneleri ile çalışmak da oldukça kolay bir hale geldi. Aynı zamanda gerçek zamanlı iş birliği içinde çalışmak ve paylaşmak takım olarak hızımızı artırdı. Ancak internet yoksa Figma yok bakış açısıyla çalışmalarımıza es vermemek adına Sketch’i de araç çantamızda tutmaya devam ediyoruz, en azından Figma’ya çevrimdışı çalışma seçeneği gelene kadar :)

Tasarım süreçlerimizde kullandığımız araçların kendi içlerindeki güncellemeleri ve yapılan kullanıcı iyileştirmelerini de bir taraftan takipçisi olmak gerekiyor. Dijital dünya gelişirken onlar da aynı kalmıyor ve ihtiyaçlarımızı sürekli takip ederek kendini yeniliyor. Bizler de Akbank Tasarım Ofisi olarak ekibimizin iş birliğini destekleyen, zaman ve kaynakları verimli bir şekilde kullanabileceğimiz yeni araç arayışlarımıza hız kesmeden devam ediyoruz.

Katkıda bulunanlar: Karya Dirik, İrem Zorba

Akbank Design Studio Medium blogunda okumak istediğin başka konu var mı? Bize bu formdan ulaşabilirsin.

Akbank Tasarım Ofisi Alet Çantasında Neler Var? was originally published in Akbank Design Studio on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

İnsan beyni, bir görüntüdeki boşlukları doldurmak ve küçük parçalarından büyük bir bütün yaratmada son derece iyidir. Bu algılama biçimi, görsel algılamadaki gestalt ilkelerinin arkasındaki en önemli temel fikirlerden biridir. Gestalt teorisi, Alman psikologlar tarafından kurulmuştur. Bu teori, çevremizdeki dünyayı algılamaya çalışırken, küçük bileşenlere odaklanmanın doğru olmadığını savunur.
Gestalt kelimesi Almanca’da biçim veya şekil anlamına gelmektedir.

Gestalt ilkeleri, herhangi bir tasarımcının öğrenmesi gereken önemli bir fikir kümesidir. Bunların uygulanması, sadece bir tasarımın estetiğini değil, aynı zamanda işlevselliği ve kullanım kolaylığını da büyük ölçüde geliştirebilir. En basit ifadeyle, gestalt teorisi, insan beyninin parçaları bilinçaltında, sadece bir bütünden ziyade bir bütün oluşturan organize bir sisteme yerleştirmesidir.

Gestalt teorisi ile yaygın olarak ilişkilendirilen ilkeler vardır: benzerlik , süreklilik, kapatma, yakınlık, şekil / zemin, simetri ve düzen, ortak kader, ortak bölge.

UX ve UI Tasarımında Gestalt İlkeleri

UX ve etkileşim tasarımı alanlarında en etkili psikolojik teorilerden biri Gestalt teorisidir.

Herhangi bir psikolojik ilkede olduğu gibi, Gestalt’ın görsel algı ilkelerini tasarım çalışmalarına dahil etmeyi öğrenmek, kullanıcı deneyimi çalışmalarında büyük ölçüde fark yaratacaktır. İnsan beyninin çalışma sistemini keşfederek ve ardından insanların gündelik hayatlarındaki eğilimlerini kullanarak, kullanıcının ilk ziyaretinde bile rahatlıkla dolaşabileceği bir web sitesi tasarlanabilir. Bu da kullanıcının web sitesi/mobil uygulamalarla olan etkileşimini de artıracaktır.

Benzerlik

Benzerlik ilkesi, nesneler fiziksel olarak benzer olduğunda, onları bir arada gruplama ve aynı işlevselliğe sahip olduklarını varsayma eğiliminde olduğumuzu belirtir.

Gestalt teorisinde benzer öğeler, birbirlerine yakınlıklarından bağımsız bir şekilde görsel olarak gruplandırılır. Bu gruplamalar, renk, şekil veya boyuta göre olabilir. Benzerlik/yakınlık kavramı ise bir tasarımda birbirinin yakınında olmayan öğeleri birbirine bağlamak için kullanılabilir.

UX tasarımında benzerlik ilkesini kullanmak, ziyaretçilerinizde hangi öğelerin birbirine benzediği konusunda netlik kazandırır. Örneğin, tekrarlayan tasarım öğelerinin kullanıldığı bir özellikler listesinde, benzerlik ilkesi, bunları taramayı kolaylaştırır. Vurgulamak istediğiniz özellikler için tasarım öğelerini değiştirmek, onları öne çıkarır. Harekete geçirici mesajlar için tasarlanan düğmeler de genellikle sayfanın geri kalanından farklı bir renkte tasarlanır. Böylece öne çıkma ve kullanıcıların dikkatini çekme konusunda başarılı olurlar. kalıcı olur.

Bir web sitesi tasarımında ziyaretçilerinizin sitenizin organizasyonunu ve yapısını algılama biçimi de benzerlik ilkesine dayanır. Sonuç olarak da ziyaretçinin algısında öne çıkardığınız ögeler daha anlaşılır ve hatta

Süreklilik

Düz çizgiler veya eğrilerle hizalanmış öğeleri takip ederek kesintisiz hareketi takip etme eğilimi ile hareket ederiz.

Süreklilik ilkesi, gözün bir nesneyi takip etmeye başladığında, başka bir nesneyle karşılaşıncaya kadar o yöndeki hareketi izlemeye devam edeceğini anlatır. Kesintisiz bir çizgi veya yumuşak bir eğri üzerinde konumlandırılmış ögeler, rastgele konumlandırılan öğelerden daha çok birbiriyle ilişkili görünür.
Süreklilik ilkesinde amaç eğer bir ziyaretçinin gözünü belirli bir yöne yönlendirmek ise çok değerli bir araç olarak tasarımda kullanılabilir. Gözümüz doğal olarak bir çizgiyi takip ettiğinden, öğeleri bir satırdaki bir diziye yerleştirmek, doğal olarak gözü bir öğeden diğerine çekecektir.

Tamamlama (Kapatma)

Kapatma ilkesi, bir bütün oluşturmak için beyninizin bir tasarımın veya görüntünün eksik kısımlarını dolduracağı fikrinden doğmuştur.

UX ve UI tasarımında tamamlama ilkesinin güzel bir örneği kullanıcının ekranda gördüğü görüntünün kısmen tam olmamasıdır. Kullanıcı ekranı sola veya sağa kaydırdığında keşfedecek şeylerin daha çok olduğu hissi yaratılır. Yani görüntünün bir kısmının gösterilmesi ile kullanıcının görüntüyü tamamlaması için kaydırma yöntemi ile sitede etkileşime geçmesi sağlanmış olur.

Kapatma genellikle logo veya simgeler üzerinde kullanılır. Bu ilke ile hem ögelerin basitleştirilmesi hem de tasarımın dağınık olması önlenir.

Yakınlık

Beynimiz birbirine yakın nesneleri uzak olanlardan kolayca ayırır. Bu kümelenme, insanların bir şeyleri birlikte organize etme ve gruplama konusunda doğal bir eğilime sahip olması nedeniyle oluşur.

Yakınlık ilkesinde insanlar çeşitli nesneleri algılarken birbirine yakın olan nesneleri grup halinde algılarlar. Nesneleri tek bir alanda gruplamak ile güçlü bir yakınlık etki yaratılmış olur. UX tasarımında, yakınlık çoğunlukla kullanıcıların belirli şeyleri, sert sınırlar çizmeden gruplandırmasını sağlamak için kullanılır. Kullanıcı, her grubun arasına boşluk bırakarak benzer şeyleri birbirine yaklaştırarak, onların algılamasını istediğiniz yapıyı hemen anlayacaktır.

Şekil / Zemin Prensibi

Figür-zemin ilkesi, insanların içgüdüsel olarak nesneleri ön planda veya arka planda algıladıklarını belirtir. Bu prensibe göre görsel dünyamızı şekil ve zemine ayırma eğilimindeyiz.

Şekil ve zemin ilişkisi, kullanıcıların arka plan ve ön planda ayrım yapabilmesi amacıyla kullanılan bir Gestalt prensibidir. Amaç, kullanıcıların tasarımda yer alan odak noktasına yönelmelerini sağlamaktır. Şekil, tasarımın ana parçası veya kullanıcıların öncelikli olarak görmeleri ve odaklanmaları gereken nesnedir. Zeminse arka plan veya ikinci tamamlayıcı tasarım ögesidir.

Simetri ve Düzen

Simetri ve düzen yasası , Almanca’da “iyi figür” anlamına gelen prägnanz olarak da bilinir. Bu ilkenin söylediği şey, beyninizin belirsiz şekilleri olabildiğince basit bir şekilde algılayacağıdır.

