<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Aytaç Kal on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Aytaç Kal on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@aytackal?source=rss-5a3691d7a507------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*TORtqhO_ouUsQ4WU6Vbu9Q.jpeg</url>
            <title>Stories by Aytaç Kal on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@aytackal?source=rss-5a3691d7a507------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 16:36:59 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@aytackal/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Merak Ettirmeyen Özetin Hiç Kimseye Faydası Yok: YouTube’dan UX Tasarımına (Progressive Disclosure)]]></title>
            <link>https://aytackal.medium.com/merak-ettirmeyen-%C3%B6zetin-hi%C3%A7-kimseye-faydas%C4%B1-yok-youtubedan-ux-tasar%C4%B1m%C4%B1na-progressive-disclosure-357973fa3d6f?source=rss-5a3691d7a507------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/357973fa3d6f</guid>
            <category><![CDATA[interaction-design]]></category>
            <category><![CDATA[ux-design]]></category>
            <category><![CDATA[cognitive-psychology]]></category>
            <category><![CDATA[product-design]]></category>
            <category><![CDATA[ux-law]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aytaç Kal]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 07 Oct 2025 23:43:23 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-10-07T23:47:08.336Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Daha önce hiç skorunu önceden gördüğünüz bir spor müsabakasının video özetini izlediniz mi? YouTube’da futbol maçlarının özetlerini izlerken fark ettiğim bir durum bu yazının ortaya çıkmasına vesile oldu. Özellikle yaptığım netnografik gözlemler sırasında, kullanıcıların özet video başlıklarında skorların yer almamasından son derece memnun olduklarını fark ettim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*4hAxPcnqE1anJngHYDmBeg.png" /></figure><p>Bu kadar basit bir deneyimin bile insanın içgörüsünü nasıl tetikleyebildiği konusu oldukça dikkatimi çekti. O an fark ettim ki “spoiler” sadece dizi veya film öncesi ortaya çıkan bir sürpriz bozan değil, insan zihninin içerisinde deneyimin her türlüsüyle ilgili bir sürpriz bozandı. İster bir uygulama ister bir içerik isterse bir hizmet olsun, önden verilmiş fazla bilgi kullanıcının motivasyonunu oldukça azaltabiliyor.</p><p>Bu deneyimden yola çıkarak <strong>progressive disclosure</strong> (aşamalı bilgi sunumu) kavramını mercek altına alalım istedim. Filmlerden YouTube’a, uygulama tasarımından bilişsel yüke kadar… “Her şeyi anlatmak” yerine, <strong>“azar azar dozlamak”</strong> neden bu kadar etkili?</p><h3>🧩 Merak Tasarımı: UX’te Progressive Disclosure</h3><p>İnsan zihni merakla çalışır.</p><p>Bir şeye dair her şeyi en baştan bildiğimizde, zihnimiz hızlıca bir “tamamlandı” etiketi yapıştırır ve dikkatini başka yere kaydırır. (bknz. ziegarnik) Bu yüzden hem dijital deneyimlerde hem de anlatı sanatlarında <strong>“spoiler avoidance”</strong> yani sürprizi koruma stratejisi iyi bir <strong>tasarım prensibidir</strong>.</p><p>Bir mobil uygulamayı düşünelim. Kayıt olurken kullanıcıya tüm özellikleri, detaylı ekran akışlarını ve tüm ayar seçeneklerini en başta gösterdiğimizi hayal edelim. Kullanıcı daha ilk dakikada neyle karşılaşacağını tamamen bilir hale gelir. Bu durum kullanıcıyı güvende hissettirmek yerine onun <strong>ilgisini tamamen öldürebilir</strong>.</p><p>Buna karşın iyi kurgulanmış bir onboarding süreci, kullanıcıya sadece ihtiyacı olan bilgiyi verir. Kullanıcıya bilişsel yük yüklemez. Diğer özellikler ise deneyim ilerledikçe açığa çıkar. Bu hem bir ödül hissi yaratır hem de kullanıcının uygulamayla kurduğu bağı güçlendirir.</p><blockquote>UX’te bilgi mimarisi sadece <strong>neyi göstereceğimiz</strong> değil, <strong>ne zaman ve ne kadar göstereceğimizdir.</strong></blockquote><h3>🎞️ Film Fragmanları: Bilgi Zehirlemesi Mi, Merak Tetikleyicisi Mi?</h3><p>Bu prensibi sinema dünyasında da net biçimde görebiliriz. Bazı film fragmanları, izleyiciyi cezbetmek adına neredeyse tüm hikâyeyi özetler. Karakter gelişiminden sürpriz olaylara kadar her şey ifşa edilir. İzleyici, fragmandan sonra filme dair boşlukları kafasında tamamlar ve o gizem hissi ortadan kalkar.</p><p>Sonuç? Filmin izlenme isteği törpülenir.</p><p>Buna karşılık bazı fragmanlar yalnızca bir atmosfer verir. Kısa bir diyalog, belirsiz bir sahne, hatta bazen sadece müzikle desteklenen bir montaj… Hiçbir şeyi tam anlatmaz ama her şeyi merak ettirir.</p><p>Bu, sadece iyi bir tanıtım stratejisi değil; <strong>bilgiyi dozajlama sanatıdır.</strong></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FmDKHWRbK2_Q%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DmDKHWRbK2_Q&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FmDKHWRbK2_Q%2Fhqdefault.jpg&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/303f6b21a05e6a0bd9132d7ac15ee72a/href">https://medium.com/media/303f6b21a05e6a0bd9132d7ac15ee72a/href</a></iframe><h3>🧠 Spoiler Avoidance = Kullanıcıyı Merakta Bırakma Stratejisi</h3><p>Bilgiyi dikkatli sunmak, sadece sinema ya da yazılımda değil; her tür kullanıcı deneyiminde geçerlidir. Örneğin bir eğitim platformu, tüm içeriği bir anda sergilemek yerine modüller ilerledikçe yeni bilgileri sunarsa, öğrenme süreci daha doğal ve tatmin edici olur. Aynı şekilde bir haber sitesi, başlıktan tüm içeriği açık etmeden okuyucuyu tıklamaya ikna ederse ilgiyi daha iyi yönetir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*f_m5IkkcfOxQ94Hvu2bARA.png" /><figcaption>Figma yapay zeka aracı “Figma Make” ile oluşturuldu.</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*FJzkOquFkk_6O2-ZQbpb9A.png" /><figcaption>Figma yapay zeka aracı “Figma Make” ile oluşturuldu.</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*tI3Iga6sLWgPk_71ib7F2g.png" /><figcaption>Figma yapay zeka aracı “Figma Make” ile oluşturuldu.</figcaption></figure><p>Kullanıcının hayal gücüne alan tanımak; onların kendi zihinsel tamamlamalarını gerçekleştirmesine izin vermek, deneyimi sadece <strong>işlevsel değil, duygusal</strong> olarak da tatmin edici hale getirir.</p><p>“Progressive disclosure” yani <strong>aşamalı bilgi sunumu</strong>, kullanıcıya yalnızca o an ihtiyacı olan bilgiyi gösterme prensibidir. Bu, özellikle karmaşık sistemlerde kullanıcıyı <strong>bilgiyle boğmamak</strong>, öğrenme eğrisini daha akıcı hale getirmek ve merakı canlı tutmak için kullanılır. Sadece kullanıcıyı “merakta bırakmak” için değil; aynı zamanda <strong>bilişsel yükü azaltmak</strong>, <strong>kullanıcı hafızasını desteklemek</strong> ve <strong>karar verme kalitesini artırmak</strong> için de kullanılan temel bir UX stratejisidir.</p><p>Kullanıcı deneyimini yönlendiren yalnızca duygular değildir; bilişsel kapasite de en az merak kadar belirleyicidir. İnsan zihni sınırlı bir işlem gücüne sahiptir. Dolayısıyla bir arayüzü tasarlarken, kullanıcıyı hem merak ettirmek hem de onun zihinsel yükünü dengelemek gerekir. Bu dengeyi anlamak için şimdi işin bilişsel tarafına, yani bilgi işleme yasalarına bakalım.</p><h3>⚖️Bilişsel Yük, Miller ve Hick’s Yasası: Neden Her Şeyi Aynı Anda Göstermemeliyiz?</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*OltDCqRn2E61bRfx" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@villxsmil?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Luis Villasmil</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><h4>1. Cognitive Load (Bilişsel Yük) ve Kullanıcı Yorgunluğu</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fXvrsFGgTUyZLsjyrcYmjA.png" /></figure><p>Kullanıcı arayüzünde ne kadar fazla bilgi varsa, kullanıcının zihinsel olarak <strong>bilgiyi işlemleme</strong>, <strong>karşılaştırma yapma</strong> ve <strong>karar verme</strong> süreci o kadar zorlaşır.</p><p>İşte bu yüzden:</p><ul><li>Her şey aynı anda gösterilmez.</li><li>Bilgiler küçük, sindirilebilir ve anlamlı parçalara bölünür. <br>(bknz. gestalt)</li><li>Kullanıcı sadece şu anki göreviyle ilgili bilgiye maruz bırakılır.</li></ul><p>Bu, hem hata riskini azaltır hem de kullanıcının <strong>kendine güvenini artırır</strong>.</p><h4>2. Miller Yasası (7±2 Kuralı)</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/318/1*QfijJCKlQqGFLlCkFApPWw.png" /><figcaption>Figma yapay zeka aracı “Figma Make” ile oluşturuldu.</figcaption></figure><p>1956&#39;da George A. Miller’ın yayımladığı klasik bir psikoloji çalışmasına göre <strong>insan kısa süreli belleğinde 5 ila 9 birim bilgi</strong> tutabilir. Bu, tasarımda şöyle uygulanır:</p><ul><li>Menüde maksimum 7 başlık önerilir.</li><li>Seçenek sayısı 7’yi geçtiğinde gruplama ya da katmanlandırma yapılır.</li><li>Dropdown’lar, navigasyonlar ve onboarding ekranlarında “aşamalı açıklama” mantığı kullanılır.</li></ul><h4>3. Karar Yorgunluğu ve Hick’s Yasası</h4><p>Bir kullanıcıya 15 farklı yol sunduğunuzu düşünün. Bu, seçim yapmasını kolaylaştırmaz. Aksine <strong>karar verememesine</strong> neden olur. Bu durum “<strong>karar yorgunluğu</strong>” ile sonuçlanır.</p><p><strong>Hick’s Yasası</strong> der ki:</p><blockquote>“Seçenek sayısı arttıkça karar verme süresi uzar.”</blockquote><h3>🧠İnsan Zihni Bilgiyi Adım Adım İşlemeyi Tercih Eder</h3><p>Youtube’da bir maç özeti skorunun başlıkta yer alması ile bir uygulamanın tüm ilgi çekici özelliklerinin ilk ekranda görünmesi arasında aslında ortak bir deneyim kusuru vardır: <strong>merakı öldürmek</strong>.</p><p>İnsan zihni bilgiyi tek seferde değil, adım adım işlemeyi tercih eder. Her aşamada az miktarda bilgi almak, kullanıcıyı hem güvende hissettirir hem de keşif duygusunu canlı tutar.</p><p>YouTube’daki maç özeti videolarında skorun gizlenmesi, izleyiciye deneyimi <strong>adım adım keşfetme fırsatı</strong> tanır. Arayüz tasarımında da <strong>progressive disclosure</strong> aslında bunu yapar: kullanıcıya yalnızca o anda ihtiyaç duyduğu temel ve gerekli bilgiyi gösterir, geri kalanını ise keşfetmesini ister. Temelde bunun nedeni kullanıcıyı bilgiye boğmamak ve kullanıcının bilgileri kolayca hazmetmesini sağlamak olsa da aynı zamanda kullanıcıya alan açar ve keşif duygusunu tetikler.</p><p>Bu sayede kullanıcı bilişsel olarak yüklenmez, aynı zamanda etkileşime devam etmek için içsel motivasyonunu korur. Temel ve gerekli bilgileri zaten ilk etapta edinir, daha fazlası için ise keşif duygusu ön plana çıkar. Yani progressive disclosure sadece bilgi mimarisiyle değil, <strong>insan psikolojisiyle</strong> de ilgilidir.</p><h4>Kullanıcıyı Nasıl Etkiler?</h4><p>Aşamalı bilgi sunumu yalnızca sadelikle ilgili değildir. Aynı zamanda kullanıcıda <strong>kontrol hissi</strong> yaratır. Kullanıcı kendi hızında ilerlediğinde, sistem üzerinde ustalaştığını hisseder. Bu “ben bunu yapabiliyorum” duygusu, güveni artırır. Tıpkı bir oyunda seviyeleri tek tek geçmek gibi.<br>İyi kurgulanmış bir progressive disclosure akışı, kullanıcının merakını sürekli diri tutar; her adım bir sonraki adıma davet gibidir.</p><h4>Tasarımda nasıl uygulanır?</h4><p>Aşamalı bilgi sunumunu tasarlarken amaç gizlemek değil, <strong>doğru zamanda görünür kılmak</strong> olmalıdır.</p><ul><li>Temel eylemler her zaman erişilebilir olmalıdır.</li><li>Detaylı ayarlar, gelişmiş seçenekler veya teknik bilgiler ise ikinci planda yer almalıdır.</li><li>Her katman, kullanıcı akışının doğal bir uzantısı gibi açılmalıdır.</li></ul><p>Bu yaklaşım sadece UI elementlerinde değil; onboarding süreçlerinde, form tasarımlarında ve hatta ürün hikayelerinde bile işe yarar.</p><p><strong>Sonuç olarak:</strong> Tasarım; her şeyi göstermek değil, doğru anda neyi göstereceğini bilmektir. Progressive disclosure bu dengeyi kurar; kullanıcıyı bilgiyle değil, <strong>merakla</strong> bilgiye yönlendirir.</p><h3>🎮Progressive Disclosure ve Oyunlaştırma (gamification) İlişkisi</h3><p>Progressive disclosure aslında <strong>“bilişsel yük yönetimi” </strong>ile<strong> “merak tasarımı”</strong>nın kesişim noktasıdır.