<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by ceviizcom on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by ceviizcom on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@ceviizcom?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*5voiLgp_W-JBL9kEJm9YKQ.png</url>
            <title>Stories by ceviizcom on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@ceviizcom?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Mon, 16 Nov 2026 19:37:09 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@ceviizcom/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Osmanlı’da Alfabe Tartışmaları]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/osmanl%C4%B1da-alfabe-tart%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1-f012b64d5365?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f012b64d5365</guid>
            <category><![CDATA[atatürk]]></category>
            <category><![CDATA[devrim]]></category>
            <category><![CDATA[tarih]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[osmanlı]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 31 Jan 2024 14:05:42 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-31T14:05:42.786Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mx60i_eLqZmdLDPMNmL5PQ.png" /></figure><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F3IHhJPJQxyQ%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3IHhJPJQxyQ&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F3IHhJPJQxyQ%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/8c718cf0aeb1acd518aed63d23061e99/href">https://medium.com/media/8c718cf0aeb1acd518aed63d23061e99/href</a></iframe><p>Yıllardır tartışmalara doyulamayan bir konu; Yeni Türk Harflerinin Kabulü. Üzerinden geçen doksan beş seneye rağmen, bin seneyi aşkın süren Arap harfleri geleneğinden sonra gelmesi bu tartışmaları anlaşılabilir kılıyor aslında.</p><p><em>“Bir gecede cahil kaldık!”</em> gibi tatsız cümlelerden uzak, Latin harflerinin tartışılmaya başlandığı 19. yüzyıldan Cumhuriyet’in ilanına kadarki süreçte ortaya çıkan yenilik söylemlerine eğileceğiz. Kimler ne demişler, neler denemişler?</p><h3>1800’ler</h3><p>Her ne kadar 1800’ler diye başlık atmış olsak da alfabeyle alakalı tartışmalar 1800’lü yılların ortalarında başlıyor.</p><p>Fitili ilk ateşleyenler olarak <strong>Ahmet Cevdet Paşa </strong>ve <strong>Münif Paşa’yı</strong> gösterebiliriz. Onlar, Arap alfabesinin Türkçe’deki bazı sesleri ortaya çıkarmada <strong>yetersiz kaldığını</strong> ve bunu aşmak için birtakım iyileştirmeler yapılması gerektiğini ilk savunanlar.</p><p>Münif Paşa, 1862 yılında verdiği bir konferansta bu konudaki düşüncelerini ve yapılması gerekenlere dair fikirlerini ortaya döküyordu. Paşa, Arap alfabesinde <strong>büyük harflerin mevcut olmamasından</strong> ötürü özel isimleri diğer isimlerden ayırmanın güçlüğünden dem vururken bir yandan da Avrupalıların yazılarında herhangi bir zorluk çekmedikleri için 6–7 yaşındaki <strong>çocukların okuyup-yazmayı öğrendiklerini, </strong>böylelikle toplumun her tabakasının kendilerini ifade edecek kadar iyi yazabildiğini dile getiriyordu.</p><p>Münif Paşa’nın fikri doğrudan <strong>Latin alfabesine </strong>geçelim değildi. Onun asıl istediği mevcut <strong>alfabede ıslahat yapılması </strong>gerektiğiydi. Münif Paşa, yazılış ve okunuşunu kolaylaştırmak için mevcut <strong>harflerin ayrık yazılması </strong>gerektiğini savunuyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/124/0*ITmEWnGoXOiBntez.png" /><figcaption>Mehmet Tahir <strong>Münif Paşa.<br></strong>Farsça, Arapça, Fransızca, İngilizce ve Rumca bilmekteydi. Çince öğrenmeye de çalışmıştır. Lakabı “Dilin Babası”ydı (Ebu’l Lisan). Yurt içinde ve dışında pek çok görev almış üst düzey bir devlet adamıydı.</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/124/0*LJMnOI6BafC2UJcP.jpg" /><figcaption><strong>Ahmet Cevdet Paşa<br></strong>Tarihçi ve düşünür kimliğiyle öne çıkmış olan Cevdet Paşa, iyi bir eğitim almış bir devlet adamıydı. Islah çalışmaları hazırlayan komisyonlarda görev aldı.</figcaption></figure><p>1863 yılına gelindiğinde bu sefer bir misafirin önerileri duyulmaya başlanmıştı. İstanbul’a gelen Azerbaycan Türkü, Yazar Mirza Feth Ali Uhundof, Latin el yazısına benzeyen, Arap yazısından noktaları kaldıran ve bütün harfleri birbirine bitiştiren bir yazı dizgesi ortaya attı. Aslında Uhundof’un yazısı Latin’den daha çok Kiril alfabesine dayanıyordu. Önerisi, farklı bir alfabeye yönelimin ilk örneklerinden olması bakımından önem taşıyordu.</p><p>Uhundof’tan yaklaşık altı yıl sonra, 1869’da Terakki Gazetesi yazarı Hayrettin Bey, “Maârif-i Umûmiye” adlı makalesinde <strong>doğrudan doğruya Latin alfabesini </strong>almaktan<strong> </strong>söz ediyordu. Hayrettin Bey’e göre toplum, içinde bulunduğu zorlukları <strong>ancak Latin yazısı ile</strong> aşabilirdi. Latin harfleri sayesinde yüzde üçü geçmeyen “okur-yazar” oranının artacağına inanıyordu.</p><p>Yine aynı yıl Türk milliyetçiliğinin ilham kaynaklarından olan <strong>Namık Kemal</strong>‘in bu konudaki görüşleri gazetelerde yer almaya başladı. İran Büyükelçisi Melkum Han’ın Hürriyet Gazetesinde yayınlanan mektubunda, <em>“İslamlar alfabelerini ıslah etmedikçe talim ve terbiyede kolaylık, dolayısıyla Avrupa medeniyeti seviyesine yükselebilmek </em><strong><em>imkânsızdır.</em></strong><em>”</em> ifadelerini kullanarak Arap harfleriyle okumanın güçlüğünden dem vurmasına Namık Kemal aynı gazete aracılığıyla yanıt verdi.</p><p>Namık Kemal, harflerin yazım ve basımda meydana getirdiği güçlüklerden ötürü yeniden ıslah edilmesi gerektiği fikrinin genel düşünce olduğunu <strong>ancak</strong> ıslah söz konusu olunca, akla önce harflerin <strong>bütün olarak değiştirilmesi düşüncesinin gelmesinin sakıncalar doğurabileceğini belirtmişti.</strong></p><p>Namık Kemal’in genel olarak düşüncesi Arap harflerinin ıslahı üzerine olmuştu. <strong>İyi bir eğitim ve dilde sadeleşmeyle </strong>Arap alfabesinin oluşturduğu sorunların çözüleceğine inanıyordu.</p><p>Devlet nezdinde de konuyla ilgili olarak hareketlilikler yaşanıyordu. İkinci Abdülhamit’in sadrazamlarından Sait Paşa, Maarif Nazırı (= Milli Eğitim Bakanı) Mustafa Paşa’ya yazdığı emirde, uzun cümlelerin <strong>lüzumsuz edatların</strong> ve tabirlerin bırakılıp atılması konusunda çalışma yapılmasını istedi. Bu konuda 1879’dan sonra yapılan çalışmalar için <strong>ulema fetvası </strong>dahi alındı.</p><p>1884’te Ebuziya Tevfik, Şinasi gibi devrin önemli simaları basımda<strong> 500’ü aşan harf sayısını 112’ye </strong>indirme denemelerinde bulunmuş ve kendi matbaası için harfler döktürmüştü. Pek başarılı sonuç alınamasa da yaptıkları, bu konuda atılmış en somut örneklerden biri sayılabilirdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/124/0*XYpA-chLNAmnAfYM.jpg" /><figcaption><strong>Namık Kemal<br></strong>Türk milliyetçiliğine ilham kaynağı olan, Genç Osmanlı hareketi mensubu yazar, gazeteci, devlet adamı ve şairdir. <strong>Vatan Şairi</strong> olarak anılır. Yazdığı <strong>“Vatan Yahut Silistire” oyunu, </strong>beş dile çevrilmiştir.</figcaption></figure><h3>1900’ler</h3><p>20. yüzyılın başlarında alfabe konusunda söz alanların sayısı artmaya başladı. 1908 yılında ilan edilen İkinci Meşrutiyet sonrası Latin harflerine dayanan bir Türk alfabesi fikrini savunanların sayısı da çoğalmıştı.</p><p>1909 yılında Maarif Nezareti’nin <strong>“İmla, Dilbilgisi ve Kelime Komisyonları”</strong> kurması bu konudaki ilk resmi girişim olarak tarihe geçti. Devlet kanadının üzerinde durduğu konu, Arap alfabesinin ıslah edilerek Türk diline uyarlanmasıydı.</p><p>Trablusgarp genel valisi Ali Kemalî Paşa’nın Bâbıâli’ye gönderdiği telgraflardan bir kısmı Latin harfli Türkçe telgraflardı. Valilerin bir kısmı telgraf işlemlerinde <strong>“Türkçe Mors Alfabesi’</strong>ni kullanır olmuşlardı.</p><p>Latin harflerini savunanların başında Celal Nuri (İleri) geliyordu. Önce “Tarih-i İstikbal” kitabında <em>“Latin harflerini alalım.”</em> diyen İleri, daha sonra “Tarih-i Tedenniyât-ı Osmaniye ve Mukadderât-ı Tarihiye” adlı eserinde, <em>“Bunu yalnız biz kabul etmiş olmayacağız. Bundan evvel </em><strong><em>Romanyalılar </em></strong><em>da “Kiril” harflerle yazı yazarlardı; bilâhare </em><strong><em>Latin harflerini kabul ettiler, Almanlar</em></strong><em> yavaş yavaş “Gotik” harflerini bırakıp, Latin harflerini alıyorlar. Eski zamanda büyük Petro o vakitki </em><strong><em>Moskof harflerini bırakıp, </em></strong><em>başka türlülerini kabul etmişti.” </em>ifadelerini kullanıyordu.</p><h3>-Arnavutluk’tan Gelen Talep</h3><p>1910 yılında Tiranlı Arnavut olan Mehmet adında bir zat, <strong>yalnızca Arnavutluk’ta</strong> Latin yazısının kullanılması için sadrazamlığa başvurdu. Sadrazamlık söz konusu yazıyı Şeyhülislâmlığa havale ederek konuyla ilgili fikrini sordu. Şeyhülislâm Sinop Mebusu Müftü Hasan Fehmi Efendi de, bunun <strong>hiçbir biçimde olamayacağını,</strong> Kur’an’ın Latin yazısıyla <strong>yazılamayacağını,</strong> dolayısıyla <strong>Latin yazısının hiçbir İslâm ülkesinde kullanılamayacağını </strong>belirten bir fetva vermişti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/121/0*Th7oNAL3gsCaXMKL.jpg" /><figcaption><strong>Celal Nuri</strong> (İleri)<br>1902 yılında Hukuk Fakültesi’ni bitirdikten sonra avukatlık yapan İleri, daha sonra gazetecilik, yazarlık yapmıştır. Son Osmanlı Meclisi Mebusanı’nda vekil olarak bulundu. <strong>1924 Anayasası</strong> hazırlama komitesinin başkanlığını yaptı ve TBMM milletvekili olarak mecliste yer aldı.</figcaption></figure><p>Hatta Şeyhülislam Efendi, Latin harflerinin kabulü dışında, Arap harflerinin kullanılmakta olan şekillerinden <strong>başka şekillerde yazılmasına dahi</strong> müsaâde edilmeyeceğini belirtmekteydi.</p><p>Alfabe tartışmasına dahil olan Ziya Gökalp de, Latin alfabesine geçişi savunanlardandı. Gökalp, Arap alfabesinin <strong>Türkçeye uygun olmadığını</strong> dile getirmişti.</p><p>1911 yılında Kılıçzade Hakkı, Hüseyin Cahit ve “Mektep” dergisi çevresinde birleşen diğer yazarların, Latin harflerini kabul düşüncesine karşı oldukları,<strong> Arap harflerinin “ıslahı” üzerinde</strong> fikir beyan ettikleri görülmekteydi. Ancak Kılıçzâde Hakkı ile Hüseyin Cahit fırsat buldukça Latin yazısını savunmayı da ihmal etmemişlerdir. Anlayacağınız arayış devam ediyordu.</p><p>Tanin Gazetesi’nde 1913’te bir alfabe yayınlanmaya başlanmış ve yayınlanan bu alfabeyle her gün bir ya da birkaç yazı örneği okuyuculara sunulmuştu. Ancak bu girişim yeni yönetimin ilgisini çekmeyi başaramadı.</p><p>Dikkati çeken Serbest Fikir dergisi oldu. Latin harflerini destekleyici yazıları bulunan<strong> Kılıçzade Hakkı </strong>ve <strong>Celal Nuri’</strong>nin çıkardığı dergi bir süreliğine yönetim tarafından <strong>kapatıldı.</strong></p><h3>-Enveri Yazısı</h3><p>Enver Paşa da, dil konusuyla yakından ilgilenen isimler arasındaydı ve bu konuda bir uygulamaya imzasını atmıştı. Birinci Dünya Savaşı’ndan (1914–1918) aylar önce telgraf haberleşmelerini basitleştirmek adına <strong>harflerin ayrık yazılması</strong> (huruf-ı munfasıla) sistemini uygulamaya koydu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/124/0*fC9wnozinSsZiSBD.jpg" /><figcaption><strong>Ziya Gökalp</strong><br>Milliyetçilik ve Türkçülük üzerine yazdığı eserleri ile ünlenmiş olan yazar ve devlet adamı. Muhalif kimliğiyle pek çok olaya karıştı. Diyarbakır telgrafhanesini işgal ederek, yapılan yolsuzlukların duyulmasını sağladı. İngilizler tarafından Malta’ya sürgüne gönderildi. Daha sonra TBMM’de Diyarbakır vekili olarak bulundu.</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/114/1*3299ei_JJ_cVsTFDEVFDSA.png" /><figcaption><strong>Kılıçzade</strong> İsmail<strong> Hakkı</strong><br>Fikir ve siyaset adamı olarak anılan İsmail Hakkı, Osmanlı ordusuna ait pek çok kolorduda öğretmenlik görevi yaptı. Balkan Savaşı’nda alınan yenilgi sonrası kaleme aldığı “Pek uyanık bir uyku” adlı yazısıyla ünlüdür.</figcaption></figure><p><strong>Bir sese bir harf ilkesine</strong> uygun olarak hazırlanan sistemde <strong>harfleri birleştirmeden ayrı yazma </strong>görüşü esas alınmıştı. Harbiye Nazırı (= Milli Güvenlik Bakanı) Enver Paşa, ordu içi yazışmalarda kullanılmasını istediği bu yazıyı savaşın başlaması üzerine ertelemek zorunda kalmıştı.</p><p>Söz konusu yazıya <em>“Ordu Elifbası”, “Hatt-ı Cedit”, “Enver Paşa Yazısı”, “Alman Alfabesi” </em>gibi isimler takılmıştı.</p><p><strong>İsmet Paşa (İnönü),</strong> yapılan uygulamanın zamansızlığı konusunda Enver Paşa’ya şöyle demişti: <em>“Paşam, yaptığınız </em><strong><em>büyük bir inkılaptır.</em></strong><em> Ancak memleketin genç zabitleri ihtiyat subayı olarak bulunuyorlar ve keşiftedirler. Harfler öyle tek tek yazılırsa keşif raporları </em><strong><em>çok gecikir.</em></strong><em> Oysa keşif raporlarının hemen ulaşması lazımdır. Bu bakımdan </em><strong><em>bu büyük eserinizi zaferden sonra </em></strong><em>tatbik etmek üzere şimdilik erteleseniz.”</em></p><p>Mirliva (=Tuğgeneral) <strong>Mustafa Kemal Paşa</strong> da, Enveri yazı uygulamasıyla alakalı olarak, <em>“Pek güzel! İyi bir niyet, fakat yarım iş, hem de zamansız… </em><strong><em>Harp zamanı, harf zamanı değildir.</em></strong><em> Harp olurken harfle oynamak sırası mıdır?..”</em> ifadelerini kullanmıştı.</p><p>Alfabe konusu savaşların oluşturduğu havadan ötürü birkaç yıl geri plana itildi.</p><h3>-İzmir İktisat Kongresi</h3><p>1922 yılında Azerbaycan’da yapılan alfabe tartışmaları konuyu ülkemizde yeniden gündeme taşıdı. Yapılan tartışmaların bir sonucu olarak <strong>Latin alfabesinin kabulü teklifinin en somut şekli</strong> 21 Şubat 1923’te İzmir İktisat Kongresi’nde ortaya çıktı.</p><p>Kongrenin işçi delegelerinden İzmirli Ali Nazmi ve iki arkadaşı tarafından verilen teklif, Kazım Karabekir tarafından <em>“Latin harflerinin İslam birliğini </em><strong><em>bozacağı</em></strong><em>”</em> gerekçesiyle gündeme alınmadı.</p><p>Karabekir’in bu konudaki düşüncelerinin bir kısmı şöyle:<em> “Arkadaşlar, bugün hangi ecnebi ile görüşseniz, ilk işi ve diyeceği söz: </em><strong><em>Türkçe</em></strong><em> gayet güzel bir lisandır, kolaydır, fakat harfleri </em><strong><em>fenâdır.</em></strong><em> Bunlar bütün ecnebilerin ağzında ve sizinle ilk görüşen bir ecnebinin size ilk telkin edeceği şeylerdir… (Latin harflerini kabul ederek) bütün Avrupa’nın eline </em><strong><em>güzel bir silah</em></strong><em> verilmiş olur. Bunlar âlem-i Islâma karşı diyeceklerdir ki: ‘Türkler ecnebi yazısını kabul etmişler ve </em><strong><em>Hıristiyan olmuşlardır.</em></strong><em>“</em></p><p>Son olarak Kılıçzade Hakkı Bey’in, Kazım Karabekir’e İçtihad Dergisi’nde yayınladığı makale ile verdiği cevaba bakalım. Hakkı Bey yazısında, <em>“…Türk çocuğuna bugünkü harflerimizle gazete okutmak </em><strong><em>imkân haricindedir.</em></strong><em>“</em> ifadeleri dışında bir <strong>Türk’ün Kur’an’ı bir Arap gibi okuyamayacağını</strong> iddia ediyordu.</p><p>Kur’an’dan aldığı bir ayeti Latin harfleriyle yazan Hakkı Bey, <em>“Bunu Latin harfleriyle yazmakta ne sakınca var?”</em> diye sorduktan sonra devam ederek, <em>“Arabi harflerden gayri harflerle Kur’ân’ı yazmak </em><strong><em>küfür değildir.</em></strong><em> Ve böyle yapan </em><strong><em>kâfir</em></strong><em> ve ıtâba (azarlama) lâyık olmaz… Evet ben bir Türk ve Müslüman olduğum halde işte itirâf ediyorum… </em><strong><em>Azerbaycan Türklerinin Latin harflerini</em></strong><em> kabul etmiş olmalarından dolayı Paşa Hazretlerinin ne korkusunu ne ayıplamasını uygun bulmuyorum. Azeri Türkleri bu yüzden </em><strong><em>ne dinlerinden ne milliyetlerinden</em></strong><em>hiçbir şey kayıp etmeyecekler ve iktisaden olduğu gibi irfânen ve harsen (kültür) yakın zamanda</em><strong><em> bizi geçeceklerdir</em></strong><em>… İkincisi, Paşa Hazretleri değil ya, en uzman bir çocuk hocası bile bugünkü harflerimizle en zeki bir Türk çocuğuna </em><strong><em>altı ayda gazete okutamaz.”</em></strong> ifadelerini kullanıyordu.</p><p>İşte 70 yıllık alfabe tartışmalarının özeti bu şekildeydi. Tartışmalar 1928 yılında ilan edilen Harf Devrimi ile başka bir boyuta taşındı. O da başka bir yazının konusu olsun.</p><p><strong>Kaynaklar</strong>:</p><p>Türkiye’de Latin Harfleri Meselesi / <em>Yazar: Selami Kılıç Yeni Türk</em></p><p>Harflerinin Kabulü Öncesinde, Halk Eğitimi ve Yazı Değişimi Konusunda Türk Kamuoyunda Bazı Tartışmalar ve Millet Mekteplerinin Açılması / <em>Yazar: Mustafa Albayrak</em></p><p>Osmanlıda alfabe tartışmaları ve Latin alfabesinin kabulü sürecinde Mustafa Kemal’in çıktığı yurt gezileri: Tekirdağ örneği /<em> Yazar: Cafer ULU</em></p><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz youtube: <a href="https://www.youtube.com/@ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f012b64d5365" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/osmanl%C4%B1da-alfabe-tart%C4%B1%C5%9Fmalar%C4%B1-f012b64d5365">Osmanlı’da Alfabe Tartışmaları</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[The Angel Makers of Nagyrév — Erkeklerin Esrarengiz Ölümleri — Macaristan]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/the-angel-makers-of-nagyr%C3%A9v-erkeklerin-esrarengiz-%C3%B6l%C3%BCmleri-macaristan-3371575b16b3?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/3371575b16b3</guid>
            <category><![CDATA[kadın]]></category>
            <category><![CDATA[tarih]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[cinayet]]></category>