Simetrik öğeler, kullanıcılara her şeyin organize olduğu hissini verir. Bu da kullanıcılarım simetrinin web sitenizin veya uygulamanızın tasarımında kendilerini rahat hissetmelerini sağlar. Öğeler asimetrik ise, kullanıcılarınız asimetrinin arkasındaki mantığı bulmaya çalışırken çok zaman kaybedecektir. Bir şeylerin yanlış, eksik veya dengesizmiş gibi hissettikleri için bırakılacaklar.

Ürününüzü tamamen simetrik olarak tasarlamaya çalışmak zorunda değilsiniz. Çoğu zaman bu mümkün değildir. Bu aşırıya kaçan simetri de uygulamanızı veya web sitenizi sıkıcı gösterir. Simetri ve asimetri arasında denge bulmak önemlidir.
Arka plan resimleri, eşleşen renkler ve diğer öğeler, doğru kullanıldığında ürün tasarımına denge getirecektir. Simetrik bir web sitesi/uygulamadaki asimetrik öğeler, kullanıcılarınızın dikkatini tercihinize göre belirli bir noktaya çekmek amacıyla da kullanılabilir.

Ortak Kader

Ortak kader başlangıçta gestalt teorisine dahil edilmemiş olsa da sonrasında eklenmiştir. Ortak kader prensibi, aynı yönde hareket eden unsurların, zıt yönlerde hareket eden veya hiç hareket etmeyenlere göre birbirine ait olma ihtimalinin daha yüksek olduğunu gösterir.

Bu prensipten en iyi şekilde yararlanmak ve kullanıcıların beklentilerini karşılamak için birbirine ait olan unsurların aynı yönde ve aynı hızda hareket etmesini sağlamalısınız.

Bu prensibi, açılır menüler tasarlarken veya kullanıcı kaydı gibi bir işlemi gösterirken kullanabilirsiniz. Bu durumlarda hareket, süreç yoluyla ima edilir.
Animasyonlu efektler modern tasarımda daha yaygın hale geldiğinden, bu UX’te çok kullanışlıdır.Bu ilkeden yararlanmak için elemanların aslında hareket etmeleri gerekmez, ancak hareket izlenimi vermeleri bile yeterlidir.

Ortak Bölge Prensibi

Ortak bölge ilkesi, yakınlık prensibi ile büyük ölçüde ilişkilidir. Bu yasa, aynı kapalı bölgede bir araya getirilen unsurların bir grup olarak anlaşılacağını açıklar.

Nesneler aynı kapalı bölge içinde bulunduğunda, onları gruplanmış olarak algılarız. Aynı yakınlığa sahip nesneleri bir çerçeve içine almak onların aynı gruba ait olduklarını anlatmak için ideal bir yöntemdir.

Net bir sınır tanımlarsanız, kullanıcılarınıza içindeki öğelerin bir grup olarak çalıştığını göstermiş olursunuz.

UX/UI Tasarımında Gestalt İlkeleri was originally published in videmycom on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

İyi tasarım anlaşılması zor tasarım demek değildir. Açıkçası kolay anlaşılır bir tasarım yapmak en zorudur. UX tasarımında hangi seviyede olursanız olun, her şeyi bildiğini sanmak yerine tasarım becerilerinizi geliştirmek için öğrenmeye açık olmanız büyük önem taşır. Bunun için en temel öğrenme kaynakları olan, bilgileri daha sistematik bir sırayla öğrenmenizi sağlayan UX kitaplarından faydalanmanız gereklidir.

Bilginin UX Tasarımındaki Yeri

Bilginin güç olduğu hep söylenir. Ancak bilgiye eskisinden daha hızlı ulaştığımız, elimizin altında kolaylıkla bulabileceğimiz bilgi artık ne kadar doğru ve güvenilir, tartışılır. Her ne kadar bilgisayar, cep telefonları ile anında bilgiye ulaşabiliyor olsak da tüm bu cihazların kitapların yerini tutmadığı konusunda pek çoğumuz hemfikiriz sanırım. Kitapların bize sunduğu şey sadece bilgi değildir. Sayfaları çevirirken dokunma duyumuza hitap etmesi, sayfaların kokusu ile bize sunduğu farklı hisler kitaplarla olan bağımızı her zaman canlı tutar. Büyük çoğunluğumuzun evinden çalıştığı bu zaman diliminde okumaya vakit ayırmak, kendimizi bir an olsun ekran başında soyutlamak iyi fikir olabilir.

UX Tasarımı Kaynak Kitaplar

UX Tasarımı hakkında daha önceki yazılarımda detaylı olarak bahsetmiştim. Bu alanda çalışan tasarımcılar olarak istesek de istemesek de başarılı olabilmek için becerilerimizi sürekli geliştirmek için merak dürtümüzü aktif tutmalıyız. Bu yüzden kaynak ve başucu kitapları bilgilerimizi taze ve güncel tutmamız konusunda bize destek olabilirler. Bu yolculukta sadece tasarım kitapları değil, psikoloji, sosyoloji, işletme gibi bir çok farklı kaynaktan da yararlanmak çok önemli. Benim gibi kaynak kitaplara sürekli başvuran ve yeni kaynak arayışında olan tasarımcılar için hazırladığım bu listeyi okumanızı tavsiye ederim. Bu kitapların bazıları çok uzun yıllar önce yazılmış olabilir. Ancak anlatılan düşüncelerin çoğu evrenseldir. Sadece tasarım hayatında değil, iş hayatınızda ve günlük hayatınızda da size ilham olacaktır.

İyi okumalar.

1. Don’t Make Me Think

Don’t Make Me Think 20 yıl önce Steve Krug tarafından kaleme alındı. Çoğunlukla kullanılabilirlik, kullanıcı arayüzlerine ve deneyimlerine odaklanmış olan bu kitap, her UX Tasarımcısının baş köşesinde olması gereken nacizane bir kaynak. Bu kitap, tasarım yolculuğunda size yalnızca rehberlik sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda tasarımınızı kullanıcılar için nasıl kolaylaştıracağınızın örneklerini de sunuyor. Çok sayıda illüstrasyon, fotoğraf ve harika örneklerle okumayı gerçekten eğlenceli ve anlaşılması kolay hale getiriyor.

2. Design of Everyday Things

The Design of Everyday Things şüphesiz kendi alanında en iyi UX tasarım kitaplarından birisidir. Yayınlanmasının ardından 20 yıl geçmiş olmasına rağmen hala tasarımcılar için başucu bir kitap olma özelliğini taşır.

Gündelik hayattaki tasarımın nesne ve kullanıcı arasındaki iletişim olarak hizmet etme şeklini ve kullanıcı deneyimini keyifle anlatan bu kitap, hem ilham verici olması, hem de kullanışlı olması açısından tasarımcılar tarafından tercih edilmektedir. Bu kitabı okuduktan sonra, iyi ya da kötü olsun, tasarımın her yerde olduğunu siz de anlayacaksınız.

3. The User Experience Team of One

UX tasarımı konusuna hakim uzman bir tasarımcı olmak istiyorsanız UX araştırma yaklaşımlarını çok iyi öğrenmeniz büyük önem taşır.

The User Experience Team of One, web siteleri veya uygulamalar için daha az çaba ve zamanla daha iyi bir UX çözümü oluşturabilmenize yardımcı olacak türden bir kaynak kitabı. Aynı zamanda UX araştırmaları alanında da çeşitli ve etkili araştırma yöntemleri de sunuyor. UX tasarımına yeni başlayanlar veya kendini bu alanda geliştirmek isteyenler için harika bir başucu kitabı.

4. Information Architecture for World Wide Web

Ürün ve hizmet çeşitliliğinin artışı ile online platformlarda bilgi mimarisine olan ihtiyacın arttığı bir dönemdeyiz. Mevcut olan bu bilgi çokluğu ile kullanıcıyla paylaşmak istediğiniz her şeyi kullanıcınızın bulmasını sağlamak, onu doğru yerlere yönlendirmek ve anlaşılır sayfalar tasarlamak çok önemlidir. Ancak kullanıcıya sunduğunuz tüm bu deneyimler webden mobil cihazlara, akıllı saate kadar bir çok etkileşim kanalında tutarlı ve aynı dilde olmalıdır.

Bu geniş ekosistemde tasarımcılara, bilgi mimarlarına rehberlik etmek için hazırlanan Information Architecture for World Wide Web kitabı size bir çok konuda rehberlik edecektir. Kullanıcı deneyimi tasarımcıları, ürün yöneticileri ve dahası dijital tasarıma dahil olan herkes, kullanıcıların vermek istediğiniz mesajlarla etkileşime girmesine yardımcı olacak yapıların nasıl oluşturulacağını bu kitapla öğrenebilecektir.

5. Lean UX

Lean UX kitabı kullanıcı odaklı, yalın kullanıcı deneyimi ilkelerini ve tekniklerini sıfırdan öğretmek için gerçek hayattan kullanıcı deneyimi örnekleri sunan bir kitap. Sahip olduğunuz fikirleri çözümlere dönüştürmek, projenizi optimize etmek gibi konularda çok iyi bir rehber kitap.

