Bu yazıda cinsiyet kelimesini çokça okuyacak olsanız da aslında cinsiyet endişesi taşımayan bir yazı olduğunu içtenlikle söyleyebilirim.

Geçenlerde yıldız futbolcu (etrafına ışık saçtığından yıldız demeyi uygun buluyorum) Alexia Putellas’ın bir röportajını okudum. Beni bu konu hakkında yazmaya onun idollerini öğrenmek itti. Birazdan kimler olduğunu da yazacağım. Belki de Alexia Putellas adını ilk kez burada duyuyorsunuz , o yüzden ben de bugün sizlere ondan ve onun gibi -sadece yolunda yürümeye devam ederek- dünyayı değiştirebilenlerden bahsedeceğim.

Hayattaki eşitliği savunmak, var etmek için size bir yol sunuluyor. Spor.

Biliyorum, spor kendi içindeki kültürel yapısıyla cinsiyetler, farklı cinsel kimliklerle problem yaşıyor. Futbol çokça.

Bunu bir yola çevirebilmeli. Bazı sporcular sayesinde. Spor insan için, doğduğu toplumun üzerine giydirdiği ve mecbur kıldığı kimlikten kurtulabilmesini sağlaması açısından bile çok değerli bir yol haline gelebiliyor. Bazen.

İlki 1956 yılında erkek futboluyla verilen Ballon d’Or ödülü, haberdarsınızdır; 2018’den bu yana kadın futbolunu da törenine dahil etti. 2021 yılında da, bu üçüncü altın topu Alexia Putellas kazandı. Paris’te Lionel Messi ile birlikte ödüllerini aldılar. Alexia, Barcelona ile olağanüstü bir sezon geçirmişti; İspanya Ligi, İspanya Kupası ve Şampiyonlar Ligi’ni kazandılar; 37 gol, 27 asisti vardı. Bu başarılar bu ödülü İspanya’ya, 1960 yılında ‘arquitecto’ yani mimar lakaplı erkek futbolcusu Luis Suarez’in ardından ikinci kez getirdi. Kadın futbolcusu sayesinde. Biraz anlatalım.

4–5 aylıkken babası Alexia’nın kucağına bir Barcelona futbol topu vermişti. Babası, Alexia ve o futbol topu; hep birliktelerken o gün bir fotoğraf çektirdi. O kare, her şeyin başlangıcını temsil ediyor. Alexia geçenlerde yaptırdığı dövmeyle o başlangıcı şimdi vücudunda da taşıyor. İşte Alexia’nın döngüsünü yaratacak çizginin ilk noktası o henüz birkaç aylıkken kondu. Sonra vazgeçmediği yol onu Camp Nou’ya futbolcu olarak getirdi. O, ’Her şey Barcelona maçları izleyerek başlamıştı, şimdi Barcelona’da oynuyorum. Döngü tamamlandı.’ diyor. Ama görünen o ki her şey daha yeni başlıyor.

Alexia nispeten şanslı olan çocuklardandı. Küçücükken ders aralarında sürekli erkek çocuklarla futbol oynardı ve eve her yerinde morluklarla dönerdi. Alternatif yaşamda bir anne, futbol oynadığı için düşmekten morarmış dizleri karşısında küçük kızını sert yasaklarla bu zevkinden koparabilir, baba da bağırışlarıyla onu okulundan bile uzaklaştırabilirken; neyse ki Alexia’nın yaşamında annesi, kızını bir futbol kulübüne yazdırdı; madem bu kadar seviyordu futbol oynamayı Alexia, devam etmeliydi. Ee tabii bu karar morarıkların geçmesini sağlamadı, Alexia sokakta, bahçede, imkan bulduğu her yerde futbol oynamaya devam etti.

Yine nispeten şanslıydı ki o dönemin normalinde kızlar futbola erkek takımlarında oynayarak başlarlardı ama Alexia, Sabadell’de oynamaya başladığında kız takımı vardı. Yine de farklı seviyelerde çok takım yoktu ve takımın minimum sekiz yaş koşulu kariyerine bir beyaz yalanla adım atmalarına sebep oldu. Alexia daha altı yaşındaydı. Dediğim gibi, çok kategori yoktu o dönemde, küçücüktü Alexia ve 13–14 yaşındakilerle oynuyordu. Kadın futbolunun maçları da hiçbir yerde yayınlanmıyordu. İzleyemiyorlardı. Kupalar sadece erkekler tarafından kaldırılıyor, kadın futbolunda büyük turnuvaların sadece uzaklardan adı duyuluyor, yerel ligler profesyonelleşmiyor, kadın futbolculuk meslek kategorisine dahil edilmiyordu.

Peki futbol, erkek işi mi? Hayır. Neden?

Modern futbol 19.yüzyılda kadınlar arasında yaygın şekilde oynanmaya başlamış.

I.Dünya Savaşı’nda erkeklerin büyük kısmı savaştayken, fabrika çalışanı kadınlar kendi arasında futbol maçları yaparmış. Savaş sonrası kadın futbolu kendi çağını en iyi şekilde yaşarken, yasak dönem gelmiş. Savaştan evlerine dönen erkekler toplum bazında kendilerine ait (!) gördükleri şeyleri geri almanın peşine düşmüş.

Neredeyse 50 yıl sürdü bu yasak. Düşünün ki Avrupa’nın batısı bile böylesine yasak dönem yaşadı. Kadınlara futbol oynatmadı. Toplumda nefes alan cinsiyetçilik, bu spordaki ilerleyişin önünde duran en büyük engel oldu. O yüzden bu branştaki gelişimi değerlendirirken o en büyük engeli yaratan cinsiyetçi pencereden bakarak eleştirmek en büyük hata olur. Kadınların sosyal hayattaki rolünden bağımsız mıdır ki kadın futbolu?

Ülkemiz sınırlarında ise… Kadın futbolu, kadınların sosyal hayattaki rolünden elbette hiçbir zaman bağımsız olmadı.

14 Temmuz 1954’te Yeni Asır gazetesinde Ahmet Dinçer, kadınların zarafetlerini artırmak için spor yapma niyetinde olmaları gerektiğini salık vermiş. :)

“Kadınlar için spordan beklediklerimiz bunlar değildir. Kadınların her şeyden önce kuvvetli, sıhhatli, mesut birer anne olmaları şarttır. Bu da ancak hafif sporlar ve kültür fizikle sağlanır” diye de eklemiş.

1968’de eski hakem Reşat Önen’in girişimiyle Hanımspor takımının başvurusu yapılırken, Önen su sözlerle toplumdaki erkeklerin içini rahatlatmış; “Kulübe âzâ ya da sporcu olmak isteyen hanımlar evli iseler eşlerinden, bekar iseler babalarından, babaları yoksa velilerinden bir izinname getirmek suretiyle kulübe girebilir.”

Bu iki örnek dönemin konjonktürünü gözümüzün önüne serdi, değil mi?