</p><h4>Temel bağlantılar</h4><ol><li><strong>Merak + Keşif Dinamiği</strong><br>Oyunlaştırma; genelde kullanıcılara aşamalı ödüller, yeni seviyeler, gizli içerikler, rozetler gibi öğeler sunar. Bu mekanizma kullanıcıyı “bir sonraki adımı görmek için” motive eder. Progressive disclosure da aynı prensibe dayanır: kullanıcı ilk etapta az bilgiyle başlar, daha fazlası “kilidi açılır” şekilde bekler.</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CIJ9h49OwgBPlOkZ_mP5Hw.png" /><figcaption>Figma yapay zeka aracı “Figma Make” ile oluşturuldu.</figcaption></figure><p><strong>2. Ödül + Geri Bildirim Döngüsü</strong><br>Oyunlarda her adımda küçük geri bildirimler/ödüller verilir: puan, seviye yükselmesi, bir şey açılması vs. Bu geri bildirim, kullanıcının sistemle etkileşimini besler. Progressive disclosure’da da her yeni bilgi açıldığında kullanıcı “başardım, şimdi daha fazlasını görüyorum” hissi alır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CPc978YuF1x0W-jlMJs7Cw.png" /><figcaption>Figma yapay zeka aracı “Figma Make” ile oluşturuldu.</figcaption></figure><p><strong>3. Katmanlı İlerleme (Leveling Up)</strong><br>Oyunlar genelde “level 1, level 2…” gibi yapı kullanır. Kullanıcı önce temel becerileri öğrenir, sonra daha zor görevler gelir. Tasarımda da kullanıcıyı önce temellerle tanıştırıp, sonra daha ileri özellikleri açmak benzer bir seviye geçişi hissi yaratır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*yP72O4m94SYs6jlQ8WKvBA.png" /><figcaption>Figma yapay zeka aracı “Figma Make” ile oluşturuldu.</figcaption></figure><p><strong>4. Akıllı Sürpriz Unsurları</strong><br>Bir oyunda küçük sürprizler (örneğin gizli ödüller) motivasyonu artırır. Progressive disclosure’da “ihtiyaca bağlı gizli bilgi” unsuru, bu sürpriz hissini arayüz düzeyine taşır.</p><h4>Dikkat Edilmesi Gerekenler</h4><ul><li>Gamification etkili olsa da, sadece süs amaçlı “rozet + puan” koymak yeterli değildir. Oyunun mekanikleri ile kullanıcı hedefi uyumlu olmalıdır.</li><li>Bilgiyi gereksiz yere saklamak, kullanıcının ihtiyaç duyduğu bilgiye ulaşmasını zorlaştırır. Bu da ters etki doğurur.</li><li>“Keşfetme ödülü” ile “gizleme bariyeri” arasındaki denge çok dikkat ister. Kullanıcının sıkışıp kalmaması gerekir.</li></ul><h3>📱 Uygulama Örneği: Notion</h3><p>Notion başlangıçta minimal bir ekran sunar: başlık, açıklama, birkaç buton. Ama kullanıcı metne tıklayıp yazmaya başlayınca, format seçenekleri görünür. Daha sonra tablo ya da galeri görünümüne geçince bambaşka araçlar devreye girer. Kullanıcı sadece <strong>ihtiyaç duydukça</strong> arayüzdeki katmanlarla karşılaşır ve her gördüğü yeni katman onu bir sonraki aşama için heyecanlandırır, meraklandırır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nZN1vetUhC7jjeL5l-BsKQ.png" /></figure><p>Bu, öğrenmeyi sezgisel ve keyifli hale getirir.</p><p>Bu sayede:</p><ul><li>Kullanıcı korkup kaçmaz.</li><li>Sadece ilgilendiği şeye odaklanabilir.</li><li>Bilgi hiyerarşisi sezgisel biçimde ilerler.</li></ul><h3>🍃 İyi Tasarım Anlamı Yönetebilmektir</h3><p>Progressive disclosure yalnızca bir arayüz tekniği değil, kullanıcıyla kurulan iletişimin stratejisidir. Bir deneyimi etkili kılan şey bilgi miktarı değil, bilginin akışıdır. Ne kadarını, ne zaman göstereceğimiz; kullanıcıyı yönlendirme, motive etme ve hata riskini azaltma biçimimizi belirler.</p><p>Tasarımcı için asıl mesele kullanıcının hem merakını hem de zihinsel dengesini koruyan deneyimler tasarlayabilmektir. Bilgiyi gizlemek değil, anlamı yönetmektir.</p><p><strong>Daha fazla okuma yapmak isteyenler için:</strong><br> <br><a href="https://www.interaction-design.org/literature/topics/progressive-disclosure#responsive_enabling-9">https://www.interaction-design.org/literature/topics/progressive-disclosure</a></p><p><a href="https://www.rankingbyseo.com/blog/bad-websites/">https://www.rankingbyseo.com/blog/bad-websites/</a></p><p><a href="https://www.youtube.com/@trtspor/videos">https://www.youtube.com/@trtspor/videos</a></p><p><a href="https://lawsofux.com/cognitive-load/#:~:text=The%20amount%20of%20mental%20resources,and%20interact%20with%20an%20interface">https://lawsofux.com/cognitive-load</a></p><p><a href="https://lawsofux.com/zeigarnik-effect/">https://lawsofux.com/zeigarnik-effect/</a></p><p><a href="https://lawsofux.com/millers-law/">https://lawsofux.com/millers-law/</a></p><p><a href="https://lawsofux.com/hicks-law/">https://lawsofux.com/hicks-law/</a></p><p><a href="https://medium.com/@Flowmapp/progressive-disclosure-10-great-examples-to-check-5e54c5e0b5b6">https://medium.com/@Flowmapp/progressive-disclosure-10-great-examples-to-check-5e54c5e0b5b6</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=357973fa3d6f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[From the Basketball Net to UX Design: An Encounter with Don Norman]]></title>
            <link>https://aytackal.medium.com/from-the-basketball-net-to-ux-design-an-encounter-with-don-norman-d8a01cfcfc7f?source=rss-5a3691d7a507------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d8a01cfcfc7f</guid>
            <category><![CDATA[ux-design]]></category>
            <category><![CDATA[ux]]></category>
            <category><![CDATA[everyday-life]]></category>
            <category><![CDATA[don-norman]]></category>
            <category><![CDATA[basketball]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aytaç Kal]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 16 Aug 2025 18:13:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-08-16T18:13:29.005Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Anyone who loves playing or watching basketball knows that feeling well. The ball is shot toward the hoop, it goes in, and for a brief moment, as it brushes through the net, you hear that distinct swish. Many of us take great pleasure in that sound and in that image. But where does that pleasure come from? Is it simply because the ball went through the hoop and scored, or is it the sound itself that activates the brain’s reward system along with the score? Would we experience the same sense of satisfaction if the hoop had no net, or if the net were made of a different material — would that change the quality of the experience?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*XRWK6fnDVYD8h-O2" /></figure><p>Photo by <a href="https://unsplash.com/@sb_design?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Stephen Baker</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></p><p>In the era of the Mayan civilization, a game known as <strong>Tlahiotenie was played</strong>. It resembled basketball in many ways, except that the hoop — carved from stone — wasn’t placed horizontally as we know it today, but vertically on a wall. Passing the ball through that ring counted as a score. Fast forward to 1891: <strong>James Naismith</strong>, a Canadian-American physical educator, took inspiration from Tlahiotenie and created the modern game of basketball.</p><p>Since its invention, basketball has undergone numerous changes, yet one element has remained constant since 1912: the net. But what led someone, at that moment in history, to decide to attach a net to the rim? There are many theories — slowing the ball down as it dropped through the hoop, making it easier to see whether the shot went in, or ensuring the ball landed in a consistent spot.</p><p>Still, none of these explanations fully answer my question: why do I enjoy hearing and seeing the ball swish through the net when I’m watching basketball on TV? After all, I’m not the one retrieving the ball from the floor. And why is it that in soccer, too, so many people feel a thrill when the ball ripples the net after a goal?</p><p>In the 1990s, when I was a kid, we used to play soccer matches in the neighborhood. To mark the goalposts and set the size of the goal, we would place two stones on the ground. The ball would sometimes shoot through or glide gently between those makeshift posts, and though it counted as a goal, none of us could truly celebrate. There was always something missing in the feeling of satisfaction.</p><p>If we were lucky, we got to play in the area where the older kids played, where goalposts were drawn with chalk on a wall. When the ball hit the wall and left a mark, we felt the true weight of the goal. It was far more satisfying. Even when it wasn’t a goal, just seeing the ball leave a mark right on the chalk line of the goalpost was enough to thrill us, as if the ball had bounced off the post.</p><p>The other day, I went out to play basketball by myself and ended up searching for nearly forty minutes — just to find a hoop with a net. What was really driving me in that search? Was it simply the worry of the ball bouncing off and rolling away, or was there something deeper at play — something tied to a psychological experience?</p><p>As I kept questioning this, my thoughts carried me back to the 1990s, to my childhood, and eventually led me to Don Norman. I started reflecting on the role of the basketball net — not just as a piece of equipment, but as a subtle trigger of user experience, something that could be examined through the lens of design principles.</p><p><strong>Feedback: The Language of Communication in Human-Computer Interaction</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/328/0*gC0Arxte6IxjhFW9.jpeg" /></figure><p>In everyday life, there’s a concept that shapes our sense of satisfaction — whether we’re using household tools, mobile apps, social media, video games, or even navigating human relationships: feedback.</p><p><strong>Don Norman</strong>, a pioneering design philosopher in the field of human-computer interaction, explores in his seminal book The Design of Everyday Things how we perceive everyday objects, how they should be perceived, the philosophy of good and bad design, and how these objects communicate with us and evoke emotional responses. One of the central themes Norman develops is the set of design principles. He outlines six complementary principles which, when applied consistently, ensure that any design — no matter the domain — remains user-centered and meets the subconscious needs of its users. These six principles can be summarized as follows:</p><blockquote><strong><em>1. Discoverability</em></strong></blockquote><blockquote><strong><em>2. Feedback</em></strong></blockquote><blockquote><strong><em>3. Affordance</em></strong></blockquote><blockquote><strong><em>4. Mapping</em></strong></blockquote><blockquote><strong><em>5. Constraints</em></strong></blockquote><blockquote><strong><em>6. Consistency</em></strong></blockquote><p>Each of these principles could be explored, illustrated, and debated for hours. Yet, in the context of this article, the one I want to highlight — as you might have guessed — is the principle of feedback. For now, I’ll set the others aside and focus solely on this one. So, what exactly is the principle of feedback? Don Norman defines it as follows:</p><blockquote><em>“</em>Some way of letting you know that the system is working on your request<em>”</em></blockquote><p>More precisely, feedback can be understood as the visible or tangible result of our interaction with something — confirmation that our action has triggered an effect. In everyday life, we constantly receive feedback, often without even noticing it: from mobile apps and websites, to the devices we use daily, and even through social media interactions. When feedback is absent, however, we may begin to feel uneasy — disconnected, left in the dark, or as if control has slipped away from us.</p><blockquote><em>For example, when we press the switch on an electric kettle, we perceive that our action has been registered through the red light turning on. As the water boils, the switch snaps back into the off position — a sound we hear and recognize as another form of feedback. A well-designed kettle may even switch the red light to green, signaling that the water is now being kept warm. Each of these small responses represents feedback, reassuring us that the device has received our input and is acting accordingly.