<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Cemil Durgan on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Cemil Durgan on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@cemildurgan?source=rss-95627d6c1823------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/2*3CavnGDSldzDpa5pa4pe3g.jpeg</url>
            <title>Stories by Cemil Durgan on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan?source=rss-95627d6c1823------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 07:54:47 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@cemildurgan/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Dünya Antalya’da Masaya Oturuyor: COP31’de Devletler Ne Taahhüt Edecek?]]></title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan/d%C3%BCnya-antalyada-masaya-oturuyor-cop31-de-devletler-ne-taahh%C3%BCt-edecek-10da9b58274b?source=rss-95627d6c1823------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/10da9b58274b</guid>
            <category><![CDATA[sustainability]]></category>
            <category><![CDATA[climate-change]]></category>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[türkiye]]></category>
            <category><![CDATA[carbon-markets]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Cemil Durgan]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 20:41:40 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-04T20:41:40.993Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*eNPmKxHW0LlxXa4Erge-xA.png" /></figure><p>Önümüzdeki hafta Antalya yalnızca Türkiye’nin turizm başkentlerinden biri olmayacak. <a href="https://unfccc.int/cop31">9–20 Kasım tarihleri arasında</a> dünyanın dört bir yanından devlet ve hükümet temsilcileri, müzakereciler, bilim insanları, şirketler ve sivil toplum kuruluşları COP31 için Türkiye’de buluşacak.</p><p>“Bir COP daha, birkaç iddialı konuşma ve bolca aile fotoğrafı” diye düşünebilirsiniz. Haksız da sayılmazsınız. İklim zirvelerinde verilen sözlerle sahada yapılanlar arasındaki mesafe uzun zamandır tartışılıyor.</p><p>Fakat COP31’in özellikle üzerinde durduğu bir kelime var: <strong>uygulama.</strong></p><p>Yani ülkelerden yalnızca yeni hedefler açıklamaları değil, daha önce verdikleri sözleri nasıl yerine getireceklerini de göstermeleri bekleniyor. <a href="https://cop31.tr/programme-overview">Resmî konferans programı</a> da temiz enerjiden iklim finansmanına, karbon piyasalarından sanayi ve teknolojiye kadar bu uygulama gündemini öne çıkarıyor.</p><h3>Masada hangi konular var?</h3><p>İlk önemli başlık, ülkelerin 2030 sonrası iklim hedefleri olacak.</p><p>Paris Anlaşması’na taraf ülkeler, “ulusal katkı beyanı” veya kısaca NDC adı verilen planlarla ne kadar emisyon azaltacaklarını ve bunu hangi politikalarla gerçekleştireceklerini açıklıyor. <a href="https://cop31.tr/letter-detail/third-letter-from-the-cop31-president-designate-to-parties">COP31 Başkanlığı</a>, yeni hedeflerini henüz sunmayan ülkeleri daha iddialı ve şeffaf planlar açıklamaya çağırıyor.</p><p>Burada yalnızca bir yüzde ilan etmek yeterli değil.</p><p>Bir ülke emisyonlarını azaltacağını söylüyorsa bunun enerji, sanayi, ulaştırma, tarım ve şehirleşme politikalarında bir karşılığı olması gerekiyor. Kömür santrallerinin geleceğinden elektrik şebekelerine, sanayinin dönüşümünden elektrikli ulaşıma kadar birçok karar bu hedeflerin altında şekilleniyor.</p><h3>Verilen sözler gerçekten yerine getiriliyor mu?</h3><p>COP31’de <a href="https://unfccc.int/topics/global-stocktake/about-the-global-stocktake/the-second-global-stocktake">İkinci Küresel Durum Değerlendirmesi</a>, yani GST2 süreci de resmen başlayacak.</p><p>Bu çalışma kabaca dünyanın iklim karnesi olarak düşünülebilir. Ülkelerin verdiği taahhütlerin toplamı bizi Paris Anlaşması’nın hedeflerine yaklaştırıyor mu? Emisyonlar yeterince hızlı azalıyor mu? Finansman ve teknoloji desteği ihtiyaç duyulan ülkelere ulaşıyor mu?</p><p>Bu soruların yanıtı yalnızca gelecekte verilecek sözleri değil, mevcut politikaların yeterliliğini de gösterecek.</p><p>Ülkelerin 2026 sonuna kadar sunması beklenen iki yıllık şeffaflık raporları da burada önem kazanıyor. Çünkü hedef açıklamak başka, gerçekleşen sonucu ölçülebilir ve karşılaştırılabilir verilerle göstermek başka.</p><h3>Dönüşümün parasını kim ödeyecek?</h3><p>İklim finansmanı, Antalya’daki en sert pazarlık alanlarından biri olmaya aday.</p><p>Gelişmekte olan ülkeler enerji sistemlerini dönüştürmek, iklim afetlerine hazırlanmak ve sanayilerini düşük karbonlu hale getirmek için finansmana ihtiyaç duyuyor. Gelişmiş ülkeler ise sağlanacak kaynağın nasıl kullanılacağını, hangi projelerin destekleneceğini ve sonuçların nasıl ölçüleceğini tartışıyor.</p><p>Dolayısıyla mesele yalnızca “ne kadar para ayrılacağı” değil.</p><p>Paranın kredi mi yoksa hibe mi olacağı, hangi ülkelere hangi koşullarla ulaşacağı ve özel sektör yatırımlarını nasıl harekete geçireceği de müzakerenin parçası.</p><h3>Karbon piyasaları genişleyecek mi?</h3><p>COP31’in Türkiye’deki şirketler açısından yakından izlenmesi gereken konularından biri de karbon piyasaları.</p><p><a href="https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/article-6">Paris Anlaşması’nın 6. maddesi</a>, ülkelerin emisyon azaltım sonuçlarını belirli kurallar altında birbirleriyle paylaşabilmesine imkân tanıyor. Ancak aynı azaltımın iki kez sayılmaması, karbon kredilerinin gerçekten ölçülebilir bir azaltıma dayanması ve sistemin güvenilir olması gerekiyor.</p><p>Bu nedenle Antalya’da yalnızca karbon kredilerinin nasıl alınıp satılacağı konuşulmayacak. Bu kredilerin arkasındaki verinin, doğrulamanın ve kayıt sistemlerinin güvenilirliği de tartışılacak.</p><p>Karbonun ekonomik bir değere dönüşmesi, beraberinde oldukça basit fakat önemli bir soru getiriyor:</p><blockquote><em>Bir tonluk azaltımın gerçekten gerçekleştiğini kim, neye dayanarak söyleyecek?</em></blockquote><h3>Türkiye yalnızca ev sahibi olmayacak</h3><p>COP31’in Türkiye’de düzenlenmesi elbette diplomatik açıdan önemli. Fakat ev sahipliğinin getirdiği başka bir sorumluluk daha var.</p><p>Türkiye, bir yandan büyüyen sanayisini ve enerji ihtiyacını yönetirken diğer yandan <a href="https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/T%C3%BCrkiye-Long%20Term%20Climate%20Strategy.pdf">2053 net sıfır hedefini</a> gerçekleştirmek zorunda. Avrupa Birliği ile yoğun ticaret yapan Türk şirketleri ise <a href="https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en">1 Ocak 2026’da kesin dönemine geçen CBAM</a> ile karbon fiyatlandırması ve sınırda karbon düzenlemelerinin etkisini artık daha doğrudan hissediyor.</p><p>Bu nedenle Antalya’da yapılacak tartışmalar Türkiye için uzaktan izlenecek bir dış politika gündemi değil.</p><p>Enerji yatırımları, sanayinin rekabet gücü, ihracat, finansmana erişim, tarım, atık yönetimi ve şehirlerin iklim afetlerine hazırlanması doğrudan bu sürecin içinde.</p><h3>COP31’i izlerken hangi soruları sormalıyız?</h3><p>Liderlerin konuşmalarındaki iddialı cümlelerden çok şu sorulara bakmak gerekiyor:</p><ul><li>Açıklanan hedeflerin tarihi ve ölçülebilir göstergeleri var mı?</li><li>Emisyon azaltımı için hangi sektörlerde hangi politikalar uygulanacak?</li><li>Gelişmekte olan ülkelere vaat edilen finansman gerçekten erişilebilir mi?</li><li>Karbon piyasalarında güvenilirlik nasıl sağlanacak?</li><li>Verilen sözlerin gerçekleşip gerçekleşmediğini kim ölçecek?</li><li>Nihai müzakere metni, açılış konuşmaları kadar iddialı olacak mı?</li></ul><p>COP31 sonunda dünyanın bütün iklim sorunları çözülmeyecek. Böyle bir beklenti gerçekçi değil.</p><p>Ancak Antalya’da alınacak kararlar; ülkelerin enerji, sanayi, ticaret ve yatırım politikalarını önümüzdeki yıllarda etkileyebilir. Bugün diplomatik bir metinde gördüğümüz tek bir ifade, yarın bir ihracat koşuluna, finansman kriterine veya şirketlerin karşısına çıkan yeni bir raporlama yükümlülüğüne dönüşebilir.</p><p>Bu yüzden COP31’i yalnızca çevre gündemi olarak izlemek eksik kalır.</p><p>Antalya’da aslında ülkelerin nasıl üreteceği, nasıl ticaret yapacağı ve dönüşümün maliyetini kimin üstleneceği konuşulacak.</p><h3>Kaynaklar</h3><ul><li><a href="https://unfccc.int/cop31">UNFCCC — COP31 Konferans Sayfası</a></li><li><a href="https://cop31.tr/programme-overview">COP31 Türkiye — Konferans Programı</a></li><li><a href="https://cop31.tr/letter-detail/third-letter-from-the-cop31-president-designate-to-parties">COP31 Başkanlığı — Taraflara Üçüncü Mektup</a></li><li><a href="https://unfccc.int/topics/global-stocktake/about-the-global-stocktake/the-second-global-stocktake">UNFCCC — İkinci Küresel Durum Değerlendirmesi</a></li><li><a href="https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/article-6">UNFCCC — Paris Anlaşması Madde 6</a></li><li><a href="https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/T%C3%BCrkiye-Long%20Term%20Climate%20Strategy.pdf">Türkiye’nin Uzun Dönemli İklim Stratejisi</a></li><li><a href="https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en">Avrupa Komisyonu — Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (CBAM)</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=10da9b58274b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[The World Meets in Antalya: What Will Countries Commit to at COP31?]]></title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan/the-world-meets-in-antalya-what-will-countries-commit-to-at-cop31-ed845b4cccd0?source=rss-95627d6c1823------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ed845b4cccd0</guid>