            <category><![CDATA[suç]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 27 Mar 2020 21:08:07 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-03-28T20:17:38.540Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>The Angel Makers of Nagyrév — Erkeklerin Esrarengiz Ölümleri — Macaristan</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/512/1*JYTIAuhzUrX9qzSF8iTd8w.jpeg" /></figure><p>15 Ocak 1930 tarihli Akşam Gazetesinde bir haber göze çarpıyordu: <strong><em>“Koca Katili Macar Kadınların Muhakemeleri Hitam Buldu(Sona Erdi).”</em></strong></p><p>Budapeşte’nin yaklaşık 100 km güneydoğusunda bulunan Nagyrev adlı küçük bir köyde uzun yıllar boyu yaşananlar oldukça korkunçtu. Tüm olan biteni <strong>onlarca</strong> yabancı kaynağı didik didik ederek sizler için derledik. İşte, genç yaşlı demeden yüzlerce <strong>erkeğin</strong> ölümüyle sonuçlanan Nagyrev Hadisesi’nin perde arkası.</p><figure><a href="https://bit.ly/instagram-MediumTurkceYayin"><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xQsrG_42U_gGqidBC3szeA.png" /></a></figure><h3>Esrarengiz Ölümlerin Kol Gezdiği Topraklar</h3><p>Tabi asıl olaydan önce konuyla ilgisi olan birkaç bilgi edinelim.</p><p>1879 yılında, o zamanlar Macaristan’a bağlı bir bölge olan Szerdahely’de (Bugünkü adı: Miercurea Sibiului. Romanya’ya bağlı) <strong>“Koca Zehirleme Toplululuğu”</strong> olarak nitelendirilen bir yapı, polisin soruşturması sonucu gün yüzüne çıkarıldı. Komşu köylerdeki <strong>sekiz erkeğin,</strong> altı hafta içinde ardı ardına ölmesinin uyandırdığı şüphe sonucunda ölenlerin, <strong>eşleri tarafından</strong> arsenik ile zehirlendikleri ve kadınların bu cinayetler sırasında birbirlerine yardım ettikleri ortaya çıktı. Yakalanan şüpheliler, <strong>mutsuz evlilikleri</strong> sebebiyle böyle bir yola başvurduklarını itiraf ettiler.</p><p>Her ne kadar yaşananlar diğer ülkelerde haber olmuş olsa da, Macar kadınlar pek duymamış olacaklar ki, yalnızca <strong>üç sene</strong> sonra Melencze’de(Bugün: Melenci — Sırbistan toprağı) benzer bir hadise ülke gündemine oturdu. Thekla Popov adındaki 70 yaşındaki bir kadının yıllardır <strong>kocalarından ve sevgililerinden şikayetçi olan</strong> kadınlara tavsiyelerde bulunduğu, hatta onlara zehir sattığı ortaya çıktı. Yapılan soruşturma sonunda Thekla adındaki yaşlı kadının, <strong>100’den fazla erkeğin</strong> ölümünde rolü olduğu anlaşıldı ve onunla birlikte diğer kadınlar hakim karşısına çıktılar. Ancak davanın uzun yıllar sürdüğü dışında başka bir bilgi bulunmuyor. Sonucu muallak olsa da, ortak kanı kadınların çoğunun <strong>hapiste</strong> hayatlarını kaybettiği yönünde.</p><p>Bunların dışında, 1900’lü yılların arefesinde Macaristan vilayet ve köylerinde irili ufaklı cinayet şebekeleri ortaya çıktı. Suçlu bulunanlar ömür boyu hapis cezasına çarptırıldılar, ancak kadınlar bu yöntemlerden pek vazgeçecek gibi değillerdi. Olayların ulusal basında yer almasıyla <strong>polis,</strong> özellikle hayatını kaybeden erkeklerin ardından hazırlanan ölüm raporlarını sık sık incelemeye başlamıştı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/290/0*XWtknBz9QeHJFhIh.png" /><figcaption><strong>15 Ocak 1930 Tarihli Akşam Gazetesinin Haberi</strong></figcaption></figure><h3>Macar Sosyal Hayatının Bir Sonucu</h3><p>Szerdahely’de yaşanan cinayetlerin ardından tüm zanlıların itirafları tek bir noktaya çıkıyordu: <strong>mutsuz evlilikler.</strong> Aynı itiraflar o dönem içinde benzer şekilde işlenmiş cinayetlerin sonrasında da karşımıza çıkıyordu. Böyle hissetmelerinin altında toplumun evliliğe bakış açısı yer alıyordu.</p><p>Örneğin; Macar toplumunda kadınların kocalarını seçme hakkı bulunmuyordu ve bu seçim aileleri tarafından yapılmaktaydı. Kadınların, ailelerinin bu tercihleri hakkında herhangi bir itiraz hakkı bulunmadığı gibi, ileride boşanmaya da izinleri yoktu. Kocası; ister ipe sapa gelmez bir alkolik olsun, ister onu dövsün, onur kırıcı sözler söylesin… Kadınlar <strong>boşanamazlardı.</strong></p><p>İşte durum böyle olunca, kocalarını ya da onlardan ayrılmış olan sevgililerini <strong>öldürmek,</strong> bazı kadınlar için çıkış yolu olarak görülmekteydi.</p><h3>Birinci Dünya Savaşının Getirdikleri</h3><p>1914 Temmuz’unda Avusturya Macaristan İmparatorluğu’nun Sırbistan’ı işgal etmesiyle <em>(1. Dünya Savaşı)</em>, ülkenin dört bir bucağındakiler gibi, yazımıza konu olan <strong>Nagyrev köyünün erkekleri </strong>de cepheye koştular.</p><p>Savaşın başlamasından kısa bir süre sonra ise, köy yakınlarında hummalı bir çalışma başladı ve çok geçmeden <strong>esir alınan düşman askerleri</strong> Nagyrev ve civarına getirildiler. Köyün konumu esir kampı kurulması için oldukça idealdi. Bu durum Nagyrév’in kaderinin çarpıcı bir biçimde değişmesine sebep olacaktı.</p><p>Zorla evlendirilen, kocalarından yana mutlu olmayan Macar kadınları, kısa süre sonra <strong>çekingen tavırları bir kenara bırakarak,</strong> civarda dolaşan esir askerleriyle iletişim kurmaya başladılar. Çok geçmeden de, köydeki neredeyse her kadının bir <strong>esir sevgilisi</strong> olmuştu bile. Hatta kimisinin iki tane!</p><p>Ancak, kocalarının <strong>cepheden eve dönmeye </strong>başlamasıyla birlikte, kadınların “saadet” dolu günleri fazla uzun sürmedi. Sınırlı özgürlüğe sahip olan esirlerle birlikte rahata ve mutluluğa ermiş olan Nagyrev kadınları, eşlerinin dönmesiyle ortaya çıkan durumdan <strong>hiç hoşnut değillerdi.</strong> Geriye dönen ve eşlerinin bambaşka bir hayat kurduğunu gören kocalar ise, bu durumu reddedip yeniden eski düzenlerine dönmeye çalıştılar. Hal böyle olunca kadınlar bir<strong> çözüm yolu aramaya başladılar</strong>.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/868/0*3Z-TsqhcvlXdF2D4.png" /><figcaption><strong>The Illustrated London News — 28 Aralık 1929</strong></figcaption></figure><h3>Öldüren Çare: Julia Fazekas</h3><p>Julia Fazekas, kocasıyla birlikte <strong>1911 yılında</strong> Nagyrev’e gelmiş orta yaşlı bir kadındı. Söylediğine göre kocası, <strong>hiçbir açıklama yapmadan</strong> ortadan kaybolmuştu. Ebe olarak civarda nam salan Fazekas, 1911 ve 1921 yılları arasında 10 kez <strong>kürtaj işlemi yaptığı gerekçesiyle </strong>tutuklanarak mahkemeye çıkarılsa da, her seferinde kürtaj destekçisi hakimler tarafından <strong>salıverilmişti.</strong></p><p>Kadınları istenmeyen çocuklardan kurtardığı için kısa sürede ünlenen ve <strong>güven kazanan</strong> ebe Fazekas aynı zamanda, civarda hastane bulunmadığı için köylülere ilaç veren, ufak rahatsızlıklarında tedavi uygulayan bir isimdi.</p><p>Yardımcısı Susanna Olah ile birlikte köylü kadınların dertlerini de dinleyen Fazekas, son dönemde kocalarının geri dönmesinden muzdarip olan kadınlara Macar toprakları için hiç de yabancı olmayan bir yöntem önerdi: <strong>zehirlemek.</strong></p><p>Arseniği, sinekleri yakalamak için kullanılan kağıtlardan <strong>damıtma yöntemiyle </strong>elde eden Fazekas, bunu kadınlara vererek yiyeceklere katmalarını önerdi.</p><p>Kocalarını zehirlemeleri yönünde verdiği tavsiyelerin <strong>ilk kurbanı </strong>Peter Hegedus oldu. Aynı yıl savaştan sağ dönmeyi başarmış olan Hagedus, kısa bir süre sonra hayata gözlerini yumdu.</p><p>Çok geçmeden peşi sıra erkek ölümleri baş gösterdi, küçük Macar köyünde. Ölenler yalnızca kocalar değil; bazen sevgililer, bazen kardeşler, hatta bazen <strong>çocuklardı</strong>. Kadınların erkek kardeşlerini ve çocuklarını öldürmelerinin sebebi genellikle <strong>hayat sigortası</strong> benzeri bir güvenceden yararlanma amacıylaydı.<br>Kırklı yaşlarının ortalarında bir kadın olan Marie Kordos bu yöntemle;<strong> kocasını, sevgilisini ve engelli çocuğunu</strong> öldürdü. Bu olaydan sonra Nagyrev, halk arasında <em>“Cinayet Bölgesi”</em> olarak anılır oldu.</p><p>1914 yılında başlayan cinayetler silsilesi <strong>15 yıl</strong> kadar sürecek ve her ne kadar sayı tartışmalı olsa da 300’e yakın erkeğin şüpheli ölümüyle sonuçlanacaktı.</p><h3>Ölüm Kayıtları</h3><p>Daha önce bahsettiğimiz gibi, bu tip cinayetler Macaristan için yeni şeyler değildi. Polis ve halk, her ne kadar bu vakalara sıkça rastlamışlarsa da; bu sefer durum biraz farklıydı. Çünkü, ölümleri kayıt defterine geçiren yetkili, <strong>Julia Fazekas’ın kuzeniydi.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/738/0*ZnspJZPshnaDKEp3.jpg" /><figcaption><strong>“O” : Julia Fazekas</strong></figcaption></figure><p>Böylelikle bütün ölümler, cinayet dışında herhangi <strong>başka sebeplerle gerçekleşmiş gibi</strong> kaydediliyordu. Durum böyle olunca da, cinayetler ne polis ne de başka bir güvenlik biriminin dikkatini çekmedi.</p><h3>Fark Edilmeleri</h3><p>O zamanlar küçük bir çocuk olan Maria Gunya, köylerine gelen polislerin babasına bir takım sorular sorduğunu hatırlıyordu. Bunları anlatırken 83 yaşında olan Gunya şöyle diyordu: <em>“Kadınlar, sorunları ile birlikte Fazekas’a gelirlerdi. O da ‘Eğer erkeğinizle ilgili bir sorununuz varsa,</em><strong><em> basit bir çözümüm var.</em></strong><em>‘derdi.”</em></p><p>Macarca “Tiszazugi méregkeverők”, İngilizce <strong>“The Angel Makers of Nagyrev” </strong>olarak anılan kadınların fark edilip yakalanmalarının nasıl olduğu ise üç farklı anlatı olarak karşımıza çıkmakta.</p><p>Bunlardan bir tanesi, olayın açığa çıkmasının köydeki kadınlardan biri olan Bayan Szabo yüzünden olduğudur. Szabo’yu ele veren ise, köyü ziyaret eden ve kadının <strong>zehirleme teşebbüsünden kurtulmayı başaran </strong>iki kişi. Onların şikayeti sonrası yakalanan Szabo, isim vermeye başlayınca köydeki cinayet ağı ortaya çıkmaya başlamış.</p><p>İkincisi de birincisi gibi pek popüler aslında. Zehirlenerek öldürülmüş olan kurbanlardan bir tanesinin cesedi <strong>yakınlardaki bir kasabada</strong> yıkanıyor ve bu işlemi gerçekleştiren ise bir tıp öğrencisi. Ölümün sebebini merak eden öğrencimiz, vücutta yoğun şekilde <strong>arseniğe rastlıyor</strong> ve olay böylelikle ortaya çıkmış.</p><p>Son anlatı ise, 1929 yılında bir gazeteye <strong>isimsiz bir mektup</strong> gönderilerek her şeyin ortaya çıkmasıyla alakalı.</p><p>Bunların hangisi gerçekleşti bilinmiyor, belki de hepsi peş peşe yaşandı. Yani yaşananların artık bir şekilde ortaya çıkması gerekiyordu ve bir anda her şey oluverdi. Peki sonrasında<strong> kadınlara ne oldu,</strong> son bölümde bunlardan bahsedelim.</p><h3>Kadınlar Mahkemede</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/793/0*QXuN6QSj8UM8pjHw.png" /><figcaption><strong>Her ne kadar dikkat çekmeyecek kadar az sayıda olsalar da, o dönemde Nagyrév’dekine benzer ölümlerin yaşandığı yerler. Nagyrév’in komşularından başlayarak diğer komşulara doğru uzanan bir cinayet silsilesi.</strong></figcaption></figure><p>Yetkililer köyün mezarlığından zehirlenerek ölmüş onlarca ceset çıkardılar. Yapılan soruşturma sonunda 98 kişi tutuklandı ve bunlardan <strong>34’ü kadın ve 1’i erkek</strong> olmak üzere 35’i şüpheli bulunarak mahkemeye çıkarıldılar. Sanıklardan 26 tanesi mahkeme heyeti tarafından suçlu bulundu. Bunlardan <strong>8‘i idam(yalnızca iki kişi infaz edildi), yedisi ise kişi ömür boyu hapis cezasına çarptırıldı. Júlia Fazekas ise yolun sonuna geldiğini anladığı an(19 Temmuz 1929) kendisini öldürerek işi mahkemeye bırakmadı.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/0*wNzHw6qYUlfPMi8q.jpg" /><figcaption><strong>Sanıklar Mahkemede</strong></figcaption></figure><p>Yaşananlar yıllarca unutulmadı, sayı tartışmalı olsa da yaklaşık olarak 300 kişinin öldürüldüğü bu cinayet hadisesi Türkiye dahi dünyanın çeşitli gazetelerinin satırlarını süsledi. Hatta uzun yıllar sonra; 2002 yılında <strong>Hukkle</strong> adlı film, 2005 yılında <strong>The Angelmakers</strong> adıyla bir belgesel/film dahi çekildi. Gazete küpürlerinin bir kısmını yazımızın çeşitli yerlerine serpiştirdik, kalanı da aşağıda. Konuyla ilgili daha detaylı bilgi için kaynaklarımıza göz atmayı unutmayın.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/622/0*FaB824MJXM0G6AxN.png" /><figcaption><strong>The De Kalb Daily Chronicle, Illinois<br>13 Ocak 1930</strong></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/258/0*eQGT6ngm8kBJ4bRB.jpg" /><figcaption><strong>The Albury Banner and Wodonga Express<br>24 Ocak 1930</strong></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/33/0*1NPx9joGRZX80LQh.png" /><figcaption><strong>Aberdeen Press and Journal<br>12 Aralık 1929</strong></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/72/0*3OKVrHHjVuyTrQRr.png" /><figcaption><strong>The West Australian<br>15 Ocak 1931</strong></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/296/0*ER8iALlSpLaFwuad.png" /><figcaption><strong>The Western Argus<br>17 Aralık 1929</strong></figcaption></figure><p>Kaynaklar:</p><ul><li><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Angel_Makers_of_Nagyr%C3%A9v"><strong><em>Angel Makers of Nagyrév -Wikipedia (İngilizce)</em></strong></a></li><li><a href="http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3567679.stm"><strong><em>Unearthing Hungary Husband Murders — BBC NEWS (İngilizce)</em></strong></a></li><li><a href="https://www.swordandscale.com/the-angel-makers-of-nagyrev/%202/5"><strong><em>The Angel Makers of Nagyrév (İngilizce)</em></strong></a></li><li><a href="https://inews.co.uk/opinion/comment/a-brief-history-of-husband-poisoning-and-the-women-who-literally-and-metaphorically-made-a-killing-501269"><strong><em>The Women Who Poisoned Their Husbands — INews (İngilizce)</em></strong></a></li><li><a href="https://murderpedia.org/female.F/f/fazekas-julia.htm"><strong><em>Júlia Fazekas — Murderpedia (İngilizce)</em></strong></a></li><li><a href="https://justcriminals.info/2017/01/03/angel-makers-of-nagyrev-1914-1929/"><strong><em>Angel Makers of Nagyrev — 1914–1929 — Criminal Encyclopedia (İngilizce)</em></strong></a></li></ul><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=3371575b16b3" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/the-angel-makers-of-nagyr%C3%A9v-erkeklerin-esrarengiz-%C3%B6l%C3%BCmleri-macaristan-3371575b16b3">The Angel Makers of Nagyrév — Erkeklerin Esrarengiz Ölümleri — Macaristan</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[İlk Güzellik Kraliçemiz: Feriha Tevfik]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/i%CC%87lk-g%C3%BCzellik-krali%C3%A7emiz-feriha-tevfik-bd29864bf4e2?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bd29864bf4e2</guid>
            <category><![CDATA[haber]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[türkiye]]></category>
            <category><![CDATA[güzellik]]></category>
            <category><![CDATA[tarih]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 11 Oct 2019 10:03:43 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-12T22:30:07.993Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/448/1*AR2_uDZ3MnkGytAspAPTrA.jpeg" /></figure><blockquote><strong><em>“Hiçbir şey, <br>bir kadını güzel olduğu inancından <br>daha güzel yapamaz.”<br>Sophia Loren</em></strong></blockquote><p>Evet… <strong>Miss Turkey 2019</strong> geride kaldı. Bizler de uzun süredir sizinle bir şeyler paylaşamamanın verdiği hüznü güzelliklerle dolu bir konuyla giderelim istedik. Ancak tabi bu seneki yarışma ya da adaylar hakkında konuşmayacağız; eski sayfaları karıştıracağız. Adaylar demişken, bakıyoruz ki bu sene de güzellikleri tartışma konusu oldu.</p><figure><a href="http://www.turkceyayin.net/"><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/728/1*WVJ1FMfw1QBe0aNC1mfgnA.png" /></a></figure><p>Aslında bu tartışmalar son yıllara has şeylerden değil. Bakın <strong>Türkiye’nin ilk güzellik kraliçesi Feriha Tevfik </strong>nasıl sitem ediyor olan bitene<strong>:</strong><em> “Bazıları aleyhimde konuşuyor. Güzel olmadığımı iddia ediyor… Ben böyle düşünenleri haksız buluyorum… Memleketin en yüksek şahsiyetleri bir araya gelmiş ve bir seçim yapmışlardır. Demek ki, bu şahısların seçim </em><strong><em>zevkleri de yokmuş ki </em></strong><em>beni seçmişler demek olur bu. Böyle şey düşünülemez.” (Resimli Ay Dergisi — Ekim 1929)</em></p><p>Seçilen ilk güzelli dahi sinirlendirmeyi başarmışız.</p><p>Türkiye’nin ilk güzellik kraliçesi, ülkemizi <strong>Miss Universe</strong> güzellik yarışmasında temsil etmiş ismi Feriha Tevfik nasıl seçilmiş, Amerika’da neler olmuş, sonrasında neler olmuş gelin bir bakalım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/361/0*QaOvM3I3ktvKhK-m.jpg" /><figcaption><strong><em>Cumhuriyet Gazetesinde yer alan kuponlar. Bu kuponları biriktiren okurlar, yarışmacılar için oy verme hakkına kavuşuyorlardı.</em></strong></figcaption></figure><h3>Güzellik Yarışmaları Tarihi ve Türkiye</h3><p>Güzelliğin irdelenmesi ya da bunun şeklinden ötürü geçmişte olduğu gibi bugün de sıkça eleştirilen güzellik yarışmalarının tarihine göz atmak istersek, karşımıza ilk çıkan isim Afrodit. Efsaneleri bir kenara bırakmak gerekirse de <strong>orta çağa</strong> bakmak gerekiyor. Bu dönemde yapılan bazı halk festivallerinde, güzellik yarışması sayılabilecek etkinlikler yapılmaktaydı. Yarışmaların sayısının artması ise, 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren gerçekleşti. Yüzyılın sonuna kadar pek çok yarışma düzenlenmişse de; halktan gelen <strong>tepkilerden ötürü</strong> hemen hepsi kısa sürede tarihe karışmıştı.</p><p>Ancak 20. yüzyılla birlikte yarışmalar, fuar eğlencesi olmaktan çıkıp başlı başına bir organizasyon olarak düzenlenmeye başladı. 1920’li yıllarla birlikte de<strong> uluslararası </strong>boyuta ulaştılar.</p><p>Türkiye’de ise, resmi olarak karşımıza çıkan tarih 1929. Ancak bu tarihten önce, 1926 yılında (1925 yazan kaynaklar da var) düzenlenmiş <strong>bir yarışma daha var.</strong></p><p>1926 yılında bir film şirketi tarafından Melek Sineması’da gerçekleştirilen yarışmayı <strong>Araksi Çetinyan</strong> kazandı. Fakat bu yarışma, oylama sırasında şaibeler olduğu gerekçesiyle eleştirilerek, basın ve halk tarafından da alay konusu oldu. Bu sebeplerden ötürü her ne kadar ilk yarışma olsa da, aslında yok hükmünde.</p><h3>İlk Türkiye Güzeli: Feriha Tevfik</h3><p>Bu yarışmadan birkaç yıl sonra, 1929’da <strong>Cumhuriyet Gazetesinde</strong> ufak bir ilan yayınlanmıştı: <em>“Türkiye’nin en güzel kadınını arıyoruz, güzellik kraliçesi seçilecek…”</em></p><p>Feriha Tevfik, o zamanlar <strong>13 yaşında genç bir kız </strong>ve tek bir hayali var: Amerika’ya gitmek ve orada <strong>film yıldızı </strong>olmak. Üstelik bu hayalini gerçekleştirmek için de Amerika’daki bir film şirketine mektup yazmış ve <strong>olumlu geri dönüş</strong> almıştı. Fakat yaşının küçük olmasından ötürü birkaç yıl beklemesinin daha iyi olacağı da aynı mektupta kendisine bildirilmişti. O da, bu sürede kendisini geliştirerek Amerika’ya olabildiğince hazır şekilde gitmenin planlarını yapmaktaydı.</p><p>Aklında yarışmaya dair <strong>hiçbir düşünce olmayan</strong> genç Feriha’yı, evlerine misafir gelen eski Roma Büyükelçisi Kazım Bey’in kızı Saffet Hanım beğenip, hem kendisini hem de annesini ikna etmişti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/547/0*twcHGkKcspCuBZS0.jpg" /><figcaption><strong><em>3 Eylül 1929<br>Akşam Gazetesi</em></strong></figcaption></figure><p>125 kişilik aday sayısı, gazete okuyucularının yaptığı oylama sonucu 48’e indi ve bu isimler finalist olarak <strong>2 Eylül’deki yarışmaya</strong> katılmaya hak kazandılar.</p><p>Cumhuriyet Gazetesi binasında gerçekleşecek olan yarışma öncesi salon tıklım tıklım dolmuştu. Profesörler, yazarlar, şairler, müzisyenler ile yerli ve yabancı gazetecilerden oluşan<strong> 60 kişilik jüri,</strong> Türkiye’nin ilk güzellik kraliçesini seçmeye hazırdılar.</p><p>Bazıları mahcup, bazıları serbest, kimisi seri, kimisi nazlı bir şeklinde betimlenen yürüyüşleriyle jüri karşısına gelen adaylar, daha sonra yandaki salona geçerek kararı beklemeye başladılar.</p><p>Jüri, önce ilk sekiz adayı seçti. Ardından bu sekiz ismi üç defa oylayarak da yarışmanın birincisini seçti: <strong>Hicran Hanım.</strong> Evet, yarışma jürisi 2 numaralı Hicran Hanım’ı Türkiye’nin en güzel kadını seçmişlerdi ki; kendisinin <strong>evli olduğu</strong> anlaşıldı. Yarışma şartnamesinde adayların <strong>bekar olması</strong> gerektiğine dair bir madde vardı ve bu sebeple Hicran Hanım oylama dışı bırakıldı.</p><p>Hal böyle olunca adaylar bir kez daha jüri önüne çıktılar. Jürideki isimlerden Yazar <strong>Peyami Safa,</strong> adaylara yaptığı konuşmada, <em>“Bu bir seçimden ziyade, kalplerimizle güzellikleriniz arasında çekilecek bir kuradır. Kazanamayanlar güzelliklerinden ziyade </em><strong><em>talihlerine küssünler.</em></strong><em>” </em>ifadelerinin yer aldığı kısa bir konuşma yaptı. Ardından adaylarla kısa sohbetler yapılarak konuşmalarına, <strong>seslerinin ahengine</strong> bakıldı ve tekrar bekleme salonuna geçtiler.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/347/0*NaRmr1R7w_D4tYl2.jpg" /><figcaption><strong><em>Türkiye Güzeli Feriha Tevfik</em></strong></figcaption></figure><p>Bundan sonrasını yarışmanın üzerinden geçen 35 yılın ardından Feriha Hanım anlatıyor: <em>“Son defa beni salona sokarak masanın üstüne çıkardılar. Ne olduğunu anlamama vakit kalmadan </em><strong><em>Türkiye Güzeli seçildiğimi ilan ettiler.</em></strong><em> Tahmin edeceğiniz gibi, şaşkınlığım büyük oldu. Birden başım döndü ve kendimi kaybettim.”</em></p><p><em>“60 kişilik jüri heyetinin bu kararı </em><strong><em>oy birliğiyle </em></strong><em>verdiğini öğrenince şaşkınlığım büsbütün artmıştı. Nedense bu sıfata kendimi </em><strong><em>asla layık görmüyordum…</em></strong><em> O neticeye bugün bile hayret ederim… Galiba insan kıtlığında beni seçtiler.”</em></p><h3>Kaçakçılar</h3><p>Türkiye’nin ilk Güzellik Kraliçesi olan Feriha Hanım, <strong>Miss Universe</strong> (Kainat Güzeli) güzellik yarışması yaklaşık bir ay önce gerçekleştiği için o sene Amerika’ya gidemedi. Ancak; gelecek sene düzenlenecek olan yarışmanın, Miss World ve Miss Universe tarihlerine göre düzenlenmesi ve Feriha Hanım için de bir <strong>çare düşünülmesine</strong> karar verildi.</p><p>Hollywood hayallerini bir sene ertelemek durumunda kalan “Kraliçe”, çiçeği burnunda olan Türk sinema dünyasına adım attı ve 1929 yılında <strong>kariyerinin ilk filminde</strong> yer aldı: Kaçakçılar.</p><p>Besleme adlı karakteri canlandırdığı bu film dışında 1939’a kadar <strong>sekiz yapımda daha yer alan</strong> Feriha Hanım, aldığı konservatuvar eğitimi sonrasında Şehir Tiyatrolarında kendisine yer buldu ve bir anlamda<strong> Türkiye’nin ilk yıldızı </strong>olmuş oldu.</p><h3>Miss Turkey</h3><p>Bir sonraki yarışma için kararlaştırılan tarih <strong>10 Ocak 1930’du.