</em></blockquote><p>In our daily lives, we are constantly interacting and communicating with the objects around us. In a way, we talk to them — and they talk back — through a shared language. As we design these interactions, we give these objects a kind of character. Well-designed products feel more valuable, more intelligent, and more responsive to our needs. Poorly designed ones, on the other hand, fail to communicate with us; they feel clumsy, useless, and easy to dismiss. Just like people who don’t respond when we speak to them — who give no feedback and feel like talking to a wall — objects that fail to ‘speak back’ lose their place in our lives. We end up selling them, discarding them, or, at best, tolerating them out of necessity.</p><p>When an e-commerce site offers a clumsy, confusing experience, we rarely want to shop there again. When an app isn’t designed with the user in mind, we delete it from our phones — because we simply can’t internalize it. These products fail to give us clear, meaningful feedback on our interactions, and as a result, we don’t want to engage with them. Whatever we use — whether a physical object or a digital service — we want it to make us feel good. And one of the most important ways products can do that is by providing thoughtful, well-designed feedback.</p><p><strong>Every Curious Child Could be a UX Designer Wearing an Invisible Cape</strong></p><p>Back in the ’90s, as a child, I would constantly interact with all sorts of gadgets. Some of these interactions — though I didn’t realize it at the time — brought me immense joy. One of the landmark moments in human–computer interaction, particularly in terms of feedback, came in 1984 when Nintendo released the game “<strong>Duck Hunt”</strong>.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*JVhWGpP4-oHw3InY.jpeg" /></figure><blockquote><em>In the ’90s, I too experienced this game, which revolved around shooting one or more birds flying across the screen using a light gun connected to the console. The entire game was built on instant feedback, and that was exactly what made it so addictive. Every accurate shot rewarded you with immediate feedback, while missed shots left you with nothing — triggering a persistent urge to try again, over and over, until you finally hit the target and received that satisfying confirmation.</em></blockquote><p><a href="https://www.youtube.com/watch?v=cu83tZIAzlA">https://www.youtube.com/watch?v=cu83tZIAzlA</a></p><p>Of course, most modern video games operate on a similar reward system, keeping players hooked through constant cycles of action and feedback. That’s a topic we could explore in more depth — perhaps in another piece — within the broader framework of user experience.</p><p>But bringing it back to our discussion here: what I want to highlight is the simple fact that, whether we realize it or not, we’ve been experiencing Don Norman’s design principle of feedback firsthand, from childhood into adulthood.</p><blockquote><em>For example, as kids we would often start and stop the stopwatch on our Casio watches over and over again. Every time we pressed the button, the little beep confirmed that something was working as it should. Without that sound, the very same watch suddenly felt dull and lifeless.</em></blockquote><blockquote><em>In arcade halls, the metallic clink of a coin dropping into the machine was more than just a sound — it was proof that the token had landed in the right place, a promise that the game was about to begin.</em></blockquote><blockquote><em>Even on old rotary phones, the clicking sound of the dial spinning back after each number reassured us that we had actually entered the digit. Without those sounds, we probably wouldn’t have felt the same certainty — or the same joy — while interacting with these everyday objects.</em></blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*vC52c0s0_xTZ4UFw" /></figure><p>Photo by <a href="https://unsplash.com/@redaquamedia?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Denny Müller</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></p><p>When you look at it this way, the sense of satisfaction I feel when the ball swishes through the basketball net must carry a deeper meaning. The person who first decided to attach a net to the hoop — 23 years before Don Norman was even born and just two years before the outbreak of World War I — may, without realizing it, have been acting in line with one of Norman’s design principles.</p><p>If I return to the questions I started with, I realize that my 40-minute search for a hoop with a proper net was just another version of my childhood quest back in the ’90s — when we wandered through our neighborhood looking for chalk-drawn goalposts on a wall. In the end, both were stories about feedback.</p><p>Many of the questions I posed at the beginning — and deliberately left unanswered — turn out, in one way or another, to be stories about feedback. Our choices, our interactions, the pleasure we derive from human–object–computer exchanges, and even our habits of use may all have deeper psychological roots. Yet at the core, everything begins — and continues — as a user experience.</p><p>By approaching everything we design with this mindset — communicating the language of human–object–computer interaction clearly and thoughtfully — we can make life in the new world order significantly easier for everyone. More importantly, we should learn to see everything we use in daily life as a user experience in itself, something to be examined and questioned. Just as I did today, with something as simple as the net on a basketball hoop. :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d8a01cfcfc7f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Inspired by Norway: UX and Storytelling in Vigeland Park [Part 1] —]]></title>
            <link>https://aytackal.medium.com/inspired-by-norway-ux-and-storytelling-in-vigeland-park-part-1-fa021581c502?source=rss-5a3691d7a507------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/fa021581c502</guid>
            <category><![CDATA[ux-design]]></category>
            <category><![CDATA[design]]></category>
            <category><![CDATA[user-experience]]></category>
            <category><![CDATA[scandinavia]]></category>
            <category><![CDATA[storytelling]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aytaç Kal]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 16 Aug 2025 09:28:45 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-06-23T10:18:38.709Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote>Note: This series won’t cover Figma, components, design systems, AI prompts, or bite-sized design tips. Those are important tools, but they’re just that tools. We’ll go much deeper, into the intellectual side of experience design. Rather than surrendering design entirely to artificial intelligence or pure aesthetics, we’ll explore perspectives that connect human to human soul. True design builds an emotional bond it understands and expresses the human experience and only then does an experience find its true meaning.</blockquote><blockquote>We’ll talk about the meanings beneath the surface, about perspectives, emotional design, storytelling, and the creative process. We’ll explore not just <em>what</em> design is, but <em>why</em> and <em>how</em> it comes to be.</blockquote><p>Scandinavia is home to people who don’t confine life to a to-do list people who value pauses, silence, and slowing down. Here, existence isn’t defined only by productivity; it’s about living with awareness. This mindset allows us to step outside ourselves and see both our existence and humanity as a whole with new eyes.</p><p>Slowing time, stepping outside of daily repetition, helps us reconnect with thought, feeling, and nature. Certain truths reveal themselves only when we’re still. Life then becomes a genuine experience through observing, feeling, and deepening. As I often say in my mentorship sessions, the greatest source of motivation is stepping outside your routine.</p><p>In Scandinavia, life isn’t just time passing. It’s a deepening of experience. True experience appears only beneath the surface, in those moments when time slows. Details that fade in routine regain meaning through mindful connections with the outside world. This is a space of awareness, where movement follows not the rhythm of the outer world, but the silence of the inner one.</p><blockquote>Experience here is not an action, but a state of being.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CewNAV4HN7f-xpMevob6nA.jpeg" /></figure><p>I’ve been traveling through Denmark and Norway for some time now. Walking through these cities, I’ve noticed not just their streets and architecture, but also <strong>how people interact with them how they experience design and which details they notice</strong>. In Scandinavia’s simple, serene landscapes, experiences are built not on objects, but on moments. The sound of the wind. A bird gliding through the air. Each, when noticed, becomes an experience. And in those moments, a person evolves from a passive observer into someone transformed by what they encounter.</p><blockquote><strong>Life is not a problem to be solved, but a reality to be experienced.</strong></blockquote><blockquote><strong>Søren Kierkegaard —</strong></blockquote><p><strong>In Copenhagen-Denmark</strong>, experience isn’t limited to digital screens it’s present in <strong>city planning, public spaces, a bus stop, a park bench, even in the curve of a walking path</strong>. But today, I want to set aside those observations and focus on <strong>one single experience </strong>perhaps the most thought-provoking I’ve had here: the extraordinary storytelling of <strong>Oslo’s Vigeland Park</strong>.</p><blockquote><strong>What will this series explore?</strong></blockquote><blockquote>🔸 We will meet <strong>Gustav Vigeland</strong>, <strong>the creator of Oslo Vigeland park</strong>, and see user experience through his passion for understanding and expressing humanity.</blockquote><blockquote>🔸 We will step inside the mind of an experience designer to explore how they perceive a story, why it matters, and its connection to experience.</blockquote><blockquote>🔸 We will define <strong>storytelling</strong>, uncover the <strong>psychology behind it</strong>, and examine its role in the digital world.</blockquote><blockquote>🔸 We will trace inspiring storytellers from <strong>Walt Disney</strong> to <strong>Vigeland</strong>, <strong>Caravaggio</strong> to <strong>Hayao Miyazaki</strong>, <strong>Bjarke Ingels</strong> to <strong>Neil Druckmann</strong>.</blockquote><blockquote>🔸 We will explore <strong>storytelling as a methodology</strong> and how to integrate it into UX design.</blockquote><blockquote>🔸 We will discuss the philosophy of <strong>Hugo Kükelhaus</strong>.</blockquote><p>In this series, we’ll also touch upon many other topics that I haven’t even thought of yet and that will come up along the way… <em>:) I can’t wait so let’s dive into “</em><strong><em>Inspired by Norway: UX and Storytelling in Vigeland Park</em></strong><em>” Part 1…</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*TwDfUcQPSSHpP6uhU2dM0g.jpeg" /><figcaption>Sculpture of Boys Reaching for Sky in Vigeland Park in Oslo Norway</figcaption></figure><h3><strong>Gustav Vigeland — Beyond the Sculptor’s Title</strong></h3><p>The name Vigeland is almost synonymous with Oslo, but calling him <em>only</em> a sculptor would be incomplete. Born in 1869 in a small Norwegian town, <strong>Gustav Vigeland</strong> discovered his fascination with art and the human form early in life. What set him apart was not merely his ability to sculpt, but <strong>his relentless passion for understanding and depicting humanity</strong>.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*OmFzyJecMC58P7Vqa4vzBQ.jpeg" /></figure><p>Vigeland devoted most of his career to the human figure. These figures were never perfect anatomical studies; rather, they were <strong>representations of emotion, conflict, cyclicality, and existence</strong>. He could carve the anger of a child, the worry of a mother, the alienation of a couple, or the weight of old age into marble or bronze so vividly that <strong>you see not a pose, but the feeling itself.