(Bu iki arşiv paylaşımı Murat Toklucu’nun Socrates Dergi-Mart 2016 sayısındaki ‘Kadın Futbolunda Tarihsel Tartışmalar: Türkiye Örneği’ yazısına ait)

1960lar ve peşine 70’ler dünyanın çok yerinde kadınların toplumdaki özgürlüklerini elde etmek için harekete geçtiği yıllar olmuş. Amerika’da kadın futbolu doğmuş, Avrupa’da canlanmış, Asya’da maçlar başlamış…

Türkiye’de ise biraz daha geriden gelen bir hareketlilik var. Kadınların futbolla olan bağı 93–94’e kadar profesyonellikle buluşamamış. O sezonla hayata başlamış Kadınlar Ligi, ilk şampiyonu Dinarsu. Sonraki üç yıl da bu titre sahip olmuş fakat 1997 yılında federasyonun kadın futboluna olan ilgisizliğini sebep göstererek ligden çekilmiş. Milli Takım da 1995’te kurulmuş ancak.

Lige, 2003–04 sezonunda ara verilmiş; finansal ve idari sıkıntılar ve hepsinin temelindeki sosyal sorunlar nedeniyle.

2006–07’de tekrar başladı. Sonrasındaki ‘iki adım geri çekenlere rağmen bir adım ileri’ yürüyüşü takip ediyoruz.

Son zamanlarda, sanki ilerleme kendi içinde de ilerliyor gibi garip, iyi bir hisse kapılıyoruz. Topuklu krampon, dişi frikik gibi laflar umarım ki mazide kalıyor. 8 Mart geldi diye kadınları sahaya atmak veya bir günlüğüne yorumcu koltuğuna oturtmak gibi sığ fikirler kabul görmemeye başlıyor. Umarım.

Yine de, pazarlama ve yeni dünyayı yakalama amaçlı bile olsa yani uzun lafın kısası; kimileri için amaç şov yapmak dahi olsa, markaların kadın futbolunu ön plana çıkarmaya dair projelerinin ulaştığı ücra köşeler var. O köşelerde futbol oynamak isteyen küçük kızlar hala engellerle karşılaşıyor.

Kadın futbolunda ilk kez verilen Ballon d’Or’a dönelim. 2018’e. Norveçli futbolcu Ada Hegerberg’e takdim edildi o ilk ödül. Dünyanın en şık sahnelerinden birinde Paris’te sahalardaki müthiş başarısıyla ödülünü alan Ada’ya, Martin Solveig isimli kişi ‘twerk yapar mısın?’ diye sordu. Neyse ki artık o sahnelerden indirilenler uzun vadede bu gibi insanlar oluyor.

Buna benzer onca hikayeleri vardır bu sporcuların. Bu, sahnede yaşananı. Sonrasında, sporcuları takipçileriyle buluşturan platform The Players’ Tribune’e yazdığı mektupta Ada Hegerberg dedi ki “Ballon d’Or seremonisi benden çok çok daha önemli bir yerde. O benim ‘an’ım değil, o bizim anımızdı.”

Hegerberg’den üç yıl sonra yani 2021’de Ballon’d’Or ödülünü alırken Alexia Putellas’ın ifadesi ‘bizim anımız’ gibi. Işıl ışıl bir sahneden daha da ışıltılı bir kadın. Yıldızlık, kahramanlık, ünlülük… Bu sıfatlar, şaşadan pek hoşlanmadığı belli olan Alexia’nın üstüne tam oturmasa da; adının önüne konan bu kelimelerin, futbolda kadının potansiyeline yürümesi için bir getirisinin olduğunu biliyor. Ve sanki yüzünden, o şaşayı sırf bunu bildiği için adının yanında taşıyor oluşu okunuyor.

Şöyle bir bakıldığında, “Hiçbir şeyi kadere teslim etmemeye çalışırım.” diyen Alexia Putellas hayatı yaşayış biçiminde galiba çok haklı. Yoksa… Mia Hamm, Megan Rapinoe, Alexia Putellas, Didem Karagenç gibi isimler teslim olsalardı; kadınların kaderinde futbol yok sananlar haklı çıkabilirdi. Ama teslim olmadılar çünkü sanıldığı gibi değil.

Sporda karşılaştığımız geri kalmışlığın sebeplerini aradığımızda, toplumların ana problemlerinden çok farklı şeylerle karşılaşmayız. Toplumsal cinsiyet ayrımcılığı tabağında, ekonomik sorunlarla kavrulan projesizlik sunulur.

Çağdaşlık — bağnazlık mücadelesini cinsiyet ayrımıyla sporun her tonunda hissederiz.

Birçok branşta kadınların o sporu yapabilmesi bile arkasında bir mücadeleyi barındırıyor. Bugün kadın futbolunun bu mücadelesine şahit oluyoruz. Yarının spor severleri dönüp bugüne dair yazılanları okuyacaklar.

Bugünün anormal karşılananı, o günlerin normali olacak.

Birileri o ‘anormal’ sözcüğüyle mücadele ettiği için, üstünde kocaman ANORMAL ya da YAPAMAZSIN yazan barikatları yıktığı için, çünkü sadece yürümek istediği için, kendi yolunda.

Sahadayken, takım arkadaşı topu aldığında doğru zamanda doğru yerde olmaya çalışan Alexia, futbolu seven kızlar için de bunu yaşamda uyguluyor.

“Bir cümleyi çok duyardık biz ‘sadece erkekler futbol oynayabilir’. Çok şanslısınız ki bunu son günlerde çok daha az duyuyorsunuz.” diyor, haklı ve konunun üstünde çok emeği var.

İdolleri sonra yazacağımı söylemiştim, oraya gelelim. Alexia Putellas ve arkadaşlarının önlerinde kadın futbolcu rol modelleri yoktu; izleyemediler, temas edemediler. Ulaştıkları başarılara erkek futbolcuları idol alarak ulaştılar. Alexia’nın idolleri Iniesta, Xavi, Rivaldo, Ronaldinho gibi özel isimlerdi… Bugünler geldi ve Camp Nou’da idollerinin çıktığı sahada 91.553 kişiye performansını izletti Alexia. Seyirci rekoru kırıldı. Real Madrid’i 5–2 yendiler. Şampiyonlar Ligi yarı finaline çıktılar. İzledik. Şimdi futbol oynamak isteyen küçük kızların isterlerse Iniesta, Xavi’si; isterlerse Alexia’sı var. Megan’ı, Lieke’si, Lucy’si, Alex’i…

“Ben küçükken taraftar otobüsüyle Camp Nou’ya maç izlemeye giderdim. Şimdi kız/erkek çocuklar aynı otobüsle Johan Cruyff Arena’ya bizim maçlarımızı izlemeye geliyorlar. Belki içlerinden bazıları bir gün bu statta oynuyor olacaklar ve ben de o günler geldiğinde taraftar otobüsüyle onların maçlarını izlemeye geleceğim.”

Döngüye bakar mısınız? Harika değil mi? Ve henüz tamamlanmadı.

“İnsanoğlunun o tabii hali bir türlü geri gelmiyor. O tatlı deniz, o balkonlar, o yelken, o güneşler içinde kumluk.” Adada sürdüğü yaşantısını edebiyata adamış Sait Faik işte böyle bir yaşantıyı, bu yaşantıya ait en doğal harmonisinde karakterini çizdiği bir insanı çağırıyor; özlemle. Hayata bir adada başlayan o kişi için zamanın harmonisine kapılmak bir yaşam biçimi olabilir.

