<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Burcu Ceylan Çetin on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Burcu Ceylan Çetin on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@ceylanburcu80?source=rss-214827f2d421------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*Zh3TIHEs9CDDqY_lVxYPVg.jpeg</url>
            <title>Stories by Burcu Ceylan Çetin on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80?source=rss-214827f2d421------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 07:21:52 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@ceylanburcu80/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[İş Yerinde Hepimiz Yetişkiniz, Peki İlişkilerimizde de Öyle miyiz?]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/i%CC%87%C5%9F-yerinde-hepimiz-yeti%C5%9Fkiniz-peki-i%CC%87li%C5%9Fkilerimizde-de-%C3%B6yle-miyiz-bc06c6ce34ec?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bc06c6ce34ec</guid>
            <category><![CDATA[transactional-analysis]]></category>
            <category><![CDATA[leadership-development]]></category>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[relationships]]></category>
            <category><![CDATA[organizational-culture]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 21 Oct 2026 18:19:59 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-10-21T18:19:59.563Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Fe5H0FMOn2EgsX0-4mbpKQ.png" /></figure><p><em>Transaksiyonel Analiz ile eleştiri, otorite ve günlük iş ilişkilerimizdeki otomatik tepkilerimize farklı bir bakış.</em></p><p>Bir toplantı düşünün.</p><p>Masada yıllardır işini yapan, alanında uzman, deneyimli profesyoneller var. Bir proje değerlendiriliyor, fikirler paylaşılıyor. Derken yöneticilerden biri diyor ki:</p><p>“Bunu da mı düşünemediniz?”</p><p>O ana kadar fikirlerini rahatlıkla ifade eden çalışan bir anda sessizleşiyor. Belki kendisini açıklamaya çalışıyor, belki özür diliyor, belki de içinden “Ne söylesem zaten beğenilmeyecek” diye geçiriyor. Biraz önce kendini emin bir şekilde ifade eden o deneyimli profesyonel, sanki bir anda öğretmeninden azar işiten bir öğrenciye dönüşüyor.</p><p>Ya da başka bir sahne düşünün.</p><p>Bir yönetici, hazırladığı aylık raporu üst düzey yöneticisine sunuyor. Üst yöneticisi raporu anlamakta zorlanınca sert bir ses tonuyla çıkışıyor:</p><p>“Hep aynı şeyi yapıyorsunuz, bu raporlar hiçbir zaman anlaşılmıyor!”</p><p>Bunun üzerine yılların deneyimine sahip yönetici de bir anda savunmaya geçiyor:</p><p>“Siz de zaten hiçbir şeyi beğenmiyorsunuz!”</p><p><strong>Tanıdık geldi mi?</strong></p><p>Yıllardır kurumsal hayatta, özellikle yönetici-çalışan ilişkilerinde bu tür durumlarla sık karşılaştım. Bu tür durumlarda en çok dikkatimi çeken, yöneticinin sözlerinin karşısındaki kişinin duygu, düşünce ve davranışlarını nasıl etkilediği olur.</p><p>Birinde sessizleşen, diğerinde isyan eden iki deneyimli profesyonel…</p><p>Çünkü hepimiz yetişkiniz. Yaşımız, deneyimimiz, unvanımız, sorumluluklarımız var. Ama bütün bunlar, her zaman Yetişkin benlik durumunda olduğumuz anlamına gelmiyor.</p><p>İşte Transaksiyonel Analiz, tam da bu noktada ilişkilerimize farklı bir gözle bakmamızı sağlıyor.</p><h3>İçimizdeki Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk</h3><p>Psikiyatrist Eric Berne tarafından geliştirilen Transaksiyonel Analiz (TA), insanların birbirleriyle nasıl iletişim kurduklarını ve bu iletişim sırasında hangi düşünce, duygu ve davranış kalıplarının devreye girdiğini anlamamıza yardımcı olan psikolojik bir yaklaşım.