PayPal, meetup.com ve Dropbox gibi büyük şirketlerin kullanıcı deneyimlerini adım adım nasıl ve ne kadar optimize ettiğini bilmek için Lean UX i okumanızı tavsiye ederim.

6. Service Design

Gündelik hayatımızda deneyimlediğimiz bir çok şey hepimiz için bazen olumlu bazense olumsuz şeyler hissettiriyor. Örneğin mobil bankacılık, sağlık hizmetleri, seyahat, müşteri hizmetleri, market alışverişi gibi birçok farklı alanlarda deneyimler yaşıyoruz. Hizmet ve bilgi çağında yaşadığımız için, daha iyi hizmetlerin nasıl tasarlanacağına dair pratik ve düşünceli bir kitaba olan ihtiyaç oldukça fazla. Service Design kitabı da kullanıcıların bu deneyimlerinin en pratik ve iyi şekilde tasarlanması için hazırlanmış bir kılavuz niteliğindedir.

7. Storytelling For User Experience

Tasarımlarınızı geliştirmek için kendi benzersiz hikayelerinizi nasıl oluşturacağınızı ve anlatacağınızı öğrenmek istiyorsanız okumanız gereken kitaplardan birisi de Storytelling For User Experience.

Çocukluktan bu yana hepimiz hikayeleri severiz. Hikayeleri iletişim kurmak, keşfetmek, ikna etmek ve ilham vermek için kullanırız. Kullanıcı deneyimi tasarımında ise hikayeler, kullanıcılarımızı anlamamıza, onların hedeflerini öğrenmemize ve tasarım fikirlerimizi göstermemize yardımcı olur.

8. 100 Things Every Designer Needs To Know About People

Kullanıcılar için gerçekten yararlı bir ürün oluşturmak istiyorsanız onlar hakkında daha fazla bilgi edinmeniz gerekiyor. Bunun için UX ve temel tasarım bilgisinin yanında ürün ve hizmetleri kullanıcı açısındanda bakabilen kitapları okumak önem taşıyor.

100 Things Every Designer Needs To Know About People, insanların neyi, nasıl ve neden yaptıklarına odaklanan ilgi çekici bir kitap. Sezgileri güçlü ve başarılı tasarımlar için bilimsel kaynaklardan yararlanmak istiyorsanız okumanız gereken kitaplardan birisi.

9. Game Storming

Tasarım alanında olsun olmasın katıldığımız herhangi bir toplantıda eğer sadece dinleyici olarak ortamda bulunuyorsak toplantılar fazlasıyla sıkıcı gelebilir. Hatta toplantı bitiminde dinlediklerimizin çoğunu unutmuş oluruz. Oysa toplantılar daha farklı bir kurguda gerçekleşse, sürece dahil olarak katkıda bulunmuş olsak o toplantıda öğrendiklerimizi belki de hayat boyu unutmayız. Günümüzde zamanın artık daha da değerli olduğunu hesaba katarsak katılacağımız etkinlik veya workshopların da bir o kadar verimli geçmesini isteriz.

Dave Gray, Sunni Brown ve James Macanufo tarafından 2010 yılında yazılan eğlenceli Gamestorming kitabı özellikle toplantılarını ilgi çekici, yaratıcı ve eğlenceli oturumlara dönüştürmek isteyen tasarımcılar için kesinlikle okunması gereken bir kitap. Bu kitapla farklı toplantılar tasarlamak için beyin fırtınası için yeni yöntemler keşfedecek, daha yaratıcı workshoplar oluşturacak, yeni ve uygulaması kolay yöntemler öğreneceksiniz.

10. Handbook of Usability Testing

İster yazılım ürünü, ister cep telefonu veya beyaz eşya olsun, kullanıcılarınız tasarladığınız ürünüzün kullanımının kolay olmasını bekler. Kolaylık sadece birkaç adımla hedefinize ulaşmak demek değildir. Kullanıcınızı ulaşmak istediği hedefe götürmek için tasarladığınız deneyimin doğruluğu da kullanım kolaylığı anlamına gelebilir.

Tasarlamış olduğunuz ürününüzü kullanılabilirlik açısından test etmenize yardımcı olacak öneriler sunan Handbook of Usability Testing kitabı ile birçok farklı konuyu da öğreneceksiniz. Bunlardan bazıları kullanılabilirliği sınırlayan faktörleri tanımak, testin nerede yapılacağına karar vermek, ürününüzün kullanılabilirliğine yönelik hedefleri değerlendirmek için bir test planı oluşturmak.

UX Tasarım Kaynak Kitapları was originally published in videmycom on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Çocukken hemen hepimiz dünyayı çizdiğimiz çizgilerle boyadığımız şekillerden ibaret sanırdık. Kendimizi ifade etmenin en kolay yanı bir kalem ve bir kağıttı. Aslında en yaratıcı olduğumuz ama bunu henüz farketmediğimiz zamanlardı belki de. Takip eden yıllarda aldığımız çeşitli eğitimler bizi bambaşka noktalara götürmüş ve kendini renklerle, çizgilerle ifade eden o çocuğu unutmuş olabiliriz.

Bugünse geçmişte bıraktığımız çizgilerle kendini ifade eden çocuğa eskisinden daha çok ihtiyacımız var.

Şuan hangi alanda ve sektörde görevli olursak olalım yaratıcılığın ön planda olduğu, inovatif fikirlerin birbiriyle yarıştığı bir dönemde olduğumuz bir gerçek. İçinde bulunduğunuz ekipte katılımı sağlayabilmek, takımımızın aynı dili konuşabilmesine alan açmak ve daha da önemlisi takım arkadaşlarımızın birbirini anlayabilmesi için daha yeni çözümlere ihtiyacımız var. Bu çözümlerden birisi kuşkusuz görselleştirme. Görselleştirmenin önemi günden güne artarken son zamanların en popüler ve yaratıcı görselleştirme biçimlerinden biri olan sketchnote yönteminden bahsedeceğim bu yazım dilerim size rehberlik edecektir.

Sketchnote Nedir?

Eskizle not yöntemi olarak bahsi geçen Sketchnote, tasarımcısı Mike Rohde’a göre el yazıları, çeşitli çizimler, elle çizilmiş tipografik şekiller, oklar, kutular ve çizgiler gibi görsel öğelerin karışımından oluşturulan zengin görsel notlardır. Bu çizim yönteminde özel çizim becerilerine ihtiyacınız yoktur. Ancak dinlediğiniz konuşmaları yazı, çizim ve çeşitli simgelerle doğru şekilde sentezleyerek özetlemek ve aktarmak için biraz pratik yapmanız gereklidir.

Mike Rohde, sürekli yaptığı toplantılarda aldığı sayısız notların onu tatmin etmemesi ile 2007 yılında sketchnote yöntemini keşfetmişti.

Bu yaratıcı keşif, 2007'nin başlarında katıldığı bir tasarım konferansında yanına aldığı A5 boyutlarında bir defter ve tükenmez kalemle olmuştu. Çok da büyük olmayan bu boyutlar onun sınırları belirli bir kağıt üzerinde çalışması ve daha az görselle daha çok şey anlatmak zorunda olmasıyla gerçekleşti. Not alma sırasında fikirleri dinleyip analiz etmek ve görselleştirmek için anda kalmak ve toplantıya tam anlamıyla odaklanması gerekliydi. Süreç hem eskiz hem not alma karışımıydı ve adına da bu yüzden sketchnote demişti.

Mike Rohde’un hikayesini detaylı anlattığı ve bu alanda kendini geliştirmek isteyenlerin de faydalanabileceği sayfasına buradan ulaşabilirsiniz.

UX Tasarımı ve Sketchnote

Tasarım fikrini anlatmak için kullanılan basit eskizler genellikle UX tasarımcıları tarafından sıklıkla kullanılır. Bu eskizler genellikle çözüm yollarını, yeni kullanıcı deneyimlerini ifade etmek ve karmaşık içeriği anlatabilmek içindir. Bu eskizler yoluyla UX tasarımcıları birbirleri arasında daha iyi iletişim kurar ve aynı zamanda yeni fikirlerini müşterileri ile paylaşması daha kolay hale gelmiş olur. Basit eskizlerden daha çok kişiselleşmiş ve detaylı el çizimleri gerektiren Sketchnote yöntemi, artık UX tasarımcısının başlıca alışkanlıklarından birisi haline gelmiştir. Sketchnote ile tasarımcı bulduğu çözümleri basit el yazıları, kendine özel oluşturduğu şekiller, icon tasarımları ve kendine özgü yazı karakterleri ile desteklenmiş olur.

Sketchnote UX Tasarımcısı İçin Neden Önemlidir?