Yaşamda ise zamanlama her şeydir; hayat çok nadiren zaman akışında yerli yerindeymiş hissini verir. Zaman döngüsü muazzam şekilde kırılmalı, nice yollar bir an için kesişmelidir; önünüze böyle bir his çıktığında ise ona sıkı sıkıya sarılmak gerekir.

Peki bu hisle karşılaştığınızda onu tanıyabilecek misiniz? Zamanlamanın doğru olup olmadığını anlayabilmek, onun oluşması kadar zor çünkü. Herkes için aynı akmakta olan zamanı, sizin bir anlığına durdurabilmeniz gerekir.

En sevdiğimiz spor futbolda bunun bir karşılığı var; ‘La Pausa’.

İspanyolca dili, sahada çevresinde hareket halinde olan tüm oyuncuları yaşamda karşılaşacağı tüm ihtimallermişcesine görüp, topa dokunuşu o en eşsiz anda yapabilenlerin bu az rastlanır yeteneğini ‘La Pausa’ ile tanımlıyor. Bazı iklimlerde sık kullanılıyor ama kimilerinde üzerine nadiren sohbet ediliyor.

Atlantik Okyanusu’nda, Fas’ın hemen batısında yer alan; aslında Afrika kıtasına yakın olmasına rağmen Avrupa’ya ait olmuş bir bölgeye yola çıkıyoruz. Bir adaya.

İspanyollar, Portekizliler dünyaya bugünkü halini verecek kolonileştirme için yüzyıllar önce birbiriyle yarışıp, Gran Canaria’ya yelken açmadan ve oranın gerçek sahiplerini yok etmeden önce güzeller güzeli başlangıç noktamıza ismini, oraların yerlileri vermiş; Arguineguín. Guençelerin dilinde ‘Sessiz Su’ anlamına gelen bu yere böylesine derin bakmaya beni iten, hayata gözlerini bu adada açan ve sessiz su betimlemesiyle çokça benzeşen karakteriyle David Silva oldu.

Futbol ile geçirdiği olağanüstü kariyerine goller, asistler, birbirinden değerli kupalar sığdırmış ama bu başlıklardaki sayıların çok ötesine geçmiş David Silva’yı, ‘La Pausa’daki başarısına rağmen anların oyuncusu olarak değerlendirmek çok yanlış olur, eğer o anların eşsizliğini açıklamaya yeltenmezsek.

Futbol sporunu benimsemiş Arguineguin’de doğan Juan Carlos Valerón, David Silva’nın idolüydü. David, bir dönem babası Fernando ile de futbol oynamış, kendisinden 11 yaş büyük bu adalı futbolcunun başarılarını izleyerek topla buluştu. Valeron, yıllar sonra Eibar’da izleyeceği bu futbolcuyu hemen babasına benzetecekti; “Biraz sakin, biraz içine kapanık ama sahaya çıktığında sorumluluk alabilen bir karakter.”

Küçük yaşta, kendisinden yaşça büyüklere ya da fiziksel olarak daha kuvvetlilere karşı oynamaya başlaması aynı Valerón’un oyun stilindeki gibi David’in kendisi için sahada bir defans mekanizması yaratmasını sağladı, bu mekanizma yeteneğiyle birleşerek onun futbol kimliğini oluşturmuştu. Dar alanlarda topla kurduğu bağ onun atmosferi oldu, o havanın içindeki canlılığı o gezegende yaşamayan birinin anlaması pek mümkün değildi. Real Madrid ile antrenman yapmak için babasıyla uçağa bindi. Futbolcu yetiştiren bu adanın yeni yeteneği ilgi çekmişti. Fakat henüz yaşı çok küçüktü ve hikayenin bu kısmı için çok erkendi, Madrid patronu del Bosque ile anlaşıp, gelecek sene dönmek üzere güneşler içindeki kuma geri döndüler. İki sene sonra ise ise adres değişti. 14 yaşındaki David’in önünde Mestella yazılı dev bir stat duruyordu. Az nüfuslu ufak bir yerde, ailesiyle iç içe büyüyen bu genç adam için profesyonel futbolcu olma hayali, uçakla iki saati bulan bir mesafeyle bu bağlardan uzaklaşmanın yarattığı ağır hissi bastıramıyordu. Neyse ki bir sene sonra hem hayal hem sımsıkı bağlar kazandı, annesi David’in yanında olmak için işini bıraktı ve Valencia’ya taşındı. 14’ünde 17–18 yaş grubuyla çalışmaya başladı David, akademiye eşlik eden bir milli takım hikayesi de açılmıştı. Zaman antrenmanlarla geçti… Finlandiya’da düzenlenen U17 Dünya Şampiyonasında sakatlığı sebebiyle oynamayan David Silva, 2–0 giden Kore maçında ısınmadan oyuna girdi ve sekiz dakika içinde attığı üç golle henüz onu tanımayan herkesi şaşkına çevirdi. Böylece artık sahnedeydi.

Mekan değiştirmeye ufak yaşta alışan David’in Bask bölgesine attığı adımsa kariyeri açısından bir kırılma yaratacaktı. Öyle bir adım ki teknik bir oyuncunun Eibar formasıyla fiziksel yapıya ve güce dayalı futbolun oynandığı ligde ayakta kalabilmesi için yanına başka özellikler eklemesi gerekecekti. Fiziksel mücadelesiyle öne çıkan oyuncularla mücadele etmeye alışmış Eibar için de böyle bir yeteneğin takıma gelişi hayli enteresandı. Takımın teknik direktörü Jose Luis Mendilibar, doğru bilinen bazı yanlışları kısa sürede düzeltti. Ona göre David, o klasik ‘yetenekli ama defans yapmayan, geri koşmayı sevmeyen’ oyunculardan değildi; koşmayı da seviyordu, ikili mücadeleye girmeyi de. David, Segundo Division’daki sert mücadeleye boyun eğmedi ve kiralık geçirdiği o sezon, oyununu; yani bir anlamda kariyerini etkiledi. Valencia scout’ı Jose Jiménez’e göre David ‘güzel oyunun rekabetçi futbolla kıyasını’ orada oynarken anladı. Umulmadık şekilde neredeyse Primera Division’a çıkıyorlardı, genç oyuncu parladı. David her şeyin değişebileceği o birinci lige çok yaklaşmıştı, olmadı. Yine de…

Zaman döngüsünde Eibar çok doğru bir ana yerleşmişti. İlerleyen bölümlerde bir referans için bu günleri yeniden hatırlayacağız.

Ama şimdi Vigo ile devam edelim. Kiralık olarak geçirdiği ikinci sezonda bu defa festivalde hali hazırda ona büyük sahne verilmişti. David, futbolun bu daha akışkan ve hızlı oynandığı seviyesine kendini daha yakın hissetti. Valencia teknik ekibi ise, Celta Vigo maçlarını sezon sonunda oyuncusunu geri çağıracağını bilerek izledi.