</strong></p><p>In the 1920s, Vigeland struck an agreement with the city of Oslo: he would donate all the works he produced for the rest of his life to the city, in exchange for a large studio and workspace. <strong>Vigeland Park</strong> is the physical result of that agreement a nearly <strong>sacred public space</strong> where the artist’s imagination and city planning merge.</p><p><strong>Vigeland Park is recognized as the largest open-air sculpture park in the world dedicated to the works of a single artist.</strong></p><ul><li>The <strong>more than 200 sculptures</strong> in the park were designed and modeled by the Norwegian sculptor <strong>Gustav Vigeland</strong>. The entire architecture of the park was also created by him.</li><li>All of these sculptures focus on a single theme the human life cycle (<strong>birth, life, death, and rebirth</strong>)</li><li>Vigeland began the project in the late 1920s and worked on it until the end of his life.</li><li>Among the most famous works in the park are <strong>Monolitten (The Monolith)</strong>, <strong>Sinnataggen (The Angry Boy)</strong>, and <strong>Livshjulet (The Wheel of Life)</strong>.</li></ul><figure><img alt="Monolitten- Vigeland Park / Aytaç Kal 24mm — 1.8" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ex98aiUXDVEqhU4UXeXIuw.jpeg" /><figcaption><strong>Monolitten by Gustav Vigeland in Oslo Norway — Photography by Aytaç Kal f1.8/24mm</strong></figcaption></figure><h3>Inside the Mind of an Experience Designer: The Architecture of Story</h3><p>One morning in Oslo, I stepped into Vigeland Park and quickly realized this wasn’t just a park. Without meaning to, I’d <strong>walked into the mind of an experience designer</strong>.</p><p>The curves of the pathways, the rhythm of the sculptures, the way emotions unfold in layers… This place is walked not only with the body, but also with emotions, feelings, and intuition. It is, in fact, <strong>the stage of a human experience</strong> planned from beginning to end, rather than a collection of individual sculptures.</p><p>Today, when we talk about user experience and storytelling, pioneers like <strong>Walt Disney</strong> have emphasized that “<strong>everything should be a story</strong>”; Gustav Vigeland, from a different place but holding onto the same essence, transforms a park into an architecture of story from beginning to end.</p><p>Walt Disney worked with gateways, sounds, and spaces that controlled the transition from one emotion to another in his theme parks; while Caravaggio worked with light, Vigeland worked with silence, stone, and weight… All of them were doing the same thing: <strong>taking people on a journey.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ZK3fB_uU0gOw4iDWi043UQ.jpeg" /><figcaption><strong>Children Riding Their Mother Sculpture by Gustav Vigeland in Oslo Norway — Photography by Aytaç Kal F1.8/24mm</strong></figcaption></figure><p>With its hundreds of sculptures, Vigeland Park is not an open-air museum, but an inner journey that unfolds step by step a narrative stretching from <strong>birth to death and back to the spirit</strong>. Every figure here is not just a pose, but a moment of life. This park is designed to be explored not only with the eyes but with intuition, and it stands before us like a storyteller with much to say. It is a vast <strong>user journey</strong> to which Gustav Vigeland dedicated decades, planning every step, every viewing angle, and every figure as a trigger for emotion.</p><p>What we call “<strong>user flow</strong>” in digital products today is, in fact, here embodied in granite and bronze, taking shape in the open air. As I walk through this flow, I find myself without even realizing it — passing through the mind of an artist, drawn into an experience shaped by years of his labor.</p><figure><img alt="Mother and Child by Gustav Vigeland — Photography by Aytaç Kal f2.8/ 70mm" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*N0n6XlUwFOVL6in67qVrDg.jpeg" /><figcaption><strong>Mother and Child by Gustav Vigeland — Photography by Aytaç Kal f2.8/70mm</strong></figcaption></figure><h3><strong>Silent Narratives, Deep Stories</strong></h3><p>We will return to <strong>Vigeland Park</strong> in the later parts of this series, discuss it at length from a methodological perspective, but first, let’s talk a bit about <strong>storytelling</strong>.</p><p>Today, at the heart of user experience lies <strong>not just usability or aesthetics</strong>, but the story a product tells. People don’t simply use an application; they want to see themselves in the world of that product, in the meaning it offers in other words, <strong>they want to see themselves as the hero of the product</strong>. Every product, whether digital or physical, is in fact telling a story: <strong>a story of solving a problem, meeting a need, triggering an emotion, and transformation</strong>. UX design, in a sense, is <strong>the art of delivering that story to the right person, at the right time, and in the right way</strong>. A good story is both seen and felt. And that is when a real connection with the user is made.</p><p>User profiles (personas) and scenarios are practical tools of storytelling. <strong>A persona is constructed like a user-hero with goals, emotions, and challenges; each new feature developed offers a solution to this hero’s story.</strong></p><p>For example, experienced designers like <strong>Julie Zhuo</strong> emphasize the importance of creating a strong narrative about how an idea will improve people’s lives when presenting a product vision. Among those who embrace this perspective is Apple’s founder, <strong>Steve Jobs</strong>, who stated that technology and ideas alone are not enough. What is critical is how the product will integrate into people’s daily lives. UX pioneers like <strong>Don Norman</strong> add an emotional dimension to design. According to Norman, <strong>the “reflective” level of a product is about how the experience is remembered and the impression it leaves on the user</strong>. All of these approaches show that a story is fundamental to creating a user-centered narrative in UX design.</p><p>All of these approaches show that, <strong>at its core, design is a form of storytelling</strong>. The human mind perceives <strong>data not as a load of information, but as a meaningful chain of events</strong>. Story is the bond that creates this chain; it draws the user in and makes the experience unforgettable. To succeed in UX is, like an effective storyteller, to be able to touch people’s emotions, expectations, and dreams.</p><p>Whether on the page of a novel, the surface of a painting, or the screen of an application, the principles that hold our attention are the same:</p><ul><li><strong>The human mind processes information through stories</strong>; that’s why an experience is easier to remember when it has a narrative flow. Memory stores information not as meaningless data, but as a connected chain of events.</li><li><strong>Connecting with the narrative</strong> triggers emotional memory; when we identify with the character, our mirror neurons activate, and we feel what they feel.</li><li><strong>The concept of the Hero’s Journey</strong> explains the human desire to see oneself as the subject of a narrative.</li><li><strong>We empathize through stories</strong> and relive another person’s experience within our inner world.</li><li><strong>An application experience can also be a mini-story</strong>. The user wants to know how active they feel in this story, whether they are in control or being guided.</li><li><strong>If an experience intuitively guides</strong> the user’s journey, the user will more easily feel “understood.”</li><li><strong>Micro-interactions</strong>, like small scenes in a story, add flavor and personality to the experience.</li></ul><p>Storytelling in Scandinavian architecture <strong>is created quietly yet profoundly through the balanced use of space, materials, light, and texture</strong>. In this approach, forming an emotional and sensory bond between the user and the space is essential. Every surface, every space, says something; <strong>within this simplicity, the user builds their own experience</strong>. The narrative is expressed not through words, but through the environment just as it should be in good UX design. Countless examples of this can be found across all disciplines.</p><blockquote>Agnes Varda creates a connection between cinema and memory.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*33Aq9oO1j6hKUl0PoTV6zw.jpeg" /><figcaption>Agnes Varda</figcaption></figure><blockquote>Tinker Hatfield integrates product design with the athlete’s story.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/663/1*UBeix3oEGfKqvIbYeSJZkA.png" /><figcaption>Tinker Hatfield</figcaption></figure><blockquote>Bjarke Ingels designs buildings not just as structures, but as stories about human life. Every project is a medium of storytelling.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*M0sTFeCeBg26YZt-x0Q4AA.jpeg" /><figcaption>Lego House by Bjarke Ingels — Billund /Denmark</figcaption></figure><blockquote>Caravaggio’s paintings are scenes captured from within the moment. Light is a tool of storytelling. Caravaggio uses light not only as a technical tool, but also as an emotional and narrative one. Light reveals the character’s inner world, the moral state of the scene, and the direction of the narrative. This directly corresponds to visual hierarchy and guidance in user experience.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*q9boO6Pc95zgJkfpNXZVFw.jpeg" /><figcaption>Painted by Caravaggio — The Calling of Saint Matthew</figcaption></figure><blockquote>Pixar builds all its story structures by centering the user (audience) experience in order to take the audience on an emotional journey. As in UX: every “user” (character) experiences a “problem.” In trying to solve this problem, they go through a “journey.” In the end, they undergo a transformation. Emotional engagement is the key to giving the user an unforgettable experience and Pixar does this perfectly.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lbRFJVE1F6P0pWeGPcFsoA.jpeg" /><figcaption>Toy Story by Pixar</figcaption></figure><blockquote>Hayao Miyazaki’s approach can be thought of as creating an emotional experience through a visual interface. He offers the user an experience to be absorbed slowly, without rushing. He tells the story not by simplifying complexity, but by layering it. The user (audience) is like a traveler within the story not directed, but allowed to explore.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/607/1*zPwqrbUXbdb_dXi3OXTisw.png" /><figcaption>Miyazaki: Courtesy Image; Totoro/Kiki’s: Courtesy of Studio Ghibli/Everett Collection</figcaption></figure><p>This approach is closely tied to user experience design. The same principles apply when creating a digital product or service. White space, visual hierarchy, smooth transitions, and simple micro-interactions all contribute to building an emotional connection with the user. <strong>Just like in Scandinavian architecture, good UX design doesn’t shout instructions at the user; it moves with them, guides them, and makes them feel.</strong></p><p>The storytelling nature of a space allows the user to live a story without having it dictated to them. <strong>In UX design, likewise, a user-centered narrative focuses less on directing actions and more on making the experience meaningful and memorable.</strong> This can only be achieved through a balanced, empathetic design language that appeals to the senses.