</strong> 21 Kasım tarihli Cumhuriyet Gazetesinin ilk sayfasından <em>“Güzeller Hazır Mısınız?”</em> üst başlığıyla verilen haberle birlikte de adaylık süreci başlamış oldu.</p><p>Bu yarışmaya ise yalnızca 42 aday başvurdu. Finale kalan 22 aday arasında en güzel seçileni ise; <strong>Mübeccel Namık Hanım</strong> idi. Yarışmada ikinci sırayı, Türkiye’nin ilk güzellik kraliçesi olan <strong>Feriha Tevfik </strong>aldı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/446/0*6IV_sevE33Hi6jkS.jpg" /><figcaption><strong><em>12 Eylül 1929<br>The Liverpool Echo</em></strong></figcaption></figure><p>Hal böyle olunca yarışma komitesi birinci olan Mübeccel Hanım’ı Paris’te düzenlenecek olan <strong>Miss World (Dünya Güzellik)</strong> yarışmasına, ikinci olan ancak ilk yarışmanın birincisi Feriha Hanım’ı da Amerika’da düzenlenen <strong>Miss Universe</strong> yarışmasına gönderme kararı aldı. <em>(1930 yılında Miss Universe, anlaşmazlıklar sonucu iki ayrı yarışma olarak; hem Brezilya hem de Amerika da düzenlendi.)</em></p><p>Feriha Hanım, Ağustos ayında düzenlenecek olan yarışmaya Avrupa’dan katılacak olan güzellerle birlikte deniz yoluyla gitti; valizinde <strong>Miss Turkey</strong> yazılı kuşakla.</p><h3>Amerika</h3><p><em>“Aklımdan çıkaramadığım Amerika’yı ve o büyük sinema dünyası </em><strong><em>Hollywood’u </em></strong><em>görecektim.” </em>sözleriyle yaşadığı heyecanının dile getiren Feriha Tevfik, yanında aynı zamanda aile dostları da olan bir dışişleri yetkilisiyle birlikte birlikte bu yolculuğa çıkmıştı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/237/0*SH093YNvfa0PQXYF.jpg" /><figcaption><strong><em>21 Kasım 1929<br>Cumhuriyet Gazetesi</em></strong></figcaption></figure><p>Haftalar süren yolculuk sonunda gemi nihayet Amerika’ya vardı ve güzelleri bekleyen meraklı gazeteciler hemen güverteye doluştular. Bundan sonrasını Feriha Hanım anlatıyor:<em> “Güvertede bekleyen gazetecilerin flaşları parlamaya başladı. Çok az anladığım İngilizce ile onların </em><strong><em>Türk güzeli diye bekledikleri mahlukun Afrikalı bir maymun </em></strong><em>olduğunu anladım. Bunu öğrenince kahkahalarla gülmeye başladım. Gazeteciler beni gördükleri an büyük bir </em><strong><em>şaşkınlığa düştüler.</em></strong><em>“</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/141/0*lnfUs8SeIOHEND3S.jpg" /><figcaption><strong><em>Gazete Okuyucularının Oylama İşlemleri Hakkında</em></strong></figcaption></figure><p>Yarışmaya Amerika’nın eyalet güzelleri ve Feriha Hanım dışında; <strong>Almanya, Fransa, Macaristan, Romanya(2 aday ile) ve Rusya</strong> güzellik kraliçeleri katılmışlardı.</p><h3>“Yüzüne Çürük Domates Atacaklar”</h3><p>İlk gün otele tören düzeninde gitmiş olsalar da resmi geçit bir sonraki günün sabahında yapılacaktı. O sabah otelde kendisini ziyarete gelen iki Türk vatandaşı, genç Türkiye güzelini Amerikalılar konusunda uyardılar: <em>“Aman dikkatli ol kızım. Halk, seni</em><strong><em> zenci sanıyor </em></strong><em>ve o şekilde karşılamak için hazırlanmışlar. Yüzünce </em><strong><em>çürük yumurta ve çürük domates</em></strong><em> atabilirler…”</em></p><p><em>“Bu zihniyete hem kızıyor hem de gülüyordum”</em> diye anlatan Feriha Hanım, sonrasında olanları şu şekilde dile getiriyordu: <em>“Bütün güzeller bir bir dışarı çıktılar… Ben ihtarlara rağmen </em><strong><em>mahsus </em></strong><em>gecikiyordum… Çok sevdiğim fildişi elbisemin üstü mini mini açık yeşil çiçeklerle süslenmişti. Öğle üzeri giyilecek pek sevimli bir elbiseydi… Halk dışarıda bağırıyor ve müthiş gürültü oluyordu. Ben önlerine geldiğimde </em><strong><em>kısa anda o gürültüden eser kalmamıştı.</em></strong><em> Bir süre için durdum, atacaklarını atsınlar diye bekledim. Bu sessizliği bir anda alkış tufanı bozdu… Yarım anladığım İngilizce ile şunları söylüyorlardı: </em><strong><em>‘Yaşa Miss Türkiye! Bizim kızlara benziyorsun ama onlardan çok daha güzelsin.</em></strong><em>“</em></p><h3>Kaçırılma Hadisesi</h3><p>Hemen her akşam kendileri adına eğlenceler düzenleniyordu.Bu eğlencelere dünyanın dört bir meşhurlar da gelmekteydi; İngiliz soyluları, elçiler, milyonerler, sanatkarlar, ilim ve fikir adamları…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/996/0*z5qni4WiYhGVTBVF.jpg" /><figcaption><strong><em>1930 “Miss Universe” Adayları</em></strong></figcaption></figure><p>Konukların kendisine genelde Türkiye ve Atatürk hakkında sorular sorduğunu aktaran Feriha Hanım; ne var ki Kanadalı bir milyoner tarafından kaçırılmaya çalışıldığını da tatsız bir anı olarak yıllar sonra Akşam Gazetesine verdiği röportajda okuyucularla paylaşmıştı.</p><p>Düzenlenen partilere katılan Kanadalı bir milyoner, sistemli olarak takip ettiği Feriha Tevfik’e bir gün talip olmuş: <em>“Yaşı küçüktür evlenemez, üstelik ecnebisiniz; olmaz denildi ise de dinlemedi. Birkaç sene nişanlı beklerim, gerekirse </em><strong><em>Müslüman da</em></strong><em> olurum dedi. Buna rağmen red cevabı verilince de bu adam beni</em><strong><em> kaçırmaya</em></strong><em> kalktı.”</em></p><p>Adamın hamlesi sonrası Feriha Hanım <strong>bağırmaya başlamış</strong> ve eğlencenin düzenlendiği otel salonu birbirine girmiş; böylelikle kaçırma teşebbüsü orada sonra ermiş. Otele doluşan <strong>polisler</strong> adamı derhal tutuklayarak götürmüşler.</p><p>Feriha Tevfik, 34 yıl önce yaşanan bu olayı anlatırken, hâlâ ürperdiğini ifade etmişti.</p><h3>Yurda Dönüş</h3><p>Miss Turkey şeridiyle yarışmada boy gösteren ilk Türkiye güzelimiz Feriha Tevfik, Miss Universe yarışmasında dereceye giremedi. Kainat güzeli, New Orleans adayı <strong>Dorothy Dell Goff</strong> oldu.</p><p>1985 yılında verdiği röportajda, yarışmada bir <strong>‘dalavere’</strong> döndüğünü ifade etmiş ve <em>“Çocuk olmama rağmen şaşmıştım. Kızcağızın</em><strong><em> yüzü güzel değil </em></strong><em>ve anlayacağınız, para(ödül) içeride kalsın isteniyordu. Mesela Miss Rusya’nın yüzü </em><strong><em>çok güzeldi.</em></strong><em>” </em>sözlerini kullanmıştı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/867/0*jjBJ6bl9-_WYVa8K.jpg" /><figcaption><strong><em>13 Ağustos 1930<br>Santa Cruz News<br>“Sağ Üst Köşe: Feriha Tevfik”</em></strong></figcaption></figure><p>Yurda dönen Feriha Hanım,<strong> Hollywood hayallerini</strong> gerçekleştirememenin üzüntüsünü yaşamıştı. Ancak daha sonra Amerika’dan kendisine bir<strong> teklif geldi.</strong> Ne yazık ki,<strong> İtalya — Trablusgarp savaşı</strong> başlayınca bu proje sekteye uğradı. Daha sonra<strong> Fransa’da</strong> bir film projesi ortaya çıktı; Yavuz Sultan Selim’in kızı Fatma Sultan’ı oynayacaktı. Fakat bu proje de hayata geçmedi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/298/0*dPSCRkZbB4-Y_03C.jpg" /><figcaption><strong><em>1929 yılındaki yarışmanın birincisi Feriha Tevfik(soldaki) ve yanında yarışmanın üçüncüsü Araksi Çetinyan. Araksi Hanım, 1926’daki gayriresmi yarışmanın birincisiydi. 3 Eylül 1929 / Cumhuriyet Gazetesi</em></strong></figcaption></figure><p>Yurt dışında film çevirme hayalleri gerçekleşmeyen Feriha Tevfik, tüm sanat hayatını ve ömrünü yurdumuzda geçirdi.</p><h3>İlk Güzellik Kraliçesi: “Güzellik Yarışmalarına Karşıyım”</h3><p>Ama, <em>‘</em><strong><em>bu şekilde düzenlenmeye devam ederse’</em></strong> diye eklemişti cümlesinin sonuna, 1964 yılında. Yarışmaların eski ciddiyet ve önemini kaybettiğinden yakınan Türkiye güzeli, yarışmanın asıl amacından saptığı düşüncesindeydi.</p><p>Ona göre asıl amaç; kendimizi<strong> bütün dünyaya tanıtmak</strong> ve hakkımızda sağlam ve köklü bilgiler vermek olmalıydı. Türk kadınını; güzelliği, ahlakı ve kültür yapısı ile ortaya koymamız gerektiğinin altını çizen Feriha Hanım, o gün gelinen noktada yarışmaların kızları kötü yola düşüren <strong>ticari bir eğlence aracı </strong>haline geldiğinden yakınıyordu.</p><h3>Üç Evlilik ve Ardından Gelen Yalnızlık</h3><p>Feriha Tevfik, biri 16 yaşındayken olmak üzere toplam 3 evlilik yaptı ve bir oğlu oldu.</p><p>Ailesinden pek çoklarının karşı çıkması, hatta bağlarını koparmasına rağmen sanat dünyasının içinde olmaya çabaladı Feriha Hanım; ancak 1939 yılından sonra daha fazla tahammül edemedi olan bitene. <em>“Kim ne derse desin, devam edecektim. Ama, sözlere </em><strong><em>dedikodulara dayanamadım.</em></strong><em>“</em></p><p>Belki de bu sebeple, güzel sesini milyonlara duyuramamıştı. Şan dersleri almış olan ilk güzellik kraliçesi, konserler vermeyi de çok istemiş; ancak bu emeline ulaşamamıştı..</p><p>Kendisiyle 1985 yılında yapılan röportaj için eski fotoğraflarının kullanılmasını rica etmiş, “Geçmişteki gibi hatırlanmak isterim.” demişti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/238/0*Wp7swXHpJtdAsw6u.jpg" /><figcaption><strong><em>Feriha Tevfik<br>60’lı Yıllar</em></strong></figcaption></figure><p>1991 yılında rahatsızlanması sonucu Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesine kaldırıldı. Birkaç gün sonra biraz toparladı, Ramazan Bayramı(16–17–18 Nisan) için evine gidebileceği söylendi ancak <strong>yalnızlıktan korktuğu için</strong> hastanede kalmayı tercih etti. Oğlu, Bodrum’da yaşıyordu.Hastanede tedavisi sürerken, 22 Nisan sabahı yaşadığı beyin kanaması sonrası hayata veda etti Feriha Tevfik.Türkiye’nin ilk güzellik kraliçesinin anılarından derledik…</p><p><strong><em>Okura Not:</em></strong></p><p><strong><em>Feriha Tevfik’in doğum tarihini internet üzerinden araştırırsanız, 1910 yılını sıklıkla görebilirsiniz. Öyle olduğu takdirde yarışmayı kazandığında 19 yaşında oluyor kendisi. 1993 yılında Milliyet Gazetesinde yer alan habere göre ise kraliçe olduğunda 16 yaşında. Ancak; Akşam Gazetesinde 1964 yılında kendi kaleminden yayınlanan anılarında ve yine kendi ifadelerinin yer aldığı 1985 tarihli Milliyet Gazetesindeki haberde, yarışmayı 13 yaşındayken kazandığını ifade ediyor Feriha Hanım. 1991 yılında Milliyet Gazetesinde yer alan vefat haberinde de 13 yaş vurgusu yapılmaktadır.</em></strong></p><p><strong><em>1930 Yılında Düzenlenen Yarışmaya Dair Görüntüler:</em></strong></p><p><a href="https://www.youtube.com/watch?v=agWw-wIjTQ8">https://youtu.be/agWw-wIjTQ8</a></p><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bd29864bf4e2" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/i%CC%87lk-g%C3%BCzellik-krali%C3%A7emiz-feriha-tevfik-bd29864bf4e2">İlk Güzellik Kraliçemiz: Feriha Tevfik</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Çekirge Cephesi — 1914’ten 1923’e Çekirge İstilaları]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/%C3%A7ekirge-cephesi-1914ten-1923-e-%C3%A7ekirge-i%CC%87stilalar%C4%B1-e0d6cc2efb96?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e0d6cc2efb96</guid>
            <category><![CDATA[istila]]></category>
            <category><![CDATA[tarım]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[çekirge-cephe]]></category>
            <category><![CDATA[tarih]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 19 Jun 2019 09:58:02 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-06-19T21:21:20.771Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Çekirge Cephesi — 1914’ten 1923’e Çekirge İstilaları</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/492/1*v9DLvqbTyJa1UJyN5x7dQw.jpeg" /></figure><p>Moğollar için geçtiği her yeri yakıp yıktıkları, ne var ne yoksa <strong>yok ettikleri</strong> söylenir. Herhalde tarihte Moğollardan sonra bu sözlere “mahzar” olabilecek yegane topluluk <strong>çekirgelerdir.</strong> Birinci Dünya Savaşı ve Milli Mücadele diye adlandırdığımız dönemin <strong>gizli düşmanıdır</strong> çekirgeler. <strong>Mustafa Kemal’den</strong> Enver Paşa’ya kim varsa, bu düşmana karşı üzerine düşeni yapmaya çalışmışlardı.</p><p>Çok çok eski tarihlerden Cumhuriyet’in ilk yıllarına değin bulunduğumuz coğrafya ve çevresinde<strong> büyük yıkımlara</strong> sebep olmuş, insanlığı kıtlıkla karşı karşıya bırakmış olan çekirge istilalarını, özellikle Birinci Dünya Savaşı ve kurtuluş mücadelemiz sırasında yaşananları, Doç. Dr. Sevilay Özer’in kaleme aldığı<a href="https://emagaza-ttk.ayk.gov.tr/2085-anadoluda_gorulen_cekirge_istilalari_ve_halk_uzerindeki_etkisi_1914_1945-yayini.html"> <strong><em>Anadolu’da Görülen Çekirge İstilaları ve Halk Üzerindeki Etkisi 1914–1945</em></strong> </a>adlı eserini baz alarak, çok detaylarda boğulmadan aktarmaya çalışacağız.</p><p>Tarihte yaşanan çekirge istilalarına dair satır başları, çekirge türleri, savaş yıllarında yaşananlar, mücadele yöntemleri…</p><h3>Tarihte Çekirge İstilaları</h3><p>Sürü halinde hareket ettiklerinde günde <strong>on binlerce ton </strong>besin tüketebilen; insan ve otçul hayvanları kıtlıkla baş başa bırakan çekirgeler, tarih boyunca pek çok topluluğu zor duruma sokmuşlardı.</p><p>Anadolu’da bilinen en eski çekirge istilası<strong> 810 yılı Mayıs ayında Urfa’da </strong>meydana gelmiş. Tabi ne Urfa ne de Anadolu için bu istila son olmamış, nesiller boyu çekirgelerle mücadele sürüp durmuş.</p><p>Çok soğuk iklimleri bir kenara bırakırsak, dünyanın <strong>hemen her yerinde</strong> çekirge istilaları görülmüş. Örneğin; Rusya 19. yüzyıl içinde yaklaşık<strong> iki yılda bir</strong> istilaya maruz kalmış. <strong>Almanya,</strong> 1730 ile 1732 arasında yaşanan çekirge akınları dolayısıyla çaresiz kalmış; kiliselerin çanları aralıksız çalınmış, top ve tüfek atışları yapılmış ancak bir sonuç alamamıştı. 1866’da Cezayir’de meydana gelen istila sonrası ortaya çıkan kıtlık <strong>20 bin kişinin ölümüne</strong> sebep olmuştu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/328/0*VmK0wGT9eWucbkGt.jpg" /></figure><h3>Evleri Yıkan İstila</h3><p>1610 yılında çekirgeler bu sefer Osmanlı İmparatorluğu başkenti <strong>İstanbul’a</strong> dadanmışlar. Sokakları saran çekirgeler, bulabildikleri tüm yeşillikleri yemişlerdi; ev ve iş yerleri çekirgelerle doluydu. Paniğin hakim olduğu başkentte çekirgelerin tahribatı sonucu bazı <strong>evlerin yıkıldığı </strong>dahi görülmüştü.</p><p><strong>Demir yolu </strong>ulaşımının hayatın içine girmesiyle çekirgelerin neden olduğu bir başka sorun ortaya çıktı. Ezildiğinde ortaya çıkan yağ, tren tekerlerini raya yapıştırdığı için <strong>lokomotifler durmak zorunda</strong> kalıyorlardı. Raylara kum dökülerek çözüm bulunmaya çalışıldıysa da bunun bir işe yaramadığı kısa sürede anlaşılmıştı.</p><p>Sürü halinde gezdiklerinde öyle tehlikeli oluyorlardı ki, bitki bulamadıkları kimi zaman insanların kıyafetlerini hatta <strong>beşikte uyuyan bebeklerin iskeletlerine kadar olan etlerini</strong> dahi yiyebiliyorlardı.</p><h3>Çekirge Türleri</h3><p>Haz etmeyenlerin olabileceğini düşünerek çekirge fotoğrafı paylaşmayacağız; ancak araştırmak isteyenler için yurdumuzda görülen<strong> en tehlikeli üç tür</strong> çekirgede hakkında kısa bilgi vermek istiyoruz. Bunlar; Fas, Çöl (Sudan) ve İtalyan çekirgelerdir.</p><p><strong>Fas çekirgesi,</strong> Anadolu’da görülen en zararlı türlerden biri. Daha çok Güney Doğu Anadolu ve Batı Anadolu’da görülmüşlerdir.</p><p>Çekirgeler hakkında şunu belirtmekte fayda var; sürü halinde dolaşmaya başladıkları andan itibaren <strong>daha da büyümeye</strong> ve kanatları daha da güçlenmeye başlar. Bu da onları daha tehlikeli hale getirmektedir. Ayrıca toplu halde dolaşan çekirgeler, uygun bir alan bulduklarında genellikle <strong>toprak altına; </strong>içinde <strong>çokça yumurta olacak bir koza</strong> şeklinde yumurtlarlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/526/0*EKNyQoQiwwughCSC.jpg" /></figure><blockquote><strong><em>Çekirge istilaları halkı o kadar bıktırmıştır ki, kadıya dahi başvurmuşlardı. 1787 yılında halkın şikayeti üzerine kadı bir emirname yayınlar: “Ey adı çekirge olan kuşlar…” diye başlayan yazı, “…(Bu mektubu) aldığınızda aklınızı başınıza toplayıp bir daha böyle zararlar yapmayınız; yaparsanız sizi Allah’a havale ederim.” diye sona eriyordu.</em></strong></blockquote><p><strong>Çöl çekirgeleri</strong> de, bahsettiğimiz diğer türden aşağı kalır değiller. Yeryüzünde bulunan çekirgeler arasında <strong>en geniş alana yayılabilen </strong>tür bunlardır. Sürü halindeyken <strong>2000 kilometre uzaklığa </strong>kadar uçabilmektedirler. Irak ve Suriye dolaylarından ülkemize giren bu çekirgeler, doğu ve güneydoğu illerimizde ciddi tahribatlar meydana getirmişlerdir.</p><p>Son olarak, <strong>İtalyan çekirgeleri</strong>; Anadolu topraklarındaki<strong> en zararlı tür.</strong> Karadeniz dışında her bölgede görülmüş olsa da, diğer iki türe oranla oldukça dar bir alanda varlıklarını sürdürmüşlerdir. Bu da onların diğerlerine oranla <strong>daha az zarar </strong>vermesine sebep olmuştur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/50/0*1_9OMbTS0O4wCEcO.png" /></figure><p><strong><em>Başkalaşım gösteren böceklerde larva ile ergin dönem arasındaki evreye sürfe denilmektedir. Çekirgeler için de bu ifadeyi kullanacağız.</em></strong></p><h3>Savaş Yıllarında Çekirge İstilaları (1914–1923)</h3><p>Birinci Dünya Savaşı öncesinde de çokça kez çekirgelerin saldırısına uğramıştı Osmanlı coğrafyası. Çekirge sürüleri <strong>1865, 1878, 1890 ve 1902’de </strong>özellikle Filistin ve Suriye civarında mahsule büyük zararlar vermişlerdi.</p><p><strong>1915 yılı Şubat ayında </strong>Filistin bir kez daha çekirgelerin istilasına uğradı. Bu istila<strong> Irak ve Antakya’ya</strong> kadar uzandı.</p><p>Osmanlı ordusunda asker olan İhsan Salih Bey(Trujman), 29 Mart 1915 tarihinde günlüğüne şöyle yazmıştı: <em>“Çekirge istilası</em><strong><em> yedi gün önce başladı ve gökyüzünü kapladı.</em></strong><em> Bugün çekirge bulutlarının şehrin üzerinden geçip gitmesi </em><strong><em>iki saat aldı. </em></strong><em>Ülkeyi istila ettiklerinden dolayı Allah bizi üç felaketten korusun;</em><strong><em> savaş, çekirge ve hastalıklar.</em></strong><em> Fakirlere yazık.” </em>Amerika’nın Kudüs konsolosu Dr. Otis A. Glazebrook da o günlerle ilgili, <em>“Sanki </em><strong><em>yeşil ve beyaz </em></strong><em>bir ırmağın akışı gibi”</em> ifadesini kullanmıştı.</p><p>Aynı yıl Haziran ayında <strong>Antakya ve Adana’da</strong> sürüler görülmeye başlandı. Hatta sürülerin buradan <strong>Doğu Anadolunun yüksek dağlarına</strong> doğru gittiği görüldü. <strong>Batı Anadolu vilayetleri de</strong> 1915 ve 1916’da çekirgeden nasiplerini aldılar. Vatanlarının işgal edilmesine isyan eden Anadolu halkı, bir taraftan da <strong>tarlalarındaki işgalcilerle</strong> boğuşuyordu.</p><h3>Mücadele Yöntemleri</h3><p>İstilalar karşısında çaresiz kalan halk için devlet<strong> yardım elini</strong> uzatmaya çalışmıştır. 14 Kasım 1912 tarihinde <strong>“Çekirge İtlafına Dair Kanunname”</strong> çıkarıldığını da belirtmekte fayda var. Çekirgelerin hem halkı hem de askeri tehdit eder hale gelmesi üzerine <strong>Ziraat, Dahiliye ve Harbiye Nezaretleri(Bakanlık)</strong> ortak çalışmalar yürütmüşlerdir.</p><p>Sürülerin görüldüğü yerlerde derhal bir <strong>Çekirge Komisyonu</strong> oluşturulmaktaydı. Çekirge <strong>uçkun hale geldikten sonra </strong>mücadelesi çok zor olduğu için <strong>sürfe ve yumurta </strong>evresindeyken itlaf edilmesi son derece önem arz etmekteydi. Kurulan bu komisyonların amacı da, yerel veya ulusal unsurları örgütleyerek, halkı bu beladan kurtarmaktı.</p><p>Müfettişler, müdürler, zabitler, muakkib ve çavuşlar, ambar memurları, muhtar ve ihtiyar heyeti işin örgüt kısmında; <strong>halk, </strong>amele taburları, askeri birlikler, <strong>öğrenciler ve hatta mahkumlar</strong> da çekirge itlafının saha elemanları olarak mücadelede yer aldı.</p><p>Tabi bunların dışında çekirgelerin doğal düşmanları olan <strong>leylekler, sığırcık kuşları </strong>ve diğer kuşlar da bazen kendiliğinden bazen de yönlendirmeler yapılarak mücadeleye dahil oldular.</p><p>İtlaf için uygulanan yöntemler ise; yumurtaları ezmek, toplamak, araziyi sürmek; sürfelere sert cisimlerle vurmak, çukura gömmek, gürültü ve dumanla uzaklaştırmak, ağlarla, çarşaf veya <strong>çinko levha yardımıyla yakalamak,</strong> çekirgeli alanları yakmak ve kimyasal ilaç kullanmak olarak sayılabilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/439/0*_JXJWGXvLwTobeB_.jpg" /><figcaption><strong><em>Çinko levhalar, çekirge yığını ve açılan bir çukur. / Kaynak: Anadolu’da Görülen Çekirge İstilaları ve Halk Üzerindeki Etkisi 1914–1945.