Yetiştirdiği oyuncusu evden uzakta edindiği tecrübelerle daha olgun biri olarak yuvaya döndüğünde, daha sezon öncesi antrenmanlar esnasında sergiledikleriyle bile David, teknik direktörü Quique’nin geçen sezon onu kiraya yolladıkları için hayıflanmasına sebep oldu. Fakat bu hayıflanmaya aslında hiç gerek yoktu. Zamanlamanın futboldaki büyüleyici hissini anlatan ‘La Pausa’daki gibi…

… Yeterince ileri görüşlü ve iyiyseniz, bazen o iyi görünen pozisyon için topu ayaktan çıkarmak yerine, mükemmel olan uğruna ‘bir kısa an’ durmak gerektiğini bilirsiniz. Durmak ve saliseler içinde oyunu okumak. Her şeyin çok daha iyi bir şekilde dizileceği o yeni ve daha iyi opsiyonu yaratabilmek. Bu, en iyi oyunculara ait bir yetenektir.

Bazen topa sahip olan o en iyi oyuncu bir hareketiyle rakip defansı üzerine çeker, bu arada takım arkadaşları çok daha iyi pozisyon alacaktır… topla oynayan adam yeteneklerine güveniyordur, üstüne gelen oyuncudan birebirde sıyrılacağından emindir; saha görüşüne güveniyordur, ne zaman hızlanacağını ne zaman yavaşlayacağını bilir; analitik zekası ve oyun bilgisine güveniyordur, yaratabileceği sayısız opsiyon o anda zihninde belirir.

David Silva Valencia için pası, kariyerinden en doğru zamanda aldı. Zaten ‘La Pausa’da topu verecek oyuncu kadar, onu alacak oyuncuların da bu büyüleyici duraksamadan çakıyor olması gerekir. Doğru zamanda doğru yerde olup, mükemmelin yaratılmasına izin vermek için.

David, beklentileri karşılamaya hazır hale gelmişti. Yanına bir de milli forma eklendi.

1995’te babasının, dokuz yaşındayken İspanya forması giymiş oğlunu kameraya kaydederken sarf ettiği sözlerini, bugün oğlunun o formayla geçirdiği 12 senenin ve hem ülke hem spor tarihine geçmiş o en şaşalı kupaların ardından duymak kalbe dokunuyor;

“O İspanya Milli Takımı’nda oynayacak. Benim oğlum ailesine güzel bir ev alacak…”

Hepimiz hatırlıyoruz ki İspanya, hasretini uzun yıllar çektiği o mücevhere yeniden uzandığında, bu başarı bir jenerasyonun omuzlarında yükseldi. David Silva onlardan biri, en kıymetlilerindendi. 2008 Avrupa Şampiyonası, 2010 Dünya Kupası, 2012 Avrupa Şampiyonası… Su gibi aktı.

“David Silva oyunun karar vereni. Sahada ipleri elinde tutan. Milli takıma o farklı opsiyonları sunan kişiydi.” Dünyanın gelmiş geçmiş en iyi futbolcularından biri olan Andres Iniesta, İspanya’nın mücevher kutusunu doldurdukları o eşsiz dönemi birlikte geçirdiği takım arkadaşı için böyle söyledi.

Real Madrid, Barcelona.. Real Madrid, Barcelona.. derken… Bir Avrupa, bir Dünya altını ve gözde futboluyla David Silva yeteneklerini bir başka adaya taşımaya karar verdi. Premier League’e geldi ve yeniden şüpheci yorumlarla karşı karşıya kaldı. Ligin yapısına uygun görülmeyen Silva’nın bu büyük adaya adapte olamayacağı sanıldı. Ama öyle olmadı. Stiliyle lige zaten çok yakıştı. Üstelik dahası vardı. Eibar’da ikili mücadelelerden kaçınmayarak herkesi şaşırtan bu oyuncu, ManCity’de geçirdiği 10 senede de bu konuda hayli takdir kazanacaktı. The Athletic’te Sam Lee’nin Silva’ya dair kaleme aldığı o yazıda bahsedilen Joe Hart’ın anısına göre; 10 asistli bol pozisyonlu muazzam oynadığı bir maç sonrasında bile David’in soyunma odasında gururla bahsettiği şey girdiği ikili mücadeleler olurmuş. Şimdi, bir referans için döneceğimize söz verdiğimiz yere geldik. City’de birlikte başardıklarıyla futbolu başka seviyeye çıkardığı hocası Pep Guardiola, David’ten bahsediyor;

“Barcelona’dayken de bu çocuğu almak isterdim, sonunda benim takımıma geldi, çok güzeldi. Onun için, Gran Canarialı, güneşe alışkın, soğuk ülkede yapamaz dendi… Futbolda böyle bir stereotipileştirmeden doğru fikirler çıkaramazsınız.

Mendilibar’ın yıllar önce David’i anlatmak için kullandığı o ‘bastard’ tanımlaması ona tam oturuyor; David sahada öyle. Futbolu sokakta öğrendiği her halinden belli. Sahada rakibine, ‘buranın tek bir kazananı olacak’ diyor.”

Bu sözler teknik kapasitesi son derece yüksek, zekası ile parlayan başrol oyuncumuzun fizikselliğiyle ön planda rakiplerine karşı da neden hiç zorlanmadığını sanki özetliyor.

17 Ekim 2010’da City formasıyla attığı ilk gol orada geçirdiği 10 senedeki şahane gollerine rağmen onun için en değerlisi olarak kaldı. Blackpool karşısındaki o golüyle oyunu için güven kazandığını söyledi. Kendi stilini, oynadığı sporun sahibi olan bu adanın liginde gösterme zamanı o golle gelmişti. Güzel oyununu ve rekabetçi karakterini, bir arada.

ManCity’de geçirdiği sürede, üç menajer değişti. İlki, David Silva’yla iyi bir telefon diyaloğu olanı. Birkaç haftada bir kaldırdığı ahize ile, City’e en efsane oyuncularından birini kazandıran Roberto Mancini. Teşekkürlerin en büyüğü de ona.

2010. Kolarov, Silva, Toure, Boateng. Tribünde yepyeni gök mavi formalarıyla o dörtlü ve arkalarında onları takımına ısrarla çağırmaktan gurur duyduğu yüzünden okunan Mancini. Bu kareyi hatırlarsınız… City dönüşümü aslında tam da o günlerde başlamıştı.

City kapısından girer girmez verdiği röportajda David Silva elinde yanından asla ayırmadığı Dünya Kupası madalyasıyla poz vermişti. Fakat bu 10 yılda kazandığı şeylerin sayısı o kadar fazla ki kariyerine sığdırdığı tüm başarılara ait bu maddeleri artık David’in yerine annesi saklıyor.

ManCity’nin kulubün sembollerinden biri haline gelen bu efsane oyuncusu için hazırladığı belgeselde çocukluk öğretmeni şöyle söyler; “Burada, Arguineguín’de bir şey var; buranın insanı buradan ayrılmakta çok zorlanır. Ama David bunu başardı.”

