<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Berivan Elis on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Berivan Elis on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@berivanelis?source=rss-51fabaf3b25------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*w0W8aQP-s-gL_JqyKLgKCg.jpeg</url>
            <title>Stories by Berivan Elis on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@berivanelis?source=rss-51fabaf3b25------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 22:06:44 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@berivanelis/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Etki, Erdem ve Statü]]></title>
            <link>https://medium.com/@berivanelis/etki-erdem-ve-stat%C3%BC-7c20f84adcef?source=rss-51fabaf3b25------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7c20f84adcef</guid>
            <category><![CDATA[sosyal-girişimcilik]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Berivan Elis]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 14 Sep 2026 18:41:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-09-14T18:49:36.980Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Türkiye’de sivil toplum aktörlerinin bir kısmı sosyal girişimciliği derin bir şüpheyle karşılıyor, onu belirli bir retorikle süslenmiş bir aklama aracı olarak görüyor. Türkiye Sosyal Girişimcilik Ağı kurucularından biri ve bir sosyal girişimci olarak bu argümanla sürekli karşılaşıyorum ve bu tepkinin arkasındaki meşru kaygıyı anlıyorum. Sivil toplum, yıllardır zor koşullar altında insan haklarını, doğayı ve dayanışmayı korumak için bir savunuculuk hattı kurdu. Bu değerlerin piyasa diliyle araçsallaştırılmasını istemiyorlar.</p><p>Öte yandan, sosyal girişimcilerin yozlaşmış örnekler baz alınarak yargılanmasını da anlayamıyorum. Çoğu sosyal girişim fon bağımlılığı ve bitmeyen proje başvuru silsilelerine alternatif kalıcı ve yenilikçi operasyonel zeminler oluşturmaya çalışıyor. Dünyanın birçok yerinde sosyal girişimlerin, dernek, vakıf ve kooperatiflerle birlikte sosyal dayanışma aktörleri listesine eklenmesi tesadüf değil. Bu yeni kurumsal biçim, zamanın ruhu ve değişen dünyanın ihtiyaçları ile ortaya çıktı ve anlamlı şekilde büyümeye devam ediyor. Türkiye’deki tartışma ve pratik, bu yapısal dönüşümü ele almak yerine, hukuki statüyü ahlaki bir berat olarak görme alışkanlığına takılıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*D9ODnubcy4Que8atC1b-qg.jpeg" /><figcaption>dekor ve gerçek | trompe-l’œil | yapay zeka tarafından oluşturulmuş görsel</figcaption></figure><p>Geleneksel bakış açısı, örneğin Dernekler Kanunu veya Vakıflar Kanunu kapsamında kurulmuş bir tüzel kişiliğin kendiliğinden “erdemli” olduğunu varsayıyor. Aynı mantıkla, Türk Ticaret Kanunu altında kurulan herhangi bir yapının sırf kâr mekanizmasıyla temas etmesi nedeniyle “lekelendiğini” varsaymış oluyor. <strong>Fransız sosyal ekonomi tartışmaları bu kafa karışıklığını on yıl önce net bir sloganla çerçevelemişti: “le statut ne fait pas la vertu”, yani hukuki statü erdem göstergesi değildir. </strong>Kâr amacı gütmeyen bir hukuki statü otomatik olarak ahlaki bir üstünlük sağlamaz, ticari bir hukuki statü de doğrudan kötü niyet anlamına gelmez.</p><p>Türkiye’de bu ayrımı görmeyi reddetmemiz bizi absürt idari cambazlıklara mahkum ediyor. Ticaret kanununda misyon odaklı şirketlere dair yasal bir mekanizma bulunmadığı ve dernekler mevzuatı kazanılmış gelire derin bir bürokratik şüpheyle yaklaştığı için, sosyal girişimciler kırılgan yapılar kurmak zorunda kalıyor. Bir kurucu, kamuoyu güvenini kazanmak, toplumsal fayda alanında meşruiyet sağlamak ve bazı hibelerden yararlanabilmek için bir dernek kurarken, aynı anda fatura kesebilmek ve hizmet ya da ürün satabilmek için bir iktisadi işletme veya ayrı bir şirket işletmek zorunda kalıyor. Bu bir çeşit “ikiyüzlülük” olarak değerlendirilebiliyor. Aslında olan, ihtiyaçları karşılamayan bir mevzuat mimarisine karşı verilen bir mücadele.</p><p>“Hukuki statü erdem yaratmasa bile en azından kötülükten korur” görüşünü savunanlara katılıyorum. Hukuki statü iyi bir ön koşul. Kurucular ayrıldıktan sonra misyon sapmasına karşı yasal mal varlığı korumaları (asset-lock) ve kâr dağıtım sınırlarının (dividend-cap) bulunması, yapıyı koruyan hayati bir işlev görüyor. Fakat hukuki statü gerekli bir koşul olsa da yeterli tek koşul değil. Bir aktör, yasal statüsünün arkasına sığınarak ücret adaleti, iş yeri güvenliği denetimleri veya demokratik yönetişimden kaçındığında, bu statü bir koruma kalkanı olmaktan çıkıyor ve idari bir kılıf haline geliyor.</p><p>Türkiye’de sosyal girişimcilik için sahici bir tartışma ve mevzuat çerçevesi inşa etmek istiyorsak, kurumları resmi statü ve beyanlarının yanı sıra operasyonel işleyişlerine göre değerlendirmeye başlamalıyız. Hukuki statüyü, kurumsal davranışa yön veren aktif bir araç olarak tasarlamalıyız. Gerçek varlık kilitleri (asset-lock) getirmeli, kâr dağıtımına net sınırlar çizmeli, yönetici ücretlerini medyan çalışan maaşına endekslemeli ve operasyonel ayak izinin ve etkinin kamuoyu ile paylaşılmasını zorunlu kılmalıyız. Sahici hesap verebilirlik bir kurumun neyi, nasıl, ne için yaptığının gösterilebilmesi ve bunu gösterebilmek için ortaya koyduğu disiplindir.</p><p>Bu söylediklerim temenniden ibaret de değil. Küresel sosyal girişim hareketi içinde gittikçe popülerleşen <a href="https://peopleandplanetfirst.org/"><strong>People and Planet First</strong></a> (insan ve gezegen öncelikli girişim) doğrulama standardı, bu mantığın sahada nasıl çalışabileceğini ortaya koyuyor. Hukuki statüyü bütünüyle önemsiz görmüyor. Kâr dağıtım sınırları gibi belirli yapısal kriterlerde, ilgili mevzuata tabi bir hukuki statüye sahip olmayı yeterli bir güvence olarak kabul ediyor. Ancak bunu doğrulama kriterlerinin tamamı için yapmıyor. Misyonun pratikte önceliklendirilmesi ve operasyonel bağımsızlık gibi konularda tescil belgeleriyle yetinmeyip doğrudan operasyonel kanıt arıyor. Yani hukuki statüyü belirli yapısal güvenceler için gerekli bir zemin sayıyor, ancak erdemi ve etkiyi kanıtlamak için tek başına yeterli görmüyor. Türkiye’de de ihtiyacımız olan şey bu, kurumsal davranışı bağlayan işlevsel mekanizmalar oluşturmak.</p><p><em>Linkedin’de karşıma çıkan “</em><a href="https://lnkd.in/p/d5hS_DTb"><em>Neden Sosyal Girişim Değiliz</em></a><em>?” paylaşımının düşündürdükleridir.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7c20f84adcef" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>