Bir kullanıcı deneyimi tasarımcısı olarak harika yaratıcı çözümleriniz ve tasarım fikirleriniz olabilir. Ancak düşüncelerinizi anlamlandırmak ve karşı tarafa aktarabilmek için onları doğru ifade edebiliyor olmanız önem taşır. Örneğin bir UX tasarımı projesinde kullanıcı deneyimi araştırmacısı olarak görev alıyorsunuz. Topladığınız verileri sentezlemek ve bulguları yorumlamak ve dahası bunu aktarabilmek konusunda zayıfsanız tüm araştırmanız boşa gider. Sahip olduğunuz bilgileri işlemenin ve sunmanın çok çeşitli yolları vardır. Özellikle kullanıcı deneyimi alanında gittikçe yaygınlaşan sketchnote yöntemi ile de UX konusundaki tecrübenizi artırmanız değerlidir. Sketchnote konusundaki uzmanlıkları, yararlı paylaşımları ile sketchnote yöntemini yeni keşfedeceklere fikir vermesi açısından; Mike Rohde , Eva-Lotta Lamm ,, Veronica Erb , Krisztina Szerovay u takip etmenizi tavsiye ederim.

Sketchnote İle Hangi Becerileri Kazanırsınız?

Günümüzde sadece tasarım alanında değil başka birçok alanda da kullanılmaya başlanan sketchnote yönteminin faydalarından biraz bahsetmek istiyorum.

• Eleştirel düşünme ve değerlendirme becerilerini geliştirir.
• Dinleme becerileri ve konsantrasyon konularında yardımcı olur.
• Görsel notlar almak için sürekli dinleme modunda kalmayı destekler.
• Not almanın eğlenceli yanını keşfetmenizi sağlayarak not alma alışkanlığı oluşturur.
• Yazı yerine görsel öğeler kullanıldığı için hafızayı diri tutar.
• Yaratıcı yeteneklerinizi ortaya çıkarmaya imkan tanır.

Sketchnote’a Başlarken;

• Çizim yapmayı öğrenmeden önce iyi bir dinleyici olmayı öğrenmek esastır.
• Çizimden önce fikirlerle başlayın, fikir olmadan eskiz olmaz.
• Çizim egzersizleri yapın, bunun için özel sketchnote gruplarına katılabilirsiniz.
• Gerçek dünyada var olan nesneleri metaforlara dönüştürüp benzerlerini çizerek hem hayal gücünüzü hem de eskiz yeteneklerinizi geliştirmiş olursunuz.
• Fikirleriniz görselleştirmek için önce çizgi çalışmaları yapmanız gerek. Basit çizimler için oklar, şekillerle başlayabilirsiniz. Ancak çok sayıda pratik yapmak şartıyla!
• Perspektif çizimler yapmak zorunda değilsiniz. 2 boyutta düşünün, 3 boyutlu çizim yapmak için vakit kaybetmeyin.
• Kendi karakteristik çiziminizi, sketch tarzınızı bulmaya çalışın. Yazı karakteriniz tek olsun, hatta kendi icon kütüphanenizi oluşturun.

Sketchnote için yararlanabileceğiniz bazı kaynak kitaplar;

1-Show and Tell: How Everybody Can Make Extraordinary Presentations

2-Sketchnote Handbook, The: the illustrated guide to visual note taking

3-Steel Like An Artist

4-Sketching User Experiences: The Workbook

5-The Graphic Facilitator’s Guide: How to use your listening, thinking and drawing skills to make meaning

UX Tasarımcıları İçin Sketchnote Nedir? was originally published in videmycom on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

İnsanoğlu, binlerce yıl önce birbirleriyle iletişim kurmak, bir sonraki kuşağa iz bırakmak, hikayeler anlatmak için görseller kullandı. Günümüzde ise kelimelerin hayatımızda yeri ne kadar olursa olsun en etkili anlatımı görsellerle sağlayabildiğimiz bir gerçek. Çünkü insan zihni ve algıları harflerden, yazılardan çok görsel bilgilere karşı daha fazla açık.

Bilgi ve veri bombardımanına tutulduğumuz bu dijital çağda bilginin ne olduğundan ziyade nasıl aktarıldığının daha önemli olduğunu artık hepimiz kavradık. Çünkü bilgiyi taramak için onlarca sayfa metinler, raporlar okumaya hiçbirimizin vakti yok. Hepimizin doğru bilgiye ulaşmanın kısayollarını aradığımız bu dönemde veri görselleştirme kavramı imdadımıza yetişiyor. Veri görselleştirme elbette doğru şekilde uygulandığında amacına ulaşan bir kavram. Sadece estetik anlamda görselleştirmeler oluşturarak başarıya ulaşmak da mümkün değil. Veri görselleştirmenin de kendine özgü kuralları ve ölçütleri var.

Bu yüzden veri görselleştirme karmaşık verileri daha kolay anlamlandırabilmek için en etkili yöntemlerden birisi olarak günümüzde popülerliğini korumaktadır.

Veri Görselleştirme Nedir?

Veri görselleştirme, en basit haliyle verilerin veya bilgilerin görsel sunumudur. Veri görselleştirme alanı hem görselliği hem de veri bilimini birleştiren bir alandır. Bir veri görselleştirmesinin hem yaratıcı, hem göze hoş gelen, estetik ve en önemlisi anlaşılabilir ve işlevsel olması gereklidir.

Veri görselleştirmenin amaçları, verileri veya bilgileri okuyuculara açık ve etkili bir şekilde iletmek ve verileri kolayca anlaşılabilir olacak şekilde anlamlandırmaktır. Bu süreçte resimler, çizelgeler, diyagramlar, haritalar veya grafiklerlerden yararlanır.

Yaygın Genel Veri Görselleştirme Türleri Nelerdir?

Grafikler: Verileri görselleştirmek için en popüler yöntemlerden biridir. Ayrıca kullanıcının veri kümelerini birbirleriyle ilişkilendirmesine ve karşılaştırmasına yardımcı olur.

Diyagramlar: Bir çizelgeye benzer şekilde, bir diyagram bilginin görsel bir temsilidir. Diyagramlar hem iki boyutlu hem de üç boyutlu olabilir.

Tablolar: Verilerinizin satır ve sütun şeklinde organize edilmiş kategorik olarak görselleştirme türüdür.

Haritalar: Belirli konumlara atıfta bulunan verileri göstermenin bir yoludur. Temel olarak coğrafi veri dağılımını göstermek için kullanılır. Harita, bir arazi alanının görsel bir temsilidir.

Bilgi grafikleri: Farklı kategori verilerini göstermek için farklı türde şekil ve renklerde bir tür grafik sunumdur.

Listeler: Bu, herhangi bir öğenin özelliklerini ve alt kategorilerini görüntülemenin etkili yollarından biridir.

Ux Tasarımında Veri Görselleştirmenin Önemi

Kullanıcıların bilgiye en kısa ve en doğru yoldan ulaştırmayı amaçlayan UX için veri görselleştirme olmazsa olmaz bir kavramdır. Çünkü veri görselleştirme, doğru bilgiye ulaşmak için teknolojiyi kullanan kullanıcıya başka türlü iletilmesi zor olan karmaşık bilgiyi aktarmanın en etkili yoludur.

UX tasarımında veri görselleştirmenin öneminden bahsedecek olursak;

1.Görseller metinden daha etkilidir.

2.Çizelgeler, grafikler ve fotoğraflar, bilgileri büyük ve yoğun bir şekilde yazılmış rapordan daha hızlı iletir.

3.Görsel metaforlar evrensel bir dildir. Bu yüzden her dilden insan görsel metaforlarla iletişim kurabilir.

4.Görselleştirme ile veri işlenmiş, analiz edilmiş ve hatırlanmış olur. Bu da onun değerini artırmış oluyor.

UX Tasarımında Etkili Veri Görselleştirmenin Temel İlkeleri

Tasarımı Dengeleyin

Dengeli bir tasarım, şekil, renk, negatif boşluk ve doku gibi görsel öğelerin içinde bulunduğu alanda eşit olarak dağıldığı bir tasarımdır. Daha büyük grafikleri ve tabloları daha küçük öğelerle dengeleyerek asimetrik bir denge ortaya çıkarabilirsiniz.

Tasarımda simetrik, asimetrik ve radyal olmak üzere üç farklı denge türü vardır. görselleştireceğiniz verinin türüne ve hitap ettiği kitleye göre hangi türü seçeceğinize siz karar verirsiniz.

Anahtar Alanları Vurgulayın

Boyut, renkler, kontrast ve negatif boşluk dikkatlice seçilerek kullanıcının dikkati doğru veri noktalarına çekilmelidir. Veri görselleştirmenin amacı, önemli verilerin gözden kaçmamasını sağlamak ve bunu vurgulayarak yardımcı olmaktır. Örneğin kullanıcının ilk dikkatini çeken alanların doğru bir şekilde kullanılarak görsellerin bu doğrultuda yerleştirilmesi önemlidir.