</p><h3>Every Story is a Journey</h3><p><strong>Every story is a journey taken along the path of its creator</strong>. Whether writer, artist, or designer, for the one who builds the story, the real challenge is <strong>to understand the human being and to be able to convey them in a meaningful way</strong>. This is not only about creating characters; it is about grasping <strong>the depths of the human what makes them laugh, what angers them, what touches their heart</strong>. Stories are, in a sense, the spaces in which a person reconstructs their existence, experiences, and dreams.</p><p>On the other side of the story is the listener, viewer, or reader. <strong>For them, it’s essential to feel like the hero of the narrative to feel understood in some way</strong>. <strong>A good story lasts not just because it’s “interesting,” but because it makes them think, “this speaks to what I feel too.”</strong> This connection is often intuitive, reaching beyond words. People cling to stories in which they see themselves, and sometimes they even weave their own stories into that narrative.</p><blockquote>This is what storytelling in UX is about: making sure the user doesn’t just complete a task, but feels something along the way. That’s how emotional design is built.</blockquote><p>Storytelling in design follows a similar path. Every experience offered to the user <strong>becomes part of their own story</strong>. Good UX design <strong>begins with understanding the user’s goals, motivations, and emotions</strong>; this understanding is then reflected in the flow of interactions, the visual language, and the functionality. In this way, design moves beyond being just a tool that gets the job done, transforming into a meaningful and memorable experience for the user.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-qYWidZHNmORPheqGVJSuQ.png" /></figure><p>We have reached the end of the first part. We have talked about the place of storytelling in the human mind and its importance in UX design.</p><p>In the second part, we’ll <strong>bring storytelling onto a concrete foundation</strong> and explore it through methodologies. We’ll look closely at <strong>Vigeland Park</strong>’s powerful, human-centered narrative and discuss how it can be interpreted in UX design using these methods. We’ll walk through real-world examples and examine how they translate into the digital world. We’ll also draw on <strong>Hugo Kükelhaus</strong>’s ideas on sensory experience to broaden the discussion of storytelling even further. See you in the next chapter… :)</p><p>Sources: <br><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Vigeland">https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Vigeland</a></p><p><a href="https://uxplanet.org/what-is-storytelling-in-ux-and-how-to-use-it-42840a7a2ffa">https://uxplanet.org/what-is-storytelling-in-ux-and-how-to-use-it-42840a7a2ffa</a></p><p><a href="https://www.interaction-design.org/master-classes/the-power-of-storytelling-in-ux?srsltid=AfmBOop7mj7Hj4nNYMxLbqwf_XEL3TFwINYsNGP7YROvrI9NQJA67sW7">https://medium.com/r/?url=https%3A%2F%2Fwww.interaction-design.org%2Fmaster-classes%2Fthe-power-of-storytelling-in-ux%3Fsrsltid%3DAfmBOop7mj7Hj4nNYMxLbqwf_XEL3TFwINYsNGP7YROvrI9NQJA67sW7</a></p><p><a href="https://www.interaction-design.org/literature/topics/storytelling">https://www.interaction-design.org/literature/topics/storytelling</a></p><p><a href="https://www.nngroup.com/articles/two-tips-better-ux-storytelling/">https://www.nngroup.com/articles/two-tips-better-ux-storytelling/</a></p><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Emotional_Design">https://en.wikipedia.org/wiki/Emotional_Design</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=fa021581c502" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Norveç’ten İlhamla: Vigeland Parkı’nda UX ve Hikâye Anlatıcılığı [Bölüm 1]—]]></title>
            <link>https://aytackal.medium.com/norve%C3%A7ten-i%CC%87lhamla-vigeland-park%C4%B1-nda-ux-ve-hik%C3%A2ye-anlat%C4%B1c%C4%B1l%C4%B1%C4%9F%C4%B1-b%C3%B6l%C3%BCm-1-ab4b3ae90d61?source=rss-5a3691d7a507------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ab4b3ae90d61</guid>
            <category><![CDATA[ui-ux-design]]></category>
            <category><![CDATA[storytelling]]></category>
            <category><![CDATA[ux]]></category>
            <category><![CDATA[ux-design]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aytaç Kal]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 13 Aug 2025 14:11:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-06-23T10:20:57.767Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<blockquote><strong>Not:</strong> Bu yazı dizisinde Figma’dan, komponentlerden, tasarım sistemlerinden, yapay zeka promptlarından ya da hap bilgilerden bahsetmeyeceğiz. Onlar elbette işin önemli araçları ancak unutulmamalıdır ki bunlar sadece birer araç. Biz çok daha derine ineceğiz, deneyim tasarımının düşünsel tarafına yöneleceğiz. Günümüzde bir tasarımı sadece yapay zekâya ve sadece estetiğe teslim ettiğimiz anlayışın tersine insanı insan ruhuna bağlayan bakış açılarından bahsedeceğiz. Gerçek tasarım; duygusal bağ kurabildiğimiz, insanı derinden anlayıp anlatabilen tasarımlardır çünkü ancak bu sayede deneyim gerçek anlamını bulur. Görünenin ardındaki anlamları, bakış açılarını, duygusal tasarımı, hikâye anlatıcılığını ve yaratım sürecini konuşacağız. Tasarımın sadece “ne” olduğu değil, “neden” ve “nasıl” olduğu üzerine birlikte düşüneceğiz.</blockquote><p>İskandinavya coğrafyası, yaşamı yalnızca yapılacaklar listesine sığdırmayan; ara duraklara, sessizliğe, yavaşlamaya da değer veren insanlara ev sahipliği yapan bir coğrafya. Burada var olmak, yalnızca üretmek değil; hissederek yaşamakla mümkün. Bu anlayış; insanın kendine ve insanoğluna dışarıdan bakabilmesini, kendi varoluşunu gözlemleyebilmesini de mümkün kılıyor. Zamanın akışını yavaşlatmak, gündelik tekrarların dışına çıkmak; kişinin düşüncelerle, duygularla, doğayla yeniden bağ kurmasını sağlıyor. Bazı hakikâtler, yalnızca durulduğunda görünür. Hayat, o zaman gerçek bir deneyime dönüşür izleyerek, hissederek, derinleşerek… Mentörlük seanslarımda da her zaman söylediğim gibi en büyük motivasyon kaynağı rutininin dışına çıkabilmektir.</p><p>İskandinavya’da hayat, yalnızca geçen bir zaman değil; derinleşen bir deneyim aynı zamanda. Gerçek deneyim ancak yüzeyin altına inildiğinde, dikkatle bakıldığında, zamanın yavaşladığı o kırılma anlarında kendini gösteriyor. Rutinin sıradanlığı içinde silikleşen ayrıntılar, dış dünyayla kurulan farkındalıklı bağlar sayesinde yeniden anlam kazanıyor. Bireyin yalnızca çevresini değil; kendi içini de gözlemlemeye başladığı, dış dünyanın ritmiyle değil; iç dünyanın sessizliğiyle hareket ettiği bir farkındalık alanı.</p><blockquote><strong>“Deneyim, burada bir eylem değil; bir oluş hâli.”</strong></blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CewNAV4HN7f-xpMevob6nA.jpeg" /></figure><p>Bir süredir Danimarka ve Norveç’i geziyorum. Bu ülkelerin sokaklarında yürürken sadece bu ülkelerin şehirlerini değil, aynı zamanda<strong> insanların bu şehirlerle kurduğu ilişkiyi; tasarımı nasıl deneyimlediklerini, hangi detaylara temas ettiklerini</strong> gözlemleme şansı buldum. İskandinavya’nın yalın ve dingin doğasında, deneyim nesnelerle değil, anlarla kuruluyor. Rüzgarın sesi, boşlukta süzülen bir kuş… Her biri farkına varıldığında birer deneyime dönüşüyor. Ve insan bu deneyimler içinde yalnızca gözlemleyen değil, aynı zamanda dönüşen bir varlığa evriliyor.</p><blockquote><strong>Life is not a problem to be solved, but a reality to be experienced.</strong></blockquote><blockquote><strong>[Hayat çözülecek bir problem değil, deneyimlenmesi gereken bir gerçekliktir.]</strong></blockquote><blockquote><strong>Søren Kierkegaard —</strong></blockquote><p><strong>Danimarka-Kopenhag’</strong>da deneyim yalnızca dijital ekranlarda değil; <strong>şehir planlamasında, kamusal alanda, bir otobüs durağında, bir park bankında hatta bir yürüyüş yolunun kıvrımında</strong> bile kendini gösteriyor ama bugün bu gözlemleri bir kenara bırakıp yalnızca <strong>tek bir deneyime</strong>, belki de benim için bu coğrafyalarda en düşündürücü olanına, muhteşem bir hikaye anlatıcılığına odaklanmak istiyorum: <strong>Norveç Oslo</strong>’da yer alan <strong>Oslo</strong> <strong>Vigeland Parkı.</strong></p><blockquote><strong>Bu yazı dizisinde neler olacak, neler konuşacağız?</strong></blockquote><blockquote>🔸 <strong>Oslo Vigeland Parkı</strong>’nın yaratıcısı <strong>Gustav Vigeland</strong>’la tanışacağız. Onun insanı anlamaya ve anlatmaya dair tutkusu üzerinden kullanıcı deneyimine bakan pencereyi aralayacağız.</blockquote><blockquote>🔸 Bir deneyim tasarımcısının zihnine dalıp bir hikâyeyi nasıl gördüğünü, hikayenin önemini ve deneyimle olan bağlantısını birlikte keşfedeceğiz.</blockquote><blockquote>🔸 <strong>Hikayeleştirme/Storytelling </strong>nedir, altında yatan<strong> psikolojik etkenler</strong> nelerdir, dijital dünyada nasıl karşılık bulur, bunlara birlikte bakacağız.</blockquote><blockquote>🔸 <strong>Walt Disney’</strong>den <strong>Vigeland</strong>’a, <strong>Caravaggio</strong>’dan <strong>Hayao Miyazaki</strong>’ye, <strong>Bjarke Ingels</strong>’ten <strong>Neil Druckmann</strong>’a kadar farklı alanlardan ilham verici hikâye anlatıcılarının izini süreceğiz.</blockquote><blockquote>🔸 Hikayeleştirmeyi <strong>metodolojik olarak</strong> ele alacağız. UX tasarımına nasıl entegre edebileceğimizi konuşacağız.</blockquote><blockquote>🔸 <strong>Hugo Kükelhaus</strong>’un anlayışını tartışacağız.</blockquote><p><em>Bu yazı dizisinde aklıma henüz gelmeyen ve yazı aşamasında da ortaya çıkacak daha birçok konudan bahsedeceğiz… :) Sabırsızlanıyorum, o halde “</em><strong><em>Norveç’ten İlhamla: Vigeland Parkı’nda UX ve Hikâye Anlatıcılığı</em></strong><em>” Bölüm 1 başlasın. …</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*TwDfUcQPSSHpP6uhU2dM0g.jpeg" /><figcaption>Sculpture of Boys Reaching for Sky in Vigeland Park in Oslo Norway</figcaption></figure><h3>Peki, kimdir Gustav Vigeland?</h3><p><strong>Vigeland</strong> adı <strong>Oslo</strong>’yla neredeyse özdeşleşmiş durumda ancak onu yalnızca bir heykeltıraş olarak tanımlamak eksik kalır. <strong>Gustav Vigeland</strong>, 1869 yılında Norveç’in küçük bir kasabasında doğmuş, sanata ve insan bedenine olan ilgisini erken yaşta keşfetmiş bir sanatçı, heykeltraş. Onu farklı kılan yalnızca heykel yapması değil, <strong>insanı anlamaya ve anlatmaya duyduğu tutkulu bağlılık.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*OmFzyJecMC58P7Vqa4vzBQ.jpeg" /></figure><p><strong>Gustav Vigeland, </strong>hayatının büyük bir kısmını insan figürü üzerine çalışarak geçirmiş. Bu figürler hiçbir zaman kusursuz anatomi figürleri olmamış; daha çok <strong>duygunun, çatışmanın, döngüselliğin </strong>ve<strong> varoluşun temsilleri </strong>olmuş. Bir çocuğun öfkesini, bir annenin kaygısını, bir çiftin yabancılaşmasını ya da yaşlılığın yükünü mermerin ve bronzun içine öyle bir işlemiş ki baktığınızda poz değil, <strong>duyguyu görüyorsunuz.</strong></p><p><strong>Vigeland</strong>, 1920’lerde Oslo Belediyesi’yle yaptığı bir anlaşmayla hayatı boyunca üreteceği tüm eserleri şehre bağışlamayı kabul etmiş. Karşılığında ise şehir ona büyük bir atölye ve çalışma alanı tahsis etmiş. İşte bugün <strong>Vigeland Parkı</strong> dediğimiz yer, bu anlaşmanın somut sonucu sanatçının hayal gücüyle şehir planlamasının iç içe geçtiği, neredeyse <strong>kutsal bir kamusal alan.</strong></p><p><strong>Vigeland Parkı</strong> <strong>dünyada sadece bir sanatçının eserlerine adanmış en büyük açık hava heykel parkı</strong> olarak kabul edilir.</p><ul><li>Parkta yer alan <strong>200&#39;den fazla heykel</strong>, Norveçli heykeltıraş <strong>Gustav Vigeland</strong> tarafından tasarlanmış ve modellenmiştir. Parkın tüm mimarisi de kendisi tarafından yapılmıştır.</li><li>Bu heykellerin tamamı <strong>tek bir temaya</strong>, yani insan yaşam döngüsüne (<strong>doğum, yaşam, ölüm ve tekrar doğum</strong>) odaklanır.</li><li>Vigeland, projeyi 1920’lerin sonlarında başlatmış ve hayatının sonuna kadar bu park için çalışmıştır.