            <category><![CDATA[cop31]]></category>
            <category><![CDATA[climate-change]]></category>
            <category><![CDATA[türkiye]]></category>
            <category><![CDATA[sustainability]]></category>
            <category><![CDATA[carbon-markets]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Cemil Durgan]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 04 Nov 2026 20:40:36 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-11-04T20:40:36.116Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*9RUqghgnZm5PzrxZATr2LQ.png" /></figure><p>Next week, Antalya will be more than one of Türkiye’s best-known tourism hubs. From <a href="https://unfccc.int/cop31">9 to 20 November</a>, government representatives, negotiators, scientists, business leaders and civil society organisations from around the world will gather in Türkiye for COP31.</p><p>You could be forgiven for thinking, “Another COP, another round of ambitious speeches and carefully staged family photos.” The gap between climate promises and what happens on the ground has been debated for years.</p><p>But one word sits at the centre of COP31: <strong>implementation.</strong></p><p>Countries are expected to do more than announce new targets. They will also need to show how earlier commitments can be delivered. The <a href="https://cop31.tr/programme-overview">official programme</a> reflects that shift, covering everything from clean energy and climate finance to carbon markets, industry and technology.</p><h3>What is actually on the table?</h3><p>The first major issue is what countries plan to do after 2030.</p><p>Parties to the Paris Agreement set out their emissions targets and the policies behind them through nationally determined contributions, or NDCs. The <a href="https://cop31.tr/letter-detail/third-letter-from-the-cop31-president-designate-to-parties">COP31 Presidency</a> has urged countries that have not yet submitted their post-2030 plans to put forward ambitious and transparent commitments.</p><p>A percentage on its own will not be enough.</p><p>If a country says it will cut emissions, that promise needs to show up in energy, industry, transport, agriculture and urban policy. Decisions on coal plants, power grids, industrial transformation and electric mobility all sit beneath those national targets.</p><h3>Are countries delivering on earlier promises?</h3><p>The <a href="https://unfccc.int/topics/global-stocktake/about-the-global-stocktake/the-second-global-stocktake">second Global Stocktake</a>, known as GST2, will formally begin at COP31.</p><p>Think of it as the world’s collective climate report card. Are national commitments, taken together, moving us closer to the goals of the Paris Agreement? Are emissions falling quickly enough? Is finance and technology support reaching the countries that need it?</p><p>The answers will shape future promises, but they will also reveal whether today’s policies are working.</p><p>Biennial Transparency Reports, due from countries by the end of 2026, matter for the same reason. Announcing a target is one thing. Showing measurable and comparable evidence of progress is another.</p><h3>Who will pay for the transition?</h3><p>Climate finance is likely to be one of the toughest negotiating areas in Antalya.</p><p>Developing countries need finance to transform energy systems, prepare for climate disasters and decarbonise industry. Developed countries want to discuss how that money will be used, which projects should receive support and how results will be measured.</p><p>So the debate is not simply about the size of the funding package.</p><p>It is also about whether support comes as grants or loans, which countries can access it, under what conditions, and whether it can mobilise private investment.</p><h3>Will carbon markets expand?</h3><p>For companies in Türkiye, carbon markets are among the issues worth watching most closely.</p><p><a href="https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/article-6">Article 6 of the Paris Agreement</a> allows countries to cooperate on emissions reductions under agreed rules. Yet the same reduction must not be counted twice, carbon credits must represent measurable outcomes, and the system must be trusted.</p><p>That means Antalya will not only be about how carbon credits are bought and sold. It will also be about the quality of the data, verification and registries behind them.</p><p>Once carbon becomes an economic asset, a simple but important question follows:</p><blockquote><em>Who can prove that one tonne of emissions was genuinely reduced, and on what evidence?</em></blockquote><h3>Türkiye is more than the host</h3><p>Hosting COP31 is diplomatically significant for Türkiye, but it also brings a more practical responsibility.</p><p>Türkiye must manage growing industrial and energy demand while pursuing its <a href="https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/T%C3%BCrkiye-Long%20Term%20Climate%20Strategy.pdf">2053 net-zero target</a>. Turkish companies trading heavily with the European Union are already feeling the impact of carbon pricing and border measures, especially now that the EU’s <a href="https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en">Carbon Border Adjustment Mechanism entered its definitive phase on 1 January 2026</a>.</p><p>For Türkiye, the discussions in Antalya are not a distant foreign-policy issue.</p><p>They touch energy investment, industrial competitiveness, exports, access to finance, agriculture, waste management and the resilience of cities facing climate risks.</p><h3>Questions worth asking at COP31</h3><p>Instead of focusing only on the most ambitious lines in leaders’ speeches, it is worth asking:</p><ul><li>Do the announced targets have deadlines and measurable indicators?</li><li>Which sectors will be covered by concrete emissions-reduction policies?</li><li>Can developing countries genuinely access the finance being promised?</li><li>How will integrity be protected in carbon markets?</li><li>Who will measure whether commitments are being delivered?</li><li>Will the final negotiated text be as ambitious as the opening speeches?</li></ul><p>COP31 will not solve every climate problem. Expecting it to would be unrealistic.</p><p>But decisions made in Antalya could influence national energy, industry, trade and investment policies for years. A single sentence in a diplomatic text today can become an export condition, a financing criterion or a new reporting obligation for companies tomorrow.</p><p>That is why COP31 should not be followed as an environmental story alone.</p><p>Antalya will also be a negotiation about how countries produce, how they trade and who pays for the transition.</p><h3>Sources</h3><ul><li><a href="https://unfccc.int/cop31">UNFCCC — COP31 Conference Page</a></li><li><a href="https://cop31.tr/programme-overview">COP31 Türkiye — Programme Overview</a></li><li><a href="https://cop31.tr/letter-detail/third-letter-from-the-cop31-president-designate-to-parties">COP31 Presidency — Third Letter to Parties</a></li><li><a href="https://unfccc.int/topics/global-stocktake/about-the-global-stocktake/the-second-global-stocktake">UNFCCC — The Second Global Stocktake</a></li><li><a href="https://unfccc.int/process-and-meetings/the-paris-agreement/article-6">UNFCCC — Article 6 of the Paris Agreement</a></li><li><a href="https://iklim.gov.tr/db/turkce/icerikler/files/T%C3%BCrkiye-Long%20Term%20Climate%20Strategy.pdf">Türkiye’s Long-Term Climate Strategy</a></li><li><a href="https://taxation-customs.ec.europa.eu/carbon-border-adjustment-mechanism_en">European Commission — Carbon Border Adjustment Mechanism</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ed845b4cccd0" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Demir-Çelik, Çimento, Alüminyum, Gübre ve Enerji: Karbon Kapanışına Hazır mısınız?]]></title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan/demir-%C3%A7elik-%C3%A7imento-al%C3%BCminyum-g%C3%BCbre-ve-enerji-karbon-kapan%C4%B1%C5%9F%C4%B1na-haz%C4%B1r-m%C4%B1s%C4%B1n%C4%B1z-e2e36f30b79a?source=rss-95627d6c1823------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e2e36f30b79a</guid>
            <category><![CDATA[fertilizer-industry]]></category>
            <category><![CDATA[energy]]></category>
            <category><![CDATA[aluminium]]></category>
            <category><![CDATA[cement]]></category>