Tatlı denizli, balkonlu, yelkenli, güneşli kumlarla bezenmiş bir adadan, gri ve yağmurlu binalarla dolu bir diğer adaya… Adalı karakteri belki de onun Manchester’ı 10 sene evi yapan şey oluyor.

Arjantinli futbol insanı Angel Cappa’nın dediği gibi; “La Pausa’nın olduğu futbol hızlıdır; onun olmadığı oyun yavaştır çünkü kaostur.”

ManCity’nin senelerce bizlere izlettiği şeyin kaos olmadığı çok açık. Zaman zaman Silva ile o duraksamalar maçı anlamlandırdı. Özellikle Pep ile Silva’nın geçirdiği olgunluk döneminde iyi giden şeyleri açıklayacak bir röportaj döngüsü yaşandı. Mahrez’e bir oyuncudan bir şey alabilecek olsa bu ne olurdu diye soruldu; Mahrez de ‘Kesinlikle David’ten alırdım’ dedi. “O, bir şeyleri olmadan önce görebilme konusunda en iyisi.”

David ise başka bir zamanda başka bir röportajda, Pep Guardiola’yı olacakları önceden bilebilme konusundaki başarısıyla uzun uzun övdü.

Yani anlaşılan o ki bu iki öngörülü insan, ‘La Pausa’ teriminin kaşifi Ricardo Bochini’nin bahsettiği o olağanüstü futbol zekası, hızlı hesaplama becerisi, analitik bakabilme yeteneği, etrafta olanları görselleştirme ve dolayısıyla olacakları tahmin edebilme konusunda oldukça iyi. O yüzden de onlar birlikteyken her şey çok iyi gitti. Zaman saliselerle durduğunda, İspanya’ya ait olsa da birbirinden 2197 kilometre uzaklıkta olan ve yüzleri başka kıtaya bakan iki farklı yerde doğan bu adamlar, İspanyolların havasını sahada estirdi. Hayat zaman akışında yerli yerinde hissini verdi.

Oğlu Mateo’nun erken doğduğu ve yaşam mücadelesi verdiği sezon da konuşulmaya değer.

Manchester — Valencia arasında 2.5 saat süren o seyahat defalarca tekrarlandı. David Silva’nın City’de geçirdiği 10 yıldaki en iyi sezonu tartışmaya açık bir konu olsa da, hayatın en gerçek yüzüyle karşılaştığı o sezonda başardıkları o seneyi özel kılıyor. Tüm takım Mateo’nun mücadelesi için kenetlenirken, David’in muazzam performansı da 100 puanlı tarihe geçen şampiyonluğun kilit noktalarından oluyor. Pep Guardiola soyunma odasında takım konuşmasında “Bugün oraya çıkın, David ve Jessica için oynayın; onlar acı çekiyor, siz sahada onlar için bu oyundan keyif alın.” diye bağırıyor. Kevin de Bruyne, Aralık’taki bu Spurs maçında attığı golden sonra eliyle 21 yaparak David’in forma numarasını işaret ediyor, başarıyı takım arkadaşına adıyor. Haliyle o sezon kazanılan kupa başka bir kupa oluyor.

Bireysel ödüllerinin az sayıda olması David Silva için önemli olmamış. O buraya veda ederken, “İyi adam olarak hatırlanmak istediğini’ söyledi, “Her hafta maçlarımı izlemekten keyif alan insanlar bana yeter.”

Oyunda ritmi belirleyen, ona yön veren, farklı pozisyonlarda sergilediği iyi performansla oyunu çeşitlendiren, zaman zaman o büyüleyici duraksamalarıyla tahmin edilemez pozisyonları hazırlayan, oyunla akabileceğini bilen bir ‘sessiz su’ :)

Daha sayılacak birçok özelliğiyle David Silva ödüller yerine herkesin sevgisini kazandı. Pep’e göre; “David, takım arkadaşlarının, antrenörlerinin, rakiplerinin, karşı karşıya geldiği herkesin saygısını kazandı. Bir profesyonelin en büyük hayali bu sporun içindeki insanların saygısını kazanmak; tanımadığınız insanların ne düşündüğü önemli değil. Bazı oyuncular dışarıda büyük saygı görür ama soyunma odasında hiçbiri yoktur. David bunun tam tersi ve bu onun sahip olabileceği en büyük miras. ManCity tarihinin en büyük oyuncularından biri…”

Gary Neville’a göre ‘City’nin dünya standartlarındaki ilk futbolcusu’; Shearer’a göre ‘onu izlemiş birinin ona hak ettiği değeri vermemesi mümkün değil; Silva’yı izleyip onun yeteneklerini ve City’ye kazandırdıklarını görmemek imkansız.’

Daha anlatılacak çok şey var, ya da kupa sayıları buraya yazılabilir ama daha fazla uzatmaya ihtiyacımız yok. Hep birlikte izledik, oyunu ve kaldırılan kupaların seremonilerini.

‘La Pausa’ ile zaman bir an için durduğunda ve yeniden başladığında bunu yapan oyuncuyla birlikte sanki her şey aslında çok daha hızlı gibidir, onunla oyunun tonunu okuma şansımız olur ve artık herkes sanki sahada olabileceği en doğru yerdedir; öyle ki o takımın oyuncuları her yerdelermiş hissini verir. City taraftarı, Gök mavili formasıyla onlara harika şeyler yaşatan, ‘El Mago’ yani sihirbaz lakaplı oyuncusuna bir tezahürat yazmıştı;

“Sen her yerdesin ama aynı zamanda hiçbir yerdesin,

Senin olduğun yer burası!”

Ç.

Denk gelmesi zor şekilde, ‘La Pausa’ya aynı yerden ve aynı heyecanla bakabildiğimiz için, hayatımın zaman akışında bir anlığına da olsa bana her şey yerli yerindeymiş gibi hissettiren Doruk Keskin’e teşekkürlerimle…

• David Silva: Made in Gran Canaria
• Ricardo Bochini's long wait to become Argentina's legend of la pausa | Jonathan Wilson
• La Pausa - Tactical Analysis
• Xavi Hernandez - The master of La Pausa
• The genius of David Silva
• David Silva: A Quiet Genius at Odds with a World Where Paul Pogba Is King
• David Silva: the modest magician at odds with a grandiose world
• FIFA U-17 World Championship 2003 - News - Supersub Silva hits three as Korea bow out - FIFA.com
• Kanarya Adaları Yerlileri Kuzey Afrikalıların Soyundan Geliyor | Arkeofili
• HISTORY - The Guanche people - Tenerife

https://es.wikipedia.org/wiki/Guanche_(Tenerife)

Bir şekilde, çok sevdiğimiz spor futbol yeniden bir kırılmanın içinde buldu kendini. Paranın ana faktör oluşunu kabullenip keyfine bakanlar, paranın ana faktör oluşunu kabullenen fakat bunu problem edenlere karşı, zirvede yaşananların karanlık gölgesi altında, futbol adına tartışıyor; en azından tartışmaya çalışıyor. Zirvede ise bir tartışma söz konusu değil. Yön çizilmiş durumda. Kendi yarattıkları düzenin hesaplarında yarattığı zararı azaltmak için geride bırakacaklarının tamamen yok olacağı bir yere doğru. Sahne arkasındaki büyüklerin çok değişkenli bu denklemini, bu sporun seveni olarak değerlendirmek pek kolay değil. Güven ortamının her geçen gün zedenlendiği, dönen paralar arasındaki farkın giderek açıldığı son yıllarda, oyunda yitirilen çok şey olmuştu. Şimdi ise bu ileri doğru olduğu sunulan adımla 12 büyük çıkıp, her şeyin daha iyi olacağını iddia etti. Ancak günü kurtarmak ve şovu büyütmek adına atılmış ya da atılmaya çalışılan bu adımlar, tabiri caizse ‘müdafi’ için dahi çok büyük bir tehlike barındırıyor.