</li><li>Parktaki en ünlü eserler arasında <strong>Monolitten (Monolith)</strong>, <strong>Sinnataggen (Öfkeli Çocuk)</strong> ve <strong>Livshjulet (Yaşam Çemberi)</strong> gibi eserler yer alır.</li></ul><figure><img alt="Monolitten- Vigeland Park / Aytaç Kal 24mm — 1.8" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ex98aiUXDVEqhU4UXeXIuw.jpeg" /><figcaption><strong>Monolitten by Gustav Vigeland in Oslo Norway — Photography by Aytaç Kal f1.8/24mm</strong></figcaption></figure><h3>Bir Deneyim Tasarımcısının Zihnindeyiz: Hikaye Mimarisi</h3><p>Oslo’da bir sabah… Vigeland Parkı’na adım attığımda, yalnızca bir parka girmediğimi fark ettim. Farkında bile olmadan kendimi bir <strong>deneyim tasarımcısının zihninin içerisinde buldum.</strong></p><p>Yolların kıvrımı, heykellerin ritmi, duyguların katman katman açılması… Bu alan, sadece bedenle değil; aynı zamanda duygularla, hislerle, sezgilerle yürünüyor. Burası tek tek heykellerin değil, baştan sona planlanmış bir <strong>insan deneyiminin sahnesi aslında.</strong></p><p>Bugün kullanıcı deneyimi ve hikaye anlatıcılığı dediğimizde <strong>Walt Disney </strong>gibi öncüler “<strong>her şey bir hikâye olmalı</strong>” derken; Gustav Vigeland da başka bir yerden, ama aynı özü tutarak, bir parkı baştan sona <strong>hikâye mimarisine</strong> dönüştürüyor.</p><p>Walt Disney, tema parklarında bir duygudan diğerine geçişi kontrol eden geçitler, sesler ve mekânlarla çalışıyordu; Caravaggio ışıklarla çalışırken Vigeland ise sessizlikle, taşla, ağırlıkla… Hepsi de aynı şeyi yapıyordu: <strong>İnsanı alıp bir yolculuğa çıkarıyorlardı.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ZK3fB_uU0gOw4iDWi043UQ.jpeg" /><figcaption><strong>Children Riding Their Mother Sculpture by Gustav Vigeland in Oslo Norway — Photography by Aytaç Kal F1.8/24mm</strong></figcaption></figure><p>Vigeland Parkı, yüzlerce heykeliyle bir açık hava müzesi değil; adım adım ilerleyen bir içsel seyahat, <strong>doğumdan ölüme ve tekrar ruha uzanan</strong> bir anlatı kurgusu. Buradaki her figür, <strong>sadece bir poz değil; aynı zamanda bir yaşam anı</strong>. Bu park yalnızca gözle değil, sezgiyle gezilmek üzere tasarlanmış ve bize anlatacağı çok şeyi olan bir hikaye anlatıcısı gibi karşımızda duruyor. Gustav Vigeland’ın onlarca yılını verdiği, her adımını, her bakış yönünü, her figürü bir duygunun tetikleyicisi olarak planladığı devasa bir <strong>kullanıcı yolculuğu burası.</strong></p><p>Bugün dijital ürünlerde <strong>“kullanıcı akışı”</strong> dediğimiz şeyin, granit ve bronzla örülmüş, açık havada beden bulmuş hali aslında. Bu akışta yürürken, fark etmeden bir sanatçının zihninden geçiyor, onun yıllar süren emeğiyle şekillenen bir deneyimin içine çekiliyorum. :)</p><figure><img alt="Mother and Child by Gustav Vigeland — Photography by Aytaç Kal f2.8/ 70mm" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*N0n6XlUwFOVL6in67qVrDg.jpeg" /><figcaption><strong>Mother and Child by Gustav Vigeland — Photography by Aytaç Kal f2.8/70mm</strong></figcaption></figure><h3>Sessiz Anlatılar, Derin Hikayeler</h3><p><strong>Vigeland Parkı</strong>’na tekrar geri döneceğiz ve yazının diğer serilerinde metodolojik açıdan da üzerine uzun uzun konuşacağız ama öncesinde biraz <strong>hikâye anlatıcılığından</strong> bahsedelim.</p><p>Bugün kullanıcı deneyiminin merkezinde <strong>sadece kullanılabilirlik ya da estetik değil</strong>, bir ürünün anlattığı hikâye yer alıyor. İnsanlar sadece bir uygulamayı kullanmıyor; kendilerini o ürünün dünyasında, onun sunduğu anlamda yani <strong>kendilerini ürünün kahramanı olarak görmek istiyor</strong>. Her ürün, ister dijital ister fiziksel olsun; aslında bir hikâye anlatıyor: <strong>bir sorunu çözme, bir ihtiyacı karşılama, bir duyguyu tetikleme </strong>ve<strong> dönüşüm hikâyesi.</strong> UX tasarımı da <strong>bu hikâyeyi doğru kişiye, doğru zamanda ve doğru yolla ulaştırma sanatı bir bakıma</strong>. İyi bir hikâye hem görünür hem de hissedilir. Ve işte o zaman kullanıcıyla gerçek bir bağ kurulur.</p><p>Kullanıcı profilleri (persona) ve senaryolar, hikâye anlatımının pratikteki araçlarındandır. <strong>Persona; hedefleri, duyguları ve karşılaştığı sorunları olan bir kullanıcı kahramanı gibi kurgulanır; geliştirilen her yeni özellik ise bu kahramanın hikâyesine çözüm sunar.</strong></p><p>Örneğin <strong>Julie Zhuo</strong> gibi deneyimli tasarımcılar, ürün vizyonunu anlatırken bir fikrin insanların hayatlarını nasıl iyileştireceğine dair güçlü bir anlatı oluşturmanın önemine dikkat çeker. Bu bakış açısını benimseyenler arasında Apple’ın kurucusu <strong>Steve Jobs</strong> da bulunur;<strong> Jobs,</strong> teknoloji ve fikirlerin tek başına yeterli olmadığını, ürünün insanların günlük yaşamına nasıl entegre olacağının kritik olduğunu belirtmiştir. <strong>Don Norman</strong> gibi UX öncüleri ise tasarıma duygusal bir boyut katar. Norman’a göre ürünün <strong>“reflektif” düzeyi, yaşanan deneyimin nasıl hatırlanıp kullanıcıda nasıl bir iz bıraktığıyla ilgilidir. </strong>Tüm bu yaklaşımlar bir hikâyenin, UX tasarımında kullanıcıyı merkeze alan bir anlatı oluşturmak için temel olduğunu gösterir.</p><p>Tüm bu yaklaşımlar, aslında <strong>tasarımın merkezinde bir tür hikâye anlatımı</strong> olduğunu gösterir. Çünkü <strong>insan zihni, veriyi kuru bir bilgi yığını olarak değil, anlamlı bir olaylar zinciri olarak</strong> algılar. Hikâye, bu zinciri kuran bağdır; hem kullanıcıyı içine çeker hem de deneyimi unutulmaz kılar. UX’te başarılı olmak, tıpkı etkili bir hikâye anlatıcısı gibi insanların duygularına, beklentilerine ve hayallerine dokunabilmektir.</p><p>İster bir roman sayfasında ister bir resim tablosunda isterse bir uygulama ekranında olsun, insan zihnini yakalayan şeyler aslında aynı kurallara dayanır:</p><ul><li><strong>İnsan zihni bilgiyi hikâyeler yoluyla işler</strong>; bu yüzden bir deneyim, kurgusal bir akışa sahip olduğunda daha kolay hatırlanır. Bellek, bilgiyi anlamsız veri olarak değil, bağlantılı olaylar zinciri olarak saklar.</li><li><strong>Anlatıyla bağ kurmak</strong>, duygusal hafızayı tetikler; karakterle özdeşleştiğimizde ayna nöronlarımız devreye girer ve hissettiğini hissederiz.</li><li><strong>Kahramanın Yolculuğu kavramı</strong>, insanın kendini bir anlatının öznesi olarak görme arzusunu açıklar.</li><li><strong>Hikâyeler aracılığıyla empati kurar</strong>, başka birinin deneyimini kendi iç dünyamızda yeniden yaşarız.</li><li><strong>Bir uygulama deneyimi de bir mini hikâye olabilir.</strong> Kullanıcı kendini bu hikâyede ne kadar aktif hissettiğini, kontrolü elinde mi yoksa yönlendirilmiş mi olduğunu bilmek ister.</li><li>Bir deneyim, kullanıcının yolculuğunu <strong>sezgisel biçimde yönlendiriyorsa</strong> kullanıcı “anlaşıldım” hissini daha kolay yaşar.</li><li><strong>Mikro etkileşimler,</strong> tıpkı hikâyedeki küçük sahneler gibi deneyime tat ve kişilik katar.</li></ul><p>Örneğin İskandinav mimarlığında hikâye anlatımı; b<strong>oşluk, malzeme, ışık ve dokunun dengeli kullanımıyla sessiz ama derin bir şekilde kurulur.</strong> Bu yaklaşımda kullanıcıyla mekân arasında duygusal ve duyusal bir bağ kurmak esastır. Her yüzey, her boşluk bir şey söyler; <strong>bu yalınlık içinde kullanıcı kendi deneyimini inşa eder.</strong> Anlatı, sözle değil ortamla yapılır — tam da iyi bir UX tasarımında olması gerektiği gibi. Bu konuyla ilgili tüm disiplinlerden sayısız örnek verilebilir.</p><blockquote>Agnes Varda sinema ile bellek arasında bir bağ kurar.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*33Aq9oO1j6hKUl0PoTV6zw.jpeg" /><figcaption>Agnes Varda</figcaption></figure><blockquote>Tinker Hatfield, ürün tasarımını sporcunun hikayesiyle bütünleştirir.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/663/1*UBeix3oEGfKqvIbYeSJZkA.png" /><figcaption>Tinker Hatfield</figcaption></figure><blockquote>Bjarke Ingels; binaları sadece yapılar değil, insan yaşamına dair hikayeler olarak tasarlar. Her proje bir anlatım aracıdır.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*M0sTFeCeBg26YZt-x0Q4AA.jpeg" /><figcaption>Lego House by Bjarke Ingels— Billund /Denmark</figcaption></figure><blockquote>Caravaggio’nun resimleri, anın içinden yakalanmış sahnelerdir. Işık, bir anlatı aracıdır. Caravaggio; ışığı yalnızca teknik değil, duygusal ve anlatımsal bir araç olarak kullanır. Işık karakterin iç dünyasını, sahnenin ahlaki durumunu ve anlatının yönünü gösterir. Bu, kullanıcı deneyiminde görsel hiyerarşi ve yönlendirme ile birebir örtüşür.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*q9boO6Pc95zgJkfpNXZVFw.jpeg" /><figcaption>Painted by Caravaggio — The Calling of Saint Matthew</figcaption></figure><blockquote>Pixar, izleyiciyi duygusal bir yolculuğa çıkarmak için tüm hikaye yapılarını kullanıcı (izleyici) deneyimini merkeze alarak kurar. UX’te olduğu gibi: Her “kullanıcı” (karakter) bir “sorun” yaşar. Bu sorunu çözmeye çalışırken bir “yolculuk” geçirir. Sonunda bir dönüşüm yaşar. Duygusal etkileşim, kullanıcıya unutulmaz bir deneyim sunmanın anahtarıdır. Pixar bunu mükemmel yapar.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lbRFJVE1F6P0pWeGPcFsoA.jpeg" /><figcaption>Toy Story by Pixar</figcaption></figure><blockquote>Hayao Miyazaki’nin yaklaşımı, görsel arayüzle duygusal deneyim yaratmak gibi düşünülebilir. Kullanıcıya acele etmeden, sindirerek bir deneyim sunar. Karmaşıklığı sadeleştirerek değil, katmanlaştırarak anlatır. Kullanıcı (izleyici) hikayenin içinde bir yolcu gibidir — yönlendirilmez, keşfetmesine izin verilir.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/607/1*zPwqrbUXbdb_dXi3OXTisw.png" /><figcaption>Miyazaki: Courtesy Image; Totoro/Kiki’s: Courtesy of Studio Ghibli/Everett Collection</figcaption></figure><p>Bu anlayış, kullanıcı deneyimi tasarımıyla doğrudan ilişkilidir. Bir dijital ürün ya da hizmet tasarlarken de benzer prensipler geçerlidir. Beyaz alan kullanımı, görsel hiyerarşi, geçişlerdeki akışkanlık ya da mikro etkileşimlerin sadeliği tümü, kullanıcıyla kurulan duygusal bağın bir parçasıdır. <strong>Tıpkı İskandinav mimarisinde olduğu gibi UX’te de iyi bir tasarım, kullanıcıya ne yapacağını bağırarak söylemez; onunla birlikte akar, yol gösterir, hissettirir.</strong></p><p>Mekânın anlatıcılığı, kullanıcıya bir hikâyeyi dikte etmeden yaşama fırsatı sunar. <strong>UX tasarımında da kullanıcıyı merkeze alan bir anlatı, onun davranışlarını yönlendirmekten çok, deneyimini anlamlı ve hatırlanabilir kılmayı hedefler.</strong> Bu da ancak duyulara hitap eden, dengeli ve empatik bir tasarım diliyle mümkündür.</p><h3>Her Hikaye Bir Yolculuktur</h3><p><strong>Her hikâye, yaratıcısının yolunda ilerlenen bir yolculuktur</strong>. Yazar, sanatçı ya da tasarımcı fark etmez; hikâyeyi kuran kişi için esas mesele, <strong>insanı anlayabilmek ve onu anlamlı bir biçimde anlatabilmektir.</strong> Bu, yalnızca karakter yaratmakla ilgili değildir; <strong>insanın derinliklerini, onun neye güldüğünü, neye öfkelendiğini, neyin kalbine dokunduğunu kavrayabilmekle</strong> ilgilidir. Çünkü hikâyeler, bir bakıma insanın kendi varlığını, deneyimlerini ve hayallerini yeniden inşa ettiği alanlardır.</p><p>Hikâyenin diğer tarafında ise dinleyici, izleyici veya okuyucu vardır. <strong>Onlar için hikâyenin kahramanı olmak, bir şekilde anlaşılabildiğini hissetmek esastır. İyi bir hikâye, yalnızca “ilginç” olduğu için değil, “benim de hissettiğim şeyleri söylüyor” dedirttiği için kalıcı olur.</strong> Bu, çoğu zaman sözcüklerin ötesine geçen, sezgisel bir bağdır. İnsanlar kendilerini gördükleri hikâyelere tutunur, hatta bazen kendi hikâyelerini o anlatının içine yerleştirir.</p><blockquote>UX’te hikaye anlatıcılığı dediğimiz şey budur: kullanıcının sadece işini görmesini değil, bir his yaşamasını isteriz. Böylece bir <strong>duygusal tasarım </strong>inşa ederiz.</blockquote><p>Tasarımda da hikâye anlatımı benzer bir yol izler. Kullanıcıya sunulan her deneyim aslında <strong>onun hikâyesinin bir parçası hâline gelir</strong>. İyi bir UX tasarımı, <strong>kullanıcının hedeflerini, motivasyonlarını ve duygularını anlamakla başlar</strong>; bu anlayış, etkileşimlerin akışına, görsel diline ve işlevselliğine yansır. Böylece tasarım, yalnızca işini yapan bir araç olmaktan çıkar, kullanıcı için anlamlı ve hatırlanabilir bir deneyime dönüşür.