</em></strong></figcaption></figure><h3>Sahte Koza Üretmek</h3><p>Çekirgeden yılmış olan halkı itlaf çalışmalarına yönlendirmek de kimi zaman <strong>oldukça zor </strong>olmuştu. Bir yerde çekirge görüldüğü vakit yalnızca orası değil, <strong>civardaki yerleşim yerleri de </strong>çalışmalara katılmaya zorunlu kılınmıştı. Özellikle <strong>ordunun tasfiyesi sonrası</strong> amele taburlarının ortadan kalkması, halkın yardımını almayı zorunlu hale getirmişti. Bu dönemde ödül sistemi getirilerek, nişan ve madalya dağıtılarak halk teşvik edilmeye çalışmıştır.</p><p>Başlarda 15–60 yaş arası erkekler için yükümlülük getirilmiş olsa da, savaş dolayısıyla yerleşim yerlerinde<strong> yetişkin erkek sayısının azalmasından ötürü</strong> bazı bölgelerde yaş sınırı aşağıya çekilmiş ve <strong>kadınlar</strong> da çalışmalara dahil edilmişti.</p><p>İtlaf çalışmaları kapsamında kişi başı belli bir miktarda koza(yumurta) toplanması yapılan uygulamalardan bir tanesiydi. Kural basitti; toplayanlar <strong>sıralarını savmış</strong> sayılacak, toplamayanlar ise para cezası; ödemezlerse de<strong> hapis cezası </strong>alacaklardı. Bu uygulamadan kaçmak isteyenlerin olması da farklı bir iş kolunun ortaya çıkmasına sebep oldu. Fazla fazla <strong>topladıkları yumurtaları </strong>satışa çıkaranlar, hatta bunu pazar yerinde sergileyenler dahi vardı. Bundan da ötesi, bazı tüccarların <strong>suni çekirge kozası </strong>üretmeye kalkışmaları oldu. Ayrıca; devletin ambarlarında görevli memurlardan bazıları, para karşılığı evrakta usulsüzlükler yaparak bir takım kişileri yumurta teslim etmiş gibi gösteriyorlardı.</p><p>Sahte kozacılar, görevini kötüye kullananlar, sürüyü gördüğü halde söylemeyenler, yalan yere ihbar beyan edenler ve buna benzer <strong>kötü niyetli </strong>davranışta bulunanlar cezalandırılmaktan kaçamadılar.</p><h3>Matara Yapılan Çinko Levhalar</h3><p>Oluşturulan komisyon, mücadelesini eldeki imkanlar ölçüsünde uygulamaya çalışmaktaydı. Savaş halinde olunmasına karşın, öyle ya da böyle nazırlıklardan ödemeler gelmekteydi. Araç gereç, ilaç, çinko levha alınması da merkezden gelecek bu paralara bakmaktaydı. Tabi ödemelerin de her zaman tam yapılabildiği söylenemezdi. Tüm bunların yanında, tüm bu zorluklarla alınan araç gereçler, ne yazık ki yaşanan<strong> işgaller sırasında yağmalanmaktaydılar.</strong></p><p>Milli mücadele döneminde de <strong>Kuva-yı Milliye</strong> güçleri, <strong>matara yapmak için</strong> çinko levhaları kullanmış; ayrıca çarşaf, çuval gibi eşyaları da almıştı. Bu çinko levhalar bir hayli fedakarlık yapılarak Osmanlı İmparatorluğu tarafından <strong>Almanya’dan</strong> getirtilmişti. Söz konusu uygulamanın çekirge sürüsüyle mücadeleyi olumsuz etkileyeceği bildirilerek alınan malzemelerin<strong> geri verilmesi ve bir daha alınmaması </strong>hususunda uyarılar yapıldı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/566/0*H7V8AZdhY1omMo0O.jpg" /><figcaption><strong><em>Çekirgelerden geriye kalanlar…</em></strong></figcaption></figure><h3>Kıtlık, Sefalet, Ölüm</h3><p>Birinci Dünya Savaşı’nın başlamasıyla birlikte ortaya çıkan Çanakkale Cephesi, boğazın kapatılması nedeniyle<strong>ticareti de durma noktasına</strong> getirmişti. Bu dönemde İstanbul’a dışarıdan gelen un miktarı günde <strong>25 bin çuvaldan 8 bin çuvala </strong>kadar inmişti. Bu da fiyatların artmasına sebep olmuştu. Üzerine bir de yerli mahsule<strong>çekirge dadanınca </strong>1916 ve sonrasındaki iki sene fiyatlar katlanarak arttı.</p><p>Bunun dışında eli silah tutan her erkeğin askere çağrılması da, üretimi <strong>olumsuz</strong> etkiledi. Savaş başlı başına bir zorluk iken, üzerine çekirge felaketlerinin yaşanması durumu daha da vahim bir hale getirmişti.</p><p>Çekirgeler canlıyken insan sağlığını tehdit ettikleri gibi, imha edilmeyen ölülerinin yarattığı hava kirliliğinden ötürü ölüme varan sorunlara da sebep olmaktaydılar.</p><p>Suriye’de 1915 yılında mahsulün <strong>neredeyse tamamının </strong>çekirgelerce yok edilmesi sonrası halk <strong>dilenmeye</strong>başlamıştı. Beyrut, hatta Lübnan’ın genelinde de durum pek farklı değildi. Ne ordu ne de halk, <strong>temel ihtiyaçlarını</strong> karşılayabilecek durumda değildi.</p><p>Anadolu’da da görüntü aynıydı. Kıtlıktan ötürü halk öyle çaresiz kalmıştı ki; <strong>kepek, altınla değişilir;</strong> bir tencere una iki boş tencere verilir hale gelinmişti. İstilaların olduğu dönemlerde pek çok ürünün <strong>ihracı yasaklanmıştı.</strong>Ayrıca felaketi yaşayan halka <strong>vergi indirimi</strong> yapılmaktaydı. Yani çekirgeler, ekonomik olarak da ülkeye büyük bir darbe vurmaktaydılar.</p><p>Tüm bunların üzerine bir de <strong>kolera salgını </strong>baş göstermiş, birçok can kaybı meydana gelmişti. Açlık, salgın hastalıkları da beraberinde getiriyordu. Halk yaşanan felaketlerden o kadar etkilenmiştir ki, çekirge folklorumuza de girmiştir.<strong> Halı motiflerinde</strong> çekirge figürleri görülmekte, felaketler sonrası türküler söylenmekteydi.</p><p>Bazı yerlerde, yapılan çalışmaların yetersiz kalması ya da yeni bir sürünün ortaya çıkmasıyla işgaller birkaç sene bazen de daha fazla sürmüştü. Bu durum 1916 yılında Karahisari sancağında olduğu gibi, tüccarların malları elinde tutup fiyatları artırmalarına sebep olmuştur.</p><p>Bunların dışında, savaş döneminde beslenmenin yetersizliğinden ötürü <strong>besi hayvanlarının </strong>sayısında azalma görülmüştür. Ölen kümes hayvanları hatta <strong>arılar </strong>olduğu da kayıtlara geçmiştir. 1914’ten 1918’e kadar ki dönemde <strong>hayvan sayısı yüzde 44 </strong>oranında azalmıştır.</p><p>Osmanlı devleti, zor şartlar altında da olsa bu konuda elinden geleni yapmaya gayret göstermişti. Yurt dışından uzmanlar getirerek bilgilerine başvurmuş; <strong>Mustafa Kemal,</strong> Liman von Sanders, Cemal gibi pek çok kurmayın yardımları alınmış, mücadele halk ve askerin gayretleriyle sürdürülmeye çalışılmıştı. <strong>Milli mücadele hükümeti</strong>de kısıtlı imkanlarıyla soruna çözüm aramaya çalışmış, bu yıkıcı düşmanı bertaraf etmeye gayret göstermiştir.</p><p>Çekirgeye dair yaşanan sorunlar 50’li yıllara kadar yoğun şekilde devam etmiştir.</p><p><em>1914–1923 yılları arasında çekirge istilasına uğramış bazı yerleşim yerleri:</em> Akhisar, <strong>Menderes Ovası,</strong> Tavas,<strong>Denizli,</strong> Buldan, <strong>Karaağaç,</strong> Çal, <strong>Eşme,</strong> Uşak, <strong>Çine,</strong> Bergama, <strong>Kırkağaç,</strong> Soma, <strong>Gördes,</strong> Demirci, <strong>Dinar,</strong> Çivril Vadisi, <strong>Tefenni,</strong> Gölhisar, <strong>Kula,</strong> Halep, <strong>Urfa,</strong> Zor, <strong>Afyonkarahisar,</strong> Teke, <strong>Burdur,</strong> Isparta, <strong>Korkuteli,</strong> Elmalı, <strong>Liva,</strong>Ağlasun, <strong>Bucak,</strong> Yenişehir, <strong>Seydişehir,</strong> Konya Ovası, <strong>Akşehir Ovası,</strong> Karesi, <strong>Edremit,</strong> Söğüt, <strong>Domaniç,</strong> Mardin,<strong>Çanakkale,</strong> Ayvacık, <strong>Bayramiç,</strong> Ezine, <strong>Menteşe,</strong> Gömeç, <strong>Burhaniye,</strong> Lapseki, <strong>İzmir,</strong> Aydın…</p><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e0d6cc2efb96" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/%C3%A7ekirge-cephesi-1914ten-1923-e-%C3%A7ekirge-i%CC%87stilalar%C4%B1-e0d6cc2efb96">Çekirge Cephesi — 1914’ten 1923’e Çekirge İstilaları</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Cumhuriyet’in İlk Olimpiyat Oyunları — 1924 Paris ve Yansımaları]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/cumhuriyetin-i%CC%87lk-olimpiyat-oyunlar%C4%B1-1924-paris-ve-yans%C4%B1malar%C4%B1-b65a5be91fc3?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b65a5be91fc3</guid>
            <category><![CDATA[spor]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[türkiye]]></category>
            <category><![CDATA[tarih]]></category>
            <category><![CDATA[cumhuriyet]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 07 May 2019 09:17:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-05-08T22:37:29.243Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/996/1*m_sskteZCRPxt-69M1Yqqw.jpeg" /></figure><h3>Cumhuriyet’in İlk Olimpiyat Oyunları — 1924 Paris ve Yansımaları</h3><p>Olimpiyatlar, bundan binlerce yıl önce Yunanlıların, Tanrı Zeus adına yaptıkları şenliklerle başlamış oldu. Modern olarak adlandırılan ve günümüzde de devam eden olimpiyat oyunları ise ilk kez <strong>1896’da, Atina’da </strong>düzenlendi. Dört yılda bir, yaz ve kış olmak üzere iki farklı mevsimde dünyayı bir araya getiren, barışın ve dostluğun sembolü olan olimpiyatlara, bizler de ilk olarak <strong>Osmanlı İmparatorluğu </strong>zamanında katıldık.</p><p>Modern olimpiyatların beşincisi, 1912 yılında Stockholm’de düzenlendi ve Uluslararası Olimpiyat Komitesi, Osmanlı Devleti’ni de bu oyunlara davet etti. Daha önce İsveç’te beden eğitimi öğrenimi alan ve <strong>“Gençlik ve Spor Bayramı”nın mimarı </strong>Selim Sırrı (Tarcan) Bey’e iletilen davet sonrası gazetelere ilanlar verilerek sporculara çağrılarda bulunuldu.</p><p>Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik koşullar ve savaşlar bu organizasyon için ödenek ayrılmasını imkansız kıldı. Yalnızca <strong>Vahram Papazyan ve Mıgırdiç Mıgıryan </strong>adlı iki atlet <strong>kendi harcamalarını karşılayarak Osmanlı Devleti’ni İsveç’te temsil ettiler.</strong></p><p>1916 yılında düzenlenmesi planlanan altıncı olimpiyatlar, 1. Dünya Savaşı dolayısıyla <strong>yapılmadı.</strong>1920’deki oyunlara ise Almanya, Avusturya, Macaristan, Bulgaristan ve Osmanlı İmparatorluğu<strong> davet edilmedi.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/0*dr2zWu9B1eSEbMiQ.jpg" /><figcaption><strong>1896 yılında tarihi Panathinaiko Stadyumunda başlayan modern olimpiyat oyunları…</strong></figcaption></figure><p><strong>1924 Olimpiyatları</strong></p><p>1920 öncesi Uluslararası Olimpiyat Komitesi, katılım için ülkelerin <strong>Milletler Cemiyeti’ne</strong>(10 Ocak 1920) katılmalarını şart koştu. Bu kural 1924 oyunları için de geçerliydi.</p><p>Ancak Selim Sırrı Bey’in yurt dışında tanınan ve<strong> güvenilen biri </strong>olmasının da etkisiyle Milletler Cemiyeti’ne <strong>üye olmamasına rağmen </strong>Türk heyetinin, 1921 yılındaki Olimpiyat Komitesi toplantısında gelecek oyunlara <strong>davet edilmesi </strong>kararlaştırıldı.</p><p>Komite başkanı Pierre de Coubertin, <strong>“Aziz meslektaşım” </strong>diye seslendiği mektubunda Selim Sırrı Bey’e alınan kararı bildirdi.</p><p>Savaşlar nedeniyle kapatılan Olimpiyat Cemiyeti sonrası 28 Ağustos 1922’de geçici olarak <strong>III. Osmanlı Olimpiyat Cemiyeti </strong>kuruldu. Başkanlığını Hasip Bey (Bayındırlıoğlu), genel sekterliğini ise Selim Sırrı Bey üstlendi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/531/0*dE3upFVm4Jjyii6v.jpg" /><figcaption><strong>Millattan Önce 510 yılına tarihlenen bu heykelde, Yunan sporcular güreşiyor.</strong></figcaption></figure><p>1923 yılı Şubat ayında Uluslararası Olimpiyat Komitesi, Selim Sırrı Bey’e hitaben olimpiyatlara katılıp katılmayacağımızı ve katılacaksak hangi branşlarda temsil edileceğimizi sordukları bir mektup gönderdiler.</p><p>Cevap olarak Türk heyetinin <strong>futbol, güreş, atletizm, binicilik ve atıcılık(nişancılık)</strong> alanlarında katılabileceği bildirildi.</p><h3>Masraflar</h3><p>Her ne kadar olimpiyatlara katılacağımız bildirilmişse de, savaşta <strong>tüm kaynaklarını tüketmiş olan </strong>Türk hükümetinin böyle bir organizasyonu finanse edeceği oldukça şüpheliydi.</p><p>Yaklaşık elli kişilik bir ekiple Paris’e gidip gelme, orada birkaç hafta kalma, sporcuların hazırlanması ve ihtiyaç duyulacak teçhizat masraflarına karşılık tahmini <strong>yirmi beş bin liraya</strong> ihtiyaç vardı. Ayrıca <strong>memur, asker, öğrenci</strong>olan sporcular için ilgili kurumlarından izin alınması, bütün bunlar için hükümetin desteğini sağlayabilmek ve gençleri hazırlamak için <strong>yurt dışından antrenör getirilmesi </strong>kısa zamanda yapılabilecek işler olarak görülmemiştir.</p><h3>Cumhuriyetin İlanı Sonrası</h3><p>Cumhuriyetimizin ilanı sonrası 2 Kasım 1923’te düzenlemeye gidilerek<strong>Türkiye Milli Olimpiyat Cemiyeti</strong> adıyla ve yeni yönetim kadrosuyla faaliyetlere devam edildi. Selim Sırrı Bey başkan, Hasip Bey ikinci başkan, Ali Sami Bey (Yen) genel sekreter, Burhanettin Bey (Felek) de üye olarak .Cumhuriyet sonrası ilk cemiyette yer aldılar. Cemiyetin fahri başkanlığına da <strong>İsmet Paşa (İnönü)</strong> seçildi.</p><h3>Hükümetin Tavrı</h3><p>Olimpiyatların başlamasına bir seneden az kalmıştı ancak ortada bir bütçe yoktu. Komite, pek çok işin aynı anda yapılmaya çalışıldığı o dönemde oldukça umutsuz olarak hükümete konuyu açmaya karar verdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/180/0*W57SGGcwZlhJwpxt.jpg" /><figcaption><strong>Selim Sırrı Bey (Tarcan)</strong></figcaption></figure><p>Hükümet kanadından ise beklemedikleri şekilde<strong> konuya destek geldi.</strong> Yeni hükümet, Türk gençlerinin spora karşı duydukları <strong>heyecanı artıracağı ve yeni kurulan devletin propagandasının yapılabileceği düşüncesiyle</strong>olimpiyatlara gidecek sporculara maddi destek vermeyi <strong>kabul etti.</strong> Türkiye’nin yaşadığı <strong>diplomatik yalnızlıktan kurtulmak </strong>için de olimpiyatlar iyi bir fırsat olabilirdi.</p><p>Bunun üzerine kalem kalem hangi harcamanın nereye yapılacağına dair bir rapor hazırlandı, hükümetten istenen tutar <strong>27 bin liraydı.</strong></p><p>Hükümet bu meblayı <strong>kabul etti </strong>ve öncelikli olarak gereken 17 bin lirayı komiteye aktardı. Gelen paranın<strong> 6 bin lirası futbol, güreş ve atletizm takımları için</strong> yurt dışında getirilecek hocalar için,<strong> 2 bin lirası bilimsel spor eserlerinin basılması, 4 bin lira gerekli araç gerecin alınması </strong>ve geri kalan <strong>5 binin Fransa’da yemek, barınma gibi ihtiyaçların karşılanması</strong> için harcanması öngörülmüştü.</p><h3>Birincilik Beklemeyin</h3><p>Devletin göstermiş olduğu fedakarlık için minnettar olan Selim Sırrı Bey, başbakan İsmet Paşa’ya bir <strong>teşekkür yazısı</strong> kaleme aldı. Yazısında Türkiye’nin olimpiyatlara katılmasının önemini vurgulayan Sırrı Bey, bir yandan da beklentilerin madalyalar alma seviyelerine çıkmaması konusunda uyarılarda buluyordu. <em>“Otuz kadar gencin Amerika, İngiltere, İsveç, Finlandiya gibi </em><strong><em>sporu milli ilke mahiyetine getiren </em></strong><em>memleketlerin efradının elinden birincilik almak </em><strong><em>ne bu sene ne de dört sene sonra</em></strong><em>– Amsterdam 1928 Olimpiyatlarında- </em><strong><em>imkansızdır.</em></strong><em> Ancak Romanya, Bulgaristan, Yunanistan, İspanya ve Portekizlilerle ayar olduğumuzu göstermek </em><strong><em>mümkün olabilecektir.</em></strong><em>“</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/150/0*A_34i4fJbAgAYmGO.jpg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/240/0*oefrue_7X78R2EYc.jpg" /><figcaption><strong>1912’de Osmanlı İmparatorluğunu temsil eden Vahram Papazyan (en üstte) ve Mıgırdiç Mıgıryan(üstte).</strong></figcaption></figure><h3>Hazırlıklar</h3><p>Finans desteğini almayı başaran komite, antrenör ve sporcu bulma meselesiyle ilgilenmeye başladı.</p><p>İskoç <strong>Billy Hunter</strong> futbol, Macar <strong>Paul Peter</strong> güreş ve Amerika’dan da <strong>Tobin</strong> atletizm takımımızı çalıştırmak için Türkiye’ye getirildi.</p><p>Antrenörlerin gelmesiyle 20–21 Mart tarihleri arasında Eskişehir’de <strong>sporcu seçme müsabakaları </strong>yapılması kararlaştırıldı. Halihazırda elde pek imkan olmadığından, seçmeler için bir spor sahası yapılmış ve <strong>şehir hastanesinde </strong>180 kişilik bir yatakhane hazırlanmıştı. Ayrıca şehirde bulunmayan;<strong> kale, ağ, top, gülle, cirit </strong>gibi malzemeler İstanbul’dan temin edildi.</p><p>İstanbul’dan gelecek olan sporcular için bir <strong>yük treninin arkasına vagon eklenerek </strong>bilet ücretlerinde indirip yapılıp şehre ulaşmaları sağlandı.</p><h3>Kamplar</h3><p>İki gün süren seçmeler sonunda antrenörler kamp kadrolarını belirlediler. Kamp çalışmaları için <strong>Kadıköy İttihat Spor Kulübü’nün tesisleri</strong> kısıtlı bütçeyle düzenlenerek bir <strong>olimpiyat köyü</strong> haline getirilmeye çalışıldı.</p><p>Tüm takımların aynı anda çalışması pek olanaklı olmadığından öncelik futbola verildi. Çünkü,<strong> 4 Mayıs’tan 27 Temmuz’a değin sürecek olan olimpiyatların </strong>ilk müsabakaları futbol branşında yapılacaktı. Futbolcuların Fransa’ya uğurlanması sonrası diğer sporcular kampa alınacaktı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*74ZHs2AyeHLX0YY7.jpg" /><figcaption><strong>1924 Paris Olimpiyat Oyunlarında kullanılacak spor alanları ve oynanacak oyunların isimleri.</strong></figcaption></figure><p>Futbolcuların yurdu terk etmesi sonrası, İttihat Kulübü tesislerine<strong> geçici bir güreş salo</strong>nu inşaa edildi. Kamp süresi boyunca bütün branşlardaki sporcular sıkı bir eğitimden geçirilerek aralarından en iyilerinin seçilmesi hedeflendi.</p><p>Sporcularımız; öğrenci, asker ve memur gibi meslek gruplarına mensup kişilerdi. Fransa’da geçecek süre boyunca izinli sayılmaları için çalıştıkları kuruluşlara <strong>Başbakanlık tarafından </strong>başvurular yapıldı.</p><h3>Tartışmalar</h3><p>Bu dönemde olimpiyatlara katılmanın gerekli olup olmadığına dair tartışmalar başladı. Hükümetin <strong>böylesi zor bir dönemde</strong> sporculara destek vermesi tartışmaların odak noktasıydı.</p><p>Gazetelerde, gençliğimizin olimpiyat sporcuları seviyesinde olmadığı bu sebeple de <strong>başarısız olup mahcubiyet duyulacağı,</strong> ayrıca bu seyahatlerin birilerinin Paris’i görmesi için yapıldığı yönünde eleştiriler yer aldı.</p><p>Akşam Gazetesi yazarı Ali Naci, 6 Şubat 1924 tarihli yazısında yine bu konuya değinmiş Türk gençliğinin savaştan çıkmış vaziyette böylesi bir yarışmaya hazır olmadığını belirtmişti. Naci, <em>“Avrupa’da zaferlerimiz dolayısıyla </em><strong><em>çok kuvvetli bir millet </em></strong><em>olarak telakki ediliyoruz. Fenne ve ilme istinad eden sporun muhtelif şubelerinde hazırlanmamış olmak yüzünden zaafımız tezahür ederse bu adamlar hakkında fikrimiz yanlışmış hiç de kuvvetli değiller demezler mi?”</em> sözleriyle duyduğu çekincelerden bahsediyordu.</p><p>Basının dışında Türkiye İdman Cemiyetleri İttifakı Boks Heyeti Başkanı Eşref Şefik Bey de, bir yazı kaleme almış; olimpiyatlarda başarı elde etmenin mümkün olmadığı ve bunun yetkililerce bilinmesine rağmen olimpiyata gitmeyle alakalı her gün <strong>süslü süslü yazıların</strong> sayısının artırıldığını ifade etmişti.</p><p>Gazetelerde yer alan bu yazılara bir cevap olarak Türkiye Atletizm Federasyonu Başkanı ve Güreş Federasyonu müfettişi Ali Seyfi Bey bir yazı kaleme aldı. Ali Seyfi Bey’in Vakit Gazetesinde yayınlanan yazısında yazısında,<em>“Olimpiyatların gayesini saniye ile metre ile ölçmek pek nakis (eksik) bir netice verir. Şüphesiz ki </em><strong><em>birinciler şerefli yedinciler şerefsiz</em></strong><em> diye bir kaide yoktur. Ölüp de tekrar dirilmiş bir milletiz, yaşamak hırsı bize bu hayati hamleyi yaptırdı. Bizi olimpiyata fırlatacak olan iste o hamledir. Bizde bir şeyler var herhalde. Çünkü biz de bir milletiz.”</em> ifadelerini kullandı.</p><p>24 Nisan’da Uluslararası Olimpiyat Cemiyeti Türkiye temsilcimiz Selim Sırrı Bey’in Paris’e gidişi de yine basın tarafından eleştirilere konu oldu. İçinde bulunulan ekonomik sıkıntılardan ötürü seyahat edeceği gemide kendisine <strong>ikinci sınıf bilet alınmış </strong>ancak kendisi <strong>aradaki farkı ödeyerek birinci sınıfta </strong>seyahat etmişti. Bunun üzerine Sırrı Bey, bir açıklama yayınlama gereği duydu. 