            <category><![CDATA[iron-and-steel]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Cemil Durgan]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 31 Oct 2026 05:44:10 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-31T05:44:10.369Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Türkiye ETS yaklaşırken mesele yılda bir rapor çıkarmak değil; fabrikanın karbon hesabını her ay düzgün kapatabilmek.</p><p><strong>Elektrik üretiyor, çimento, demir-çelik, alüminyum ya da gübre sektöründe çalışıyorsanız bu konu artık doğrudan sizi ilgilendiriyor.</strong> Karbon yönetimini yalnızca çevre ekibinin yılda bir kez hazırladığı rapor olarak görme dönemi kapanıyor. 2026 hazırlık ve raporlama yılı; 2027 emisyonlarıyla birlikte mali yükümlülük de devreye girecek.</p><p>“Daha zaman var” diye düşünebilirsiniz. Fakat ilk teslim tarihi geldiğinde hazırlanacak bir PDF, geriye dönük eksik sayaç verisini tamamlamaz; yanlış emisyon faktörünü ya da üretim kaydıyla uyuşmayan yakıt tüketimini de kendiliğinden düzeltmez. Bugün kurulması gereken şey bir rapor şablonu değil, düzenli çalışan bir karbon kapanışı.</p><h4>Yıllık rapor yetmez; hesabı da kapatmak gerekir</h4><p>Finans ekiplerinin ay sonunda ne yaptığını düşünün: gelirler, giderler, stoklar ve banka hareketleri birbiriyle tutuyor mu diye bakarlar. Karbon kapanışı da aynı mantıkla çalışır. Dönemin üretimi kesinleşir; enerji ve yakıt tüketimi belgelerle eşleştirilir; kullanılan emisyon faktörünün hangi sürüm olduğu netleşir; sıra dışı hareketler açıklanır. Sonra dönem denetime hazır biçimde kapatılır.</p><p>Yıllık karbon raporu bunun sonunda ortaya çıkan çıktılardan yalnızca biri. Asıl mesele, o rakama nasıl ulaştığınızı gösterebilmek. Hangi kayıt kullanıldı, kim kontrol etti, hangi yöntem uygulandı? Hesaplanan bir rakamla gerektiğinde ispatlanabilen bir rakam arasındaki fark tam olarak burada başlıyor.</p><h4>Önce şu üç kavramı birbirinden ayıralım</h4><p>Karbon piyasası konuşulurken üç şey sık sık birbirine karışıyor: doğrulanmış emisyon, emisyon tahsisatı ve karbon kredisi. Doğrulanmış emisyon, tesisin belirli bir dönemde ne kadar sera gazı saldığını gösterir. Tahsisat, düzenlenen sistem içinde belirli miktarda emisyon için tanınan veya satın alınan haktır. Karbon kredisi ise başka bir faaliyetin doğrulanmış azaltımını ya da giderimini temsil eder. Kendiliğinden tahsisatın yerine geçmez; ancak sistem izin veriyorsa ve izin verdiği ölçüde kullanılabilir.</p><p>Dolayısıyla “Bu yıl ne kadar emisyon çıkardık?” sorusu tek başına yetmiyor. Elinizde ne kadar tahsisat var, yıl sonunda ne kadar üretim bekliyorsunuz, dönem içinde ne aldınız ya da sattınız? Finansal risk ancak bu parçaları birlikte gördüğünüzde ortaya çıkıyor.</p><h4>İşin ucu neden fabrika sahasına dayanıyor?</h4><p>Bir demir-çelik tesisini düşünelim. Üretim arttığında hurda, cevher, kok, doğal gaz ve elektrik tüketimi de değişiyor. Süreç emisyonuyla enerji kaynaklı emisyon aynı şekilde hesaplanmıyor. Faturadaki tüketim, sayaç kaydı, üretim emri ve stok hareketi birbiriyle uyuşmuyorsa sonuç ekranındaki tek bir toplam rakamın pek anlamı kalmıyor.</p><p>Çimentoda, alüminyumda, gübrede ya da enerji üretiminde değişkenler farklı olabilir; veri ihtiyacı değişmiyor. Üstelik hesabın kaynağı çoğu zaman işletmenin üretim, satınalma, stok, enerji ve bakım kayıtlarında zaten var. Yapılması gereken aynı veriyi başka bir yere tekrar yazmak değil. Mevcut operasyon kayıtlarını doğru sınıflandırma, doğru faktör ve izlenebilir bir kanıt zinciriyle emisyon hesabına bağlamak.</p><h4>Peki neden her ay?</h4><p>Çünkü hatayı hâlâ düzeltilebilecekken yakalamak istiyoruz. Eksik bir sayaç okumasını, yanlış birim dönüşümünü, güncelliğini yitirmiş emisyon faktörünü ya da olağan dışı tüketimi birkaç hafta içinde açıklamak mümkün. Aynı sorun yıl sonunda fark edilirse yüzlerce hareketin arasından geriye doğru iz sürmek gerekir.</p><p>Aylık kapanış yönetimin önüne daha işe yarar sorular da getirir: Üretim arttı ama emisyon aynı oranda mı arttı? Ürün başına yoğunluk neden değişti? Yıl sonunda tahsisat açığı mı, fazlası mı bekliyoruz? Karbon maliyeti ürün ve müşteri kârlılığını nasıl etkiliyor? Bunlar yalnızca sürdürülebilirlik ekibinin soruları değil; üretim ve finans yönetiminin de konusu.</p><h4>Peki bu iş kimin sorumluluğunda?</h4><p>Tek bir kişiye “Karbonu hesapla” demekle bu iş yürümüyor. Üretim ekibi faaliyet miktarını, enerji yönetimi sayaç ve tüketimleri, satınalma kaynak belgeleri, sürdürülebilirlik ekibi yöntem ve faktörleri, finans ekibi de mali pozisyonu sahiplenmek zorunda. Bilgi teknolojileri ekibinin görevi ise bu kayıtlar arasındaki bağın kopmamasını sağlamak.</p><p>Sorumlulukların baştan net olması gerekiyor. Veriyi kim giriyor? Kim kontrol ediyor? Bir istisna çıktığında kim açıklıyor? Dönemi kim onaylıyor? Kaynak kayıt sonradan değişirse hesap da güncelleniyor mu? Denetçi aynı kayıtları izleyerek aynı sonuca ulaşabiliyor mu? Sağlam bir karbon kapanışı bu soruların hepsine cevap verebilmeli.</p><h4>Bir aylık kapanışta ne yapacağız?</h4><p>✓ Dönemin üretim ve faaliyet miktarlarını kesinleştirin.</p><p>✓ Sayaçları, faturaları, yakıt tüketimini ve stok hareketlerini karşılaştırın.</p><p>✓ Kullandığınız emisyon faktörünün kaynağını, dönemini ve sürümünü kaydedin.</p><p>✓ Tesis, alt tesis ve ürün seviyesindeki hesapları yeniden çalıştırın.</p><p>✓ Sonuçları önceki dönem, bütçe ve yoğunluk göstergeleriyle karşılaştırın.</p><p>✓ Eksik verileri ve istisnaları sorumlusu ve açıklamasıyla kayda alın.</p><p>✓ Tahsisat ihtiyacını ve olası mali pozisyonu güncelleyin.</p><p>✓ Dönemi onaylayın; hesabı ve kanıt belgelerini denetime hazır biçimde kilitleyin.</p><h4>2026’yı bekleyerek geçirmeyin</h4><p>Türkiye ETS bize yalnızca yeni bir rapor teslim tarihi getirmiyor. Karbonun operasyonel kayıttan finansal pozisyona uzanan yeni bir hesap alanı olacağını söylüyor. Hazır olup olmadığınızı masanızdaki raporun kalınlığı göstermeyecek. Her dönem aynı yöntemle çalışan, değişiklikleri izleyen ve rakamı kaynağına kadar takip edebilen bir sisteminiz varsa hazırsınız.</p><p>Elektrik üretimi, çimento, demir-çelik, alüminyum veya gübre sektöründeyseniz bugün sorulması gereken soru “Yıllık raporu kim hazırlayacak?” değil. Asıl soru şu: Sizin işletmenizde karbon kapanışını kim, hangi verilerle ve hangi kontrol adımlarıyla yapacak?</p><h4>Kaynaklar</h4><p><a href="https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2026/08/20260827-7.htm">Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği — Resmî Gazete, 27 Ağustos 2026</a></p><p><a href="https://www.epias.com.tr/wp-content/uploads/2026/04/4-FAALIYET-RAPORU-2025.pdf">EPİAŞ 2025 Faaliyet Raporu — Karbon Piyasaları ve Türkiye ETS altyapısı</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e2e36f30b79a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Your Factory May Be Clean. But What About Your Supply Chain?]]></title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan/your-factory-may-be-clean-but-what-about-your-supply-chain-b84f98881ff8?source=rss-95627d6c1823------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b84f98881ff8</guid>
            <category><![CDATA[environment]]></category>
            <category><![CDATA[supply-chain]]></category>
            <category><![CDATA[carbon-footprint]]></category>
            <category><![CDATA[climate-change]]></category>
            <category><![CDATA[sustainability]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Cemil Durgan]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 17 Oct 2026 19:46:54 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-17T20:10:51.815Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>Building carbon accounting into an ERP system taught me that the hardest emissions are often hiding in ordinary business records.</h4><p>When I started working on carbon accounting inside an ERP system, I expected most of the relevant information to live in a dedicated carbon module. It did not.</p><p>Fuel and electricity were the easy part. The rest of the picture was scattered across purchase invoices, product cards, stock movements, shipment records and supplier declarations. The company already had much of the data; it simply had never been asked a carbon question.</p><p><em>This English version was prepared with AI-assisted translation and editing and then reviewed against the sources cited below.</em></p><p>That experience changed the way I think about Scope 3. It is often described as the difficult, indirect part of an inventory. In an ERP system, it looks more concrete: the steel you bought, the carrier that moved it, the supplier who produced it and the product it eventually became.</p><h3>The factory gate is an accounting boundary, not a physical one</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vWIg29IEXZTyCEyjRMSVog.png" /><figcaption>Rooftop solar can reduce emissions associated with purchased electricity. It cannot describe the entire value chain on its own. Photo: Bernd Dittrich / Unsplash</figcaption></figure><p>A factory can have solar panels, efficient lighting, electric vehicles and carefully monitored natural-gas use. All of that matters. Yet the steel was still made somewhere, plastic traveled to the plant, finished goods left by truck and customers may use those products for years.