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*-qYWidZHNmORPheqGVJSuQ.png" /></figure><p>İlk bölümün sonuna geldik. Hikâye anlatımının insan zihnindeki yeri ve UX tasarımındaki öneminden bahsettik.</p><p>İkinci bölümde ise <strong>hikâyeleştirmeyi somut bir zemine</strong> taşıyacağız, metodolojilerden bahsedeceğiz. <strong>Vigeland Parkı</strong>’nın insanı merkeze alan güçlü anlatısını inceleyecek ve bunu UX tasarımında metodolojilerle beraber nasıl yorumlayabileceğimizi konuşacağız. Somut uygulama örnekleri üzerinden gidecek, dijital dünyadaki yansımalarını tartışacağız. Ayrıca <strong>Hugo Kükelhaus</strong>’un duyusal deneyim üzerine düşüncelerine de kulak vererek örneklerle birlikte hikâye anlatıcılığını daha da genişleteceğiz. Bir sonraki bölümde görüşmek üzere… :)</p><p>Kaynaklar: <br><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Vigeland">https://en.wikipedia.org/wiki/Gustav_Vigeland</a></p><p><a href="https://uxplanet.org/what-is-storytelling-in-ux-and-how-to-use-it-42840a7a2ffa">https://uxplanet.org/what-is-storytelling-in-ux-and-how-to-use-it-42840a7a2ffa</a></p><p><a href="https://www.interaction-design.org/master-classes/the-power-of-storytelling-in-ux?srsltid=AfmBOop7mj7Hj4nNYMxLbqwf_XEL3TFwINYsNGP7YROvrI9NQJA67sW7">https://medium.com/r/?url=https%3A%2F%2Fwww.interaction-design.org%2Fmaster-classes%2Fthe-power-of-storytelling-in-ux%3Fsrsltid%3DAfmBOop7mj7Hj4nNYMxLbqwf_XEL3TFwINYsNGP7YROvrI9NQJA67sW7</a></p><p><a href="https://www.interaction-design.org/literature/topics/storytelling">https://www.interaction-design.org/literature/topics/storytelling</a></p><p><a href="https://www.nngroup.com/articles/two-tips-better-ux-storytelling/">https://www.nngroup.com/articles/two-tips-better-ux-storytelling/</a></p><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Emotional_Design">https://en.wikipedia.org/wiki/Emotional_Design</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ab4b3ae90d61" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kolay Adres ile Para Transferi Gerçekten Kolay mı?]]></title>
            <link>https://aytackal.medium.com/kolay-adres-ile-para-transferi-ger%C3%A7ekten-kolay-m%C4%B1-a15d345c0217?source=rss-5a3691d7a507------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a15d345c0217</guid>
            <category><![CDATA[bankacılık]]></category>
            <category><![CDATA[kullanici-deneyimi]]></category>
            <category><![CDATA[ux-design]]></category>
            <category><![CDATA[para-transferi]]></category>
            <category><![CDATA[ux-research]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aytaç Kal]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 22 Jan 2022 13:40:18 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-01-22T15:49:17.734Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Günümüzde bankacılık işlemlerinin oldukça kolaylaştığını söyleyebiliriz. Artık bankaların hemen hepsinde, kolay adres ile hatta QR kod ile para transferi yapılabiliyor. Peki kullanıcı tarafında bu özellik nasıl bir karşılık buluyor? Kullanıcılar gerçekten kolay bir şekilde para gönderimi ve alımı yapabiliyorlar mı? Pek öyle değil gibi. Bir arkadaşımın uçup giden parasını bulabilmek için dedektiflik araştırmamıza başlayabiliriz. :)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*XHnU3O2n_1gt4auI" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@dreiimos?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Lucas Calloch</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><h4>Kolay adres ile para transferi nedir?</h4><p>Cep telefonu, TC, e-posta, pasaport numarası gibi bilgilerinizden bir tanesini hesabınızla ilişkilendiriyorsunuz ve artık IBAN ile para gönderme devri bitiyor. Para transferlerinizde karşı tarafın IBAN’ını yazmak yerine o kişinin tanımladığı yukarıdaki bilgilerden birini girerek kolay bir şekilde o kişiye para gönderebiliyorsunuz. En azından bankalar tarafında bunun hedeflendiğini söyleyebiliriz fakat kullanıcı tarafında işler biraz karmaşıklaşıyor.</p><p>Bugün bunlardan birine denk geldim. Banka uygulaması üzerinden Kolay Adres ile para transferi özelliğini kullanan ve telefon numarası girerek kendisinin varolan başka bir hesabına para göndermek isteyen bir arkadaşım, gönderdiği paranın nerede olduğunu bir süre bulamadıktan sonra en nadir olarak kullandığı banka hesaplarından birinde buluyor. Bana da bu konuyu kullanıcı deneyimi açısından araştırmak düşüyor.</p><p>Bankalar, kolay adres ile para transferi konusunda kullanıcı deneyimi açısından ne kadar başarılı? Gelelim olayın perde arkasına.</p><h4>Kolay Adres ile Para Transferi Aşamaları Neler?</h4><p>Bir kullanıcı kolay adres tanımlama üzerinden yapılan para transferinde parasının nereye gittiğini önce bulamadığını, sonra farklı hesaplarından birinde bulabildiğini belirtiyor. Problemimizi tanımladıysak araştırma sürecine geçebiliriz.</p><p><strong>Yapıkredi — Akbank — TEB — Garanti — QNB Finansbank — Denizbank — Türkiye İş Bankası — Ziraat</strong> <strong>Bankası </strong>gibi toplam 8 mobil uygulamayı araştırdım. Kolay adres ile para transferi akışlarını inceledim ve işlem adımlarını gerçekleştirdim.</p><p>Gönderici tarafında bulgularım şunlardı:</p><ol><li><strong>8</strong> bankanın <strong>7</strong>’sinde Kolay Adres ile para transferi yapmak istediğimizde karşı tarafın ismi yazmasına karşın hangi bankaya parayı gönderdiğimize dair hiçbir bilgi yer almıyor. Sadece <strong>Denizbank</strong> hesabımız üzerinden karşı tarafa para göndermek istediğimizde karşı tarafın banka isim bilgilerini görebiliyoruz.</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xXsuhyNbQ6rAnNqDFTtZ4g.png" /></figure><p><strong>2</strong>. Sadece <strong>Akbank</strong>’ta, hesabımızdan karşı tarafa para göndermek istediğimizde ikinci ekranda alıcı ismi dahi yer almıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xV8Xr29GiR0hKffiBNytDA.png" /></figure><p><strong>3</strong>. Sadece <strong>Finansbank</strong>’ta, karşı tarafın telefon numarasını yazdıktan sonra alıcı ad soyadını da bizim girmemiz isteniyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/738/1*7iaDTGYei9fSJVMTDy3eAg.jpeg" /></figure><p><strong>4. Türkiye İş Bankası</strong>’nda kolay adres ile para transferi yapmak istediğimizde Kolay Adres alanı para gönder sayfasında değil, Fast 7/24 Para Transferi sayfasına gizlenmiş ve bulması oldukça zor. Ayrıca IBAN numarası, hesap numarası başlığı altında belirtiliyor. Hesap numarası ve IBAN numaraları karakter sayısı olarak farklı tanımlamalar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/738/1*e1Qe9e9G0TcOnpIBG6rhng.jpeg" /></figure><p><strong>5</strong>. Sadece <strong>TEB</strong>’de Kolay Adres ile para transferinin ileri tarihli yapılamayacağı bilgisi veriliyor. Eğer haftasonunda iseniz aynı gün Kolay Adres ile para gönderimi yapamıyorsunuz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/738/1*EQr-xkUCesL-qDpYUU9tsg.jpeg" /></figure><p><strong>6</strong>. <strong>Ziraat Bankası</strong>’nda da Kolay Adres ile para transferinde alıcının banka hesabı bilgisi görüntülenemiyor.</p><p>Alıcı tarafındaki bulgularım şunlardı:</p><p><strong>1</strong>.Kullanıcı birden fazla bankaya telefon numarası ile Kolay Adres tanımlaması yapabiliyor.</p><p><strong>2</strong>.Kullanıcı 8 banka hesabı var ise hepsine Kolay Adres tanımlaması ile telefon numarasını tanımlayabiliyor.</p><p><strong>3</strong>.Kullanıcılar isterse bir bankaya telefon numarası, diğerine e-posta, başka birine T.C numarasını tanımlayabiliyor.</p><p><strong>4</strong>.Araştırma yaptığım bankalar, “Girmiş olduğunuz telefon numarası, e-posta vb. başka bir bankaya kayıtlıdır.” uyarısı göstermiyor; dilediğimiz gibi her bankaya telefon numaramızı tanımlayabiliyoruz.</p><h4>Peki Nereye Uçtu Bu Para?</h4><p>Tüm bu bulgulardan yola çıkarak birden fazla bankaya telefon numaramı tanımlatıp arkadaşımın bana kolay adres ile para göndermesini istedim. Yukarıdaki gönderici bulgularında da dile getirdiğim gibi gönderici, parayı gönderdiği kişinin sadece IBAN numarasını görebiliyor. Hatta Akbank’ın son akışında ad soyad dahi göremiyorsunuz. Peki benim bu telefon numarasına kayıtlı 8 adet banka hesabım varsa bu para nereye geliyor? IBAN numaramızı ezbere biliyorsak bunu tahmin edebiliyoruz fakat büyük bir çoğunluğumuz IBAN numarasını ezbere bilmiyor. Üstelik Kolay Adres ile para transferi işlemi tam olarak da IBAN’dan kurtulmak için kullanılmak istenen bir özellik.</p><p>Bunu öğrenebilmek için farklı banka hesaplarımdaki kolay adres tanımlamasını kaldırıp başka bankadan tekrar kolay adres tanımlaması yaptım:</p><ol><li>En son hangi bankayı kolay adres olarak tanımladıysanız göndericinin ekranında o IBAN görünüyor ve o hesaba para göndermiş oluyor.</li><li>Eğer kullanıcının birden fazla banka hesabı varsa en çok kullandığı banka hesabını kolay adres olarak telefon numarasıyla ilk sırada tanımlatabilir. Daha sonrasında “hadi bu banka hesaplarımı da tanımlatayım.” diyerek son olarak en nadir kullandığı banka hesabını da telefon numarası üzerinden tanımlatıyor olabilir. (Bankaların sayfalarında bu konuyla ilgili bilgilendirme metni olsa dahi kullanıcı her bankanın sayfasına girip bu açıklamaları okumak zorunda olmamalı) Böyle bir durumda size gönderilecek olan para da en nadir kullandığınız ve en son tanımlattığınız banka hesabınıza gelebilir.</li><li>Eğer banka hesabınızın bildirimleri kapalıysa paranın hangi hesabınıza geldiğine dair bir bildirim alamıyorsunuz. Nadir kullandığınız banka hesabınıza bakmak ilk etapta aklınıza gelmeyebilir. Bu durumda gönderen tarafa, parayı hangi IBAN numarasına gönderdiğini sormanız ve tüm banka hesaplarınızın IBAN numaralarını kontrol etmeniz gibi bir angarya içine düşmeniz kaçınılmaz.</li></ol><p>Yukarıda da belirttiğim üzere arkadaşıma gelen para, nadir olarak kullandığı banka hesabına geliyor çünkü kolay adres ile tanımlattığı en son hesabı bu hesap. Dolayısıyla gelen paranın nadir olarak kullandığı hesaba geleceğini düşünemiyor. Bir süre araştırma yaptıktan sonra parasını bulabiliyor. Gönderici taraf ise telefon numarasını yazdığı alıcının nasılsa bir şekilde güncel hesabına parasının gönderildiğini düşünüyor.</p><h4>Sonuç</h4><p>Kolay Adres para transferi her ne kadar hayatı kolaylaştıran bir özellik olarak görülse de şu aşamada kullanıcı tarafında oldukça kafa karışıklığı yaratabilecek gibi gözüküyor. Bu durumun önüne geçmek aslında oldukça basit. Denizbank’ın bulduğu çözüm yolu gibi kullanıcının IBAN’ı ile eşleşen banka bilgisini alt satırda belirtmek, ciddi bir sorunun ne kadar basit bir şekilde çözülebileceğini de bizlere göstermiş oluyor. Kolay adres ile para transferinin çok daha kolaylaşacağı günlere diyelim. :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a15d345c0217" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Basketbol Filesinden Kullanıcı Deneyimi Tasarımına Giden Yolda Don Norman ile Karşılaşmak]]></title>
            <link>https://aytackal.medium.com/basketbol-filesinden-kullan%C4%B1c%C4%B1-deneyimi-tasar%C4%B1m%C4%B1na-giden-yolda-don-norman-ile-kar%C5%9F%C4%B1la%C5%9Fmak-2a1cb26350cc?source=rss-5a3691d7a507------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2a1cb26350cc</guid>
            <category><![CDATA[ux-design]]></category>
            <category><![CDATA[90lar]]></category>
            <category><![CDATA[don-norman]]></category>
            <category><![CDATA[basketbol]]></category>