1912’deki gidişinde<strong> devletin kendisine birinci sınıf bilet aldığından </strong>bahsettiği açıklamasında <em>“Düşündüm, vapurumuz Pire’ye uğrayacak ya tesadüfen oradan </em><strong><em>Yunan murahhası binerse</em></strong><em> ve tabii birincide seyahat edecek, memleketimin namusu haysiyetini her şeyden ikdam bildiğim için </em><strong><em>kendi kesemden kırk bir lira ilave ederek</em></strong><em> biletimi birinciye tahvil ettim.”</em> sözlerini kullandı.</p><h3>Sporcu Kafilelerinin Gidişi</h3><p>Kampa ilk alınan kafile olan futbol takımımız, Paris’e gitmek üzere 8 Mayıs 1924 tarihinde <strong>büyük bir kalabalık tarafından </strong>törenle uğurlanarak, deniz yolu ile İstanbul’dan yola çıktı. <strong>18 sporcumuzun bulunduğu kafile,</strong>on gün süren uzun bir yolculuk sonunda Marsilya üzerinden Paris’e ulaşmayı başardı.</p><p>Fransa’ya varmaları sonrası, Uluslararası Olimpiyat Komitesi Başkanı Pierre de Coubertin ve Fransız Olimpiyat Komitesi heyeti Başkanı Klary ev sahipliğinde, Türk heyetine <strong>olimpiyatlara hoş geldiniz</strong> töreni düzenlendi.</p><p>Giden ikinci kafilemiz ise futbolculardan epey sonra, 27 Haziran’da İstanbul’dan trenle ayrılan <strong>atletizm takımımız </strong>oldu. <strong>23 sporcunun yer aldığı kafilemize,</strong> maddi imkansızlıklardan ötürü <strong>yataklı vagon alınamamıştı.</strong> Üçüncü sınıf bir vagonda <strong>nöbetleşerek veya oturdukları kanepeleri birleştirerek uyumaya çalıştılar, </strong>haliyle bu durum onları epeyce bir yıprattı. Kafilemiz, 1 Temmuz’da Paris’e ulaştı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/238/0*ILSfbcddnMKhLeVZ.jpg" /><figcaption><strong>“Pierre de Coubertin”</strong></figcaption></figure><blockquote><strong>1924 Paris Olimpiyatlarına, daha önceki oyunlara çağrılmayan Türkiye(Osmanlı), Almanya, Avusturya, Macaristan ve Bulgaristan da çağrıldı. Ancak Almanya, Fransa ile olan gerginliği bahane göstererek oyunlara katılmayacağını bildirdi. Bunun üzerine Coubertin, olimpiyatları dünya gençliğinin ve barışın sembolü olarak kurduğunu ancak oyunların politikaya alet edindiğini belirterek Uluslararası Olimpiyat Komitesi başkanlığından istifa etti.</strong></blockquote><p><strong>Bisikletçilerimiz</strong> İstanbul’daki hazırlık aşamalarını, zemini çok uygun olmasa da eski bisikletleriyle <strong>Taksim Stadyumunda</strong> yoğun bir şekilde gerçekleştirmişlerdi.</p><p><strong>Pasaportlarının hazırlanması geciken</strong> sporcularımız ancak 11 Temmuz’da İstanbul’dan hareket edebildiler.</p><p>Bunların dışında; <strong>Milli Eğitim Bakanlığı</strong> da(Maarif Vekaleti), liselerden <strong>beden eğitimi öğretmenlerini seçerek</strong>Paris’teki oyunları izlemeye gönderdi.</p><h3>Türkiye Olimpiyat Oyunlarında</h3><p>4 Mayıs-27 Temmuz tarihleri arasında gerçekleşen olimpiyat oyunlarına, <strong>44 ülkeden 135’i kadın 2954’ü erkek olmak üzere 3089 sporcu katıldı.</strong> Türkiye olimpiyatlarda <strong>40 erkek sporcu</strong> ile yer aldı. 5 Temmuz’da düzenlenen resmi açılış töreninde, Türk kafilesi de hazır bulundu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/996/0*ec_8W15pYQroBlEy.jpg" /><figcaption><strong>Başında fesleriyle, Türk Olimpiyat Kafilesi Paris’te; açılış seremonisinde!</strong></figcaption></figure><p>Paris’e giden ilk kafilemiz olan Olimpik Futbol Takımımız, birinci turda (25 Mayıs 1924) <strong>Çekya </strong>ile karşılaştı. Yaklaşık 4500 kişinin hazır bulunduğu Bergeyre Stadı’nda gerçekleşen mücadeleyi takımımız <strong>5–2 kaybederek </strong>turnuva dışında kaldı.</p><p>Bu aşamadan sonra milli takımımız Haziran ayı içerisinde <strong>Finlandiya, Estonya ve Litvanya’ya</strong> giderek bu ülkelerin milli takımlarıyla maçlar yaptı ve sırasıyla <strong>4–2, 4–1 ve 3–1’lik galibiyetlerle</strong> yurda döndü. Bu maçlar gazetelerde büyük yankı buldu ve olimpiyatlarda yaşanan üzüntüyü bir nebze olsun hafifletti.</p><p>Beş sporcuyla oyunlara katılan güreş milli takımımızda<strong> Tayyar Bey,</strong> ilk maçında İspanyol rakibini alt etmeyi başararak 8 Temmuz itibariyle <strong>Türk sporcularının olimpiyatlardaki ilk galibiyetini</strong> almış oldu. İkinci maçında ev sahibi ülkeden karşılaştığı güreşçiyi de<strong> yenmeyi başaran</strong> Tayyar Bey’in üçüncü rakibi Finlandiyalıydı. Mücadele esnasında <strong>kolundan sakatlanan</strong> ve puan hesabıyla mağlup olan sporcumuzun <strong>bir maç hakkı daha olmasına</strong>rağmen kolundaki sakatlık ve dizlerindeki yaralardan ötürü <strong>yarışmadan çekilmek zorunda </strong>kaldı.</p><p>Atletizmde 100 metre, 4×100 bayrak, 800 ve 1500 metre yarışlarına katılan sporcularımız <strong>ilk turda elendiler.</strong> Bazı sporcularımız da, mücadeke edecekleri dallar komiteye <strong>zamanında bildirilmediği için</strong>yarışlara katılamadı.</p><p>Halterde; <strong>Gülleci Cemal,</strong> tüy siklet sınıfında toplamda kaldırdığı 345 kg ağırlıkla <strong>22 sporcu arasında 14. sırada</strong> yer aldı.</p><p>Eskrim dalında yarışan, <strong>Beşiktaş Jimnastik Kulübünün 1 numaralı üyesi </strong>ve daha sonra 15 yıl boyunca <strong>Türkiye Eskrim Federasyonu</strong> başkanlığı yapacak olan <strong>Fuat Bey (Balkan)</strong> ülkemizi temsil etti. Ancak ne yazık ki i<strong>lk turda son sırayı alarak</strong> oyunlara veda etti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/485/0*bBUwlPxW9XTeex8M.jpg" /><figcaption><strong>Olimpik Futbol Takımımız</strong></figcaption></figure><p>Bisikletçilerimiz ise maalesef olimpiyatlarda mücadele edemediler. Paris’e gittikten sonra yarışacakları bisikletleri almayı düşünen kafile, ne yazık ki bu emeline ulaşamadı. Bisikletler için oyunlardan <strong>aylar önce siparişlerin verilmesi </strong>gerekiyordu. Yine de sporcularımızın boş bir şekilde geri dönmemeleri için<strong> bir bisiklet fabrikasında staj ayarlandı,</strong> böylelikle modern bisikletlerin mekanizmaları hakkında ayrıntılı bilgi edinmeleri sağlandı.</p><h3>Ülkemizde Durum</h3><p>Türk basını olimpiyatlara giden sporcularımızla yakından ilgilendi. Gündemin yoğun ve bunaltıcı haberlerinden, olimpiyatlar sayesinde bir nebze de olsa kurtulmayı başarıyorlardı.</p><p>Nüfus mübadelesi, Musul sorunu, iç ve dış politikayla ilgili diğer haberlerin yanında, Paris’teki gelişmeler<strong>gazetelerin birinci sayfasından</strong> veriliyordu.</p><p>Her ne kadar Başbakanlık nezdinde izinler istenmişse de, bazı sporcularımız <strong>izin alamadıkları için </strong>oyunlara katılamadılar. Bunların dışında sakatlık geçirenler de vardı, atletizm antrenmanı yapan ciritçiler yanlışlıkla ciriti halterci <strong>Üsküdarlı Şevket Bey’in göğsüne saplamışlardı.</strong>Hal böyle olunca Şevket Bey Paris’e gidemedi.</p><p>Sporcularımız ve yöneticilerimiz pek çok konuda <strong>tecrübeler edinerek</strong>yurdumuza geri döndüler. Örneğin, atletlerimizden Ömer Besim Bey (Koşalay), Paris’teki başarısızlığına rağmen daha sonraki yıllarda onlarca<strong>Türkiye rekoru</strong> kırdı. Besim Bey, Paris’te <strong>Amerikalı </strong>sporcuların üzerindeki kıyafetleri inceleyip koşmaya daha elverişli olduğunu fark etmiş ve derhal<strong>aynılarını kendisi için getirtmişti.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/220/0*4qIh3yK7wmReoZbX.jpg" /><figcaption><strong>Gülleci lakabıyla tanınan, haltercimiz Cemal Bey(Erçman)</strong></figcaption></figure><p>Türkiye Cumhuriyeti’nin katıldığı ilk uluslararası spor organizasyonu olarak tarihe geçen 1924 Paris Olimpiyat Oyunları, kısaca böyle geçmişti. Cumhuriyetimizin, uluslararası arenalarda nice başarılar kazanması dileğiyle.</p><p><em>Tadımlık Bilgi: Yaz olimpiyatlarında ilk madalyamızı(Bronz) 1936’da güreşçimiz Ahmet Kireççi kazandı. İlk altın madalyamızı da yine aynı yıl ve yine bir güreşçimiz, Yaşar Erkan kazanmayı başardı.</em></p><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b65a5be91fc3" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/cumhuriyetin-i%CC%87lk-olimpiyat-oyunlar%C4%B1-1924-paris-ve-yans%C4%B1malar%C4%B1-b65a5be91fc3">Cumhuriyet’in İlk Olimpiyat Oyunları — 1924 Paris ve Yansımaları</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Filmden Daha Fazlası: Çiçero]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/filmden-daha-fazlas%C4%B1-%C3%A7i%C3%A7ero-31b4a8053fdf?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/31b4a8053fdf</guid>
            <category><![CDATA[türkiye]]></category>
            <category><![CDATA[çiçero]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[hikaye]]></category>
            <category><![CDATA[haber]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 31 Mar 2019 11:05:31 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-04-21T12:21:24.478Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/398/0*DCx3zfsK6AFOnKNp.jpg" /></figure><p>18 Ocak 2019 tarihinde izleyicilerle buluşan Çiçero filmi, İkinci Dünya Savaşı’nın tarafsız ülkesi Türkiye’de yaşanan bir casusluk hikayesini konu alıyor.</p><p>Baştan uyaralım, bu bir film inceleme yazısı değil. Bugün size filmde olmayanları, pek fazla ortada dolaşmayan bilgileri anlatmaya çalışacağız. Yazımıza öncelikle “Çiçero Kimdir?” sorusuna yanıt bulmayla başlayalım.</p><h3>Çiçero Kimdir?</h3><p>Asıl adı <strong>Elyesa(İlyas) Bazna</strong> olan Çiçero, 1904 yılında Priştine’de doğdu. Bugün Kosova’nın başkenti olan kadim şehir <strong>Sırpların işgaline</strong> uğrayınca, Bazna’nın ailesi yaşananlara daha fazla dayanamadı ve 1918’de hep birlikte<strong> İstanbul’a </strong>göç ettiler.</p><p>Priştine’deki varlıklı hayatlarının geride kalması, doğup büyüdüğü topraklardan ayrılması, hiç bilmediği şehre ve insanlara uyum sağlama çabası; okulu bırakıp hayata erkenden atılmasına sebep olur Elyesa’nın.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/438/0*WYpHNDEJzmyuMoBH.jpg" /><figcaption><strong><em>“Son” Çiçero: Erdal Beşikçioğlu</em></strong></figcaption></figure><p>Gençliğinin ilk yıllarında çeşitli işlerde çalışan Bazna, bir süre sonra askere çağrıldı. Vatani görevini <strong>Çankaya Köşkünde</strong> yerine getirip terhis olduktan sonra bir süre <strong>Yugoslavya Elçiliğinde </strong>iş buldu<strong>. </strong>Kısa bir süre sonra da <strong>Amerika Askeri Ateşeliğinde </strong>çalışmaya başladı. 1942 yılında ise yeni adresi <strong>Almanya Büyükelçiliğiydi. </strong>Ancak burada da yaklaşık olarak bir sene kadar çalıştı ve 1943 yazından itibaren <strong>İngiltere Büyükelçisi Sir Hughe Knatchbull-Hugessen’in yanında kavas olarak</strong> görev yapmaya başladı.</p><p>Çiçero adını da <strong>1943 yılı Ekim ayı ile 1944 Nisanı</strong> arasında geçen 6 aylık süreçte gerçekleştirdiği casusuluk faaliyetleri sırasında aldı. Almanya Ankara Büyükelçisi <strong>Franz Von Papen, </strong>kendilerine önemli bilgiler getiren bu adama bir isim takma gereği duymuştu. (Aslında öncesinde Bazna’ya, <strong>Diello</strong> demişlerdi.)</p><h3>İlk Temas</h3><p>Elyesa Bazna, İngiliz Büyükelçi Hugessen’e gelen belgeleri gizlice fotoğrafladıktan sonra, Almanya Büyükelçiliğinde çalışırken hizmet verdiği birinci sekreter Albert Jenke’ye ulaştı. Jenke’nin aracılığıyla Büyükelçi Papen’in emrindeki istihbaratçı Ludwig Carl Moyzisch’le <strong>26 Ekim 1943’te </strong>irtibat kuran Bazna’nın hikayesi böylece başlamış oldu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/308/0*lqTBfmz_pLQ5niUL.jpg" /><figcaption><strong><em>Çiçero: Elyesa(İlyas) Bazna</em></strong></figcaption></figure><p>Bazna, İngilizlerin elinde bulunan <strong>“gizli” </strong>ve<strong> “çok gizli” </strong>etiketli belgelerin fotoğrafları karşılığında Almanlardan <strong>20 bin pound </strong>istedi. Yaptığı teklif, büyükelçinin imzasıyla Berlin’e iletildi ve Cumhuriyet Bayramı’nın olduğu gün mesaja olumlu yanıt alındı; Almanlar Bazna ile çalışacaklardı.</p><h3>300.000 Pound</h3><p>Elyesa Bazna, altı ay boyunca Almanlara <strong>400’ün üzerinde belgenin fotoğraflarını </strong>verdi ve karşılığında <strong>300 bin pound </strong>kazandı. Bazen bir otomobilde gerçekleşen buluşmalar için, kimi zaman Bazna’nın bir arkadaşının evi ya da Alman sefareti de tercih ediliyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/260/0*TF6A489c5Hzb2gcO.jpg" /><figcaption><strong><em>İngiltere Büyükelçisi Sir Hughe Knatchbull-Hugessen</em></strong></figcaption></figure><h3>İstihbaratın Durumu</h3><p>Elbette Almanya’nın kendisine casusluk teklif eden birinin getirdiği bilgilere doğrudan itimat etmesi beklenemezdi. Sofya’nın müttefikler tarafından bombalanmasına göz yumulması hadisesi dahi, Bazna’nın getirdiği bilgilerin doğruluğu konusunda Almanlar hiçbir zaman tam anlamıyla <strong>ikna olmayacaklardı.</strong></p><p>Bazna’dan gelen bilgilerin Alman istihbaratı içerisinde <strong>teyit edilememesi,</strong> bilgilerin dikkate alınmamasındaki temel sebeplerden biriydi. Bazna, Sofya’nın bombalanmasının dışında; Sovyetlere gidecek olan yardımlarla ilgili dökümanları, <strong>Moskova, Kahire ve Tahran’da</strong> düzenlenen konferansları,<strong> İnönü, Roosevelt ve Churcill</strong> arasında geçen konuşmaların raporlarını da Almanlara bir bir iletti. Çektiği fotoğrafların en kıymetlisi şüphesiz ki <strong>Normandiya Çıkartması’yla</strong> ilgili olanlardı. Kod adı Overlord olan operasyon, <strong>İkinci Dünya Savaşı’nın kaderini</strong> doğrudan etkiledi. Ne var ki; Alman Dışişleri Bakanı Von Ribbentrop, <strong>ikili oynayan bir casus</strong> olabileceği endişesiyle Çiçero’nun elde ettiği belgelere <strong>güvenmedi.</strong> Müttefiklerin çıkarmasının batıdan değil, Balkanlar’dan ya da Norveç’ten geleceğini düşünen Almanlar<strong>, </strong>daha sonra büyük bir hayal kırıklığına yaşayacaklardı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/422/0*YDjBtQtcxnHNxenE.jpg" /><figcaption><strong><em>Kahire Konferansına Katılan Liderler. Oturanlar: Roosevelt, İnönü, Churcill</em></strong></figcaption></figure><p>Ancak Bazna, namı diğer Çiçero’nun belgeleri yine de faydalı oldu. Büyükelçi Papen, Türkiye’nin İngiltere ile yaptığı görüşmelerden bu istihbarat sayesinde <strong>haberdar olmuş,</strong> böylelikle politikasını ona göre şekillendirmişti. Belgelerin bir başka faydasını da alışverişi yapan Moyzisch dile getiriyor: <em>“Bu belgeler stratejik manada hiçbir zaman kullanılmadı. Uygulamada sadece </em><strong><em>şifre kırıcılar için yararı oldu. </em></strong><em>Reich’in liderleri, düşmanlarının gücü ve niyetleri hakkında ellerinde olan </em><strong><em>kesin bilgileri kullanmadılar.”</em></strong></p><h3>Casusluğa Son Vermesi</h3><p>Almanlar Çiçero hakkında pek fazla bilgiye sahip değillerdi. Moyzisch kendisine verilen emir gereği pek çok kez Bazna’ya kim olduğuna dair sorular yöneltmiş olsa da bunlara pek de cevap aldığı söylenemezdi.</p><p>Bazna’dan öğrendiği bilgiler; onun <strong>Arnavut</strong> olduğu ve babasının av esnasında bir<strong> İngiliz tarafından </strong>vurulmuş olduğuydu. <strong>Maceraperest, kibirli, hırslı </strong>ve alt tabakada olmayı hazmedemediği için<strong> son derece tehlikeli</strong> yapıda olabileceği rapor edilmiş olan Çiçero’nun, bu işi cesaretle sürdürmesinin bir diğer nedeninin babasının ölümünden ötürü İngilizlere duyduğu nefret olduğu düşünülüyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/220/0*MrSIw3kklQMgK9UV.jpg" /><figcaption><strong><em>Almanya Büyükelçisi Franz Von Papen: “Çiçero’dan aldığımız malumat cidden çok kıymetli idi. Bu sayede Tahran’da yapılan gizli konferansta Almanya hakkında alınan kararlardan haberdar olduk.”</em></strong></figcaption></figure><p>Hakkında az şey bildikleri casuslarının Alman Elçiliğine geleceği günler, üst düzey SS subayları hariç<strong> herkes dışarı çıkarılır, </strong>onu görebilecek olanların etrafta olmamasına özen gösterilirdi. Uzaklaştırılan kişilerden biri de Moyzisch’in sekreteri olan <strong>Nele Kapp’tı.</strong> Kapp ve Sofya’da Büyükelçilik görevinde olan babası Nazilere karşıydılar; ancak bunu açık etmiyorlardı.</p><p>Genç kadın, elçilikteki hareketliliğin İngilizleri ilgilendiren bir şey olduğunu anladığı an Amerikalılara bu durumu iletti. Niyeti, onlara verdiği bilgiler karşılığında kendisini Amerika’ya aldırmaktı. Nitekim istediğini elde etti. Amerikalılar da aldıkları bu bilgiyi İngilizlere ileterek aralarında bir casus olduğunu bildirdiler.</p><p>Konunun muhatabı İngiltere Büyükelçisi Hugesson, Bazna’nın <strong>İngilizce dahi bilmeyen </strong>saf bir adam olduğunu dile getirip, söz konusu ihtimali pek gerçekçi bulmadı.</p><p>Ancak, İngiliz gizli servisi casusu bulmak için Ankara’ya bir elemanını gönderdi. Yakalanma ihtimalinin arttığını düşünen Bazna, çok geçmeden elçilikteki görevinden istifa etti ve bu sayfa da böylelikle kapanmış oldu.</p><h3>Akıbeti</h3><p>Büyükelçi Von Papen’in <strong>“Mütemadiyen para istiyordu”</strong> diye anlattığı Çiçero’nun, İngiliz elçiliğinden ayrıldıktan sonra başına gelenlerle ilgili farklı görüşler mevcut.</p><p>Ancak anlaşılan o ki Bazna; Arjantin, Almanya ve Türkiye arasında dolaşmıştı. 1970 yılında hayata gözlerini yuman Çiçero, Milliyet Gazetesi haberine göre <strong>Münih’te</strong>, CIA raporuna göre <strong>Ankara’daydı. </strong>Mezarının Münih’te bulunan Perlacher Forts Mezarlığında yer aldığı düşünüldüğünde, gazetenin verdiği bilginin daha doğru olduğu görülüyor.</p><h3>Sahte Paralar</h3><p>İlyas Bazna, Almanlardan ödemeleri İngiliz Sterlini şeklinde istemişti. Her ne kadar o dönem savaşta sürüyor da, İngilizlerin paraları kıymetini koruyordu. Ancak; sterlinin kıymetini düşürüp İngiliz ekonomisini batırmak isteyen Almanlar, <strong>sahte banknot basmaya </strong>başlamışlardı ve Çiçero’nun bundan haberi yoktu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/409/0*PfFXL3YII4ZU0Da7.jpg" /><figcaption><em>Milliyet Gazetesi — 25 Aralık 1970</em></figcaption></figure><p>Gerçeğinden ayırt etmenin imkansız olduğu paraların bir kısmı bu gizemli ajanın ödemelerinde de kullanılmıştı. Moyzisch’in kaleme aldığı anılarında bahsettiği üzere Bazna’nın <strong>Arjantin’e götürdüğü paralar sahteydi </strong>ve bu savaştan kısa bir süre sonra ortaya çıkmıştı. Yine de Moyzisch’in amiri Ernst Kaltenbrunner’e göre, Bazna’ya verilen paraların ilk <strong>200 binlik kısmı sahte değildi.</strong> Ancak, parayı elinde tutma konusunda pek başarılı olmadığı için bu işten <strong>40 bin pound</strong> civarı bir kar ettiği düşünülmekteydi.</p><p>İlyas Bazna’nın 60’lı yıllarda Alman Konsolosluğu’na giderek verilen paraların sahte olduğunu bildirdiği ve <strong>para istediği,</strong> hatta Almanya’yı mahkemeye vererek tazminat talep ettiği bilinmektedir. Ayrıca, Almanya’dan <strong>emekliliğini de isteyen</strong> Bazna’nın ölüm haberinin verildiği <strong>25 Aralık 1970</strong> tarihli Milliyet Gazetesi nüshasında, bu taleplerine <strong>olumlu karşılık bulamadığı </strong>ve Münih’te işsiz kaldığı bilgisi verilmektedir. İngilizlerin, Almanlara bu konuda baskı yaptığı da yine aynı gazetenin bir başka haberinde dile getirilmektedir.</p><h3>Röportajlar, Kitaplar, Filmler</h3><p>İlyas Bazna, kendisine Büyükelçi Papen tarafından Çiçero adı verildiğini ancak<strong> 1950 yılında,</strong> Moyzisch’in anılarını kitaplaştırması sonrasında öğrenebildi.</p><p>İngilizlerin kendisinden <strong>intikam alacağı </strong>korkusuyla <strong>BBC’yi</strong> her defasında reddetti; ancak diğer tüm röportaj tekliflerini kabul etti. Fransız, Alman ve Türk basınına demeçler verdi. Alman gazeteci Hans Nogly; Bazna’nın daha önce yazdıklarından yola çıkarak 1964 yılında <strong>Ben Çiçero’ydum</strong> adlı kitabı piyasaya çıkardı. İngilizce, Almanca ve Fransızca basılan kitabın Türkçe versiyonu da mevcut.</p><p>Bazna’nın yaptığı röportajlardan en önemlisi, kuşkusuz ki Fransız gazeteci ve tarihçi <strong>Alain Decaux’yla</strong> gerçekleştirdiğiydi. Decaux, bu röportajın dışında <strong><em>9 Gizli Dosya</em></strong> adıyla yayınlanan kitabında da Çiçero’ya bir bölüm ayırdı.</p><p>İlyas Bazna’nın hikayesi, 1951 yılında<strong> Ankara Casusu Çiçero</strong> adıyla beyaz perdeye aktarıldı. <strong>Mehmet Muhtar’ın</strong> yönetmenliğini yaptığı filmde Çiçero rolünü<strong> Vedat Karaokçu</strong> oynadı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/203/0*HbR9q8lHbl2kzayl.jpg" /></figure><p>Bu film vizyona girdiği günlerde İstanbul ve Ankara sokaklarında <strong>bir başka Çiçero filminin </strong>çekimleri sürüyordu.