</p><p>Berne’e göre hepimiz üç temel benlik durumuna sahibiz: <strong>Ebeveyn, Yetişkin ve Çocuk.</strong></p><p>Bunları değişmeyen kişilik özellikleri olarak değil, farklı durumlarda ortaya çıkan düşünme, hissetme ve davranma biçimleri olarak düşünebiliriz. Gün içerisinde, hatta aynı konuşmanın birkaç dakikası içinde bile bir benlik durumundan diğerine geçebiliyoruz.</p><p><strong>Ebeveyn benlik durumu</strong>, yaşamımızdaki ebeveyn ve otorite figürlerinden öğrendiğimiz kuralları, değerleri, yargıları ve tutumları içeriyor. Bazen destekleyen, güven veren, cesaretlendiren Koruyucu Ebeveyn olarak ortaya çıkarken bazen de kuralları hatırlatan, standartları sorgulayan, eleştiren ve kontrol eden Eleştirel Ebeveyn olarak kendisini gösteriyor.</p><p><strong>Yetişkin benlik durumu</strong>, içinde bulunduğumuz ana, yani şimdi ve buradaki gerçekliğe odaklanıyor. Bilgi topluyor, soru soruyor, seçenekleri ve olası sonuçları değerlendiriyor. Geçmişten gelen otomatik tepkilerimizin ötesine geçerek daha bilinçli seçimler yapabilmemizi sağlıyor.</p><p><strong>Çocuk benlik durumu</strong> ise yalnızca duygusal yanımız değil; çocuklukta geliştirdiğimiz düşünme, hissetme ve davranış örüntülerimizi de içeriyor. Merakımız, yaratıcılığımız, coşkumuz ve spontanlığımız kadar onaylanma ihtiyacımız, korkularımız ve otorite karşısındaki tepkilerimiz de bu benlik durumuyla ilişkili.</p><p>Burada önemli bir noktayı vurgulamak isterim: Bu benlik durumlarından biri iyi, diğeri kötü değil. Her birinin hayatımızda ve iş ilişkilerimizde önemli bir işlevi var.</p><p>Asıl mesele, hangi durumda hangi benlik durumunun devreye girdiğini fark edebilmek ve yetişkin olarak davranmaya devam edebilmek.</p><h3><strong>Liderlikte Sınır Koymak ile Kontrol Etmek Arasındaki İnce Çizgi</strong></h3><p>Kurumsal hayatta, özellikle hiyerarşik ilişkilerde Eleştirel Ebeveyn benlik durumuyla oldukça sık karşılaşıyoruz.</p><p>“Ben sana bunu daha önce söylemedim mi?”</p><p>“Her şeyi de benim mi takip etmem gerekiyor?”</p><p>“Bu seviyede senden bunu beklemezdim.”</p><p>“Kaç yıldır bu işi yapıyorsun?”</p><p>Bu cümleleri duymuş, belki de farkında olmadan kendimiz söylemiş olabiliriz.</p><p>Ancak Eleştirel Ebeveyn’i yalnızca olumsuz bir benlik durumu olarak değerlendirmek doğru olmaz. Çünkü kuralları hatırlatmak, standartları korumak, sınır koymak ve gerektiğinde kararlı bir tutum sergilemek de liderliğin önemli sorumlulukları arasında.</p><p>Örneğin, önemli bir müşteri taahhüdünün yerine getirilmediği, kritik bir raporda hatalı verilerin kullanıldığı ya da kurumun etik ilkelerine aykırı bir karar alındığı durumlarda, yöneticinin beklentilerini açıkça ifade etmesi, standartları hatırlatması ve gerektiğinde net sınırlar koyması son derece önemli olabilir. Sorun, bu tutumun sürekli kontrol etmeye, hata aramaya, yargılamaya ve karşısındaki kişinin düşünme alanını daraltmaya dönüşmesiyle başlıyor.</p><p>“Bu raporda bazı veriler eksik. Hangi noktaları yeniden değerlendirmemiz gerekiyor?” demekle “Bu raporu hazırlarken hiç mi kontrol etmedin?” demek aynı şey değil.</p><p>İlkinde çalışanı düşünmeye ve sorumluluk almaya davet ediyoruz. İkincisinde ise kendisini savunmak zorunda hissedebileceği bir ilişki kuruyoruz.</p><p>Üstelik yöneticinin niyeti her zaman karşısındaki kişiyi küçümsemek olmayabilir. Belki kendisi de yoğun baskı altında, belki kontrolü kaybetmekten endişe ediyor, belki de yıllardır gördüğü liderlik biçimini farkında olmadan tekrar ediyor.</p><p>Ancak niyetimizle yarattığımız etki her zaman aynı olmuyor.</p><h3><strong>Otoriteyle Karşılaştığımızda Hangi Benlik Durumuna Geçiyoruz?