            <category><![CDATA[kullanici-deneyimi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Aytaç Kal]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 15 Aug 2021 20:51:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-08-16T08:37:28.459Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Basketbol oynamayı ya da izlemeyi sevenler o duyguyu çok iyi bilirler. Basketbol topu potaya atılır, sayı olur, top çemberin içinden geçerken anlık olarak topun fileye sürtünme sesi duyulur. Çoğumuz o sesten ya da o görüntüden oldukça keyif alırız. Peki o sesten neden keyif alınır ve haz duyulur? O hazzın nedeni topun çemberden geçip sayı olması mıdır yoksa sayı ile birlikte çıkan o sesin beyindeki ödül mekanizmasını harekete geçirmesi midir? Çemberinde file olmayan bir potaya atılan sayıda aynı hazzı alır mıydık ya da file farklı bir malzemeden yapılmış olsaydı hazzın etkisi değişir miydi?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*kie2nNN5489ow8xl" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@sb_design?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Stephen Baker</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Maya medeniyeti döneminde <strong>Tlahiotenie</strong> olarak adlandırılan bir spor dalından söz edilir. Basketbola çok benzeyen bu sporda pota olarak adlandırılan mermerden yapılmış bir çember, yere paralel olarak değil; dik olarak yerleştirilirdi. Topu o delikten geçirmek ise sayı olarak kabul görürdü. Yıllar 1891’i gösterdiğinde ismi <strong>James Naismith</strong> olan bir beden eğitimi öğretmeni, Tlahiotenie’den esinlenerek basketbol sporunu ortaya çıkardı. Ortaya çıktığı tarihten bu yana birçok değişime uğrayan basketbol sporunda, 1912 yılından bu yana değişmeyen tek şeyi ise potanın filesi oldu. Peki ne oldu da 1912 yılında ortaya biri çıkmış ve çembere bir file takma kararı almıştı? Bu konu hakkında ortaya atılan birçok fikir var. Çemberin içinden geçip sayı olan topun hızını yavaşlatmak, topun sabit bir yere düşmesini sağlamak, topun sayı olup olmadığını daha net görebilmek gibi… Peki oturduğum koltuktan top toplamayacağıma göre ben neden televizyonda basketbol izlerken topun fileden geçmesinden keyif alıyordum? Futbol izlerken ya da halısaha maçındayken gol olduğu zaman topun ağları havalandırması neden çoğu kişiye keyif veriyor?</p><p>Çocukluğumun geçtiği 90’larda, mahalle arasında oynadığımız futbol maçlarımızda iki yana koyduğumuz taşlar ile kale direklerini ve kalenin boyutunu belirlerdik. Top, direk olarak kabul ettiğimiz bu taşların arasından bazen sert bazense süzülerek geçer; böylece gol olur fakat hiçbirimiz gerçek anlamda sevincimizi yaşayamazdık. Tatmin noktasında hep bir şeyler eksik kalırdı. Eğer şanslı olursak büyüklerin oynadığı, duvara tebeşir ile çizilmiş kalelerin olduğu alanda maçlarımızı yapardık. Gol olduğu zaman top duvarda bir iz bırakır ve attığımız golün gerçekten değerini hissederdik. Bu bizi çok daha fazla tatmin ederdi. Hatta gol olmasa dahi tebeşir ile belirlenmiş o kale direği çizgisinin üzerinde oluşan top izi, top direkten dönmüşçesine bizi heyecanlandırmaya yeter de artardı bile. <br> <br> Geçtiğimiz günlerde tek başıma basketbol oynamaya çıktığımda sadece filesi olan bir pota bulabilmek uğruna 40 dakikaya yakın basketbol sahası aramıştım. Peki beni bu arayışa iten sebep neydi? Sadece topun sağa sola kaçmasından duyduğum endişe miydi yoksa altında yatan çok daha derin psikolojik deneyimler mi vardı? O gün bir süre zihnimde bunu sorguladım, sorguladığım yollar beni 90’lara götürdü, çocukluğumda sürükledi ve Don Norman’a kadar getirdi. Basketbol potasında kullanılan filenin bilinç altımızda yatan kullanıcı deneyimini, tasarım prensipleri açısından sorguladım.</p><h4><strong><em>İnsan Bilgisayar Etkileşiminde İletişimin Dili: Geri Bildirim (Feedback)</em></strong></h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/328/1*K-M2xQKnCNin2nCtfPfLzQ.jpeg" /></figure><p>Aslında gündelik hayatta kullandığımız bazı aletlerde, mobil uygulamalarda, sosyal medyada, video oyunlarında, hatta insan ilişkilerinde dahi bizlerin tatmin olmasını sağlayan bir kavram var. <strong><em>Geri bildirim(Feedback) kavramı</em></strong><em>.</em></p><p>İnsan -bilgisayar etkileşiminde duayen bir tasarım filozofu olan <strong>Don Norman</strong>, “Gündelik Şeylerin Tasarımı”(The Design of Everyday Thing) adlı kitabında gündelik hayatımızdaki nesneleri nasıl algıladığımızdan, nasıl algılanması gerektiğinden, iyi tasarımdan ve kötü tasarımın felsefesinden, bu aletlerin bizlerle nasıl iletişim kurduğundan ve duygusal etkileşimden derinlemesine bir şekilde bahseder. Don Norman’ın ele aldığı şeylerden biri de tasarım ilkeleridir. Norman, birbirini tamamlayıcı 6 tasarım ilkesini ortaya koyar. Yaptığınız tasarım her ne olursa olsun bu 6 ilkeyi uyguladığınız takdirde tasarımınız kullanıcı odaklı ve kullanıcının bilinçaltı ihtiyaçlarını karşılayabilecek nitelikte olacaktır. Bunları kısaca sıralamak gerekirse:</p><blockquote><strong>1. Discoverability (Keşfedilebilirlik)</strong></blockquote><blockquote><strong>2. Feedback (Geri bildirim)</strong></blockquote><blockquote><strong>3. Affordance (Sağlarlık)</strong></blockquote><blockquote><strong>4. Mapping (Haritalama)</strong></blockquote><blockquote><strong>5. Constraints (Kısıtlamalar)</strong></blockquote><blockquote><strong>6. Consistency (Tutarlılık)</strong></blockquote><p>Bu ilkelerin her biri; üzerinde saatlerce derinlemesine konuşulabilir, örneklendirilebilir ve tartışılabilir prensiplerdir fakat benim bu yazı özelinde ön plana çıkarmak istediğim ilke tahmin edileceği üzere <strong>geri bildirim</strong> ilkesiydi. Diğer ilkeleri bir kenara bırakıp sadece geri bildirim ilkesine odaklanmak istiyorum. Nedir peki geri bildirim ilkesi? Don Norman geri bildirim ilkesini şu şekilde açıklıyor:</p><blockquote><em>“Some way of letting you know that the system is working on your request”</em></blockquote><blockquote><em>(Sistemin talebiniz üzerine çalışıp çalışmadığını size bildirmesinin bir yolu)</em></blockquote><p>Daha net tanımlamak gerekirse geri bildirim kavramı, herhangi bir şeyle etkileşime girdiğimizde bu etkileşimimizin bir etkiye neden olup olmadığı konusunda eylemimizin sonucunun ortaya çıkmasıdır. Birçok mobil uygulamada, web tasarımında, günlük hayatta kullandığımız çoğu alette hatta sosyal medya hesaplarımızda dahi farkında olmadan devamlı olarak geri bildirimler alırız. Bu geri bildirimleri almadığımız zaman kendimizi rahatsız, tek başına bırakılmış, kontrolün elden kaybedildiği hislerine kapılabiliriz.</p><blockquote>Örneğin bir su ısıtıcısının düğmesine bastığımızda bu eylemin gerçekleşmiş olduğunu yanan kırmızı ışık vasıtasıyla algılarız. Su kaynamaya başlar ve düğme kapalı konuma gelir. Düğmenin atması, o sesi duymamız da bir geri bildirimdir. Hatta kırmızı ışığın yeşil ışığa dönmesi ve suyun sıcak tutuluyor mesajının bize verilmesi iyi bir tasarıma örnektir.</blockquote><p>Günlük hayatta kullandığımız bunun gibi birçok aletle devamlı olarak etkileşim ve iletişim halindeyiz. Aslında onlarla konuşuyoruz, onlar da bizimle konuşuyor ve bir dil kullanıyoruz. Ortak bir insan-bilgisayar dili yaratıyoruz. Bu dili kendimiz için bu nesneler üzerinde tasarlarken onlara da bir karakter kazandırıyoruz. İyi tasarıma sahip olan bir alet daha değerli, daha zeki, daha pahalı ve bizi daha iyi anlayan bir nesne olurken kötü tasarıma sahip olan bizimle iletişim kuramayan aletler ve dijital uygulamalar gözümüze daha faydasız, kullanışsız geliyor ve bu tasarımları küçümsüyoruz. Tıpkı bizimle iletişim kuramayan, anlattığımız şeylere tepki vermeyen, geri bildirim sağlamayan, bir duvar gibi bizi dinleyen insanların hayatımızdaki varlığının ve yokluğunun bir olması gibi bu gündelik aletlerin de bize dokunan ve hayatımızı kolaylaştıran taraflarının etkisiz kalması, onları ya satışa çıkarmamıza ya çöpe atmamıza ya da mecburiyetten onların varlığına “katlanmamıza” neden oluyor.</p><p>Kötü bir dile yani etkileşime sahip olan bir e- ticaret sitesinden bir daha alışveriş yapmak istemiyoruz; kullanıcıyı merkezine almayan, kötü tasarıma sahip olan bir uygulamayı telefonumuzdan kaldırmak istiyoruz çünkü bu uygulamaları içselleştiremiyoruz. Etkileşimlerimizi bizlere düzgün, doğru şekilde bildirmenin ve yansıtmanın yolunu bulamadıkları için bu tasarımlarla bir deneyim yaşamak istemiyoruz. Kullanıcısı olduğumuz her ne var ise deneyim anlamında bizlere iyi hissettirmesini istiyoruz. Bu nesnelerin ya da dijital ürünlerin bizi iyi hissettirmesindeki en önemli etkenlerden biri de sağladıkları akılcı geri bildirimler oluyor.</p><h4><em>Her Merak Eden Çocuk Aslında Pelerini Görünmeyen Bir Ux Tasarımcısı Olabilir</em></h4><p>90’larda çocukken birçok alet ile etkileşime girerdim. Etkileşime girdiğimiz bu aletlerin bazıları farkında olmadan bizlere müthiş bir keyif verirdi. İnsan- bilgisayar etkileşiminin geri bildirim anlamında zirve yaptığı hadiselerden biri de 1984 yılında “<strong>Duck Hunt</strong>” oyununun Nintendo tarafından piyasaya sürülmesiydi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Rs2iuIw6b6yy30pxgIiglA.jpeg" /></figure><blockquote>90’larda benim de deneyimlediğim bu oyun, ekranda uçan bir veya birden fazla kuşu, oyun konsoluna ait olan bir tabanca ile uzaktan vurabiliyor olmanız üzerine kuruluydu. Oyun tamamen anlık geri bildirim üzerine çalışıyordu ve sizi de bağımlı kılıyordu. İsabetli her vuruşunuzda anında geri bildirim alabiliyor, isabetsiz vuruşlarınızda ise geri bildirim alamadığınız için her seferinde tekrar deneme isteği oluşuyordu, taa ki isabetli atış yapıp geri bildirim alana kadar.</blockquote><p><a href="https://www.youtube.com/watch?v=cu83tZIAzlA">https://www.youtube.com/watch?v=cu83tZIAzlA</a></p><p>Tabi ki günümüzdeki çoğu video oyunu, buna benzer bir ödüllendirme sistemi ile çalışıyor ve sizi kendine bağımlı kılıyor. Bu konuyu belki başka bir yazıda kullanıcı deneyimi çerçevesi altında daha detaylı ele alabiliriz. Konumuza gelecek olursak burada anlatmak istediğim olgu, biz farkında olsak da olmasak da çocukluktan yetişkinliğe kadar geçen süreçte Don Norman’ın tasarım ilkesi olarak bahsettiği geri bildirim kavramını bizzat deneyimliyor oluşumuz.</p><blockquote>Örneğin çocukken kolumuzdaki Casio saatin kronometresini defalarca başlatıp durdururduk. Kronometreyi her başlattığımızda gelen başlama sesi ve her durdurduğumuzda gelen aynı ses bir şeylerin yolunda gittiğinin kanıtı gibiydi. Aynı saati sessiz olarak kullandığımızda ne kadar tatsız ve sevimsiz oluyordu! Atari salonlarında makineye attığımız jetonun ses çıkararak makinenin içerisinde bir yerlere düştüğünü duymamız, jetonu doğru yere attığımızı anlamamızı sağlıyor, oyunun da başlayacağı anlamına geliyordu. Eski çevirmeli ev telefonlarında tuşları her çevirdiğimizde geriye doğru ses çıkararak dönen ortadaki aparat, bizleri numarayı çevirdiğimize dair ikna ediyordu.</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*pNTGZiFQOlD2gl2i" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@redaquamedia?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Denny Müller</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Tüm bunları sorguladığımızda basketbol potası filesinin bende yarattığı o tatmin hissinin de bir anlamı olmalıydı. Don Norman’ın doğumundan 23 yıl önce, I. Dünya Savaşı ise henüz patlak vermeden 2 yıl önce potaya bu filenin takılmasını sağlayan kişi, belki de farkında olmadan Don Norman’ın tasarım ilkelerinden biriyle hareket etmişti. En başta sorguladığımız konulara geri dönecek olursak benim 40 dakika boyunca filesi olan bir pota arama serüvenim 23 sene önce çocukluğumda mahalle arasında duvara çizilen kale bulma serüvenimin başka bir versiyonuydu ve bence bir geri bildirim hikayesiydi.</p><p>Yazının başlangıcında sorduğum ve cevabını açık bıraktığım birçok sorgulama uzaktan ya da yakından bir geri bildirim hikayesi içeriyor. Tercihlerimizin, etkileşimlerimizin, nesne- insan-bilgisayar etkileşiminden aldığımız hazların, kullanım alışkanlıklarımızın altında yatan çok daha derin psikolojik nedenler olsa da her şey bir kullanıcı deneyimi olarak başlıyor ve devam ediyor. Kullandığımız her şeyi sorgularken, insan-nesne-bilgisayar dilini doğru kullanarak doğru tasarımlar yaptığımızda yeni dünya düzeninde hayat tüm insanoğlu için çok daha kolay olacaktır muhtemelen. Ayrıca günlük hayatta kullandığımız her şeyi bir kullanıcı deneyimi olarak ele alabilmeli ve sorgulayabilmeliyiz. Tıpkı bugünkü sorgulama konumuzun basketbol potasının filesi olması gibi. :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2a1cb26350cc" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>