Akış Yönünü Gösterin

Hareket, tıpkı vurgu gibi, kullanıcının dikkatini belirli bir yöne yönlendirir. Görsel öğeleriniz, insanların okuma şeklinin olduğu düzende olup onun yolunu takip etmesi gerekir. Örneğin; sol üstten sağa doğru ve yavaş yavaş sayfada aşağı doğru gibi.

Ayrıca, kullanıcınızın bakışlarını yakalayabilecek ve onu sayfa boyunca dikkatini dağıtmadan sayfada tutmanız da önemlidir. Bu süregelen hareketi renklerle de sağlayabilirsiniz.

Desenlerin Kullanımı

Tekrarlanan tasarım öğeleri bir desen oluşturur. Verilerinizi görselleştirme söz konusu olduğunda, desenler, sayfaya yayılmış benzer türdeki bilgileri tek bir şekilde görüntülemek için harika bir yol sağlar. Desenler ayrıca normal olmayan bir akışı iletmeyi de kolaylaştırır, çünkü desendeki herhangi bir bozulma doğal olarak izleyicinin dikkatini ve merakını çekecektir. Veri görselleştirme söz konusu olduğunda desenleri kullanmak, en basit ve en etkili tasarım ilkelerinden biridir.

Oran

Veri görselleştirmede orantı, sayfadaki her bir öğenin boyutundan oluşur. Veri görselleştirmedeki oranlar, farklı veri kümelerinin ağırlığını ve değerleri arasındaki ilişkiyi göstermesi açısından önemlidir.

Belirli bir verinin önemini vurgulamanız gerekiyorsa, tek yapmanız gereken onu diğerlerinden daha büyük hale getirmektir.

Uygun Ritim

Ritim, hareketle yakından ilişkili fakat oldukça belirsiz bir tasarım ilkesidir. Tasarım öğeleri birlikte göze hoş gelen bir hareket oluşturduğunda, bir tasarımın dengeli bir ritmi olduğu söylenir. Örneğin şekiller, renkler veya oranlar gibi tasarım öğeleri birlikte oluşturdukları ritim gözü yoruyor veya dikkati dağıtıyor olabilir. Bunun için ögelerin düzenini değiştirmek gerekebilir.

Çeşitliliğe Yer Verin

Çeşitlilik, kullanıcıların verilerinizle ilgilenmesini sağlayan önemli bir faktördür. Aslında çeşitlilikte farklı ve ilgi çekici görsel ögeler kullanarak tekrarı önlemiş olursunuz. Sonuçta ortaya çıkan tasarım, yalnızca göz alıcı olmakla kalmayıp aynı zamanda kullanıcının sunulan bilgileri daha uzun süre aklında tutmasına ve sayfadan ayrılmamasına yardımcı olacaktır.

Basit Tutun

Görsellerinizin basit ve anlaşılması kolay olduğundan emin olun. İstenmeyen bilgiler eklemek, onu kafa karıştırıcı hale getirebilir ve bu da veri görselleştirmenin amacını ortadan kaldırır. Veri görselleştirmenin nihai amacının basitlik olduğunu unutmayın. Çok yönlü bir hikaye anlatmak istiyorsanız ek görseller oluşturabilirsiniz.

UX Tasarımında Veri Görselleştirme was originally published in videmycom on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Günümüzde dijital ürün tasarımında tasarımcıların ürettikleri ürünleri görselleştirmeleri, müşterilere sunmaları ve hatta kullanıcıların test etmesini sağlamaları için birçok araç kullanılmaktadır.

Dijital ürünlerin prototiplemesi amacıyla kullanılan bu araçların sayısı arttıkça da tasarımcıların kafa karışıklığı aynı oranda artmaktadır. Prototipler, bir şeyleri denemek ve ayrıntıları görebilmek adına çok iyi birer fırsattır. Prototip oluşturma araçları aynı zamanda, ürün oluşturmayı daha hızlı ve çok daha etkili hale getirmenize yardımcı olmaları yönünden önem taşırlar.

Prototipler fikirlerinizi kullanıcı veya müşterilere sunmak için değil aynı zamanda tasarımınızı veya fikrinizi yorumlama ve hatta değiştirme konusunda da size farklı kapılar açarlar. Bu yüzden doğru prototipleme aracını seçmek ürün tasarımında kritik bir önem taşır.

Prototipleme Yaparken Neleri Dikkate Almalıyız?

• Öncelikle fikrin en doğru şekilde aktarılabilmesi için tasarımı oldukça basit, sade ve anlaşılır bir şekilde hazırlamakla başlamalıyız.
• Prototipe gereğinden fazla zaman ayırmamalı ve ilk etapta fikrin doğru aktarılıp aktarılmadığına odaklanılmalıdır.
• Prototipiniz çok kaliteli olmak zorunda değildir, aksine taslak aşamasındaki ürünler yorumlara daha çok açıktır. Kusursuz bir prototip, onu test eden kişide bitmiş ürün izlenimi vermesi açısından doğru olmaz.
• Prototipinizi test eden kişiye ilk etapta bunu bir taslak aşamasında olduğunu mutlaka hatırlatmanızı tavsiye ederim.

Açıkçası doğru prototipleme aracından bahsederken önemli bir detayı da unutmamak gerek. Her prototipleme aracının bir diğerine göre farklı veya üstün yanları vardır. Ancak önemli olan en üstün aracı bulmaktan ziyade sizin için en uygun aracı bulmak gerektiğidir. Günümüzde kullanımı en yaygın 6 aracı ele aldığım bu yazımda dilerim size bu yolda rehberlik eder.

1. Adobe XD

Günümüzde UX/UI tasarımcılar tarafından en çok kullanılan prototipleme araçlarından birisi olan Adobe XD, wireframe denen tel kafesler, mobil uygulamalar, etkileşimli prototipler, web sitesi tasarımları, oyunlar gibi birçok alanda kullanılmaktadır.

Adobe XD, tasarım ve prototip olmak üzere iki konuya odaklanmıştır. Tasarım menüsü, basit vektör ve metin araçları içerir ve tasarımınızı oluşturmak için kullanılır. Prototip menüsü ise tasarımınızı önizlemek ve paylaşmak içindir.

Adobe XD, Illustrator ve Photoshop gibi Adobe ailesinin diğer uygulamalarıyla birlikte uyumlu ve iyi bir şekilde çalışması açısından tercih sebebidir.

UI tasarımından UX tasarımına kadar Adobe XD, tasarımcının eskizden yüksek çözünürlüklü prototiplere kadar ihtiyaç duyduğu tüm araçları kapsar. Adobe’nin ailesinden bir çok yazılımla birlikte başarılı bir şekilde çalışmasını yanı sıra Sketch programında hazırladığınız herhangi bir tasarım dosyasını da içeri aktarmanızı destekler. Ayrıca, XD, birden fazla kişinin aynı belge üzerinde canlı olarak çalışabileceği bir ortak düzenleme özelliğine de sahiptir. Tüm Adobe ürünleri, tüm dosyalarınızı tüm ekibinize erişim izni verebileceğiniz tek bir yerde kaydeden Creative Cloud’da çalışır.

Adobe XD, hem Mac OS hem de Windows için mevcuttur.

2. Invision Studio

InVision, günümüzde tasarımcılar ve işletmeler tarafından kullanılan en büyük ve en popüler prototip oluşturma araçlarından biridir. Birden çok dosya türünde uyumlu çalışır ve tasarımcının yüksek doğruluklu prototipler oluşturmasına imkan tanır. Hem web hem de mobil uygulamalar için örnekler oluşturmasını sağlar. Invision aracı ile tasarımcılar tasarladıkları sabit ekranları etkileşimli hale getirebilir ve animasyonlar oluşturabilirler.

Invision’un bir diğer önemli özelliği de ekip çalışmalarında eş zamanlı kullanılabilir olmasıdır. Gerçek zamanlı tasarım değişikliklerini görebildiği ve hızlı bir şekilde geri bildirim toplayabildiği ve aynı zamanda tasarımcıların tasarım listesini sürükle ve bırak iş akışıyla düzenlemesine olanak tanıdığı için proje işbirliği konusunda oldukça başarılıdır.

Invision’ın kendi içinde kategorize ederek ücretlendirdiği bir sistemi vardır. Ücretsiz olarak kullanılabilen bir sürümü de mevcuttur.

3. Sketch App

Sketch, tasarımcının basit ve en iyi bir prototipleme aracına olan ihtiyacı göz önünde bulundurularak oluşturulmuş ve vektör tabanlı tasarımlar yapan bir prototipleme aracıdır. Sketch yeni başlayanlar için oldukça uygun bir uygulamadır.

Bir çok UX tasarımcısının Sketch’i prototip çalışmalarının bir parçası olarak tercih etmesinin bir çok sebepleri vardır.