</p><p>None of those emissions came from the factory’s own stack. None of them are unrelated to the product, either.</p><blockquote><strong><em>Carbon does not stop at the company gate.</em></strong></blockquote><h3>Three scopes, seen from the same ERP</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mAqUqO5se962zvgwM4xx5g.png" /><figcaption>Materials and products continue their journey after crossing the company gate. Photo: Bernd Dittrich / Unsplash</figcaption></figure><p><strong>Scope 1</strong> covers direct emissions from sources a company owns or controls: fuel burned in a boiler, company vehicles or refrigerant leaks.</p><p><strong>Scope 2</strong> covers emissions associated with purchased electricity, steam, heating or cooling. The emissions occur elsewhere, but the company accounts for them because it consumes the energy.</p><p><strong>Scope 3</strong> covers the other indirect emissions across the value chain. The GHG Protocol divides them into 15 upstream and downstream categories, from purchased goods and transport to the use and end-of-life treatment of sold products.</p><p>The first two scopes often have obvious records: meters, bills and fuel receipts. Scope 3 asks the system to connect ordinary commercial records to physical activity outside the company’s walls.</p><h3>An invoice can close while the carbon story remains open</h3><p>Consider a purchased office chair. In finance, the transaction is largely complete after the invoice is posted. For carbon accounting, that single line has a history: metal extraction, plastic production, fabric, assembly, packaging and transport. It will also have an end of life.</p><p>This is where I found the ERP perspective useful. A purchase line is not merely an amount and an account code. It may also carry a product, quantity, unit, supplier, origin, shipment and material profile. Those connections make it possible to move from spend-based estimates toward better activity and supplier data.</p><p>The goal is not to duplicate every purchasing record in a separate sustainability screen. It is to reuse operational data, add the carbon-specific context it lacks and preserve how the result was calculated.</p><h3>Why the same emission can appear in two inventories</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_tzWY9Snm-TPPq1EdWiSrg.png" /><figcaption>The same steel can be a direct emission for its producer and part of the value chain footprint of the company that buys it. Photo: Morteza Mohammadi / Unsplash</figcaption></figure><p>Fuel burned in a steelmaker’s furnace may be Scope 1 for the steel producer. For the manufacturer buying that steel, the associated emissions may appear in Scope 3 as purchased goods.</p><p>That is not automatically double counting inside either company’s inventory. Each company is reporting from a different organizational boundary. It resembles a familiar financial relationship: one company’s revenue can be another company’s expense. The same event is recorded from two positions.</p><p>The overlap matters when inventories are aggregated, but it does not make either company’s view meaningless.</p><h3>Supplier declarations are useful, but they do not solve everything</h3><p>In a perfect system, every supplier would provide verified, product-specific emissions in a consistent format. Real systems are not like that. One supplier may have a detailed product footprint, another a company average, and a third nothing at all.</p><p>Waiting for perfect data would leave most companies waiting indefinitely. A practical first inventory can combine quantities, weights, distances, spend and sector averages:</p><blockquote><strong><em>Activity data × Emission factor = Calculated emissions</em></strong></blockquote><p>The estimate must say what it is. The system should retain the factor source, version, unit, reporting period and whether the value came from a supplier or an assumption. Better supplier data can then replace the estimate without erasing the calculation history.</p><p>This is less glamorous than drawing a dashboard, but it is the part that makes the dashboard trustworthy.</p><h3>Do not investigate every line with equal effort</h3><p>A company may have hundreds of suppliers and thousands of purchase lines. Treating all of them as equally important creates a great deal of work and very little direction.</p><p>I would start with a screening calculation, identify the categories, materials, suppliers and products driving the result, and then improve data quality where it can change a decision. Purchased materials may dominate in manufacturing. Fleet fuel may dominate in logistics. Hardware and cloud services may matter more to a technology company.</p><p>The inventory should follow the company’s actual value chain, not a generic checklist.</p><h3>A useful result should change a decision</h3><p>A carbon system has done only half its job if the final output is a single annual total. The useful questions come next:</p><ul><li>Which materials, suppliers and processes drive the footprint?</li><li>Which values are measured and which are estimates?</li><li>Would another material, supplier or transport mode improve the result?</li><li>Can the company explain a change from one period to the next?</li><li>Can someone trace the total back to the business records behind it?</li></ul><p>When the system can answer those questions, carbon accounting stops being an isolated sustainability spreadsheet. Purchasing, production, logistics and product teams can use it as part of their normal decisions.</p><p>That is the lesson I took from building carbon calculations into an ERP: the difficult part is rarely the final multiplication. It is connecting the result to the real transaction, keeping its assumptions visible and putting it in front of the person who can act on it.</p><blockquote><strong><em>Measure emissions where they occur. Manage them where decisions are made.</em></strong></blockquote><h3>Sources</h3><ul><li><a href="https://ghgprotocol.org/corporate-value-chain-scope-3-standard">GHG Protocol — Corporate Value Chain (Scope 3) Standard</a></li><li><a href="https://ghgprotocol.org/standards">GHG Protocol — Standards and Guidance</a></li><li><a href="https://www.epa.gov/climateleadership/determine-emissions-sources">U.S. Environmental Protection Agency — Determine Emissions Sources</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b84f98881ff8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[How Can One Kilogram of Fuel Produce More Than Three Kilograms of CO₂?]]></title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan/how-can-one-kilogram-of-fuel-produce-more-than-three-kilograms-of-co%E2%82%82-a80ca3dae67f?source=rss-95627d6c1823------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a80ca3dae67f</guid>
            <category><![CDATA[carbon-emissions]]></category>
            <category><![CDATA[chemistry]]></category>
            <category><![CDATA[environment]]></category>
            <category><![CDATA[science]]></category>
            <category><![CDATA[climate-change]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Cemil Durgan]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 17 Oct 2026 19:37:38 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-17T20:09:26.768Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>The first time I saw the number in an emissions calculation, I assumed the data was wrong. The missing mass was in the air.</h4><p>While reviewing fuel-emission calculations for an ERP system, I came across a result that looked impossible: one kilogram of fuel could produce more than three kilograms of carbon dioxide. My first reaction was the usual developer reaction. I checked the factor, the unit conversion and the formula. Surely one of them had to be wrong.</p><p>They were not. I was looking at the calculation as if the fuel were the only input. An engine also takes in oxygen, and most of the mass leaving as CO₂ comes from that oxygen.</p><p><em>This English version was prepared with AI-assisted translation and editing and then reviewed against the sources cited below.</em></p><h3>The scale still balances</h3><p>Imagine placing an engine, its fuel and all the air it needs inside a sealed glass box. Weigh the box, burn the fuel, let everything cool and weigh it again. The number on the scale will be the same.</p><p>Nothing has appeared or disappeared. The atoms have simply been rearranged. Carbon from the fuel has joined oxygen from the air to form carbon dioxide. Hydrogen has joined oxygen to form water.</p><p>A real engine hides part of this picture from us. We measure the fuel going into the tank, but we usually ignore the air entering through the intake. That makes the exhaust seem heavier than its source.