Bu tehlike, bir başka Mason Mount’un yetişememesi ihtimali.

İngilizlerin yeniden altın bir jenerasyon yakaladığına inandığı o grubun kıymetli hazinelerinden olan Mason Mount, futbolla gerçekten de çok küçük yaşlarda tanıştı. Kendisini bildi bileli futbol ekseninde dolandığını söyleyen Mason, babasının lokal takımla başarılar kazanmış eski bir futbolcu ve antrenör olması sebebiyle topa erkenden sahip olabildi. Yıllar sonra bugünkü seviyesine ulaşıp, herkes onun başlangıç noktasını merak ettiğinde ise Mason Mount, bu oyuna babası ve Portsmouth’taki o futbol kültürü sayesinde aşık olduğunu anlatacaktı. Portsmouth sokaklarında ufacıkken arkadaşlarıyla oynadığı o çok sevdiği topu, paralelinde sahalara taşıdığında henüz beş yaşındaydı. Babası onu Fareham’daki Soccer City’ye olması gerekenden bir yaş erken götürmüştü. Bu kapalı, suni çimli salonda Cumartesi antrenmanlarına başlayan Mason’ın en büyük aşkı futbol artık bir düzene oturmaya başlamıştı. Kısa bir süre sonra, bir başka aileyle beraber çocuklarını açık havada oynatma imkanı yakaladılar ve eski Portsmouth defansı John McLaughlin’in antrenörü olduğu Boarhunt Rovers’a geçtiler. Artık yağmurlu havada, gerçek çimde topun peşinde koşma vakti gelmişti. O dönemde Gosport’ta bir turnuvada, Chelsea’nin yetenek avcısı olarak çalışan Rob Winzar, altı yaşındaki Mason’ı sormak için babasını yakaladı. Fakat baba Mount, oğlunun yeşil sahalarda çıktığı ilk maçtan bu tür yarışmacı bir serüvene geçmesini istemedi; şimdilik onun tek isteği oğlunun bu spordan keyif almasını sağlayabilmekti; oynayabilmesini. Üstelik her Cuma oğlunu Chelsea’nin Cobham’daki oyuncu geliştirme merkezine götürmek kolay olmayacaktı. Rob ise ‘umarım fikrini değiştirirsin’ diyerek telefon numarasıyla Tony Mount’ı yalnız bırakarak uzaklaştı. Yaklaşık iki ay sonra Rob, Boarhunt takımını bir festival maçı için davet etti, böylelikle tüm minik oyuncuları izleyebileceklerdi. Maçtan sonra Mace koşarak babasına geldi; “Beni Cuma günü için çağırıyorlar n’olur gidebilir miyim?”

Her şey böyle başladı. Kısa bir süre içinde küçük Mace, Pazartesileri Pompey, Cumaları Chelsea, Cumartesileri United Services ile antrenman yapıyor ve Pazarları da Portsmouth Çocuklar Ligi’nde oynuyordu. Sekiz yaşına geldiğinde ise artık akademi kapıları ona açılmıştı ama ortada bir soru vardı; Chelsea mi yoksa ailece taraftarı oldukları Portsmouth mu? Chelsea’nin teklifi antrenmanlardaki kalite ve birlikte oynayacağı oyuncuların seviyesi sebebiyle öne çıkıyordu. Kararı etkileyen ilk şey tesisler olmamıştı çünkü Pompey’in de küçük yeteneklere gelişmeleri için sağladığı sahaları vardı. Ufacık yaşına rağmen doğru bir hamleyle ailesi Mace’in de fikrini aldı; o da Chelsea’yi seçmişti. Hikayenin girişi böylelikle tamamlandı.

Hikayelerin yazılabilmesi için girişlere ihtiyaç var. Bu hikaye, futbol oynamak için imkanlara sahip olabilmekle başlıyor. Toplar; kapalı salonlar, suni çimler; açık sahalar, yemyeşil zeminler; tesisler… Lokal takımlar, lokal olmasına rağmen güçlü yapılar, yetiştirmeye hatta sadece bu oyunu oynatabilmeye bile büyük önem verenler… Talebi oluşturacak; tutkuyu sürdürmeyi, yeni çocukların çıkabilmesini sağlayacak bir arz. Maddi gücün doğru dağılımı. Hepsi bir araya gelince, muazzam bir yeteneğin hikayesi başlayabiliyor. Futbolda hikayeler ancak ve ancak böyle başlayabiliyor.

Yetiştiği yerden imkanları, babasından futbol sevgisini, boksör dedesinden savaşçı kimliğini kazanan Mason Mount; kız kardeşini evde hedef tahtası olarak kullandığı haylaz futbolcu günlerini, okul döneminde arkadaşlarıyla tek bir partiye bile katılmadan geçirdiği düzenli sporcu hayatıyla sürdürdü. 15 yaşına geldiğinde ailesinden ilk kez ayrıldı ve Londra’ya ona destek olacak bir ailenin yanına taşındı. İşler ciddiye binmeye başlamıştı. Akademideyken, babasının altın öğüdünde söylediği gibi her antrenmanına sonuncusu olacakmış gibi özen gösterdi. Chelsea’de top toplayıcı rolüyle, takımın yıldız oyuncularıyla tanıştı. Jose Mourinho ile diyalog kurma fırsatını yakaladı. En üst seviyenin havasını soluyordu. 16 yaşına geldiğinde daha uzak bir durakta inmesi gerekecekti; Hollanda. Vitesse’ye ilk gittiğinde forma şansı bulamadı. İlk kez kiralanmıştı, hocası ona güvenmiyordu. Mason’ın annesine göre, oğlunun verdiği en zor sınav buydu. Devam etti. Aradığı şansı buldu.

Kendi sözleriyle, bir Chelsea genci ve orta saha oyuncusu olarak örnek aldığı Lampard’la yolculuğu başladı. Lampard’ın Derby County’ye götürdüğü Mason Mount, o sezonla beraber artık hikayesinin gelişme sürecine adım atmıştı… “Derby sezonuyla yetişkinliğe adım attım. Yüksek baskı altında oynamayı öğrendim.”