<strong> Five Fingers </strong>adıyla Amerikalılar tarafından çekilen filmin yönetmenliğini <strong>Joseph Leo Mankiewicz</strong> üstlenirken, Çiçero rolünü ünlü <strong>İngiliz aktör James Manson </strong>canlandırdı. 1952 yılında <strong>Türkçe ve İngilizce’nin yanı sıra; Fransızca, İspanyolca ve Portekizce</strong> olarak dünya sinemalarında gösterime giren filmin senaristi Micheal Wilson, <strong>en iyi senaryo dalında Altın Küre Ödülü’nün</strong> sahibi oldu. Wilson aynı yıl(1953), ünlü yazar Edgar Allen Poe anısına verilen<strong> Edgar Ödülü’nü de </strong>evinde götürdü.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/220/0*yG0X3ykjcUdJ8RX9.jpg" /><figcaption><strong><em>Ankara Casusu “Çiçero”</em></strong></figcaption></figure><p>1956 yılında yine Amerikalılar tarafından <strong>“Operation Cicero”</strong> adıyla 1 saatlik TV filmi çekildi.</p><p>Ayrıca, <strong>Batı Almanya’da </strong>çekilen <strong>“Interpol”</strong> adlı belgesel dizinin 1964 yılındaki ikinci bölümü, İlyas Bazna’yı konu aldı ve<strong> Ben Çiçero’ydum (Ich War Cicero) </strong>ismiyle yayınlandı.</p><h3>Kime Çalışıyordu?</h3><p>İlyas Bazna ile ilgili en çok merak edilen konu buydu ve tatmin edici bir sonuç bugün dahi alınabilmiş değil. Almanlar, onun <strong>İngilizlere çalışan bir ajan </strong>olduğunu düşünüyorlardı. Moyzisch’in anılarında <em>“…Bütün bu işin İngiliz gizli servisinin bir oyunu olduğunu itiraf etmiş diye duyduk.”</em> şeklinde bir cümle bulunmaktadır.</p><p>Alman yetkililer, Bazna’nın <strong>Türk istihbaratına</strong> çalışıyor olabileceğini de düşünmüşlerdi. Getirdiği bazı fotoğrafların bir kişinin <strong>tek başına çekemeyeceği</strong> türden olduğunu düşünmeleri ve bazı parmak izlerinin fark edilmesi duydukları bu şüpheyi oldukça artırmıştı.</p><p>Bazna’nın elçilikte çalışan bir kadını kendisine <strong>aşık ettiği</strong> ve tüm bu casusluk işlerini yaparken <strong>ondan yardım aldığını</strong> ifade ettiğine dair yayılan bir iddia da, Almanların tek başına çekmesi mümkün değil savını destekler niteliktedir.</p><p>CIA’in hazırladığı raporun son cümlesinde ise <em>“Ara sıra </em><strong><em>Türk istihbaratı için </em></strong><em>ufak işler yapar…”</em> ifadesi yer almaktadır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/407/0*QTjyvzZEUvQSt61p.jpg" /><figcaption><strong><em>“Aile Reisi”</em></strong><em><br></em><strong><em>Decaux, 1955’te İstanbul’da Bazna’yı karısı, kızı, damadı ve üç erkek çocuğu ile buldu.<br>Fotoğraf: Solda Tarihçi Alain Decaux ve yanında Çiçero</em></strong></figcaption></figure><p>Çiçero ve Moyzisch’in arabada film transferi yapacakları sıra Türk istihbaratı peşlerine takılmış ve uzun süren bir kovalamaca yaşanmış. Yaşanan olay sonucunda kimse yakalanmamış olsa da bu durum Türklerin her şeyden haberdar olduklarına dair bir mesaj olması bakımından son derece önemlidir.</p><p>İngilizler ise, uzun yıllar söz konusu olaya dair hiçbir belge ortaya koymadılar; ancak <strong>2003 yılında açılan arşiv belgelerinde </strong>Çiçero’nun ismi gün yüzüne çıktı. Çıkan haberler sonrası The Telegaph’a mektup yazan Peter Blunt (30 Mayıs 2003), o dönem İngiliz Askeri Ateşesi olarak görev yapan babası J. S. Blunt’ın kendisine Çiçero’dan bahsettiğini; büyükelçilik görevlilerinin <strong>Bazna’nın faaliyetlerinden haberdar olduğunu </strong>ve<strong> </strong>ona göre hareket edildiğini aktarmıştır. Ancak, sonrasında yetkili ağızlardan herhangi bir açıklama yapılmamıştır.</p><p>Evet, böylelikle anlatacaklarımızın sonuna geldik. Casus hikayeleri her zaman sevilmiştir. Ortada bir belirsizlik olması, konuyu her daim canlı tutmaya yarıyor. Fazlasıyla gizemli bir şaysiyet olan Çiçero, sırlarıyla her daim yaşamaya devam edecek gibi duruyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/849/0*U9FtrMB1hvS6-t7K.jpg" /><figcaption><em>Sabah Gazetesi — 23 Mayıs 2003</em></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/200/0*MiZ31K8GkHosyCSV.jpg" /><figcaption><em>Five Fingers Filminin Başrolleri: James Mason ve Danielle Darrieux</em></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/214/0*1xWtRwaqqxCZuaQv.jpg" /><figcaption><em>İlyas Bazna’nın Münih’te bulunan mezarı / Kaynak: tarihkomplo.com</em></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/221/0*b3Rq4TH_BY9Pgy2k.jpg" /><figcaption><em>“Ciceron”</em></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/417/0*Gj_G2ZeEdztgP4u2.jpg" /><figcaption><em>Almanların Bastığı Sahte İngiliz Parası</em></figcaption></figure><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=31b4a8053fdf" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/filmden-daha-fazlas%C4%B1-%C3%A7i%C3%A7ero-31b4a8053fdf">Filmden Daha Fazlası: Çiçero</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Manş Denizi’ni Geçen İlk Kadın — Gertrude Ederle]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/man%C5%9F-denizini-ge%C3%A7en-i%CC%87lk-kad%C4%B1n-gertrude-ederle-2c313ab7abf2?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2c313ab7abf2</guid>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[haber]]></category>
            <category><![CDATA[mans-denizi]]></category>
            <category><![CDATA[spor]]></category>
            <category><![CDATA[hikaye]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 08 Mar 2019 09:31:54 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-03-13T16:22:04.850Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Manş Denizi’ni Geçen İlk Kadın — Gertrude Ederle</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/574/1*RB-QE5Mbvlr1_oYm-tMMLw.jpeg" /></figure><p>8 Mart Dünya Kadınlar Günü arefesinde Gertrude Ederle’yi anlatacağız size. İngiltere ile Fransa arasında bulunan Manş Denizi’ni geçen altıncı kişi olan Ederle, bunu başarabilen <strong>ilk kadın</strong> olarak tarihe adını yazdırmıştı.</p><p>Bu arada, Manş Denizi’ni geçen <strong>ilk Türk de bir kadın,</strong> Nesrin Ongun. Kadınlara bunu başarabileceklerini gösteren Ederle’nin kısaca hayatına ve o gün neler yaşadığına hep birlikte bakalım.</p><h3>İlk Yüzme Dersi</h3><p><strong>Beline ip bağlandığında</strong> heyecandan ölmek üzereydi küçük Gertrude. Dokuz yaşındaydı ve o gün <strong>ilk yüzme dersini </strong>alacaktı babasından.</p><p>Yürümeye başladığından itibaren her türlü yarışta yaşıtlarını geride bırakan, doğuştan bir sporcuydu “Trudy”. Bu sebeple yüzmeyi hemen öğrenmesi kimseyi şaşırtmadı. Kısa sürede iplerinden kurtulup <strong>bir balık gibi yüzmeye</strong>başlayan Gertrude’nin rekorlarla dolu yüzme hayatı da böylece başlamış oldu.</p><p>Henüz onlu yaşlarında Amerika’nın ünlü yüzücülerinin yetiştiği havuzda antrenmanlar yapmaya başladı. 17 yaşında Manhattan ile Brighton Plajı arasında 5,6 kilometrelik mesafeyi kapsayan yarışa katıldı. Hırçın dalgalara rağmen Amerika şampiyonu Helen Wainwright ve İngiltere şampiyonu Hilda James’in de içinde bulunduğu <strong>51 yüzücüyü geride bırakıp </strong>bitiş noktasına varması ününü tüm ülkeye yaydı.</p><p>İlk rekorunu <strong>12 yaşında</strong> 800 metre serbest stil yüzme dalında kıran ve bu unvanı alan <strong>en genç yüzücü</strong> olan Gertrude, 1921 ile 1925 yılları arasında<strong> 29 ulusal rekora</strong> adını yazdırdı.</p><p>1924 yılında, henüz 19 yaşındayken Paris’te düzenlenen <strong>Olimpiyat oyunlarına</strong> katılan; 100 ve 400 metre serbest stil yarışlarında <strong>bronz madalya</strong> kazanan Trudy, 4×100 serbest yarışında<strong> altın madalya</strong> kazanan Amerika takımının havuzdaki isimlerinden biriydi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/477/0*uZIszCBF0SlBpO1f.jpg" /></figure><h3>Erkekleri Geride Bıraktı</h3><p>Olimpiyatlardan yaklaşık bir sene sonra, Manhattan’ın güneyinde bulunan Battery Park ile Sandy Hook arasındaki yaklaşık <strong>34 km’lik parkuru </strong>kendisini tekneyle takip eden <strong>babasıyla şakalaşarak</strong> katetti. 7 saat 11 dakika 30 saniyede <strong>birinci geldiği</strong> yarışın ikincisi kendisinden 6 dakika geride bitiren bir erkekti. Gertrude Ederle’nin kırdığı bu rekor tam <strong>81 yıl boyunca kırılamadı.</strong> Kadınların da gayet başarılı yüzücüler olabileceğini bir kez daha ispatlayan Ederle için sırada daha büyük bir meydan okuma vardı:<strong> Manş Denizi.</strong></p><h3>Manş’ta İlk Kulaç</h3><p>1925 yılının Ağustos ayında Fransa ve İngiltere arasında bulunan Manş Denizi’ni aşmak için Avrupa’ya ayak basan Gertrude oldukça heyecanlıydı. Denizin iki ülke arasındaki 32 km’lik boğaz kısmını daha önce yalnızca 5 kişi geçebilmişti ve<strong> hepsi erkekti. </strong>Bir kadının bunu başarabileceğine dair pek çok kişinin inancı yoktu.</p><p><strong>Rüzgarın, akıntıların ve medcezir etkisinin </strong>yoğun olarak hissedildiği boğaz, yalnızca yüzücüler için değil, deniz taşıtları için dahi oldukça zorlu bir engeldi. Ne var ki bu kadar zorlu olması, onu daha da cezbedici kılıyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/830/0*gt9ahPMonxNYGkqJ.jpg" /></figure><p>23 Ekim doğumlu olan Gertrude, 18 Ağustos günü Fransa’dan suya atladığında henüz <strong>19 yaşındaydı.</strong> Manş, hünerlerini daha o suya atlamadan ortaya koymaya başlamıştı. Yoğun rüzgar ve dalgaların hakim olduğu<strong> 9 saat boyunca 27 km yol</strong> katetmeyi başarmıştı ki, üzerine kocaman bir dalga kapandı. Oldukça fazla su yutması sonucu biraz duraksayarak yuttuğu tuzlu suları çıkarmaya çalıştı. Ne var ki, az ötede sandalda bulunan antrenörü kesildiğini zannederek yakınında yüzenlere <strong>onu sudan çıkarmalarını söyledi.</strong> Bu müdahale aynı zamanda <strong>Trudy’nin diskalifiye olması</strong> anlamına geliyordu.</p><p>Tekneye alındığında antrenörüne serzenişte bulunan genç yüzücü bir yandan hıçkırıyor bir yandan da, <strong><em>“Devam edebilirdim.” </em></strong>diye sayıklıyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/607/0*mqGgBSRmfhs5M-XC.jpg" /></figure><h3>Yeniden Manş</h3><p>Kadınların bu denizi aşamayacağını iddia edenleri haksız çıkaramadığı için derin bir <strong>hay</strong>al kırıklığı yaşayan Gertrude, bir sene sonra yine ağustos ayında Fransa’ya geldi.</p><p>Babası, kızının bir yıl boyunca Manş’ı hayal ederek yaptığı çalışmaları yakından takip etmişti. Aynı zamanda en büyük destekçisi olan babası, ona iki söz vermişti; birincisi o istemedikçe <strong>onu sudan kimsenin çekmeyeceği,</strong>ikincisi ise başarılı olursa ona <strong>kırmızı bir otomobil </strong>alacağıydı.</p><p>6 Ağustos sabahı Fransa sahili Manş’ı aşmak isteyen sporcularla doluydu. Şüphesiz bunlar arasında <strong>en az şans verilen</strong> Gertrude Ederle idi.</p><p>Genç kadın, mayosunu ikiye bölerek 1940’larda moda haline gelecek olan <strong>bikiniyi</strong> yıllar önce ortaya çıkarmış oldu. Ayrıca vücut ısısını koruyabilmek adına vücudunu yağla kapladı ve suya atladı.</p><p>Manş her zamanki gibiydi; soğuk ve dalgalı. Babasının kiraladığı, adı Alsace olan bir tekne de Trudy’nin yanında yol alacaktı. Genç kadın oldukça <strong>neşeliydi</strong> ve yüzmeye başladığı an inanılmaz bir hızla yol katetmeye başladı. Endişelenen antrenörü tekneden ona yavaşlaması için sesleniyordu.</p><p>Öğlene gelmeden yağmur yağmaya başladı ancak bu <strong>onu hiç etkilemedi.</strong> Tekneden sarkıtılan bir biberon dolusu tavuk suyu ve ufak parça tavukla öğle yemeğini yedi. Daha sonra artan rüzgarın şiddeti ve yükselen dalgalara<strong>aldırış etmeden</strong> yüzmeye devam etti. Manş’ın ortalarına doğru geldiğinde tekneden Amerika milli marşının okunduğunu duydu ve onlara <strong>eşlik ederek yüzdü </strong>bir süre.</p><p>Gertrude Ederle oldukça <strong>kararlıydı. </strong>Ancak Manş da, inatçı bir denizdi. Rüzgarın şiddeti giderek artmaya başladı ve kırmızı başlığıyla yüzen kadın dalgaların arasında zar zor seçilir oldu. Bir ara durup teknedeki antrenörü Bill Burgess’e, <em>“İngiltere’ye varmama kaç saat kaldı?”</em> diye sordu. Beş saat yanıtını alınca, <strong><em>“Sakın vazgeçmeme izin vermeyin!” </em></strong>şeklinde seslendi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/594/0*S5LEB4xrrQgDx3qP.jpg" /></figure><h3>Vazgeç Artık</h3><p>Akşama doğru rüzgar boraya dönünce antrenörü Trudy’ye, <strong><em>“Yeter artık! Vazgeç!” </em></strong>diye bağırdı, fakat bu çabası boşunaydı.</p><p>Akıntı tekneyi kuzey doğuya doğru, Kuzey Denizi istikametinde sürüklemeye başlayınca bu sefer itiraz sırası teknenin kaptanına geldi. <em>“</em><strong><em>Hiç kimse</em></strong><em> bu havada başarılı olamaz, devam etmemiz oldukça gülünç.”</em> diyen kaptanın eline susması için 100 pound sıkıştırdı baba Ederle.</p><h3>“Bir Amerikalı Geliyor”</h3><p>Akşam karanlığı çökmeye başladığında <strong>bu sefer medcezir </strong>etkisi kendisini göstermeye başladı. Bütün şartlar aleyhine olmasına rağmen yüzmeye devam etti Gertrude. Suda tek başına olan kadın, <strong>inat ediyordu.</strong> Bir Amerikalı kadının İngiltere’ye doğru geldiğinin haber alınması sonrası fırtınaya aldırış etmeden sahile doluştu halk. Yakılan meşaleler ve arabaların farları ışıl ışıl ediyordu varış noktasını.</p><p>Gertrude, sahildeki ışıkları ve çok geçmeden halkın uğultusuyla birlikte çalan korna seslerini duydu. <strong>Gücü tükenmekte</strong> olan yüzücü, gözlüklerini çıkarıp attı ve son bir hamleyle kalan 200 metre için kulaç atmaya başladı.</p><p>Son metrelere doğru polis, coşkun kalabalığı zapt etmekte zorlanıyordu. Birinin denize atlayıp kadına değmesi<strong>bütün bu çabanın boşa gitmesi</strong> demek olacaktı.</p><h3>İlk Kadın</h3><p>Neyse ki korkulan olmadı ve Gertrude Ederle, <strong>14 saat 30 dakika</strong> süren serüvenini tamamladı. Bu aynı zamanda, kendisinden önce Manş’ı geçen <strong>beş erkekten daha erken bir sürede</strong> başardığını gösteriyordu. Sendeleyerek çıktığı sahilde halkın yoğun sevgi gösterileri ve tezahüratlarıyla karşılandı.</p><p>6 Ağustos 1926’da bir söz tarihten silinmişti: <strong>Bir kadının Manş’ı geçmesi mümkün değil…</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/632/0*dvxemTbFq0c4i_0E.jpg" /></figure><h3>Amerika’da Yaşananlar</h3><p>Manş’ı geçmesi Avrupa’da oldukça yankı buldu. Göklere çıkarılan Trudy, mutluluk ve başarısının getirdiği gururla vardı ülkesi Amerika’ya.</p><p>Amerikalılar onu, Avrupa’da olup biten coşkunun çok ötesinde bir kutlama merasimiyle karşıladı. Onu getiren transatlantik “Berengaria” New York kıyılarında görünmeye başladığında denizdeki tüm taşıtlar <strong>düdüklerini öttürerek</strong> selam durdular. İtfaiye gemileri sular püskürtüyor, gökte uçaklar uçuyordu <strong>onun için.</strong> Halkın alkış ve tezahüratları eşliğinde geçti yollardan.</p><p>ABD Başkanı Calvin Coolidge, Gertrude’yi bizzat tebrik etti. Yeni doğan çocuklara ismi verildi, adına <strong>“Tell me Trudy”</strong> adında şarkı bestelendi, <strong>“Trudy Trot”</strong> ismiyle bir dans ortaya çıktı. Tiyatro turnesine çıkan Gertrude, <strong>üç tane de</strong> film çekti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/435/0*SfuUTP2-vrNRBuWj.jpg" /></figure><h3>Kulaklarının Duymaması</h3><p>Her ne kadar bir süre hareketli bir yaşam sürmüş olsa da, aklı hep eski mütevazı yaşamındaydı. Gertrude, çocukken geçirmiş olduğu kızamık hastalığının etkisiyle gün geçtikçe işitme duyusunu kaybeder olmuştu. Manş Denizi’nin hırçın dalgalarıyla dövülen kulakları <strong>otuz beş yaşına geldiği zaman </strong>hiç duyamaz olacaklardı.</p><h3>Felç Kalması</h3><p>Gertrude ile ilgili yazacaklarımız bu kadarla sınırlı değil, Manş’ta verdiği mücadelenin çok daha fazlasını sonraki hayatında vermesi gerekecekti.</p><p>1933 yılında geçirdiği bir kaza bel kemiğinde hasara neden oldu ve <strong>beş yıl boyunca belden aşağısını </strong>kullanamadı. Bu süreçte <strong>on dokuz farklı doktor</strong> onun bir daha yürüyemeyeceğini tekrarlayıp durdu ancak Trudy’nin <strong>pes etmeye niyeti yoktu.</strong></p><p>1937 yılında Billy Rose’un bir su gösterisi hazırlığı içerisinde olduğu haberini alınca heyecanlandı ve <strong>çalışmalarına hız verdi.</strong> Uzun süren mücadelesi sonuç verdi ve <strong>yeniden yürümeye başladı.</strong></p><p>Yürümeyi başardıktan sonra sırada yüzme vardı. Bu konuda yaptığı açıklama şöyleydi: <em>“Yeniden yüzmeyi öğrenmem, </em><strong><em>Manş’ı yüzmek kadar;</em></strong><em> hatta daha da zor olmuştu. Bacaklarımı oynattığım zaman bir bıçağın bel kemiğime saplandığını hissediyordum.”</em></p><p>Her şeye rağmen başarmıştı. 1939 yılında düzenlenen New York Dünya Sergisi kapsamında gösterilen su revüsünde Billy Rose’un ekibinde <strong>Trudy de vardı.</strong></p><h3>İkinci Dünya Savaşı ve Sonrası</h3><p>Harp sırasında bir uçak fabrikasında görev alan bu savaşçı kadın, sonrasında çocuklara yüzme dersleri vermeye başladı. Artık kulakları duymadığından derslerini <strong>yalnızca sağır çocuklara</strong> verebiliyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/297/0*T8zQqeEhZCenOYGs.jpg" /></figure><p>Her ne kadar yürümeyi başarmış olsa da ömrünün sonuna dek bel kemiğindeki hasarın sebep olduğu <strong>sinir spazmları</strong> geçirdi durdu.</p><p>Gertrude Ederle, karşısına çıkan engelleri <strong><em>“yapamazsın, imkansız…”</em></strong> gibi sözlere aldırmadan <strong>aşmasını bilen</strong> ve sadece kadınlara değil <strong>erkeklere de ilham olan</strong> eşsiz bir insandı.</p><p>Karşınıza çıkan tüm engelleri aşabilmeniz dileğiyle.</p><p><em>8 Mart Dünya Kadınlar Günü Kutlu Olsun!</em></p><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2c313ab7abf2" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/man%C5%9F-denizini-ge%C3%A7en-i%CC%87lk-kad%C4%B1n-gertrude-ederle-2c313ab7abf2">Manş Denizi’ni Geçen İlk Kadın — Gertrude Ederle</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Çernobil Sonrası Türkiye — 2 “Üzgünüm”]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/%C3%A7ernobil-sonras%C4%B1-t%C3%BCrkiye-2-%C3%BCzg%C3%BCn%C3%BCm-f6adae16470b?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f6adae16470b</guid>
            <category><![CDATA[çernobil]]></category>
            <category><![CDATA[hikaye]]></category>