</p><h3>The answer is in a very small equation</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/420/1*Taj4HbsVpwoZEN1AnqCMLA.png" /><figcaption>A controlled gas flame. Photo: Mark Owen Wilkinson Hughes / Unsplash</figcaption></figure><p>The simplest version of complete carbon combustion is:</p><blockquote><strong><em>C + O₂ → CO₂</em></strong></blockquote><p>A carbon atom has a relative atomic mass of about 12. Two oxygen atoms add 32. Carbon dioxide therefore has a relative mass of 44.</p><blockquote><strong><em>12 + 32 = 44</em></strong></blockquote><p>The same ratio works at kilogram scale:</p><blockquote><strong><em>1.00 kg carbon + 2.67 kg oxygen = 3.67 kg carbon dioxide</em></strong></blockquote><p>The extra 2.67 kilograms did not come from the fuel tank. It arrived through the air intake.</p><h3>Real fuel makes the calculation less tidy, not less true</h3><p>Gasoline, diesel and natural gas are not pure carbon. They contain hydrogen as well, so combustion also creates water. Methane makes the balance easy to see:</p><blockquote><strong><em>CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O</em></strong></blockquote><p>Sixteen grams of methane react with 64 grams of oxygen. The products are 44 grams of carbon dioxide and 36 grams of water. The inputs total 80 grams, and so do the outputs.</p><p>This distinction matters in software. A fuel record is activity data; it is not the full mass of the reaction. If the system mixes fuel mass, fuel volume, carbon content and resulting CO₂, a perfectly valid factor can look like a bug.</p><h3>A full tank creates an invisible result</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/420/1*3TXNaEtgLIxeQPKIEZiuJQ.png" /><figcaption>A moment when exhaust becomes visible. Photo: Khunkorn Laowisit / Pexels</figcaption></figure><p>The U.S. Environmental Protection Agency uses average tailpipe factors of 8,887 grams of CO₂ per U.S. gallon of gasoline and 10,180 grams per gallon of diesel. Converted to liters, that is roughly:</p><ul><li><strong>1 liter of gasoline → 2.35 kg CO₂</strong></li><li><strong>1 liter of diesel → 2.69 kg CO₂</strong></li></ul><p>A 50-liter gasoline tank can therefore produce about 117 kilograms of CO₂. Sixty liters of diesel can produce about 161 kilograms.</p><p>We do not see a 117-kilogram cloud behind the car because carbon dioxide is colorless and quickly disperses. The dark material sometimes visible in exhaust is soot or another pollutant, not the CO₂ itself. Invisible does not mean weightless.</p><h3>How this becomes a business calculation</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/420/1*yOZOLyujxzw-04KPkBr6Mw.png" /><figcaption>Fuel consumption at an industrial scale. Photo: Chris LeBoutillier / Unsplash</figcaption></figure><p>No company is going to collect every gram of exhaust in a bag. In practice, an emissions system combines recorded activity with an appropriate emission factor:</p><blockquote><strong><em>Activity data × Emission factor = Calculated emissions</em></strong></blockquote><p>For 60 liters of diesel, a simplified calculation is:</p><blockquote><strong><em>60 liters × 2.69 kg CO₂/liter ≈ 161 kg CO₂</em></strong></blockquote><p>The arithmetic is simple. The difficult part is keeping the surrounding information honest: which fuel was used, in what unit, during which period, with which factor, from which source and under which calculation boundary. That is where a usable ERP-based carbon record differs from a number copied into a spreadsheet.</p><h3>CO₂, CO₂e and lifecycle emissions are different answers</h3><p>The gasoline and diesel numbers above describe carbon dioxide released during combustion. A lifecycle calculation may also include extraction, refining, transport and distribution. CO₂e goes wider still by expressing the climate effect of other greenhouse gases in a common unit.</p><p>Those numbers can all be correct while answering different questions. A calculation is only useful when its boundary and unit travel with the result.</p><h3>The part I had been missing</h3><p>I began with what looked like an impossible output and ended with a reminder about system design: never judge a result before identifying every input. In combustion, the overlooked input is air. In carbon accounting, it is often the boundary, unit or factor version.</p><p>One kilogram of carbon can become 3.67 kilograms of carbon dioxide because it joins 2.67 kilograms of oxygen. The mass was never created inside the engine.</p><blockquote><strong><em>It was in the air all along.</em></strong></blockquote><h3>Sources and calculation notes</h3><ul><li><a href="https://www.eia.gov/tools/faqs/faq.php?id=82&amp;t=11">U.S. Energy Information Administration — Why do CO₂ emissions weigh more than the fuel they came from?</a></li><li><a href="https://www.epa.gov/greenvehicles/greenhouse-gas-emissions-typical-passenger-vehicle">U.S. Environmental Protection Agency — Greenhouse gas emissions from a typical passenger vehicle</a></li><li><a href="https://iupac.org/what-we-do/periodic-table-of-elements/">IUPAC — Periodic Table of the Elements</a></li></ul><p><em>The per-liter figures were converted from the EPA’s average per-U.S.-gallon values using 1 U.S. gallon = 3.785 liters. Actual values can vary with fuel composition and the calculation method used.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a80ca3dae67f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Fabrikanız Temiz Olabilir; Peki Tedarik Zinciriniz?]]></title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan/fabrikan%C4%B1z-temiz-olabilir-peki-tedarik-zinciriniz-9db6f81bb131?source=rss-95627d6c1823------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9db6f81bb131</guid>
            <category><![CDATA[carbon-footprint]]></category>
            <category><![CDATA[sustainability]]></category>
            <category><![CDATA[supply-chain]]></category>
            <category><![CDATA[environment]]></category>
            <category><![CDATA[climate-change]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Cemil Durgan]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 17 Oct 2026 19:27:44 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-17T19:27:44.138Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>Bir şirketin karbon ayak izi kendi kapısında başlamaz, sevkiyat aracının arkasında da bitmez.</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*vWIg29IEXZTyCEyjRMSVog.png" /><figcaption>Çatıdaki güneş panelleri satın alınan elektriğe bağlı emisyonları azaltabilir; değer zincirinin tamamını tek başına anlatmaz. Fotoğraf: Bernd Dittrich / Unsplash</figcaption></figure><p>Bir üretim tesisi düşünün.</p><p>Çatısında güneş panelleri var. Aydınlatmalar LED. Şirket araçlarının bir bölümü elektrikli. Doğalgaz tüketimi düzenli izleniyor. Bacadan çıkan emisyon ölçülüyor.</p><p>Yalnızca tesisin kendi sınırları içinde bakıldığında her şey yolunda görünüyor.</p><p>Fakat fabrikanın kullandığı çelik başka bir tesiste üretildi. Plastik hammaddesi binlerce kilometre taşındı. Ürünler kamyonlarla depolara gönderildi. Müşteri, satın aldığı cihazı yıllarca elektrikle çalıştıracak. Kullanım ömrü dolduğunda ürünün bir bölümü geri dönüştürülecek, bir bölümü atığa dönüşecek.</p><p>Bunların hiçbiri fabrikanın bacasından çıkmadı. Yine de hiçbiri o üründen bağımsız değil.</p><blockquote><strong><em>Karbon, şirket sınırında pasaport kontrolünden geçmez.</em></strong></blockquote><p>Bir işletmenin yalnızca kendi yaktığı yakıta ve kullandığı elektriğe bakmak, filmin birkaç sahnesini izleyip bütün hikâyeyi bildiğini sanmaya benzer. Hikâyenin kalan kısmı tedarikçilerde, lojistikte, müşterinin kullanımında ve ürünün ömrünün sonunda devam eder.</p><h3>Üç kapsam, aynı şirkete üç farklı açı</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mAqUqO5se962zvgwM4xx5g.png" /><figcaption>Hammadde ve ürünler şirket kapısından çıktıktan sonra da yolculuklarına devam eder. Fotoğraf: Bernd Dittrich / Unsplash</figcaption></figure><p>Kurumsal sera gazı hesaplarında emisyonlar genellikle üç kapsam altında ele alınır. Bu ayrım, emisyonun önem derecesini değil, şirketle olan ilişkisini anlatır.</p><p><strong>Kapsam 1</strong>, şirketin sahip olduğu veya kontrol ettiği kaynaklardan doğrudan çıkan emisyonlardır. Kazanda yakılan doğalgaz, üretimde kullanılan yakıt, şirkete ait araçların tüketimi ve soğutucu gaz kaçakları buna örnektir.</p><p><strong>Kapsam 2</strong>, satın alınan elektrik, buhar, ısıtma veya soğutmanın üretilmesi sırasında oluşan dolaylı emisyonlardır. Elektriği şirket kendi tesisinde üretmemiş olabilir; fakat o enerji şirketin faaliyeti için tüketilmiştir.</p><p><strong>Kapsam 3</strong> ise satın alınan mal ve hizmetlerden taşımaya, iş seyahatinden satılan ürünlerin kullanımına kadar değer zincirindeki diğer dolaylı emisyonları kapsar. GHG Protocol bu alanı, yukarı ve aşağı yönlü toplam 15 kategoriyle sınıflandırır.</p><p>İlk iki kapsam çoğu şirket için daha görünürdür. Sayaç vardır, fatura vardır, yakıt fişi vardır. Kapsam 3’e gelindiğinde şirket duvarlarının dışına çıkmak gerekir. Zorluk da fırsat da burada başlar.