Lampard’la birlikte yeniden yuvaya döndüklerinde ise, akademinin meyvesini verdiği herkes tarafından görülmeye başlandı. Fakat futbolun bu pahalı yıldızlar döneminde İngiltereye gelen yabancı oyuncular ışıldarken, zaman zaman içeride yetişen yıldızlar o sahne ışıklarının aydınlattığı alana çok yakın olduklarından sanki gölgede kalıyorlar. Fazla şans bulduğu önermesiyle Lampard’ın oğlu ilan edilen Mason Mount, kulübün transfer yasağının stresini kendisi için faydaya dönüştürebildi. 2019–20 sezonu Chelsea tarihine de gençlerin gerçekten şans bulduğu bir sezon olarak geçmiş oldu. Duvar yıkıldıktan sonra yeniden dışarı açılıp, arzu ettiği Timo Werner, Kai Havertz, Hakim Ziyech gibi isimleri kadrosuna katabilen Chelsea’de, akademinin ürünü Mason Mount yine en önemli isimlerden biri olarak kaldı. Atılan tweetlerde transferler beklenenden uzak kalıyordu, Mace ise pek dalgalanmadı. Fakat yine tweetlerde, bazı maçların ardından bu durum Lampard’la ilişkisine bağlanıyordu. Eleştirileri üstüne toplarken milli takım patronundan destek geldi, Mace bu sefer de Southgate’in oğlu ilan edildi :)

O ise kendi yolunu başka türlü inşa etmişti. “Benim için başarılı olmak çok çalışmak demek. Yetenekli futbolcu çok fazla, seni farklı kılacak şey yeteneğin yanına çok çalışmayı eklemek. O zaman üst seviyede kalıcı olabilirsin.” Görüşü bu yönde olan Mount için iki ayağını da kullanabiliyor olması, dolayısıyla sadece yetenekle açıklanamaz. Zaten 13–14 yaşındayken babasının eğitimiyle bir ayağında kırmızı, diğerinde sarı çorapla yaptığı, bağırarak söylenen o çorap rengi direktiflerine göre kullanacağı ayağını seçmek zorunda olduğu o antrenman seti… O set, golleri sonrası genç oyuncunun yolunu nasıl çizdiğini merak eden bizlerin sohbet konusu oldu..

Lampard’ın yollanması sonrası sezon hayalleri hala yaşayan Chelsea’de takımın yeni hocası Tuchel’in o ilk dizilişinde kendine yer bulamayan genç oyuncu merakla beklenen Chelsea gündemini oluşturmuştu. Ama o gündem hiç de uzun sürmedi…

‘Size Mason’ın limiti ne, bunu asla söyleyemem. Üstelik her an Chelsea için %100’üyle oynuyor. Bu büyük gelişim için gereken şey. O benimle olduğu için çok çok mutluyum. Onu ileri itmeyi, ona yol göstermeyi hiç bırakmayacağım, ona güvenmekten hiç vazgeçmeyeceğim.”

Hep birlikte izlediğimiz üzere, Tuchel ile girilen etkileyici seride Mount onun parlak isimlerinden oldu. Genç oyuncu ne tesadüftür ki Alman Hocanın da gözdesi.

Mason Mount, Lampard’ın, Southgate’in, Tuchel’in oğlu olmadığını, her şeyiyle sadece bu oyuna ait olduğunu gösteriyor. Henüz 23 yaşına bile girmedi.

Önünde milli takım ve kulüplerde etkileyici bir kariyeri olacağına yürekten inandığımız Mason Mount’ın hikayesinden bazı anları aktardım. Özellikle hikayesinin nasıl başladığı üzerinde durarak… Hikayenin yazılabilmesini sağlayan zeminin ülkeye ait bir futbol kültürü olduğunu hatırlatarak…

O sebeple şimdi, kendi kariyerini benzer bir zeminde inşa edebilmiş farklı dönemin akademi hazinesi Gary Neville’in dünyanın en büyük sporu olduğunu düşündüğü futbolun geleceğine dair tedirginliğine elbette ki kulak vermeli. Pazar akşamı manifestosundan bir kesit alalım;

“Bu ülkede, bu kulüplerle yaşamış, onlara gönül vermiş tüm taraftarlardan gelen 100 yılı aşkın bir süreye dayanan tarih var ve o taraftarların korunmaya ihtiyacı var… Sadece birbirleriyle oynayacak 14 takımlı Premier League’i arkanızda bırakmışken, nasıl olur da buraya gelip Süper Lig’i izlemeyi düşünebilirsiniz ki? Championship kulüpleri ölür, EFL League One ve Two takımları ölür, ulusal liginiz… Uğruna 150 yıldan uzun zamandır mücadele ettiğiniz piramit sistemi… Hepsi mahvolur, altı kulüp yüzünden. Böyle bir şey asla olmayacak!”

Neville’ın bir yorumcu olarak bu söylediklerinin çok büyük bir değeri var, bu değeri küçücükken adım atabildiği o sahalar sayesinde yarattı. Bugünün ‘yetenek’leri; Rashford, Henderson, Bellerin, Sterling ve daha birçokları, saha dışında söyleyebildiklerini milyonlarca insana ulaştırabilecek bir ortama sahip. O sözler ki sahada yeni yetenekleri izlememizi sağlayacak. İnci değerinde ama neyse ki bu seferlik ulaşması inci kadar zor olmadı.

Mason Mount’ların yetişmeye devam etmesi için bu oyuna ihtiyaç var; kazananı, kaybedeniyle. Gezegendeki tüm dönüşüme rağmen, sporun spor kalabilmesine, en azından bunun için mücadele etmeye. İhtiyaç var.

Oynamaya ve üzerine tartışmaya…

20.yüzyıl edebiyatının en önemli isimlerinden Arjantinli yazar Jorge Luis Borges, ‘Alçaklığın Evrensel Tarihi’ kitabının kapağının ardındaki ilk sayfada kitabını adadığı kişiye şöyle der; “Ayrıca her nasılsa yitirmediğim özümü, söz tacirliği yapmayan, düşlerle uğraşmayan ve zamanın, sevincin ve bahtsızlıkların uğramadığı yüreğimin cevherini ona sunuyorum.”

Borges bu satırlarda, sanki şimdi konu edeceğimiz vatandaşı Marcelo Bielsa’dan bahsediyor gibidir. ‘El Loco’ lakabı takılan, yani bir deli olduğu düşünülen, fevri tavırlarıyla yeni dünya insanına sıra dışı görünen Bielsa, aslında sadece ‘özünü yitirmemiş yani dürüstlüğünü kaybetmemiş, başarıya söz tacirliğiyle değil verilerle ulaşmaya çalışmış; düşlerin yerine çok antrenman yapmanın büyüsüne kapılmış ve yüreğinin cevherini Borges’ten farklı olarak futbola sunmuş’ biridir.