• Arayüzünün kullanım kolaylığı,
• Prototipin başka tarayıcılarında görüntülenebilecek şekilde bir bağlantıyla paylaşabilme kolaylığı,
• Yaygın kullanılan bir prototipleme aracı olduğu için yeni başlayanların ulaşabilecekleri öğretici kaynakların çokluğu,
• Kendine ait bulut depolama alanına sahip olması,
• Sketch aracı, Mac işletim sistemini desteklemesi ve aylık / yıllık ücretlendirme ile çalışması bakımından diğerlerinden farklı olduğunu söyleyebiliriz.
• Yaptığınız prototipi Apple mobilde sketch mirror uygulamasını kullanarak test etme imkanı sunması Sketch’in diğerlerinden daha çok tercih edilir kılan özelliklerindendir.

4. Figma

Figma, tasarımcılar ve tasarım ekiplerinin prototip oluşturmak için kullandığı kendini hızla geliştiren prototip oluşturma araçlarından biridir. Bir çok eklenti, ek araçlarla birlikte uyumlu çalışabilir.

Sketch ve Adobe XD arayüzüne benzer tanıdık bir arayüze sahip Figma, tasarımcıların daha kolay adapte olabilmesi ve kullanım kolaylığı ile bilinen bir araçtır.

• Figma’da tasarımlarınıza etkileşim sağlamak için kodlama bilgisi gerekmez.
• Ekip üyeleri arasında paylaşım ve işbirliği için bulut tabanlı bir tasarım platformudur.
• Başlangıç için ücretsiz kullanıcı imkanı veya öğrenciler için ücretsiz veya düşük ücretli / sınırsız seçenekleri mevcuttur.
• Prototipleme aracı olarak kullanılmasının yanısıra grafik tasarımda da kullanımı oldukça pratiktir.
• Mobil telefonlarınızda figma mirror uygulaması ile yaptığınız mobil tasarımları test etme imkanı sunar.

5. Marvel

Marvel, uygulama ve web arayüzü çalışmalarını hızlıca prototiplere dönüştürmek isteyen tasarımcılar için tercih edilen popüler bir araçtır.

• Hem kullanıcı dostu bir uygulama olması hem etkileşimli modeller oluşturmaya imkan tanıması ve bulut tabanlı olması açısından kullanımı oldukça yaygındır.
• Marvel önceden oluşturulmuş şablonlar ve stok fotoğrafların kullanımına imkan tanır.
• Tasarımcılar masaüstü, android ve apple ürünleri için prototipler oluşturabilir.
• Ücretsiz olarak kullanılabildiği gibi profesyoneller için ayrıca ücretli çözümleri de mevcuttur.

6. Framer

Basit ve hızlı prototip oluşturma özelliğine sahip bir tasarım aracı arıyorsanız, Framer sizin için uygun bir araç olabilir.

• Framer tasarımcılar arasında en çok esnek olması,
• Etkileşimli tasarımların gerçekleştirilebilmesi açısından bilinen bir uygulamadır.
• Framer, kodla yedeklendiği için canlı önizleme yapmak mümkündür.
• Framer ile sayfaları birbirine bağlamaktan 3D efektler oluşturmaya kadar tamamen işlevsel prototipler oluşturabilirsiniz.
• Daha detaylı ve profesyonel prototipler hazırlamak için donatılmış Framer X ile de gelişmiş düzenlemeler yapabilirsiniz.
• Prototipler oluşturmak için ayrıca yazılım bilginizi kullanarak istediğiniz ölçüde özgün tasarımlar hazırlamanıza da olanak sağlar.
• Framer da diğer uygulamalar gibi ücretsiz, deneme ve sınırlı sayıda kullanıcı ve profesyonel ücretli olmak üzere birden fazla seçenek sunmaktadır.
• Framer Preview ile tasarımınızı herhangi bir mobil cihazda (ios veya android) kontrol edebilirsiniz.

UX / UI Tasarımında Hangi Prototipleme Araçlarını Kullanabilirim? was originally published in videmycom on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Design Thinking (tasarım odaklı düşünme) pratik ve yaratıcı problem çözme için kullanılan bir yaklaşımdır. Çoğunlukla tasarımcıların kullandığı yöntemlere ve süreçlere dayanmaktadır. Aslında mimarlık, mühendislik ve işletme de dahil olmak üzere bir dizi farklı alandan gelişerek günümüze gelmiştir.

Design Thinking herhangi bir alana da uygulanabilir, mutlaka tasarıma özgü olmak zorunda değildir. Ayrıca, tasarımcı olmayan kişilerin karşılaştığı zorlukları ele almalarını sağlayan yaratıcı araçlar kullanmasına da olanak tanır. Design Thinking, her şeyden önce insanlara odaklanır. İnsanların ihtiyaçlarını anlamaya çalışan bu süreç bu ihtiyaçları karşılamak için etkili çözümler üretir. Problem çözmeye yönelik çözüm odaklı bir yaklaşım olarak kullanılmasının sebebi de budur.

Bir iş ihtiyacına yönelik bir çözüm oluşturmak için oturduğunuzda, ilk soru her zaman sorunun arkasındaki insan ihtiyacı olmalıdır.

Kullanıcı deneyimi tasarımcıları, gerçek kullanıcı sorunlarını çözmekten sorumludur. Bunu yapmak için kullanıcılarıyla empati kurmaları, ihtiyaçlarını anlamaları ve yaratıcı, yenilikçi çözümler bulmaları gerekir. Süreç, harekete geçmek ve doğru soruları anlamakla başlar.

Design Thinking Hangi Amaçları Gözetir?

Her şeyden önce, Design Thinking yaratıcılığı ve yeniliği teşvik eder. Kullanıcılar olarak, biriktirdiğimiz bilgi ve deneyimlere güvenme eğilimimiz vardır. Bu güven bazı durumlarda yararlıdır. Ancak konu sorun çözmeye gelince bakış açımız bazen alışkanlıklarımızla birlikte körleştiğinde işin içinden çıkmakta zorlanırız. Design Thinking, denenmiş ve test edilmiş aynı yöntemleri tekrarlamak yerine, bizi alternatif çözümler düşünmeye teşvik eder. Design thinking süreci boyunca yola çıktığımız varsayımları birer birer yıkarız. Sürecin sonunda yeni yollar keşfetmek ve zihnimizi açmak için artık gerekli motivasyona sahibizdir. Design thinking genellikle problem çözmenin temelini oluşturur. Tamamen duygu ve sezgiye dayalı değildir, analitik yöntemleri de sürecin içinde barındırır.

Design Thinking Uygulamaları Hangi Alanlarda Kullanılır?

Tasarım odaklı düşünme, rolünüz veya sektörünüz ne olursa olsun uygulanabilir. İster iş, ister devlet, eğitim veya kâr amacı gütmeyen kuruluşlarda çalışıyor olun, tasarım odaklı düşünme, müşteri kullanıcı veya müşterilerinizin ihtiyaçlarına göre yenilikçi çözümler geliştirmenize yardımcı olabilir. Tasarım odaklı düşünmenin çeşitli sektörler ve uygulamalardaki etkisini gösteren örnek olay incelemelerine bakarak örnek çalışmalar organize edebilirsiniz.

Design Thinking Sürecinin 5 Önemli Adımı

Design thinking süreci beş özel tasarım düşünme aşamasına ayrılmıştır: empati kurma, tanımlama, fikir oluşturma, prototip oluşturma ve test etme.

Aşama 1: Empati Kurma

Empati, Design thinking için kritik bir başlangıç ​​noktası sağlar. Tasarım odaklı düşünme metodolojisinin bu aşamasında, tasarımcılar gerçek insanlarla oturur ve bakış açılarını, dünyayı ve iç gözlemlerini önyargısız bir şekilde özümserler. Aynı zamanda tasarımcı kullanıcıyı tanımak ve isteklerini, ihtiyaçlarını ve hedeflerini anlamayı amaçlar. Aynı zamanda tasarımcı, kullanıcıların bir ürün veya sorunla nasıl etkileşimde bulunduğuna veya üründen nasıl etkilendiklerine dair derin anlayışlar edinir. Tasarımcının bu süreçte yapacağı gözlemler empati ile yapılmalıdır. Empati ile yapılan gözlemde tasarımcı kullanıcı hakkında herhangi bir yargıda bulunmaktan kaçınmalıdır. Empati ile gözlemlemek süreç için çok değerlidir. Çünkü kullanıcının sahip olduğunu bilmediği hatta ifade edemediği sorunları keşfetmek için çok iyi bir fırsattır. Empati aşaması olmadan, bir kullanıcı problemini çözmek neredeyse neredeyse imkansızdır.