</p><h3>Satın alma faturası kapanır, karbon yolculuğu devam eder</h3><p>Bir ofis sandalyesini ele alalım. Şirket sandalyeyi satın aldığında muhasebe açısından işlem büyük ölçüde tamamlanmıştır. Karbon hesabı açısından ise sandalyenin uzun bir geçmişi vardır:</p><ul><li>Metali çıkarıldı ve işlendi.</li><li>Plastik parçaları üretildi.</li><li>Kumaşı dokundu ve boyandı.</li><li>Parçaları fabrikaya taşındı.</li><li>Montajda enerji kullanıldı.</li><li>Paketlendi ve müşteriye ulaştırıldı.</li><li>Kullanım ömrünün sonunda yeniden kullanıldı, geri dönüştürüldü veya atığa çıktı.</li></ul><p>Şirketin satın alma sisteminde tek satır görünen ürün, fiziksel dünyada birçok tesisten, araçtan ve işlemden geçmiştir. Bir ürün ağacını yalnızca maliyet açısından okumak ne kadar eksikse, karbon hesabını yalnızca fabrikanın sayacından okumak da o kadar eksiktir.</p><h3>Aynı emisyon neden iki şirketin raporunda da görünebilir?</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*_tzWY9Snm-TPPq1EdWiSrg.png" /><figcaption>Aynı çelik, üretici için doğrudan; onu satın alan şirket için değer zinciri emisyonunun parçası olabilir. Fotoğraf: Morteza Mohammadi / Unsplash</figcaption></figure><p>Burada sık karşılaşılan bir kafa karışıklığı vardır.</p><p>Bir çelik üreticisinin fırınında yaktığı yakıt, çelik üreticisi için Kapsam 1 olabilir. O çeliği satın alıp üründe kullanan şirket içinse satın alınan mal kaynaklı Kapsam 3 emisyonudur.</p><p>Bu emisyonun iki şirketin ayrı envanterlerinde görünmesi kendi başına bir hesap hatası değildir. İki şirket aynı olaya farklı organizasyon sınırlarından bakmaktadır. Birinin doğrudan emisyonu, diğerinin değer zinciri emisyonudur. Ancak farklı şirketlerin envanterleri bir araya getirilecekse bu örtüşme ayrıca dikkate alınmalıdır.</p><p>Finans dünyasında bir şirketin geliri başka bir şirketin gideri olabilir. Rakam aynı işleme dayanır ama iki ayrı işletmenin hesabında farklı anlam taşır. Karbon muhasebesindeki bakış da buna benzer.</p><h3>Kontrol edemiyorsanız neden hesabınıza giriyor?</h3><p>Çünkü şirketler yalnızca sahip oldukları makinelerle değil, verdikleri kararlarla da etki oluşturur.</p><p>Hangi hammaddenin alınacağına, hangi tedarikçiyle çalışılacağına, ürünün nasıl tasarlanacağına, ne kadar dayanacağına, nasıl paketleneceğine ve müşteriye nasıl ulaştırılacağına şirket karar verir. Emisyon başka bir tesiste oluşsa bile onu doğuran ekonomik tercih değer zincirinde iz bırakır.</p><p>Bu yaklaşım, tedarikçinin emisyonu için suçlu aramaya değil, azaltım sağlayabilecek karar noktalarını görünür kılmaya yarar.</p><blockquote><strong><em>Kapsam 3 bir suç listesi değil, etki haritasıdır.</em></strong></blockquote><p>Daha düşük karbonlu malzeme seçmek, tedarikçiden güvenilir veri istemek, gereksiz ambalajı azaltmak, taşıma biçimini değiştirmek, tamir edilebilir ürün tasarlamak veya müşterinin kullanımındaki enerji tüketimini düşürmek bu harita sayesinde anlamlı hâle gelir.</p><h3>Mükemmel veri gelene kadar beklemek en pahalı yöntem olabilir</h3><p>Kapsam 3 çalışmasına başlayan şirketlerin önündeki ilk engel genellikle aynıdır: “Tedarikçilerimizde yeterli veri yok.”</p><p>Bu gerçek bir sorundur; fakat çalışmaya başlamamak için yeterli bir neden değildir. İlk envanterin görevi kusursuz olmak değil, emisyonun yoğunlaştığı alanları bulmaktır.</p><p>Başlangıçta satın alma miktarı, harcama verisi, ürün ağırlığı, taşıma mesafesi ve sektör ortalamaları kullanılabilir. Bu veriler uygun emisyon faktörleriyle eşleştirilerek ilk tahmin oluşturulur:</p><blockquote><strong><em>Aktivite verisi × Emisyon faktörü = Hesaplanan emisyon</em></strong></blockquote><p>Sonra en yüksek etkiye sahip kalemlerden başlanarak veri kalitesi artırılır. Ortalama faktörün yerini tedarikçiye özgü veri, tahmini mesafenin yerini gerçek sevkiyat bilgisi, genel ürün grubunun yerini malzeme bazlı ölçüm alır.</p><p>Bu yüzden karbon envanteri tek seferlik bir rapor değil, her dönem daha iyi veriyle beslenen bir yönetim sistemidir.</p><h3>Binlerce satır arasında gerçekten önemli olanı bulmak</h3><p>Bir şirketin yüzlerce tedarikçisi ve binlerce satın alma satırı olabilir. Her kalemi aynı ayrıntıyla incelemek hem pahalıdır hem de karar vermeyi zorlaştırır.</p><p>Daha doğru başlangıç, eleme yapmaktır:</p><ol><li>Şirketin ve raporlamanın sınırlarını belirleyin.</li><li>Kapsam 1 ve Kapsam 2 kaynaklarını eksiksiz çıkarın.</li><li>Kapsam 3’ün 15 kategorisinden hangilerinin faaliyetinizle ilişkili olduğunu belirleyin.</li><li>Satın alma, lojistik, satış, insan kaynakları ve varlık verileriyle ilk taramayı yapın.</li><li>Toplam etkiyi sürükleyen malzeme, tedarikçi, ürün ve süreçleri bulun.</li><li>Veri iyileştirme ve azaltım çalışmalarını bu sıcak noktalara yöneltin.</li></ol><p>Bir üretici için satın alınan hammaddeler öne çıkabilir. Bir lojistik şirketinde filo belirleyici olabilir. Bir teknoloji şirketinde satın alınan cihazlar, bulut hizmetleri veya satılan ürünlerin enerji tüketimi daha önemli hâle gelebilir. Her şirkete aynı kontrol listesini uygulamak yerine, şirketin gerçek değer zincirini okumak gerekir.</p><h3>Temiz fabrika ile düşük karbonlu ürün aynı şey değildir</h3><p>Bir tesis yenilenebilir elektrik kullanabilir ve kendi operasyonundaki yakıt tüketimini azaltabilir. Bunlar değerlidir. Ancak ürünün hammaddesi yüksek emisyonla üretiliyorsa, uzak mesafelerden verimsiz biçimde taşınıyorsa veya kullanım sırasında yoğun enerji tüketiyorsa ürünün toplam ayak izi hâlâ yüksek olabilir.</p><p>Tersi de mümkündür. Bir şirket bugün yüksek görünen operasyonel emisyonlarını azaltmak için ciddi bir dönüşüm yürütürken, uzun ömürlü ve tamir edilebilir ürünleriyle müşterilerinin tüketimini azaltıyor olabilir.</p><p>Tek bir sayı bu hikâyenin tamamını anlatmaz. Emisyonun hangi aşamada, hangi veriyle ve hangi sınırlar içinde hesaplandığı bilinmeden yapılan karşılaştırmalar yanıltıcı olabilir.</p><h3>Karbon hesabının asıl çıktısı ton değil, karardır</h3><p>Bir emisyon envanteri yalnızca yıl sonunda rapora yazılacak toplam ton CO₂e üretirse görevini yarım yapmış olur.</p><p>İyi bir envanter şu sorulara cevap vermelidir:</p><ul><li>Emisyonumuz hangi faaliyetlerde yoğunlaşıyor?</li><li>Hangi veriye güveniyoruz, hangisi tahmine dayanıyor?</li><li>Hangi tedarikçilerle birlikte çalışmamız gerekiyor?</li><li>Tasarım, satın alma ve lojistik kararları sonucu nasıl değiştirir?</li><li>Azaltım yaptığımızda bunu dönemler arasında tutarlı biçimde izleyebiliyor muyuz?</li></ul><p>Bu sorular cevaplanabiliyorsa karbon hesabı çevre ekibinin hazırladığı bir tablodan çıkar; satın alma, üretim, lojistik, ürün geliştirme ve yönetimin ortak karar aracına dönüşür.</p><p>Fabrikanın bacasını ölçmek önemlidir. Elektrik tüketimini izlemek de öyle. Fakat şirketin gerçek etkisini anlamak için kapının dışına bakmak gerekir.</p><blockquote><strong><em>Emisyonu oluştuğu yerde ölçün; onu doğuran kararı verildiği yerde yönetin.</em></strong></blockquote><h3>Kaynaklar</h3><ul><li><a href="https://ghgprotocol.org/corporate-value-chain-scope-3-standard">GHG Protocol — Corporate Value Chain (Scope 3) Standard</a></li><li><a href="https://ghgprotocol.org/standards">GHG Protocol — Standards and Guidance</a></li><li><a href="https://www.epa.gov/climateleadership/determine-emissions-sources">U.S. Environmental Protection Agency — Determine Emissions Sources</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9db6f81bb131" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[1 Kilogram Yakıt Nasıl 3 Kilogramdan Fazla CO₂ Üretebilir?]]></title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan/1-kilogram-yak%C4%B1t-nas%C4%B1l-3-kilogramdan-fazla-co%E2%82%82-%C3%BCretebilir-20cf5b277535?source=rss-95627d6c1823------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/20cf5b277535</guid>
            <category><![CDATA[science]]></category>
            <category><![CDATA[energy]]></category>
            <category><![CDATA[environment]]></category>
            <category><![CDATA[sustainability]]></category>