            <category><![CDATA[haber]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[siyaset]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 24 Feb 2019 09:10:12 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-02-24T22:02:32.310Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/350/0*ot_klG1yXcYVoiYP.jpg" /></figure><h3>Çernobil Sonrası Türkiye — 2 “Üzgünüm”</h3><p><strong><em>Yazımızın ilk bölümü: “Tehlike Yok” için </em></strong><a href="https://ceviiz.com/siyaset/cernobil-sonrasi-turkiye-1-tehlike-yok/"><strong><em>tıklayınız.</em></strong></a></p><h4><strong>Anket</strong></h4><p>30 Haziran’da Milliyet Gazetesi yapılan bir anketi okuyucularıyla paylaştı. Ankete katılanların yüzde 65,6’sı <em>“Radyasyona karşı önlem aldınız mı?” </em>sorusuna <strong>hayır</strong> diye yanıt vermişti.</p><p>Soru sorulan halkın yüzde 76’sı nükleer felaket konusunda <strong>endişe ettiklerini </strong>dile getirmiş. Hükümetin kendilerine verilen bilgilerin <strong>eksik ve yanıltıcı</strong> olduğunu düşünenlerin oranı ise yüzde 52,5. Yüzde 27,5’i ise verilen <strong>bilgilerin tatmin edici</strong> olduğuna inanıyorlardı.</p><h4><strong>İhracata İkinci Darbe: Fındık</strong></h4><p>Çernobil felaketinin üzerinden aylar geçse de kamuoyuna yansımaları devam etti. Eylül ayına gelindiğinde bu sefer gündem <strong>fındıktı</strong>. <strong>Federal Almanya </strong>radyasyon oranı<strong> yüksek </strong>olduğu gerekçesiyle Türkiye’den fındık alımını durdurduğunu açıkladı. 10 Kasım’da da <strong>İngiltere</strong> aynı sebeple Türk fındığının ülkeye sokulmasını yasakladı.</p><p>Avrupa’ya yapılan fındık ihracatının <strong>tamamına yakınını</strong>n bu ülkeye(Almanya) yapılıyor olması üretici ve ihracatçılarda paniğe sebep oldu.</p><p>Fındık ihracatçılarından olan Murat Çebi, basına yaptığı açıklamada bu olayın <strong>fındığımızı kötülemek için</strong> ortaya çıktığını iddia etti.</p><p>Bir başka ihracatçı, Mehmet Menteşoğlu ise, <em>“Aslında radyasyon bazı bölgelerde var. Numuneler de buradan yollanınca, almayacaklarını duyurdular. Bizden almazlarsa </em><strong><em>mahvoluruz.</em></strong><em>“</em> ifadelerini kullandı.</p><p>Ordu Valisi Necati Çetinkaya da fındık üzerinden ülkeye darbe vurulduğunu düşünenlerdendi. Çetinkaya, <strong><em>“Radyasyon yok, oyun oynanıyor.”</em></strong> şeklinde açıklamada bulundu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/264/0*BdmFlpoZfyLbEKuu.jpg" /></figure><p>Ortaya atılan iddialar sonrası basın, mikrofonlarını bir kez daha AEK’ye çevirdi. Başkan Özemre, <em>“50 bini aşkın ölçüm aldık. Gıdalarımız radyoaktivite bakımından </em><strong><em>tamamen güvenli.</em></strong><em>“</em> sözleriyle hiçbir sorun olmadığı yönünde güvence vermeye devam etti.</p><h4><strong>Fiskobirlik</strong></h4><p>Fındıkta yaşanan bu kriz üzerine, kazadan birkaç ay sonra oluşturulan Radyasyon Kurulu, fındığa <strong>el koydu.</strong> Bazı odaların ve ihracatçıların çabalarıyla hükümet konuyla alakalı adımlar attı ve fındığın <strong>tek ihracatçısı</strong> Fiskobirlik oldu.</p><p>Bu aşamada alınan karar kısaca şöyleydi: Fındıklar Fiskobirlik’e satılacak ve ari(temiz) belgesini alan kurum da bu ürünleri ihraç edecek.</p><h4><strong>Fındıktaki Radyasyon Ne Kadardı?</strong></h4><p>Almanya, gıdada ortaya çıkan radyasyon oranını Avrupa Ekonomik Topluluğunun(AET) belirlediği azami oranla karşılaştırıyordu. Dünya Sağlık Örgütü’nün azami radyasyon değeri ise AET’ninkinin üzerindeydi.</p><p>Hal böyle olunca Türkiye, ülkelerin hangi kriteri göz önünde bulundurduğuna dikkat ederek ona göre ihracat yapmanın yollarını aramaya başladı.</p><p>Fındığa dönecek olursak, AET verilerine göre gıdadaki radyasyon miktarı kilogram başına <strong>en fazla 600 bekerel</strong>olmalıydı ancak bizim fındığımız için bu değer <strong>2000 bekereldi.</strong></p><p>Fındığı satmakta zorlanan Fiskobirlik, ihracatçılara ödeme yapmakta gecikmeler yaşayınca fabrikalar <strong>çalışmayı durdurdu.</strong> Mağdur olan üretici ve ihracatçılar Cumhurbaşkanı Kenan Evren’e telgraf çekerek çözüm talebinde bulundular.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/499/0*eXMsHupJUIf38tVZ.jpg" /></figure><p>Radyasyon oranı yüksek olan fındığın <strong>Ordu ve Giresun’da</strong> yetişenler olduğu belirtilerek burada yetişen <strong>fındıklar yasaklandı.</strong> Polis ekipleri fındığın şehir dışına kaçırılması ihtimaline karşı yollarda denetim noktaları oluşturdu.</p><h4><strong>Çay</strong></h4><p>Fındıktan sonra çay da Çernobil’deki faciadan nasibini alan gıda maddeleri arasına adını yazdırdı.</p><p><strong>Hollanda Sağlık Bakanlığı,</strong> Türk çayında <strong>35 bin bekerele</strong> kadar radyasyon tespit edildiğini duyurdu ve çayın ülkeye girişini engelledi. Rize menşeili çaylarda <strong>3 bin ile 35 bin </strong>bekerel arasında radyasyon tespit edildiği haberleri üzerine Çaykur, <strong>çayın temiz olduğu </strong>yönünde bir açıklama yaptı.</p><p>Hollandalılardan önce <strong>Berlin Tüketiciyi Koruma Merkezi’nin</strong> de benzer bir uyarıda bulunduğu ortaya çıktı. Daha sonra açıklama yapan Türk uzmanlar, çayımızda radyasyon olduğunu ancak <strong>demlenince bu oranın yarıya kadar düştüğünü</strong> belirttiler.</p><h4><strong>Kenan Evren ve Turgut Özal</strong></h4><p>Gıdadaki en büyük ihracat kalemlerimizin aldığı bu darbelerin akabinde 6 Aralık’ta Cumhurbaşkanı Kenan Evren, Başbakan Turgut Özal ve Sanayi ve Ticaret Bakanı Cahit Aral bir araya geldiler.</p><p>Evren, <em>“Ben öyle radyasyon falan anlamam. </em><strong><em>Korkmadan </em></strong><em>içebilirim.”</em> derken Özal ise, <em>“Çayda radyasyon var ama</em><strong><em>zararlı değil.</em></strong><em> Azıcık radyasyonlu </em><strong><em>çay çok faydalıdır… </em></strong><em>Demlenince yetmişte biri geçiyor yalnızca çaya.” </em>ifadelerini kullandı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/0*tmhGn9l40tqFW1no.jpeg" /></figure><p>Tüm bu “güven veren” açıklamalara rağmen Federal Almanya, yurdumuzdan gelen <strong>fındık ve çaya yasak getirdi.</strong></p><p>Bunun üzerine AEK Başkanı Prof. Dr. Özemre çay içerken poz verip, <strong><em>“Bu söylentilerin amacı Türk ekonomisini çökertmektir.”</em> </strong>dedi.</p><p>Ankara Numune Hastanesi Radyoterapi ve Radyoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. Haluk Nurbaki, Milliyet Gazetesi’ne, <em>“</em><strong><em>Keşke</em></strong><em> çayda iddia edilen miktarda radyasyon olsa. İnsanı daha sağlıklı kılar, aktive eder. Evde</em><strong><em>kaplıca gibidir.</em></strong><em>“</em> şeklinde açıklama yaptı.</p><p>Tüm bu olup bitenlerden sonra geri dönenler de dahil olmak üzere bir kilogram çay imha edilmedi. Geçmiş dönemin hasadıyla karıştırılarak Ankara Elmadağ’dan kamyonlarla, Rize’den de gemiyle piyasaya sürüldü.</p><h4><strong>Avrupa’dan Özeleştiri</strong></h4><p>Bunlar olup biterken Avrupa Konseyi Genel Sekreter Yardımcısı Gaetano Adinolfi, Türk basın mensuplarına yaptığı açıklamada ülkelerin radyasyon konusunda siyasi davrandıklarını dile getirdi. Örnek olarak Almanya sınırında bulunan <strong>Strasbourg</strong> kentini gösteren Adinolfi, Almanya <strong>radyasyon var</strong> derken Fransa’nın <strong>radyasyon yok</strong> demesinin çelişkili olduğunu ifade etti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/299/0*5hdhMmwZntNqu0x5.jpg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/476/0*YEIvDOAhxGv6DeYU.jpg" /></figure><h4><strong>Meşhur Fotoğraf</strong></h4><p>Radyasyon ve çay denildiğinde akla ilk gelen meşhur fotoğraf 8 Aralık 1986 tarihinde çekildi. Sanayi ve Ticaret Bakanı Cahit Aral gündemdeki başka bir konu hakkında basın toplantısı düzenliyordu ancak konu dönüp dolaşıp radyasyonlu çay ve fındığa geldi.<br>Sorulan soru üzerine Aral, <strong><em>“Kimseye bir kilo radyasyonlu fındık yedirmedik.”</em></strong><em> </em>ifadesini kullandı. Ardından çayın<strong>marul gibi yenmediği takdirde</strong> hiçbir tehlikesinin olmadığını dile getirdi ve bir yudum <strong>çay içti.</strong></p><p>Bu güvenceye rağmen 13 Aralık itibariyle<strong> KKTC</strong> de, fındık ve çay alımını durduran ülkeler arasına adını yazdırdı.</p><p>Çernobil felaketi 1986 yılında Türkiye için bu şekilde geçti. 1987 yılı başında, daha önce kurulmuş olan<strong>Radyasyon Güvenliği Komitesi lağvedildi</strong> ve bu konu kamuoyundan saklandı.</p><h4><strong>1992’de Gelen İtiraf ve Özür</strong></h4><p>Milliyet Gazetesi, 18 Aralık 1992 tarihinde <strong>Cahit Aral</strong> ile yaptığı röportajı okuyucularına aktardı. Aral daha sonra bu ifadeleri yalanladı, gazete ses kaydını olduğu gibi yayınladı. Daha sonra YÖK Başkanı <strong>İhsan Doğramacı’nın</strong> o dönemle alakalı bir itirafı geldi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/860/0*p2uXbCu9dHYx4npl.png" /></figure><p>Eski Bakan Cahit Aral, radyoaktif felaket konusunda o zaman <strong>oldukça geç kalındığını </strong>itiraf ediyordu. Felaketten<strong>33 gün sonra </strong>konuyla alakalı bir komite kurulduğunu, olan bitenin tespitinin ise<strong> iki ay sonra </strong>yapılabildiğini belirten Aral, <strong>Türk halkı için üzgün olduğunu dile getirdi.</strong></p><p>Felaketi tespit edebilecek cihazların yalnızca orduda olduğunu, bu sebeple genel kurmaydan cihazları istediklerini; ayrıca AEK’in İstanbul ve Ankara’da cihazları olduğunu, gezici istasyonlarla o ölçümlerin yapılamayacağını aktaran Aral, böylesi bir felakete <strong>hiç hazır olmadığımızı </strong>fark ettik dedi.</p><p>Eski bakan ayrıca, <em>“Felaketten yarım saat sonra alarm verilip tedbirlerin alınması gerekirdi. </em><strong><em>Radyasyonla ilgili herkesin Türk halkına özür borcu var.</em></strong><em>“</em> sözlerini kullandı.</p><p>YÖK Başkanı İhsan Doğramacı da, o dönem <strong>ODTÜ’den üç bilim insanının </strong>çayda yüksek oranda radyasyon tespit ettiği ancak AEK Başkanı Özemre tarafından bu kişilerin r<strong>ektörlüğe şikayet edildiklerini</strong> dile getirdi. Bunun üzerine YÖK tarafından rektörlüğe izinsiz ölçüm yapılmaması konusunda yazı gönderildi. Doğramacı, sus emrinin Cahit Aral’ın başkanlığını yaptığı Radyasyon Güvenlik Komitesi tarafından verildiğini, <em>“Araştırmalar doğrudan bize intikal etsin,</em><strong><em>duyurulmasın.</em></strong><em>” </em>denildiğini söyledi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/398/0*ZB9gvSDLmWrVtIiY.jpg" /></figure><h4><strong>Fındıklar SSCB’ye</strong></h4><p>İtirafları sırasında AET değerlerinin üzerinde olan 4–5 bin ton fındığı SSCB’ye ihraç ettiklerini anlatan Aral, Rusların suçlu oldukları için <strong>bunu kabul ettiklerini</strong> ifade etti. Rusya büyükelçisi basın yoluyla bu durumu inkar etti.</p><p>1993 yılında,<strong> gerçekleri halktan sakladıkları gerekçesiyle</strong> Turgut Özal, Cahit Aral ve Ahmet Yüksel Özemre hakkında suç duyurusunda bulunuldu. Ancak bu talepler savcılık tarafından ilgili makamlara <strong>geri iletildi.</strong></p><h4><strong>Cahit Aral’a Yalanlama</strong></h4><p>Atom Enerjisi Kurumu Başkanı olan Prof. Dr. Fahir Borak, Cahit Aral’ın 2 ay sonra ölçüm yapıldı sözlerinin gerçeği yansıtmadığını dile getirdi.</p><p>O günlere dair konuşan Borak, Trakya sınırında ve Doğu Karadeniz’de<strong> 100 bini aşkın köyün </strong>Türkiye ortalamasının üzerinde radyasyona maruz kaldığını açıkladı. Bütün hatanın radyasyon yoktur denilmesi olduğunu ifade eden Borak, ölçüm cihazı sıkıntısının yalnızca ihraç ve ithal ürünlerde yaşandığını dile getirdi.</p><p>Açıklamaların yapıldığı 1993 yılında bir tüketici davası da gündeme oturdu. 1987 yılında <strong>Balıkesir’de aldığı çayın radyasyonlu olduğunu </strong>ileri sürerek AEK’den rapor alan Şakir Genç isimli vatandaş, <strong>şirketi mahkum ettirmeyi başardı.</strong> Bir ilki başaran Genç, <strong>kalan çayların da toplatılmasını sağladı.</strong> İzmir Zirai Donatım Kurumunda memur olarak çalışan Genç, yıllarca süren mücadelesi sırasında kendisine <strong>iki kez bozuk sicil verildiğini iddia etti.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/278/0*3ofaSF8IasmlGH82.jpg" /></figure><h4><strong>Çay İhracatı Tablosu</strong></h4><p>Türkiye çay ve kuru çay ihracatında 1986, 1987 ve 1988’de gerileme yaşadı. Bununla birlikte <strong>1989 ve 1990</strong>rakamlarına baktığımızda daha önceki yıllarda ulaşamadığı seviyelerde bir ihracat yaptığı görülüyor. 1988 toplam ihracatıyla 1989 arasında <strong>130 katlık bir fark göze çarpmakta.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/642/0*Vz18pNMsxPMenvRg.jpg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/652/0*3x9SoO9FO435TVI5.jpg" /><figcaption><em>Kaynak: Çay Sanayici ve İşadamları Derneği Aylık Yayını</em></figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/265/0*UwNfwrp0rlF1O3DQ.jpg" /><figcaption>3 dönem boyunca biriktirilen çayların harmanlanarak 89 ve 90 yıllarında yurt dışına ihraç edilmiş olma olasılığı pek de akla uzak durmuyor.</figcaption></figure><h4><strong>Radyoaktivite Boğaz’da</strong></h4><p>2001 yılında İstanbul Boğazı’nda ve Marmara Denizi’nde yakalanan balık ve midyelerde <strong>Çernobil sonrası ortaya çıkan</strong> son derece tehlikeli radyoaktif maddelere rastlandı. Bu durum felaketin etkisinin yıllar geçmesine rağmen çevreye yayılmaya devam ettiğinin en önemli kanıtıydı.</p><p>Çernobil sonrası Karadeniz şehirlerinde yaşayanlarda görülen hastalık oranları arttı. Özellikle<strong> kanser</strong> her hanede insanları birer ikişer kendisine esir etmiş durumda. Ne var ki, devlet kurumları ve üniversitelerin yaptıkları araştırmalar <strong>Çernobil’in kanserle ilgisi olmadığı</strong> sonucuna varıyor. Tabi başka araştırmalar ve halk için tablo bundan oldukça farklı. 90’lı yıllardan sonra gözle görülür bir artış var.</p><p>Merkezi Viyana’da olan BM Atomik Radyasyonun Bilimsel Etkileri Komitesi (UNSCEAR) Çernobil faciası konusunda yapılan farklı istatistik ve araştırmalar ışığında facianın sonuçlarına ilişkin bir açıklama yaptı. Komiteye göre 26 Nisan 1986 tarihinde Ukrayna’da yaşanan Çernobil faciasından sonra bölgede ortaya çıkan her dört tiroid kanseri tanısından birinin nedeni radyasyon. (Haberin Kaynağı: Birgun.net)</p><p>Olan biten kısaca böyle, Türkiye hazır olmadığı bir felaketi halktan bir şeyleri gizleyerek ve kimi zaman yalan söyleyerek bertaraf etmeye çalışmış. Nükleer santraller inşa etmekte olan ülkemizin her türlü senaryoya karşı da hazırlıklı olmalarını umuyoruz.</p><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f6adae16470b" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/%C3%A7ernobil-sonras%C4%B1-t%C3%BCrkiye-2-%C3%BCzg%C3%BCn%C3%BCm-f6adae16470b">Çernobil Sonrası Türkiye — 2 “Üzgünüm”</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Çernobil Sonrası Türkiye — 1 “Tehlike Yok”]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/%C3%A7ernobil-sonras%C4%B1-t%C3%BCrkiye-1-tehlike-yok-e75da7e67f48?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e75da7e67f48</guid>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[çernobil]]></category>
            <category><![CDATA[haber]]></category>
            <category><![CDATA[sağlık]]></category>
            <category><![CDATA[siyaset]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 22 Feb 2019 09:10:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-02-24T09:07:43.374Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/542/1*-CyE6JRUKEafD0-K61LexA.jpeg" /></figure><h3>Çernobil Sonrası Türkiye — 1 “Tehlike Yok”</h3><p><strong><em>Çernobil’de yaşanan nükleer felaket hepimizin malumu. Günümüzde dahi hakkında haberler yapılmaya, belgeseller çekilmeye devam ediyor. Kazanın yaşandığı alan hala yerleşime kapalı ve bilim insanlarınca incelenmekte. İnsanlık tarihine oldukça acı bir iz bırakan bu hadise sonrası ülkemizde yaşananları araştırdık.</em></strong></p><p><strong><em>Kazanın duyulmasından sonra yetkililer tarafından yapılan açıklamalar, basının tutumu, sosyal hayata etkisi, tepkiler, meşhur çay içme fotoğrafı, gıda ihracatının durumu, davalar ve yıllar sonra gelen itirafları derlediğimiz iki bölümden oluşan “Çernobil Sonrası Türkiye” yazımızın ilk bölümü sizlerle. </em></strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong><em>ceviiz.com</em></strong></a></p><p>26 Nisan 1986, yerel saat 01:24… Çernobil’de bulunan nükleer santralin 4 nolu reaktöründe meydana gelen patlama, etkileri onlarca yıl sürecek bir felaketin başlangıcı anlamına geliyordu.</p><p><strong>Neler Oldu?</strong></p><p>Söz konusu reaktör rutin bakımdaydı ve o gece güç kesintisine karşı tepkisi incelenecekti. Ne var ki teknisyenlerin bu denemesi öngörülemeyen şekilde sonlandı.</p><p>Deney sırasında reaktörde önlenemeyen çekirdek tepkimeleri meydana geldi. Yükselen ısı ve açığa çıkan enerjinin kontrol altına alınamaması neticesinde artan buhar basıncı <strong>reaktörün çatısını havaya uçurdu</strong> ve reaktör alevler içinde yanmaya başladı.</p><p>Felaket o kadar büyüktü ki, ortaya çıkan radyasyon Hiroşima ve Nagazaki’ye atılan atom bombalarından <strong>200 kat daha</strong> etkiliydi.</p><p>Patlama anında 31 kişi hayatını kaybetti ancak etkileri bununla sınırlı kalmadı.</p><p>Enkaz kaldırma çalışmalarına katılanların dışında, gerek santralin çevresinde yaşayanlar gerekse hava ve su yoluyla radyasyona maruz kalanlarla birlikte ölü sayısı<strong> on binleri </strong>aşmış durumda.</p><p>Enkazın toplanması, reaktörün altının ve üstünün kapatılması 15 gün sürdü. Bugün, hala radyasyon yaymaya devam eden reaktörün üzeri bir kubbeyle kapatılmış durumda.</p><p><strong>İlk Değil</strong></p><p>Çernobil’de yaşanan kaza, SSCB(Sovyetler Birliği) için ilk değildi. 26 Nisan gecesinden yaklaşık <strong>30 yıl önce</strong>Rusya’nın doğusundaki Çelyabinsk kentinde de bir nükleer kaza meydana gelmişti. Mayak adında, nükleer santral yakıtı üreten bir tesiste meydana gelen kaza yerel ve uluslararası kamuoyundan gizlendi.</p><p>Dışa kapalı bir yapısı olduğu için kolaylıkla bunu saklamayı başaran Sovyet yönetimi, aynı şekilde Çernobil’deki kazayı da saklı tutma niyetindeydi ancak<strong>radyasyon yüklü bulutlar</strong> buna izin vermedi. Kazadan 2 gün sonra kuzeye yönelen bulutların<strong>İskandinavya’ya</strong> ulaşmasıyla bir şeylerin ters gittiği anlaşıldı ve SSCB kazayı dünyaya duyurmak zorunda kalarak yardım talebinde bulundu.</p><p>Rusların böylesine önemli bir hadiseyi mecbur kaldıkları için açıklamaları da diğer ülkelerin tepkisine neden oldu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/480/0*9jS6hZP9lQs525xv.gif" /><figcaption><strong><em>Kaza sonrası radyasyon yüklü bulutların Avrupa, Balkanlar ve Türkiye üzerindeki dağılışı.</em></strong></figcaption></figure><p>Aynı gün, kuzeye yönelmiş olan bulutlar <strong>yön değiştirerek </strong>tam tersi istikamette hareket etmeye başladı. Yani<strong>Türkiye ve Balkanlar’a</strong> doğru…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/497/0*iDVnLBOfoYAFbbx2.jpg" /><figcaption>30 Nisan 1986 Milliyet</figcaption></figure><p><strong>Türk Basınına Yansıması</strong></p><p>Olay, 30 Nisan tarihinde Türk gazetelerine yansıdı. Milliyet Gazetesi’nde <strong>“Dünya’da Nükleer Panik”</strong> başlığıyla ilk sayfadan duyurulan haberde, <em>“İlk belirlemelere göre </em><strong><em>2 kişi</em></strong><em> öldü.”</em> ifadesinin yer alması, Rus makamların olayı duyurmuş olsalar dahi tam anlamıyla şeffaf davranmadıklarını göstermekteydi.</p><p>Yine aynı haberde yer alan haritada, Bulgaristan dahi etkilenen ülkeler arasındayken sınırdan itibaren ülkemiz <strong>hiç etkilenmiyor</strong> olarak gösteriliyordu.</p><p>Türkiye Atom Enerjisi Kurumu, olayın duyulmasının ardından <strong>Karadeniz kıyılarında </strong>radyasyon ölçümlerine başladıklarını duyurdu.</p><p><strong>Mehmet Ali Birand</strong></p><p>Gazeteci Mehmet Ali Birand, Moskova’dan bildiriyordu: <em>“Yabancı gazetecilerin Kiev’e gitmelerine izin verilmiyor. Binlerce kişinin öldüğüne dair haberler yalanlandı. Ayrıca Sovyet hükümeti kazanın olduğu reaktörün kapatıldığını ve radyasyon seviyesinin düşmeye başladığını duyurdu. </em><strong><em>Bölgedeki radyasyonun yöre halkı için tehdit oluşturmadığı belirtildi.</em></strong><em>“</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/208/0*qStQK9Gg3ju4inCx.jpg" /></figure><p><strong>Atom Enerjisi Kurumu</strong></p><p>Çernobille birlikte Türk halkının hayatına Atom Enerjisi Kurumu(AEK) dahil oldu. Kurum başkanı Prof. Dr. Ahmet Yüksel Özemre, 30 Nisan günü yaptığı açıklamada, <em>“Kiev tamamen bitmiş durumda. Artık </em><strong><em>Kiev için kurtuluş yok…</em></strong><em> Ama bizim için </em><strong><em>tehlike yok… </em></strong><em>Türkiye için geçici olarak bile </em><strong><em>etkisi olmayacağına</em></strong><em> şahsen inanıyorum.” </em>sözlerini kullanarak halkın yüreğine su serpiyordu.</p><p>Şüphesiz bu açıklamada radyasyon yüklü bulutların henüz ülkemiz üzerine gelmemiş olmasının da payı vardı.</p><p><strong>Balkanlarda Panik ve Türkiye</strong></p><p>2 Mayıs itibariyle Balkanlarda radyasyon oranının artması sebebiyle Romanya ülke çapında alarm verildi. Halktan mümkün olduğunca evden çıkmamaları istendi ve 8 yaş altı çocuklara iyot tabletleri dağıtılacağı açıklandı.</p><p>Bir sonraki gün AEK, yurdumuzun bazı bölgelerinde radyasyon miktarının <strong>7 kat kadar arttığını</strong> duyurdu. Yine de Prof. Dr. Özemre bu sonuçların bir sorun teşkil etmediğini dile getirdi. Açıklamasında,<em> “Bu radyasyon oranı, özel önlem alınmasını gerektirmeyecek kadar düşüktür.”</em> dedi.