2. Aşama: Tanımla

Design thinking sürecinde ikinci aşama problemi tanımlamaya yöneliktir. Empati kurma aşamasında tüm bulgularınız toplandıktan sonra kullanıcıların hangi zorluklarla ve engellerle karşılaştığı sorularına cevapların arandığı ikinci süreçtir. Bulgular sentezlendikten sonra, karşılaşılan sorunları bu aşamada tanımlanır. Sorun kelimelere döküp sorular haline getirildikten sonra çözümler ve fikirler üretmeye başlanabilir. Bu cevaplarda göze çarpan ve tekrarlayan kalıpları nelerdir? Çözmeniz gereken en büyük kullanıcı sorunu nedir? Bu aşamanın sonunda artık cevaplara ulaşmayı sağlayacak net sorular vardır. Sorunun kullanıcıyı merkeze alacak şekilde tanımlanması ile bir sonraki süreç olan tasarım aşamasına geçilebilir.

3. Aşama: Fikir Üretme

Artık kullanıcı kitlesinin çerçevesini çizdiğinize ve sorunları belirlediğinize göre çözümler için fikir üretme zamanı da gelmiş demektir. Bu adımda yapılan en verimli çalışma beyin fırtınası olacaktır. Beyin fırtınası sırasında mümkün olduğunda çok fikir çıkacaktır. Ekipteki kişilerden gelen bu adımda yavaş yavaş ortaya çıkan soyut fikirler bir sonraki prototipleme aşaması için size kaynak sağlayacaktır.

Fikir oluşturma aşamasının temel amacı, yeni açıları ve yolları ortaya çıkarmak ve keşfetmek yani kutunun dışında düşünmektir. Yenilik ve yaratıcılık adına, fikir oluşturma aşamasında gelen her fikir bir başka fikre kapı açar. Bu yüzden fikirlerin iyi-kötü şeklinde gruplamadan yargısız bir şekilde not edilmesi önemlidir.

Tasarımcılar tarafından kullanılan en popüler fikir oluşturma tekniklerinden bazıları; beyin fırtınası, zihin haritalama, kullanıcı yolculuğu haritasıdır.

Design thinking sürecinin bir parçası olarak, fikir oluşturma oturumları varsayımlara meydan okumanıza, kalıpların dışında düşünmenize ve keşfedilmemiş bölgeleri keşfetmenize yardımcı olur.

4. Aşama: Prototip

Prototip aşaması fikirlerin gerçek çözüme dönüştüren adımdır. Bir prototipin esas amacı, ürünün kullanıcıları tarafından nasıl kabul edildiğinin gözlemlenmesi ve hızlı bir şekilde ürün çıkarmaktır.

Bu süreçte fikir artık yavaş yavaş somut ürüne dönüşmektedir. Prototip temelde bir önceki aşamalarda tanımlanan potansiyel çözümleri içeren ürünün küçük bir versiyonudur. Test etme öncesindeki bu adımda sorunlara bulunan çözümler test edilir ve sorunlu kısımlar vurgulanır. Bu yüzden prototip aşaması oldukça önem taşır. Ancak prototiplerin mükemmel ürünler olması beklenmez. Bu aşama boyunca önerilen çeşitli çözümler prototipte nasıl başarılı olduklarına bağlı olarak onaylanır veya iyileştirilebilir. Bazen tasarımın yeniden tasarlanması ve hatta reddedilmesi de ihtimaller arasındadır.

5. Aşama: Test

Test aşaması design thinking sürecinde çalışmanız hakkında geri bildirim topladığınız aşamadır.

Bunun için kullanıcılara prototip olarak bir çözüm sunduğunuzda kullanıcının prototip çalışmanız ile nasıl etkileşim kurduğunu gözlemleyerek geri bildirim almanız önemlidir.

Bu, design thinking çalışmasının son aşaması olmasına rağmen, sürecin bitiş noktası değildir. Test aşamasının sonuçları genellikle design thinking sürecinin önceki adımlarına geri götürür. Test aşamasında geri dönüşlerle gerçek problem tanımızı yeniden tanımlayabilir veya daha önceden aklınıza gelmeyen yeni fikirler üretebilirsiniz. Kapsamlı yapılan testler, ürününüz ve kullanıcılarınız hakkında daha da derin bir anlayış geliştirmenize yardımcı olur. Bu yüzden önceki aşamalara geri dönmek bir başarısızlık olarak görülmemelidir.

Tasarım Düşüncesi Doğrusal Bir Süreç Midir?

Design thinking kavramının tanımlanmış olan 5 adımına bakarak sürecin doğrusal bir süreç olduğu düşünülebilir. Design Thinking süreci aksine doğrusal değil esnek ve akışkandır. Zaman zaman geriye ve hatta kendi içinde kendine de dönebilen bir süreçtir. Belirli bir aşamadan sonra gelen her yeni adım yeni keşifleri beraberinde getirir. Bu her yeni keşifle, daha önce yaptıklarınızı yeniden düşünmeniz ve yeniden tanımlamanız gerekebilir.

Design Thinking Hangi Avantajları Sağlar?

Design thinking, kurallarına göre doğru yapıldığında, belirli ihtiyaçlara sahip olan sizin yarattığınız personaları anlamak konusunda oldukça faydalı olacaktır. Bu personaları anladığınızda ihtiyaçlarına dayalı fırsatları ortaya çıkarmanız da oldukça kolay olacaktır. Sonuç olarak sizi hızlı, düşük bütçeli deneylerle başladığınız bu deneme öğrenme sürecinde yenilikçi çözümlere yönlendirmek konusunda ileriye taşıyacaktır. Bir sonraki design thinking sürecinde de size yeni yollar göstermede faydası olacaktır.

Design Thinking Nedir? was originally published in videmycom on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.

Kullanıcı deneyimi alanında bilgi sahibi olmak isteyen bir tasarımcı adayı veya bu alanda bir işveren olabilirsiniz. Geniş alanlara yayılmış kullanıcı deneyimi rolleri ilk başta size karmaşık gelebilir. Açıkçası ben de bu alana ilgi duymaya başladığımda benzer şeyleri yaşadım ve doğru bilgiye ulaşmak konusunda epey vakit harcadım.

UX tasarımcısının geniş anlamda ilgilendiği konulara UX/UI Tasarımcısı Nedir? başlıklı yazımda detaylı bir şekilde bahsetmiştim. UX tasarımı alt dallarından bahsedecek olduğum bu yazımda ise tasarımcı adaylarına ve işe alım uzmanlarına fayda sağlamayı amaçladım. İşverenlerin ve işe alım uzmanlarının UX alanında hangi rollerde ve hangi özelliklere sahip tasarımcıları nasıl aramaları gerektiğine dair bir rehber olacağı inancındayım.

Bu yazı boyunca aşağıdaki soruları cevaplayacağız:

Neden farklı UX Rollerine İhtiyaç Var?

Şirketlerin UX Tasarımcılardan Beklentileri Aynı Mıdır?

UX Tasarımcılarının Görevleri Nelerdir?

UX Tasarımcı Rolleri Nelerdir?

Neden farklı UX Rollerine İhtiyaç Var?

Tüm farklı UX rollerini tasarım süreçleri tasarıma katkı sağlamak için var. Bu rolleri kavramanın en önemli yolu da onların bu süreçlerde dahil oldukları noktalarda sürece nasıl katkıda bulunduklarını yakından incelemek.

Tasarım son haline gelene kadar bir çok süreçten geçiyor ve bu süreçlerin her birinde farklı UX rolleri devreye giriyor.

Örneğin, tasarımlar oluşturmaya genellikle kullanıcıları derinlemesine anlamakla başlamak gerekiyor.

Şirketlerin UX Tasarımcılardan Beklentileri Aynı Mıdır?

Birçok işverenin bir UX tasarımcısında ne araması gerektiğini bildiği pek söylenemez. Çoğunlukla UX hakkında duyumları vardır ancak geniş kapsamda bilgileri olmama ihtimali yüksektir. Bu durumda da birlikte çalışmayı seçtikler UX tasarımcıdan beklentileri de bütün UX işlerini üstlenebilmeleri gerektiği olur. Dolayısıyla şirketlerin kapsamları ve büyüklükleri onların tasarımcıların beklentilerinde de fark yaratan bir faktördür.

Daha fazla kaynağa sahip daha büyük şirketlerin UX ekipleri, UX sürecinin belirli yönlerinde uzmanlaşmış kişilerle yürütürler.

UX Tasarımcılarının Görevleri Nelerdir?

Hangi UX alt dalında olursa olsun bir UX tasarım süreci boyunca tasarımcılar sırasıyla aşağıdaki rolleri üstlenerek tasarımı sonuçlandırır.

• Kullanıcı araştırması ve rakip analizi planlama ve gerçekleştirme
• Verileri ve nitel geri bildirimi yorumlama
• Kullanıcı hikayeleri oluşturma, persona ve görsel senaryolar üretme
• Bilgi mimarisini belirleyerek site haritaları oluşturma
• Prototipler ve wireframelerle taslaklar oluşturma
• Oluşturdukları taslakların kullanılabilirlik testlerini yapma.