            <category><![CDATA[climate-change]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Cemil Durgan]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 08 Oct 2026 15:01:07 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-08T15:01:07.109Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Kütle yoktan oluşmuyor. Eksik parçayı, motorun her saniye içine çektiği hava getiriyor.</h3><p>Bir otomobilin deposuna 50 litre benzin doldurduğunuzu düşünün. Yakıt bittiğinde egzozdan yaklaşık <strong>117 kilogram CO₂</strong> çıkmış olabilir.</p><p>Depoya 117 kilogram benzin koymadınız. Üstelik fizik bize kütlenin yoktan var edilemeyeceğini söylüyor.</p><p>Peki bu ağırlık nereden geldi?</p><blockquote><strong><em>Kısa cevap: Havadan.</em></strong></blockquote><p>Motor yalnızca depodaki yakıtı tüketmez. Yanma için çevreden sürekli oksijen çeker. Egzozdan çıkan karbondioksitin büyük bölümü, yolculuğa yakıt deposunda değil atmosferde başlamıştır.</p><h3>Önce görünmez bir kutu hayal edelim</h3><p>Bir motoru, yakıtı ve yanma için gereken havayı tamamen kapalı, dev bir cam kutunun içine koyduğumuzu düşünün. Kutuyu çalıştırmadan önce tartalım. Sonra yakıtı yakalım ve tekrar tartalım.</p><p>Terazi değişmez.</p><p>Yakıt kaybolmamış, hava da yok olmamıştır. Kutunun içindeki atomlar yalnızca yeni moleküller oluşturmuştur. Karbon ve oksijen birleşmiş, karbondioksit ortaya çıkmıştır. Hidrojen de oksijenle birleşerek su üretmiştir.</p><p>Gerçek hayattaki otomobil ise kapalı bir kutu değildir. Yakıtı depoya biz koyarız; oksijeni motor dışarıdan ve ücretsiz alır. Başlangıçta yalnızca yakıtı tartıp sonunda egzoz gazını tartarsak, havadan gelen kütleyi gözden kaçırırız.</p><h3>Şaşırtıcı sonucun tamamı şu denklemde</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/420/1*Taj4HbsVpwoZEN1AnqCMLA.png" /><figcaption>Kontrollü bir gaz alevi. Fotoğraf: Mark Owen Wilkinson Hughes / Unsplash</figcaption></figure><p>Saf karbonun tam yanmasını en basit hâliyle şöyle gösterebiliriz:</p><blockquote><strong><em>C + O₂ → CO₂</em></strong></blockquote><p>Karbon atomunun bağıl kütlesi yaklaşık 12, oksijen atomununki yaklaşık 16’dır. Bir oksijen molekülünde iki oksijen atomu bulunduğu için O₂’nin kütlesi 32 olur. Karbondioksit ise bir karbon ve iki oksijenden oluşur:</p><blockquote><strong><em>12 + 32 = 44</em></strong></blockquote><p>Bu sayıları kilogram ölçeğine taşıdığımızda tablo çok netleşir:</p><blockquote><strong><em>1,00 kg karbon + 2,67 kg oksijen = 3,67 kg karbondioksit</em></strong></blockquote><p>Ortaya çıkan 3,67 kilogramın hiçbir gramı yoktan var olmadı. Bunun 1 kilogramı karbondan, 2,67 kilogramı havadaki oksijenden geldi.</p><p>Asıl şaşırtıcı gerçek şu: Yanma sırasında tartıya eklenen büyük oyuncu yakıt değil, çoğu zaman fark etmediğimiz havadır.</p><h3>Fakat benzin ve dizel saf karbon değildir</h3><p>Gerçek yakıtlar yalnızca karbondan oluşmaz. Benzin, dizel ve doğalgaz ağırlıklı olarak karbon ile hidrojen içeren moleküllerin karışımıdır. Bu nedenle her yakıt aynı miktarda CO₂ üretmez.</p><p>Hidrojen yandığında karbondioksit yerine su oluşur. Doğalgazın ana bileşeni olan metan üzerinden bunu görebiliriz:</p><blockquote><strong><em>CH₄ + 2O₂ → CO₂ + 2H₂O</em></strong></blockquote><p>Kütle karşılığıyla:</p><blockquote><strong><em>16 gram metan + 64 gram oksijen = 44 gram CO₂ + 36 gram su</em></strong></blockquote><p>Başka bir ifadeyle, ideal tam yanmada 1 kilogram metan yaklaşık 4 kilogram oksijen kullanır; yaklaşık 2,75 kilogram CO₂ ve 2,25 kilogram su oluşturur. Toplam yine 5 kilogramdır. Terazi şaşmaz.</p><h3>Bir depo yakıtın görünmeyen sonucu</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/420/1*3TXNaEtgLIxeQPKIEZiuJQ.png" /><figcaption>Egzoz çıkışındaki görünür yoğunlaşma; CO₂ gazının kendisi renksizdir. Fotoğraf: Khunkorn Laowisit / Pexels</figcaption></figure><p>ABD Çevre Koruma Ajansının ortalama egzoz emisyon faktörlerini litreye çevirdiğimizde yaklaşık değerler şöyledir:</p><ul><li><strong>1 litre benzin → 2,35 kg CO₂</strong></li><li><strong>1 litre dizel → 2,69 kg CO₂</strong></li></ul><p>Buna göre 50 litrelik bir benzin deposu yaklaşık 117 kilogram CO₂, 60 litre dizel ise yaklaşık 161 kilogram CO₂ oluşturabilir.</p><p>Bu rakamlar yakıtın türüne ve bileşimine göre bir miktar değişir. Ancak temel mekanizma değişmez: CO₂’nin önemli bir kısmı, motorun yanma sırasında havadan aldığı oksijenin kütlesidir.</p><h3>O kadar CO₂ çıkıyorsa neden görmüyoruz?</h3><p>Çünkü karbondioksit normal koşullarda renksiz bir gazdır. Egzozdan gördüğümüz siyah duman veya is, CO₂’nin kendisi değildir. Görünen parçacıklar eksik yanma ürünleri ve başka kirleticiler olabilir; CO₂ ise görünmeden atmosfere karışır.</p><p>Gaz olması onu ağırlıksız yapmaz. Bir balonu şişirdiğinizde içindeki havanın da kütlesi vardır. Karbondioksit yalnızca çok geniş bir hacme dağıldığı için gündelik algımızda “ağır” görünmez.</p><h3>Şirketler egzozu torbaya doldurup tartmıyor</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/420/1*yOZOLyujxzw-04KPkBr6Mw.png" /><figcaption>Bir sanayi tesisinin baca çıkışı; görünen bulut CO₂ gazının kendisi değildir. Fotoğraf: Chris LeBoutillier / Unsplash</figcaption></figure><p>Emisyon hesabında her bacadan veya egzozdan çıkan gazı tek tek toplamak pratik değildir. Bunun yerine tüketilen yakıt miktarı ile o yakıta ait emisyon faktörü kullanılır:</p><blockquote><strong><em>Aktivite verisi × Emisyon faktörü = Emisyon</em></strong></blockquote><p>Örneğin bir araç filosu 60 litre dizel tükettiyse basit hesap şöyledir:</p><blockquote><strong><em>60 litre × 2,69 kg CO₂/litre ≈ 161 kg CO₂</em></strong></blockquote><p>Buradaki aktivite verisi tüketilen 60 litre dizel, emisyon faktörü ise bir litre dizelin yanmasıyla oluşan ortalama CO₂ miktarıdır. Aynı mantık doğalgaz, kömür ve diğer yakıtlar için de uygulanır; yalnızca birimler ve faktörler değişir.</p><h3>Üç kavramı birbirine karıştırmamak gerekiyor</h3><p><strong>Egzoz CO₂’si:</strong> Yakıtın kullanıldığı yerde, yanma sonucunda doğrudan oluşan karbondioksittir.</p><p><strong>Yaşam döngüsü emisyonu:</strong> Yakıtın çıkarılması, rafine edilmesi, taşınması ve istasyona ulaştırılması gibi önceki aşamaları da kapsayabilir. Yukarıdaki benzin ve dizel değerleri, bu aşamaların tamamını değil, esas olarak yanma sonucundaki egzoz CO₂’sini anlatır.</p><p><strong>CO₂e:</strong> Yalnızca karbondioksiti değil; metan ve diazot monoksit gibi diğer sera gazlarının iklim etkisini de ortak bir ölçüde ifade eden “karbondioksit eşdeğeri”dir.</p><p>Bu ayrım önemlidir. “Bir litre dizel 2,69 kilogram CO₂ oluşturur” ifadesi ile “bir litre dizelin bütün yaşam döngüsü boyunca toplam iklim etkisi” aynı hesap değildir.</p><h3>Bu küçük hesap neden önemli?</h3><p>Karbon hesabı ilk bakışta soyut görünebilir. Tonlarca görünmez gazdan, katsayılardan ve raporlardan söz edilir. Fakat bütün sistemin altında oldukça somut bir gerçek vardır: Atomlar kaybolmaz; yer değiştirir ve yeni moleküller oluşturur.</p><p>Yakıt tüketimini azalttığımızda yalnızca depodan daha az sıvı eksiltmeyiz. Atmosferden daha az oksijeni karbonla birleştirir, daha az CO₂ oluştururuz. Enerji verimliliği, yakıt değişimi ve elektrifikasyon gibi konuların emisyon hesabında bu kadar önemli olmasının nedeni budur.</p><p>Bir dahaki sefere “Bir kilogram yakıttan nasıl üç kilogram gaz çıkabilir?” sorusunu duyduğunuzda cevabı biliyorsunuz:</p><blockquote><strong><em>Kalan ağırlık yakıt deposunda değildi. Baştan beri havadaydı.</em></strong></blockquote><h3>Kaynaklar ve hesap notları</h3><ul><li><a href="https://www.eia.gov/tools/faqs/faq.php?id=82&amp;t=11">U.S. Energy Information Administration: CO₂ emisyonları neden kaynaklandıkları yakıttan daha ağırdır?</a></li><li><a href="https://www.epa.gov/greenvehicles/greenhouse-gas-rating">U.S. Environmental Protection Agency: Yakıt türlerine göre ortalama egzoz CO₂ değerleri</a></li><li><a href="https://iupac.org/what-we-do/periodic-table-of-elements/">IUPAC: Elementlerin bağıl atom kütleleri</a></li></ul><p><em>Benzin ve dizel için litre değerleri, EPA’nın ABD galonu başına verdiği ortalama değerlerin 1 ABD galonu = 3,785 litre kabul edilerek çevrilmesiyle hesaplanmıştır. Yakıt bileşimi ve ölçüm yaklaşımına göre küçük farklılıklar görülebilir.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=20cf5b277535" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Cryptolocker, Ransomware, Fidye Virüsü]]></title>
            <link>https://medium.com/@cemildurgan/cryptolocker-ransomware-fidye-vir%C3%BCs%C3%BC-39d6dcbf6996?source=rss-95627d6c1823------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/39d6dcbf6996</guid>
            <category><![CDATA[ransomware]]></category>
            <category><![CDATA[cryptovirus]]></category>
            <category><![CDATA[fidye]]></category>
            <category><![CDATA[security]]></category>