Borges’in Latin Amerikalı yazarlarla birlikte, sanatta ‘büyülü gerçekçilik’ akımının öncülerinden olması gibi, Arjantinli Bielsa da yeşil sahalarda, gerçek ve fantastik olanı; alışılmış olanla alışılmamış olanı muazzam bir kurgu içerisinde bir araya getirir. Gerçek ve fantastik BIELSISTA’da en özel haliyle birleşir. Aşırı çalışma sonucunda alabilecekleriniz ve amatör ruhun doğurabilecekleri. Oldukça çelişkili görünen bu ikilinin büyülü gerçekliği. Futbolun en muazzam teknik adamlarından Guardiola’nın ‘dünyanın en iyi antrenörü’ olarak nitelendirdiği, her fırsatta hayranlığını dile getirdiği Bielsa ile dünyanın en iyi liginde karşı karşıya gelmesi bile futbol tutkunları için fantastik bir kurgu. Arjantin’de, büyük yazar Jorge Luis Borges kadar yazar ve şairlere destek olmuş kimse yoktur denir. Tıpkı Bielsa gibi. İşte, Pep bunların en şaşalısı. Liste Simeone, Martino, Pochettino ile sürüp gidiyor…

3–3–1–3 / El Loco / Bielsista dendiğinde anında aklımıza gelen Bielsa, futbola olan delice tutkusu ve sahada gerçekleştirdikleriyle uzun yıllardır dünya futbolunun en etkileyici teknik adamlarını derinden etkilemiş, hatta onlara yön vermiş; birlikte çalıştığı oyuncuların kariyerlerinde başrol oynamış; hatta onların olacakları oyuncular olabilmelerini sağlamış bir ilham kaynağı.

Çok eskiye döneceğiz. Orta sınıf bir arabayla, eski usül yolculukla Arjantin’de bölge bölge gezip, kilometrelerce yol katederek ortaya çıkması güç yetenekleri aramaya çalışıyordu Bielsa, yeni çocukları futbol dünyasına kazandırmayı amaç edinmişti. 1985 yılında bir gün, yine yolları aşarak gecenin bir yarısı ulaştığı evdeki aileden çocuklarının bacaklarını göstermelerini istemişti. O bacakları gördükten sonra ise o çocuğun futbolcu olacağından emin olmuştu. Mauricio Pochettino’nun Newell’s Old Boys kariyeri 13 yaşında işte böyle başladı. Önce futbolcu oldu; şimdi üst seviye bir teknik adam. Hepsi Bielsa ile başladı.

Newell’s Old Boys ile Arjantin Ulusal Ligi’nde yaşadıkları şampiyonluk sezonun içerdikleri ve sahanın tutkusuyla bambaşka bir yankı uyandırdı.

Aradan yıllar yıllar geçti, çocukluğundan beri taraftarı olduğu, birlikte şampiyonluğa ulaştığı takımının Rosario’daki stadına onun adı verildi; pek kimse duymadı ama Bielsa da oyuncu eğitim merkezi olarak kullanılması için kulübe bir otel hediye etti.

Arjantin Milli Takımı ile yaptıkları eleştirilerin odağında kalsa da, örneğin 2002 Dünya Kupası’nın sahibi Brezilya’nın teknik direktörü Scolari, Bielsa ve Arjantin’in grup maçlarını izleyerek onların oyununu kopyaladıklarını, bu sayede kazandıklarını itiraf etmişti.

Şili Milli Takımı’nın başında ise oynadıkları oyunla ülkede en çok konuşulan isim olmuştu. Futbol ekseninde, Bielsa ve sahada yapmaya çalıştıkları analiz ediliyordu.

Bilbao ile fırtına gibi estiler. Bizler ise buna bayıldık, çıkan söylentilerdeki gibi Bilbao’dan Barcelona’ya gitmesin, gücün peşine düşmesin istedik.

Avrupa’nın birçok takımında görev alan Bielsa’nın oralarda uzun süre tutunamaması en büyük sorunu olarak görülüyor. Fakat, başarıya ulaşmak için olması gerekenler konusunda daha keskin olan insanlardansanız, fevri görünen bu futbol düşünürüne günümüzde kendinizi daha yakın dahi hissedebilirsiniz. Bu bir iletişim başarısızlığı mıdır? Belki… Ama nihayetinde, dürüstlük ve açıklık, tutulmayan sözlerin karşısında duran karakter özellikleridir.

Leeds United dönemi başlarken Bielsa kulüple görüşmeye Championship’e ait yüzlerce saatten oluşan video kasetlerin eseri dosya dosya analizlerle gelmişti, sahada liderlik etmeye aday olduğu kulübü ve oynadığı ligi, onu yönetenlerden çok daha iyi tanıyordu. Elbette herkes ikna oldu. Çalışma izni sorunu istisnai şekilde Tottenham menajeri eski öğrencisi Pochettino’nun tavsiye mektubu ile çözüldü. Başladılar; çıkmaya çok yakınken kaybettiler. Bielsa odasını topladı ve gitti. Ama ayrılmamıştı. Sonraki sezon hep birlikte yükseldiler, şimdi Premier League’de sahnedeler.

Takıma ilk geldiğinde oyuncularına, bir Leeds United taraftarının bir maç biletine kaç saat çalışarak sahip olabildiğini anlatarak, onlara tesislerin etrafında çöp toplatan Bielsa ile anlaşmak ilk günlerde zor görünmüş olmalı. Fakat bir kez o tempoya alıştıktan sonra, şimdi o oyuncular sahayı savunma- hücum arşınlıyor, hepsi oyunu çok yönlü oynayabiliyor; sahada kurabildikleri baskı, heyecanları, genç yaşın tutkusuyla Leeds United yine bir Bielsa takımı olarak parlıyor; izleyen herkese büyük keyif veriyor.

Jorge Luis Borges’e ailesi tarafından birçok lakap takılmıştı; Señor Borges olarak çağrılmaktan da hiç hoşlanmazdı. Sadece Borges. Biz de Bielsa’ya dahi ya da deli sıfatlarının takılmasından artık biraz sıkıldık. Onun da, kendisine Doktor Bielsa olarak seslenen bir gazeteciye dediği gibi, “Rica ediyorum beni böyle çağırmayın. Ben ne avukatım ne de doktorum; sadece bir antrenörüm.”

Seyircilerin yorumuna elbette açık olan futbolda Bielsa’nın etkisi seyirci ya da medyanın taktığı isimlerden ve sıfatlardan çok daha fazlası. Mağlup ayrıldığı hedef maçlar; yaklaşamadan kaybedilenler ya da son anda veda edilen kupalar, ‘madem o kadar büyük hoca, kaç kupası var ki?’ soruları… Ömrünün neredeyse tamamını sahada yapılabileceklere kafa yorarak geçirmiş bir emektar ve futbol düşünürü için sıfatlara ya da kupa sayılarına çok da ihtiyacımız yok. Bielsa’nın değeri, onun etkisini görebildiğimiz tüm maçlarla, ilham verdiği antrenörlerin başardıklarıyla, yolunu açtığı oyuncuların neler yaptığıyla ölçülebilir. Bunlara dair sayısız örnekle beraber bu Bielsa devrinin sonunda görünen o ki onun değerine sıfatlarla bir paha biçilemez. İşin güzelliği de şu; aslında böylesine değerlerin devri zaten hiçbir zaman kapanmış olmayacak. Futbolun yön verenleri, bu sporun tutkunları, yeni düşünürleri Bielsa’yı nesilden nesile aktaracak. Güney Amerika’daki Bielsa hayranlarının söylediği gibi, ‘El tiempo te dará la razón’ — ‘Zaman seni haklı çıkaracak’.