</p><p>SHP Genel Başkanı ve aynı zamanda Fizik Profesörü olan Erdal İnönü de yaptığı açıklamada, <em>“7 kat önemli bir tehlike değil. Tehlikeli olabilmesi için </em><strong><em>10 bin kat artması</em></strong><em> lazım.” </em>sözleriyle Özemre’yi destekliyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/335/0*qW_Iysl720_RH0Mn.jpg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/577/0*zF3lSH1mM0M16qsB.jpg" /></figure><p><strong>Etkisi Azalıyor</strong></p><p>Atom Enerjisi Kurumu, 4 Mayıs’ta bir açıklama yayınladı: <em>“Pazar sabahı (4 Mayıs) 10:30 itibariyle Türkiye üzerindeki radyasyon bulutlarının toprak ve deniz seviyesindeki etkisi </em><strong><em>gitgide azalarak </em></strong><em>devam etmektedir… İkinci bir uyarıya kadar; yağmurun ıslattığı yemler hayvanlara </em><strong><em>verilmemeli,</em></strong><em> yağmurun ıslatmış olduğu, çamur bulaşan elbise ve ayakkabılar</em><strong><em> temizlenmelidir.</em></strong><em> Meyve ve sebzeler uzun süre bol akar suyla </em><strong><em>yıkanmalıdır.</em></strong><em>“</em></p><p><strong>Edirne’de Alarm</strong></p><p>Yağan yağmurlar sonrası Edirne Valiliği, yağmur sularından kimsenin istifade etmemesi gerektiğini halka duyurdu.</p><p>Ne var ki yağmurun ardından gelen güneşli Pazar(4 Mayıs) gününü fırsat bilen vatandaşlar <strong>mesire alanlarına</strong> hücum etti. Her şeyden habersiz küçük <strong>çocuklar su kanallarına girdiler.</strong></p><p>Öte yandan balıkçılar, halkın balık almaktan uzak durması nedeniyle ellerinde kalan balıklardan dem vurmaya başladılar.</p><p>Süt fabrikaları, radyasyon konusunda sürekli bilgi aldıklarını, tehlike söz konusu olduğu anda <strong>üretimi durdurma konusunda tereddüt </strong>etmeyeceklerini açıkladılar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/585/0*w0fqcXtHYrfg2T7T.jpg" /></figure><p>İsveç’te de radyasyon oranının düştüğü açıklansa da Sovyetlere yakın yerlerde yaşayan halkın <strong>ineklerini otlatmaya çıkarmasına</strong> izin verilmedi.</p><p>İsviçre ise bebeklere<strong> inek sütü verilmemesi</strong> ve sebzelerin yıkanmadan yenmemesini vatandaşlarından istiyordu.</p><p><strong>Tehlike Atlatıldı</strong></p><p>Alarm verilen tek şehrimiz olan Edirne’de son yağan yağmurların temiz olduğu ve radyasyonun etkisini azalttığı belirtilerek 5 Mayıs’ta <strong>belediye başkanı</strong> bizzat şehre anons yaptı: <strong><em>“Tehlike atlatıldı. Geçmiş olsun.”</em></strong></p><p>Birkaç gün içinde tehlikenin atlatılmış olmasına pek inanmayan Edirne halkı, temkinli şekilde hareket edince belediye başkanı yeniden mikrofonu eline aldı. Halka açıklamalar yapan İbrahim Ay, rahatça sebze meyve yenebileceğini ayrıca bazı köylerden gelen hayvanların kesilmeyeceğini söylediğine dair çıkan haberlerin gerçeği yansıtmadığını söyledi. Son olarak Ay, <strong><em>“Bizi yıpratmak istiyorlar!”</em></strong><em> </em>dedi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/430/0*sBlm2ozUXyeDL4KB.jpg" /></figure><p><strong>İhracata Radyasyon Freni</strong></p><p>Her ne kadar basın ve yetkililer tarafından tehlikenin ciddi olmadığı yönünde açıklamalar gelse de, 4 Mayıs günü radyasyon yüklü bulutların Türkiye üzerine çöktüğünü gösteren uydu görüntüleri bulunmakta.</p><p>8 Mayıs’ta <strong>Avusturya</strong>, Türkiye’den<strong> yaş sebze ve meyve alımını durdurduğunu</strong> açıkladı. Gıda ürünlerine uygulanan kısıtlamalar da böylece başlamış oldu.</p><blockquote><strong>Avrupa Ekonomik Topluluğu üyeleri(İtalya hariç) 12 Mayıs’ta sosyalist ülkelerden yapılan taze gıda ve canlı hayvan ithalatını durdurduğunu açıkladı.</strong></blockquote><p>Bunun üzerine ülkemizden ihraç edilecek mallar için <strong>“temiz raporu”</strong> alma şartı getirildi. İlk temiz raporunu alan Demircioğlu Gıda ve Et San. Aş. yetkilisi, Suudi Arabistan’a yapacakları ihracat öncesi aldıkları raporla ilgili olarak gazetelere yaptığı açıklamada, <em>“40 bin ton ihracın </em><strong><em>yüz binde birini </em></strong><em>numune olarak verdik. Et ülkenin çeşitli yerlerinden geliyor. Yani bu </em><strong><em>raporlar formalite.</em></strong><em>“</em> ifadelerini kullandı.</p><p>Gazetelerde yer alan haberlerde, ihraç ettiğimiz kurbağa bacağından, salyangoza, kirazdan patlıcana kadar<strong> tüm ürünlerin</strong> radyasyon kontrolünden geçirildiği ifade ediliyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/510/0*bKiPx0eaNVI4VHPU.jpg" /></figure><p>Bunun dışında ülkemizde de süt ve içme sularının sürekli denetlendiği, endişe verici bir şey olmadığı bilgisi okuyucularla paylaşılmaktaydı. AEK Başkanı Prof. Dr. Özemre, <em>“Yaptığımız aralıksız çalışmalarda hiçbir bölgede </em><strong><em>radyasyon arttığına ilişkin</em></strong><em> bir belirti bulunamadı. Türkiye’de </em><strong><em>hiçbir radyoaktif tehlike yoktur.</em></strong><em>“</em> diyerek halka her şeyin kontrol altında olduğunu bildiriyordu.</p><blockquote><strong>Çernobil’den sonraki dönemde, bir önceki yıla oranla turist sayısında yüzde 15’lik bir azalma yaşandı.</strong></blockquote><p><strong>Sovyetlerden Gelen Ayçiçek Yağı</strong></p><p><strong>SSCB’den gelen ayçiçeği yağı</strong> yüklü bir tanker İzmir limanında bekletilip Ege Üniversitesi Nükleer Bilimler Enstitüsü tarafından kontrole alındı. Üç gün bekletilen tankerdeki yağdan alınan numunelerde radyasyona rastlanmaması sonucu, yağın <strong>yurda girişine</strong> izin verildi.</p><p>Bir diğer gelişmede <strong>Avusturya</strong> cephesinde yaşandı. Temiz raporunun kendilerinden alınması koşuluyla ithal ürünlere <strong>kısmi bir izin </strong>çıktı. Ancak toprak altında yetişen ürünler için <strong>yasak devam etti.</strong></p><p><strong>Suudi</strong> yetkililer temiz belgesi olmayan tırları sınırdan <strong>geri çevirmeye</strong> başladılar.</p><p><strong>Özal’a Sunulan Rapor</strong></p><p>Başbakan Turgut Özal’a sunulan raporda, Türkiye’nin bazı kesimlerinin <strong>3–4 Mayıs tarihlerinde</strong> yüksek dozda radyoaktivite yüklü bulutların altında kaldığı ama <strong>beklenmedik şekilde</strong> güneyden esen rüzgarla bu etkiden kurtulduğu belirtildi.</p><p><strong>En şiddetli şekilde </strong>radyasyon etkisine maruz kalan yerler olarak; <strong>Karadeniz Ereğli,</strong> Düzce ve Kandıra yöreleri gösterildi. Doğal radyasyon miktarının 12 katı kadar fazlası görülen bu bölgelerde rüzgarın etkisiyle bu oranın düştüğü kaydedildi.</p><p>Raporda son olarak, söz konusu yüklü bulutların 5 Mayıs günü 16:30 itibariyle <strong>yurdu tamamen terk ettiği </strong>ve süt, kaynak suyu, et, balık<strong>tüketmenin bir sakıncasının olmadığı </strong>belirtildi.</p><p><strong>Halk da Yemiyor</strong></p><p>Vatandaşların Trakya karpuzundan radyasyonlu olduğu gerekçesiyle uzak durması sonrası <strong>satıcılar isyan etti. </strong>Balıkçılar da aynı durumdan şikayetçiydiler; balıkların elde kaldığı, neredeyse hepsini <strong>denize döktüklerini </strong>ifade ettiler.</p><p>Radyasyon illeti olarak adlandırdıkları durumun satışlara olan olumsuz etkisinden kurtulmak için <strong>yetkililerin kesin bir dille</strong> olanı biteni anlatmaları gerektiği konusunda satıcısından alıcısına herkes hemfikirdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/133/0*UFga4BELn8i3-q52.png" /></figure><p>Halka açıkça aktarılmayan verilerden Sanayi ve Ticaret Bakanı Cahit Aral da şikayetçiydi. Aral, basında çıkan haberlerden ötürü <strong>Kuveyt’in</strong> tırlarımızı ülkeye almadığını; basının bu konuda dikkatli olması gerektiğini söyledi. Daha sonraki günlerde Kuveytli yetkilileri ülkemize davet ederek, İstanbul ve Çukurova’ya gezi düzenlendi.</p><p>Her fırsatta halka endişe edecek bir şey olmadığı konusunda açıklamalar yapan AEK Başkanı Prof. Dr. Ahmet Yüksel Özemre, <em>“Radyasyonlu olduğu öne sürülen ne varsa getirin </em><strong><em>gözünüzün önünde yiyip içeyim.</em></strong><em>“</em> sözleriyle kesin bir dille en küçük bir endişelerinin olmadığını ifade etti.</p><p>Daha fazlası <a href="https://ceviiz.com/"><strong>ceviiz.com</strong></a>’da sizleri bekliyor.<strong> </strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong>Ceviiz</strong> </a>— “Hafıza Tazeler”</p><p>ceviiz instagram: <a href="http://instagram.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><p>ceviiz twitter: <a href="https://twitter.com/ceviizcom"><strong>ceviizcom</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e75da7e67f48" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/%C3%A7ernobil-sonras%C4%B1-t%C3%BCrkiye-1-tehlike-yok-e75da7e67f48">Çernobil Sonrası Türkiye — 1 “Tehlike Yok”</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kraliçe II. Elizabeth’in Türkiye Ziyareti — 1971]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/krali%C3%A7e-ii-elizabethin-t%C3%BCrkiye-ziyareti-1971-e567cf666af8?source=rss-a9da689ae43b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e567cf666af8</guid>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[ingiltere]]></category>
            <category><![CDATA[elizabeth]]></category>
            <category><![CDATA[tarih]]></category>
            <category><![CDATA[haber]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[ceviizcom]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 14 Feb 2019 12:02:59 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-02-16T11:37:16.447Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Kraliçe II. Elizabeth’in Türkiye Ziyareti — 1971</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/349/1*hUdlMsWe45Ee1XEezTr9uQ.jpeg" /></figure><p>Tam adı Elizabeth Alexandra Mary olan Kraliçe II. Elizabeth, bugün kraliyet denildiği zaman pek çok kişinin aklına gelen ilk isim. Artık daha çok sembolik bir karakter olarak tarih sahnesinde yerini alan Kraliçe, ülkemize bu zamana dek 3 kez ayak bastı.</p><p>İlk olarak 1961’de ayaküstü sohbet tadında, İran dönüşü birkaç saatliğine uğrayan ve Esenboğa Havalimanı’ndan çıkmayan II. Elizabeth’in ikinci ziyareti 1971 yılındaydı. Bu ziyareti Ankara, İzmir, Çanakkale ve İstanbul’u kapsayan sekiz günlük gezi şeklinde, halkın ve devlet adamlarının yoğun ilgisi altında gerçekleşti.</p><h4>Kraliçe Geliyor</h4><p>İran İmparatorluğu’nun 2500. yıldönümü etkinlikleri dolayısıyla Tahran’da düzenlenen törene katılan Kraliçe II. Elizabeth’in, dönüşte Türkiye’ye sekiz günü kapsayacak bir resmi ziyarette bulunacağı açıklandı.</p><p>Kraliçe’den önce 16 Ekim’de kraliyet yatı Brittannia, İzmir limanına ulaştı. Kraliçe ve ailesinin eşyalarının çok olması dolayısıyla otele taşımanın zaman alacağı, bu sebeple de kendisinin İzmir ve İstanbul gezileri sırasında bu yatta kalacağı ifade edildi. Kraliçe İzmir’den İstanbul’a da yatıyla gelecekti.</p><p>Kraliçe’nin eşi Prens Philip ve kızı Prenses Anne 17 Ekim’de İzmir’e gelip geceyi Brittannia’da geçirdiler. Resmi ziyaretin gerçekleşeceği bir sonraki günün sabahında Ankara’ya geçtiler.</p><h4>18 Ekim 1971</h4><p>Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, İran’daki törenlerin bitiminde Ankara’ya dönerek II. Elizabeth’in gelişinde Esenboğa Havalimanı’nda hazır bulundu. Kraliçe’nin bu ziyareti Cevdet Sunay ve eşinin 1967 yılında İngiltere’ye yaptıkları ziyaretin iadesi olarak görülmekteydi.</p><p>Saat 14:30’da Kraliçe’yi taşıyan özel uçak Ankara’ya indi. Karşılamaya gelenler arasında; Cumhurbaşkanı’nın dışında Senato ve Meclis başkanları, Başbakan Nihat Erim, Anayasa Mahkemesi Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları, Bakanlar, Ankara İl Yöneticileri, Birleşik Arap Emirliği Büyükelçisi, İngiltere Büyükelçileri ve elçilik çalışanlarıyla birlikte eşleri bulunuyordu.</p><p>Kraliçe’nin uçağı piste inince eşi ve kızı uçağa çıkarak onu karşıladılar. Ziyaret boyunca Kraliyet ailesinin giydikleri de büyük ilgi çekmiş ve gazetelerde detaylı şekilde yer almıştı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/191/0*yjvGqDGPwT4AJhPA.png" /></figure><p>Alana inen II. Elizabeth, kendisini karşılamaya gelenlerle tek tek tokalaştı, tören kıtasını selamladı. Milli marşların okunmasının ardından 21 pare top atışı yapıldı ve yaklaşık 15 dakika süren karşılama töreni sona erdi.</p><h4>Ankara’ya Doğru</h4><p>Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay ve Kraliçe II. Elizabeth aynı araca binerek oluşturulan kortejin başında Çankaya’ya doğru üstü açık bir arabayla yol almaya başladılar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/440/0*rKh2MneZQxSUa8wl.png" /></figure><p>Havalimanına yakın bir köyün sakinleri ve ilkokul öğrencileri ellerinde İngiliz bayraklarıyla Kraliçe’yi selamlamışlardı. Şehre doğru yaklaştıklarında yol kenarlarının binlerce kişiyle dolduğu görüldü. Halk kendilerini ayakta selamlayan Kraliyet ailesine Çankaya’ya kadar yoğun alkış ve tezahüratlarla eşlik etti.</p><p>Kraliçe ve eşi, kendilerine ayrılan Çankaya Köşkü’nün yanınaki Camlı Köşk’e yerleştiler.</p><h4>Akşam Yemeği</h4><p>Cevdet Sunay, Kraliçe ve eşi Prens Philip’in şerefine yemek ziyafeti verdi. Kraliçe’ye takdim edilmeden önce hanımlara nasıl selam vereceklerine dair küçük bir sunum yapıldı.</p><p>Yemek sırasında iki ülkenin yüzyıllar öncesine dayanan ilişkilerinin vurgulandığı konuşmalar yapıldı. I. Elizabeth’in Osmanlı Devleti’ne atadığı temsilciyle 16. yüzyılda ilişkilerin başladığını hatırlatan Kraliçe, iki ülkenin artık müttefik olduklarını ve bu iyi ilişkilerin daha da kuvvetlenerek artmasını temenni ettiğini dile getirdi.</p><p>Cevdet Sunay da yaptığı konuşmada Kraliçe’nin Gelibolu şehitliklerini ziyaret edecek olmasına değinerek bunun değerli bir kadirşinaslık olduğunu belirtti. Sunay ayrıca, o dönem sorunların yaşanmakta olduğu Kıbrıs meselesine değinerek Türkiye’nin bu konuda üstlenmiş olduğu misyonu bir kez daha hatırlattı.</p><p>Yemek sonrası yapılan resepsiyonda Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay, Kraliçe Elizabeth’e 180 yıllık tarihi br hilal broş hediye etti. Ayrıca; Prenses’e Trabzon işi altın bilezik, Prens’e ise üstü imzalı gümüş leğen ibrik takdim edildi.</p><blockquote><strong>Camlı Köşk’te İsmet İnönü’yle yarım saat kadar görüşen Kraliçe: “İnönü çok önemli ve tarihi bir şahsiyet… Kendisine hayran kaldım”</strong></blockquote><h4>Anıtkabir Ziyareti</h4><p>Sonraki günün sabahında Kraliçe ve beraberindeki heyet Anıtkabir ziyaretinde bulundu. Çelenk koyma ve saygı duruşunun ardından Anıtkabir özel defterine düşüncelerini yazan II. Elizabeth, “Savaşta yiğit, barışta sadık bir dost olan Türk ulusunun Ata’sına sonsuz saygıyla…” ifadelerini kullandı.</p><p>Anıtkabir’de Milli Savunma Bakanı, Vali, Garnizon Komutanı, Belediye Başkanı eşliğinde gezen Kraliçe, deftere düşüncelerini yazdıktan sonra Atatürk Müzesi’ni gezmeye başladı. Atatürk’ün eşyalarını ilgiyle inceleyen Kraliyet Ailesi, İngiltere Kralı VIII. Edward ile olan fotoğraflarına dikkatlice baktılar. Atatürk’ün fraklı bir fotoğrafı önünde duran Kraliçe, <em>“Atatürk’ün büyük adam olduğunu bilmek için Türkiye’ye gelmeye gerek yoktu; fakat bu kadar yakışıklı olduğunu ilk defa görüyorum. Bilhassa gözleri ve kaşı insanı çok etkiliyor. Giyimine dikkatli ve zarif bir zevki varmış. Özellikle frak kendisine çok yakışıyor…”</em> sözleriyle düşüncelerini kendisine eşlik edenlere aktardı.</p><p>Anıtkabir sonrası anne kız Gazi Yetiştirme Yurdu’na giderken, Edinburgh Dükü Prens Philip Konuklar Köşkü’ne gitti. Prens’e burada Ankara Şehir Anahtarı takdim edildi.</p><h4>Uluslararası Kraliçe II. Elizabeth Koşusu</h4><p>Yeniden bir araya gelip müzeleri gezen aile daha sonra Ankara Hipodromu’na geldiler.</p><p>Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay’ın da hazır bulunduğu hipodromda Kraliçe adına düzenlenen at yarışı izlendi.</p><p>Atçılığa oldukça ilgi duyan Kraliçe, çok sayıda yarış atına sahipti. Kraliçe adına o gün ilk kez koşulan yarış bir geleneğe dönüşerek “Uluslararası Kraliçe II. Elizabeth Koşusu” adını aldı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/579/0*NDRm4Nhvv-YyibnN.png" /></figure><h4>İzmir</h4><p>20 Ekim sabahı Kraliyet Ailesi, özel uçakla Ankara’dan İzmir’e geldiler. Kraliçe’yi Dışişleri Bakanı, Vali, Sıkıyönetim ve Güney Deniz Saha Komutanı, Belediye Başkanı karşıladılar.</p><p>Havaalanından hareket etmelerinden bir süre sonra pamuk tarlalarında çalışan işçiler, yol kenarlarına çıkarak tezahüratlarda bulundular. Şehir merkezine yaklaştıkça yol kenarındaki kalabalık arttı, İzmirlilerin yoğun ilgisi sebebiyle yarım saatlik yol bir saati aşan bir sürede alınabildi.</p><p>Onuruna verilen yemeğe katılan Kraliçe, daha sonra kendisini görmeye gelen Büyük Britanya vatandaşlarıyla sohbet etti. Ardından heyet BMC kamyon ve traktör fabrikasını gezmeye götürüldü.<br>Akşam saatlerinde Kraliyet yatı olan Brittannia’da resmi kabul düzenlenmesi sonrası yat Kuşadası’na doğru yola çıktı.</p><h4>Efes</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/429/0*pSuRAvXuK5HuuGHW.png" /></figure><p>Sabah saatlerinde Efes Antik Kenti’ni gezmek üzere karaya çıkan Kraliçe’yi yerlere çiçekler saçan öğrenciler ve geleneksel kıyafetleriyle dans ekibi karşıladı. Halkın yoğun tezahüratlarıyla karşılaşan II.Elizabeth, yaklaşık iki saat süren Efes gezisi boyunca hatıra olması için çeşitli yerlerden toprak aldırdı.</p><h4>İngiliz Gaziler</h4><p>22 Ekim sabahı bir kurvazör eşliğinde Çanakkale Boğazı’na giren Brittannia top atışlarıyla karşılandı. Daha sonra Gelibolu yarımadasına çıkan aile; Türk, İngiliz, Anzak ve Fransız şehitliklerini ziyaret ettiler.<br>Şehitler Abidesi hatıra defterine, <em>“İki ulusun birbirlerine karşı ebedi bir saygı kazandıkları Gelibolu savaşlarında şehit olanlara layık bir abide…”</em> sözlerini yazdı.</p><p>İngiliz şehitliğine girdikleri sırada, savaş sonrası Türkiye’ye gelip yaşamaya başlayan, Çanakkale savaşlarında yer almış 83 yaşındaki Yüzbaşı Luster ve 75 yaşındaki Teğmen Withall ile tanışıp bir süre sohbet ettiler.</p><h4>İstanbul Günleri</h4><p>23 Ekim sabahı İstanbul Valisi tarafından karşılanan Kraliçe, tören kıtasını Türkçe<em> “Merhaba Asker”</em> diyerek selamladı.</p><p>Dolmabahçe Sarayı’na geçen heyet, bir süre sarayı gezdiler. Daha sonra Kraliçe, yol kenarlarında Türk ve İngiliz bayrakları taşıyan ilkokul öğrencilerinin ve halkın olduğu bir güzergahla önce bir İngiliz okuluna ardından da bir konkurhipike gitti.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/343/0*io4EY91lXCn7cCid.jpg" /></figure><p>Prens Philip de, başka bir heyetle birlikte yapımı devam eden Boğaziçi Köprüsü’nü ziyareti sonrası Türk-İngiliz işadamlarıyla yemek yedi ve sonrasında konkurhipike geçti.</p><p>Konkurhipikte “Prenses Anne” ve “Edinburgh” adlı kupa yarışları düzenlendi ve kazananlara ödüllerini Prenses Anne ve Edinburgh Dükü Prens Philip verdi.</p><p>Akşam Başbakan Nihat Erim ev sahipliğinde Şale Köşkü’nde Kraliyet ailesine yemek verildi. Yemekte Bakanlar, Genelkurmay Başkanı, diğer komutan ve il idarecileri hazır bulundular.</p><p>II. Elizabeth burada yaptığı konuşmada, <em>“Bu güzel ülkeyi, herkesin gösterdiği nezaket ve cana yakın dostluk tezahürlerinin birçok tatlı hatırasını geride bırakarak terk edeceğiz…”</em> ifadelerini kullanarak ziyaretinden duyduğu memnuniyetini dile getirdi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/352/0*rKvisXQXB6jyxa-_.jpg" /></figure><p>İstanbul’daki ikinci gününde İngiltere Konsolosluğu’nda yapılan pazar ayinine katıldı. Sonrasında Topkapı, Ayasofya Müzelerini ve Sultanahmet Camii’ni gezdi. Topkapı Sarayı ziyaretinde Mehter Takımı konukları karşıladı ve Dışişleri Bakanı Osman Olcay ev sahipliğinde öğle yemeği sarayda yenildi. Akşam, Kraliçe Brittannia yatında Türk yetkililere akşam yemeği düzenledi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/385/0*WQ1Bg_upveyhXlTf.png" /></figure><p>Bir sonraki gün sabahı Kariye Müzesi’ni ziyaretleri ardından Yeşilköy (Atatürk) Havalimanı’na geçtiler.</p><p>Gittiği her yerde ve yollarda halkın yoğun tezahüratlarıyla karşılanan II. Elizabeth giderken de askeri tören düzenlendi. Dışişleri Bakanı Olcay, Cumhurbaşkanı ve Hükümet adına kendisine iyi yolculuklar diledi.</p><p>Giydiklerinden, verilen yemeklere kadar basının ilgiyle takip ettiği, her adımı fotoğraflanan Kraliçe II. Elizabeth’in Türkiye ziyareti 25 Ekim günü sona ermiş oldu.</p><p><strong><em>Unutulanları Hatırlamak, Bilinmeyenleri Öğrenmek İçin: </em></strong><a href="https://ceviiz.com/"><strong><em>ceviiz.com</em></strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e567cf666af8" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/krali%C3%A7e-ii-elizabethin-t%C3%BCrkiye-ziyareti-1971-e567cf666af8">Kraliçe II. Elizabeth’in Türkiye Ziyareti — 1971</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>