            <category><![CDATA[bilgi-güvenliği]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Cemil Durgan]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 30 Apr 2019 13:44:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-04-30T13:44:41.187Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lO6iHLsUbPr1_IAu4OiRGw.jpeg" /><figcaption><a href="https://www.pexels.com/photo/internet-screen-security-protection-60504/">www.pexels.com</a></figcaption></figure><p>Sunucuya bağlanıyorsunuz ve çok önemli dosyaların kriptolandığını görüyorsunuz. Dosyalarınızın yerinde <strong>“.encrpypted”</strong> ya da <strong>“.cryptolocker”</strong> uzantılı dosyalar var. Masaüstünüzde de bir .txt ya da .htm dosyası mevcut. Hatta belki masaüstü arkaplan resminiz, siyah üzerine kırmızı yazıların yazılmış olduğu bir imaj, bazen de konuyla ilgili açıklamayı ve ödeme yöntemlerini size anlattıkları bir uygulama.</p><p>Özetle diyor ki: “<em>Ben sizin dosyalarınızı şifreledim, size bir garezim yok ve tek derdim bu işten para kazanmak. Hiç boşuna çözmeye uğraşmayın, çözemezsiniz. Aşağıdaki e-mail adresi üzerinden benimle iletişime geçin, fiyatı ve nasıl ödeme yapacağınızı söyleyeyim. Hatta sonrasında sisteminize nasıl sızdığımı ve buna nasıl önlem alacağınızı da anlatayım.</em>”. <strong>Tebrikler, bir fidyeci virüsle (ransomware) karşı karşıyasınız.</strong></p><p>Teknik olarak bir saldırgan bir sunucuya bu seviyede erişmiş ise, dosyaları görebilir, silebilir ve tüm kontrol elindedir. Benzer şekilde kişisel bilgisayarları da hedef alan bu saldırı, takdir edersiniz ki <strong>tüm özel bilgilerinize erişebilir, kamera ve mikrofonunuzdan kayıt alabilir</strong>. İşin kötü tarafı ise, güvenli bir sistem sahibi olmak için tüm girişleri engellemeniz gerekirken, saldırgana tek bir giriş yeterlidir. Yani işiniz saldırganın işinden çok daha zor.</p><p>Çözümümüz nedir peki?</p><p><strong>A) Kaç para istiyorsa verip, saldırganın sözünü tutmasını ummak.</strong><br>Riskli ve maliyetli. Siz ödemeyi yaptıktan sonra saldırganın sözünü tutması için hiç bir sebep kalmıyor, ancak saldırganın sizin dosyalarınızla bir derdi yok, daha önce ödeme yapan kurbanların birçoğuna decode için gerekli kod iletilmiş. Bu maliyet, saldırılan sisteme göre değişkenlik gösteriyor. Örneğin sıradan bir kişisel bilgisayar için talep edilen tutar nispeten büyük bir firmanın ERP sunucusu için talep edilen miktardan düşük olacaktır. Kişisel bilgisayarlarda ayrıca özel yazışmalar ve diğer belgelerin açığa çıkmış olması riskini getiriyor, yani şantaj riski ortaya çıkıyor. Belgelerin içeriğine ve kullanıcının sosyal statüsüne göre de fiyat değişiyor. Takip edilmemek için genellikle Bitcoin üzerinden ödeme talep ediyorlar.</p><p><strong>B) Son yedekten geri dönüp, aradaki kayıp veriyi kullanıcıların tekrar girmesini sağlamak.</strong><br> Büyük bir işgücü kaybına ve verilerde tutarsızlığa yol açabiliyor. Tabii ki bu senaryoda da son yedeğin ne zaman alındığı ve aradaki sürede sistemde ne kadar veri işlendiği önemli. Bir gece yarısı sistemin çok aktif olmadığı saatlerde otomatik yedek alındıktan yarım saat sonra bu saldırı gerçekleşmiş ise, endişe etmenizi gerektiren bir durum olmayabilir. Ancak son yedeğiniz bir hafta önce alınmışsa ve sistem aktif kullanılmışsa, hatta daha kötüsü yedekleri de aynı sunucuda farklı bir diskte saklıyorsanız ve bu dosyalar da kriptolanmışsa, geçmiş olsun.</p><p><strong>C) Bir şekilde kriptolanmış dosyaları çözmeyi başarmak.</strong><br>Virüsler ortam şartlarına göre nasıl değişim gösteriyorlar ise, maalesef cryptolocker için de aynı durum söz konusu. Bu tarz saldırılara önlemler geliştirmek için çalışan çok büyük firmalar ve bu tarz virüsleri daha güçlü hale getirmek için çalışan saldırganlar var. Bu durum, virüsün sürekli yeni versiyonlarının yayılmasını sağlıyor. Yani beş yıl önce yayılan virüs ile şu anda karşılaştığınız virüsün tek ortak kısmı, amaçları. Örneğin ilk versiyonlarda olmayıp yeni versiyonlarda bu virüse kazandırılan bir özellik, sistem geri yükleme noktalarının silinmesi. Kısacası, virüse her çare bulunduğunda, virüs de buna önlem olarak gelişecektir. Bundan dolayı, maruz kaldığınız virüs eski bir versiyon ise çözümü daha kolay olabiliyor. Antivirüs firmaları bu tarz basit çözümleri ücretsiz olarak bile sunabiliyorlar. Daha güncel bir versiyona (şu günlerde “<strong>cryptolocker v2</strong>” olarak anılmakta) maruz kaldıysanız ve bir çözüm bulamadıysanız, veri kurtarma firmaları ve siber güvenlik firmalarından destek almanız gerekebilir, zaten birçoğu artık bu müdahaleyi para iade garantili yapıyor. Ya da bu konuda işini çok iyi bilen sistem yöneticileri sizlere yardımcı olabilirler.</p><p><strong>D) Zamanı geriye almak.</strong><br> Siz gelecekte bu tarz bir fidye virüsüne maruz kaldınız. Sonrasında zamanı geriye aldınız, şimdi işte o zamandayız. O halde tedbirlerimizi alalım.</p><p>Tedbir olarak ne yapılabilir?</p><p>- <strong>İşletim sisteminizin güncellemelerini sürekli alın</strong>. Bu güncellemeler, güvenlik maddeleri içerebilir ve saldırganlar güncel olmayan sistemler üzerinde şanslarını denerler.<br>- Mutlaka <strong>güncel bir antivirüs</strong> programınız olsun.<br>- Şifreleriniz <strong>kompleks </strong>olsun. Saldırganlar deneme-yanılma yöntemiyle otomatik olarak akılalmaz hızlarda deneme yaparlar. “Ab12345!” gibi bir şifre saldırganın kullandığı keylist ile de alakalı olarak muhtemelen <strong>ilk birkaç dakika içerisinde</strong> kırılır.<br>- Uzak masaüstü bağlantısı portunuz standartta “3389” olarak gelir. <strong>Bunu değiştirin.</strong> Saldırganlar, IP adres aralıklarında port taramaları yaparlar ve hedef sistemi böyle tespit ederler. 3389 portunuz kapalıysa, en azından birçok otomatik saldırı aracının hedefinden çıkabilirsiniz.<br>- Mümkünse uzak masaüstü bağlantısı yapabilecek <strong>IP adreslerini kısıtlayın</strong>. Örneğin sadece kurum içinden bağlantı yapılması ve teknik destek aldığınız firmadan bağlantı yapılabilmesi yeterliyse, kurumunuzun ve bu firmanın statik IP adreslerini kısıt olarak kullanın. Bu firma ile de mutlaka gizlilik ve sorumluluk sözleşmeleri imzalayın.<br>- IP adresi kısıtlamalarından daha iyisi, eğer mümkünse kurum ağınıza erişimi sadece <strong>VPN </strong>ile yaptırın. Kullanıcıları kompleks VPN erişim şifreleri seçmeleri konusunda zorlayın. Yine eğer mümkünse, <strong>SMS doğrulaması</strong> ile bu erişimlerin yapılmasını sağlayın.<br>- Sistemdeki bazı kritik uygulamalara browser üzerinden giriş yapmanız gerekiyor olabilir, bu erişimlerde tarayıcıya asla şifrenizi otomatik tamamlatmayın. <strong>Her seferinde şifrenizi elle girerek</strong> login olun.<br>- <strong>Yedeklerinizi aynı bilgisayarda tutmayın</strong>. Tercihen harici bir diskte tutun ve bu disk yedekleme zamanı haricinde bilgisayara bağlı bile olmasın. Saldırgan admin yetkisiyle giriş yaptıktan sonra sunucuya bağlı olan tüm disk ve belleklere erişebilir.<br>- Bu tedbirleri alırken <strong>kendinizi saldırganın yerine koymaya çalışın</strong>. Onların yöntemlerini öğrenin. Kolay hedef olmaktan çıkmanız bile çok büyük ölçüde sizi bu saldırılardan koruyacaktır.<br>- Kullanıcıları güvenlik konularında <strong>bilgilendirin</strong>. Gerekirse bir uzman, firmanızda ufak bir seminer düzenlesin. Bu tarz etkinlikler esnasında katılımcılar saldırganın karşısında kendilerini koydukları için, sonrasında birçok çalışan çok daha dikkatli davranmakta. Basit şifreler değiştirilmekte, e-posta bağlantıları çok daha dikkatli açılmakta.<br>- <strong>Saldırganlar zararlı yazılımları e-posta eki olarak ya da bağlantı olarak gönderebilirler</strong> ve bu mailler büyük ölçüde son kullanıcıyı heyecanlandıran içeriklere sahiptirler. Örneğin kullanıcıya katılmış olduğu bir çekilişten “Kazandınız” mailinin gelmesi, ya da telefon faturasının astronomik değerlere ulaştığını belirten bir mailin gelmesi, kullanıcının daha önceden duyduğu herşeyi unutmasına yol açabilir. Bu madde çok önemli, işletim sistemi açıkları ve basit şifrelerin deneme-yanılma yöntemiyle kırılması ile birlikte kurbanlar en çok bu tuzağa düşmekteler. Siz istediğiniz kadar kompleks şifreler ve güvenlik duvarları kurun, sadece bir kullanıcının bir mailde gelen eki açması hepsini önemsiz kılıyor. Genellikle <strong>bu mailler TTNET, UPS, Vodafone, THY gibi adı duyulmuş büyük firmaların isimlerini kullanırlar</strong>. Dikkat edin.<br>- Maillerdeki <strong>yazım hatalarına</strong> dikkat edin. Kurumsal bir firmadan yapılan kampanya ve bilgilendirme mailleri, çok nadiren yazım hataları içerir. Ancak sahte içerikli maillerde yazım hatalarına çok sık rastlanır.<br>- <strong>Dosya uzantılarına güvenmeyin</strong> ve kullanıcıların da güvenmemeleri gerektiğini belirtin. <strong>“.exe” uzantılı bir dosyayı, “.jpg” uzantılı gibi göstermenin yolları var.</strong> Evet, işletim sisteminiz ya da güvenlik duvarınız bu dosyayı çalıştırmak istediğinizde size bir uyarı verecektir, ancak küçük bir dalgınlığınız saldırganın istediğini almasına yetecektir.<br>- Sistemdeki aktiviteleri izleyen ve <strong>alarmlar oluşturan bir yazılım kullanın</strong>. Örneğin bir kullanıcı bir dakikada 100 farklı dosyada değişiklik yapmaya çalışıyorsa sistem o kullanıcının erişimini ikinci bir emre kadar kısıtlasın. Benzer şekilde şifre girişlerinde IP başına <strong>maksimum hatalı giriş sınırlamalarını kullanın</strong>, böylece deneme-yanılma yöntemlerinin işe yaramamasını sağlayın.<br>- Kullanıcıların sunucuda yönetici hesabıyla çalışmaları gerekmiyor ise yapılacak işe uygun yetkilere sahip bir yetki grubuyla çalışmalarını sağlayın.<br>- Güvenmediğiniz kaynaklardan gelen uygulamaları ve internetten indirdiğiniz uygulamaları <strong>kullanmayın</strong>. Hatta güvendiğiniz kaynaklardan gelenlere de şüphe ile yaklaşın, zira çok yakın bir arkadaşınızdan gelmiş gibi görünen bir mail aslında “<strong>fake mail</strong>” olabilir, arkadaşınızın e-mail adresi saldırganlar tarafından ele geçirilmiş olabilir. Benzer şekilde, çok güvenilir bir siteden indirdiğiniz dosya bile eğer saldırganlar ağınıza erişim sağlamış ise güvenli olmayacaktır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=39d6dcbf6996" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>