Tüm bu rolleri tek bir UX tasarımcısından beklemek doğru değildir. Her bir aşamada kendi alanında uzmanlaşmış bir UX tasarımcısı veya farklı rollerden bir UX ekibi görevleri devralır.

UX Tasarım Sürecinde Hangi Roller Var?

Tasarım geliştirme süreçlerinde farklı rolleri üstlenen tasarımcılara örnek ve sıklıkla kullanılan roller aşağıdaki gibidir.

UX Strategist (UX Strateji Uzmanı )

UX Researcher (UX Araştırmacısı)

UX Designer (UX Tasarımcısı)

UI Designer (UI Tasarımcısı)

Visual Designer (Görsel Tasarımcı)

UX Writer (UX Yazarı)

Product Owner (Ürün Yöneticisi-Sahibi)

UX Researcher

Bir UX araştırmacısı nicel ve nitel olmak üzere iki farklı araştırma tipi ile araştırmalar yapar. Araştırmalarının esas amacı veri toplamaktır. Bu araştırmalar süresince de kullanıcılarla iletişim kurar. Bu araştırma sonuçlarında aldığı geri bildirimlere dayalı olarak da bazı kararlar alma sorumluluğuna sahiptir. Verileri toplarken de yeni ürünler üzerine yaptıkları çalışmaların yanında var olan ürünlerin özellikleri veya ürünlerin başarısını test etmekten de sorumludurlar.

UX Researcher görevlerinden bahsetmek gerekirse;

• Araştırma sorularını belirlemek için ürün ekibiyle yakın çalışır
• Görüşmeler, kullanıcı anketleri, kart gruplama ve kullanılabilirlik testleri planlar ve gerçekleştirir.
• Kullanıcı davranışı ve tutumları ile ilgili çalışmalar tasarlar ve yürütür
• Sezgisel değerlendirmelerle kullanılabilirliği değerlendirmeyi hedefler
• Persona denen kullanıcı karakterlerini tanımlar
• Uzun vadeli ürün stratejisini şekillendirmeye yardımcı olmak için iç görüleri sunar

Visual Designer

Görsel tasarımcılar, tasarım sürecinin prototip aşamasına odaklanan uzmanlarıdır. Görsel tasarımcı, deneyimin nasıl göründüğü ile ilgilenir. Renk, tipografi ve düzen gibi görsel kavramlar görsel tasarımcının birincil odak noktasıdır. Düğmeler, simgeler, arka plan, sayfa estetiğinin doğru bir şekilde tanımlanması için oluşturulmuş bir tasarım kılavuzunu takip eder. Görevleri bir grafik tasarımcı ile benzer özelliklere sahiptir.

Görsel bir tasarımcı olarak, ürünün geri kalanıyla tutarlı, piksel açısından mükemmel prototipler oluşturmaya odaklanırlar. Bu anlamda görsel tasarımcılar, tasarım sürecinin sonraki aşamalarına ve özellikle prototip aşamasına odaklanır.

UI Designer

UI Tasarımcısı, UX Designer’ın vizyonunu gerçeğe dönüştürür. Bir UI tasarımcısı, öncelikle prototip aşamasında çalışır. Kullanıcı arayüzlerinde uzmandırlar. Bir UI Tasarımcısı, UX tasarımcısının hazırlamış olduğu UX çerçevesini alır ve onu daha da detaylandırır. Ürün düzeninin arayüze özgü ayrıntılarına odaklanır. Hem yaratıcılığı hem de teknik becerilerini kullanır. Davranışsal tasarım ve kullanıcı arasındaki bağla ilgili teknolojilerdeki en son gelişmeleri takip etmesi gereklidir.

• Uyumlu bir stil kılavuzu oluşturmak
• Ürün genelinde tutarlı bir görsel dilin uygulanmasını sağlamak
• Farklı cihazlar için duyarlı tasarım stratejisine uymak
• Arayüz prototipleri tasarlamak

UX Designer

En çok odaklandığı nokta, kullanıcı arabirimini oluşturmak, oluşturulan sayfaların görsel tasarımcı veya UI tasarımcı tarafına gitmeden önce nereye ve nasıl gideceğini tanımlamaktır.

Genellikle bu tasarımcı aynı zamanda görsel tasarımı da yapar ve UX / UI tasarımcısı olarak da adlandırılır. UX tasarımcısı sırasıyla aşağıdaki görevleri üstlenir.

• Kullanıcı araştırması ve rakip analizi planlama ve gerçekleştirme
• Verileri ve geri bildirimi yorumlama
• Kullanıcı hikayeleri oluşturma, persona ve görsel senaryolar oluşturma
• Bilgi mimarisini yapılandırma ve site haritaları oluşturma
• Prototipler ve tel kafesler oluşturma
• Kullanılabilirlik testi yapma

UX Writer

UX alanında daha yeni ortaya çıkan bir rol, UX metin yazarının rolüdür. Bir UX yazarı bir tür metin yazarıdır. Bir UX yazarı olarak, kullanıcının ürünle etkileşime girerken karşılaştığı tüm metinleri hazırlamaktan sorumludurlar. Bir UX yazarı da deneyime odaklanır, bu nedenle kullanıcıya görevleri boyunca rehberlik etmeye, onları hedeflerine ulaştırmayı amaçlar.

UX writer sırasıyla aşağıdaki görevleri üstlenir.

• Hedef kitleyi anlamak için kullanıcı araştırmasına katılma
• Ürünü değerlendirmek için günlük oturumlar, sayfada geçirilen süre ve hedef tamamlama oranı gibi ürün ölçümlerini analiz etme
• Kullanıcıya rehberlik eden ve markanın sesini somutlaştıran ilgi çekici, kullanıcı dostu metinler hazırlama
• Bir UX içerik stratejisi tasarlama ve uygulama
• Metnin hem marka bilinci oluşturma hem de iş hedefleriyle uyumlu olmasını sağlamak için farklı ekipler arasında işbirliği yapma

Product Designer

UX tasarımcı rolü, tüm ürün deneyiminden sorumludur ve tüm ihtiyaçların karşılandığından emin olmak için çalışır. Bir ürün tasarımcısı UX, UI, kodlama, proje yönetimi ve sorunları tanımlama dahil olmak üzere ürün ve değerli deneyimler yaratma sürecinin tümünden sorumludur. Bir ürün tasarımcısının rolünün büyük bir kısmı, ürün tasarımının kullanımı sırasında ortaya çıkabilecek sorunlara çözümler tasarlamaktır.

Ürün tasarımcıları ayrıca marka ile ürün arasında sinerji sağlamak için pazarlama ekipleriyle işbirliği yapar. Kısacası, ürünün koruyucularıdır.

UX Strategist:

Bir UX stratejisti genellikle UX ekibinden sorumludur. UX stratejisti, UX’in çeşitli iş birimlerinde nasıl kullanıldığı ile daha fazla ilgilenir. Her dijital üründe sağlam bir UX temeli ve tasarım odaklı düşünme sürecinin tüm yönleri ve aşamalarının en iyi şekilde uygulanmasından sorumludur.

UX stratejisi, kullanıcı merkezli tasarım ve iş stratejisinin kesişme noktasıdır. Son kullanıcının bir ürün veya hizmet deneyimiyle uyumlu hale getirmekten sorumludur.

UX Tasarımı ile UX Stratejisti Arasındaki Fark Nedir?

UX tasarımı ve UX stratejisi birçok yönden birbiriyle ilişkili olmasına rağmen, aynı şey değildir. Temel farklılıklardan biri; UX tasarımcısı öncelikle son kullanıcının deneyimiyle ilgilenirken, UX stratejistinin de UX tasarım ekibinin işletmenin ihtiyaçlarını karşıladığından emin olması gerekir.

Bir ürün tasarımcısı(product designer) bir ürünün kullanıcı deneyiminden (User experience-UX) sorumludur. Ürün tasarımcıları bazen bir ürünün bilgi mimarisinde ve sistem tasarımında da rol oynayabilir. Temelde, UX strateji uzmanı, kullanıcı merkezli bir zihniyetle önemli iş kararlarına değerli girdiler ve öneriler sunar. Her zaman işi olarak iyileştirmek amacıyla, ürün üzerinde hangi özelliklerin geliştirileceğini veya ürüne ekleneceğini belirlemek için farklı alanlardan kişilerle çalışırlar.

Teknoloji ve dijital tasarımda uzmanlıklar geliştikçe kullanıcı deneyimi rolleri de sürekli değişim içinde ilerlemeye devam edecektir. İçinde bulunduğumuz 2021 yılındaki mevcut UX tasarım alanı büyümeye devam ederken bir taraftan da dijitalde yeni niş rollerin ortaya çıkacağı bir gerçektir.

UX Tasarım Rolleri Nelerdir? was originally published in videmycom on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.