</strong></h3><p>Diyelim ki kırklı yaşlarında, yıllardır yöneticilik yapan, pek çok kriz yönetmiş bir profesyonelsiniz. Üst yöneticiniz sert bir ses tonuyla soruyor:</p><p>“Bunu neden bana danışmadan yaptın?”</p><p>Bir anda içinizden bazı düşünceler geçmeye başlıyor.</p><p>“Keşke önce ona sorsaydım.”</p><p>“Şimdi bana kızacak.”</p><p>“Bir daha risk almayayım.”</p><p>Belki de tam tersi oluyor. İçinizden güçlü bir öfke yükseliyor:</p><p>“Zaten ne yapsam beğenmiyor!”</p><p>Birinci durumda Uyumlu Çocuk, ikinci durumda ise Asi Çocuk benlik durumunun özelliklerini görebiliriz.</p><p><strong>Uyumlu Çocuk</strong>, beklentilere uyum sağlamaya, kabul görmeye ve ilişkileri korumaya çalışır. İş hayatında kurallara duyarlı olmak, iş birliği yapmak ve bulunduğumuz ortamın beklentilerini okuyabilmek açısından önemli bir kaynaktır. Ancak bu uyum, kendi görüşlerimizi ifade edememeye, sürekli onay aramaya ya da çatışmadan kaçınmak için sessiz kalmaya dönüştüğünde bizi sınırlandırmaya başlayabilir.</p><p><strong>Asi Çocuk</strong> ise kontrol edildiğini hissettiğinde karşı çıkabilir, sorgulayabilir ve direnç gösterebilir. Aslında bu yanımız da her zaman olumsuz değildir. Statükoya meydan okumak, alışılmış uygulamaları sorgulamak ve farklı bir yol önermek bazen önemli değişimlerin başlangıcıdır. Ancak karşı çıkmak kendi düşüncemizden çok otoriteye tepki verme ihtiyacımızdan kaynaklanıyorsa, kendimizi gereksiz güç mücadelelerinin içinde bulabiliriz.</p><p>Bir de <strong>Doğal Çocuk</strong> yanımız var. Merak eden, keşfeden, yaratıcı düşünen, yeni şeyler denemekten heyecan duyan tarafımız. Özellikle yenilikçilikten, girişimcilikten ve yaratıcılıktan söz ettiğimiz iş dünyasında bu yanımızın ne kadar değerli olduğunu unutmamak gerekiyor.</p><p>Dolayısıyla amaç Çocuk benlik durumumuzu bastırmak değil. Onun hangi koşullarda, hangi ihtiyaçlarla ve nasıl ortaya çıktığını anlayabilmek.</p><p>Hepimizin geçmişten getirdiği farklı deneyimler var. Bu nedenle aynı sözler karşısında hepimiz aynı tepkiyi vermiyoruz. Ancak özellikle karşımızdaki kişi Eleştirel Ebeveyn benlik durumundan iletişim kurduğunda, yaşımız ve deneyimimiz ne olursa olsun, farkında olmadan Çocuk benlik durumumuza geçmemiz kolaylaşabiliyor.</p><p>Karşımızdaki kişinin Eleştirel Ebeveyn tutumu, bizi Çocuk benlik durumundan tepki vermeye yöneltebilir. Ancak onun karşısında sessizleşmek, savunmaya geçmek ya da isyan etmek zorunda değiliz. Kendi tepkimizi fark ederek Yetişkin benlik durumumuzdan yanıt vermeyi deneyebiliriz.</p><h3>“Bu Ekip Neden Hiç Sorumluluk Almıyor?”</h3><p>Bir yönetici düşünün. İşlerin zamanında tamamlanmasını istiyor, hata yapılmasına tahammülü az ve ekibinin kararlarını sürekli kontrol ediyor.</p><p>Bir sorun çıktığında ilk tepkisi şu oluyor:</p><p>“Bundan sonra hiçbir karar benim onayım olmadan alınmayacak.”</p><p>Ekip zamanla buna uyum sağlıyor. Çalışanlar insiyatif almamaya, küçük kararları bile yöneticiye taşımaya başlıyor. Hata yapmamak, doğru kararı vermekten daha önemli hale gelebiliyor.</p><p>Bir süre sonra aynı yönetici şikâyet ediyor:</p><p>“Bu ekip neden hiç sorumluluk almıyor? Her şeyi benden bekliyorlar.”</p><p>İlginç değil mi?</p><p>Yönetici kontrolü artırdıkça çalışanların özerkliği azalıyor. Çalışanlar daha fazla onay bekledikçe yönetici kontrolü artırma ihtiyacı hissediyor ve zamanla birbirini besleyen bir döngü oluşuyor.</p><p>Bazen yöneticiler, ekiplerinde görmekten şikâyet ettikleri davranışların oluşmasına farkında olmadan katkıda bulunabiliyorlar.</p><p>Burada Koruyucu Ebeveyn’in aşırı kullanımını da düşünmek gerekiyor. Sürekli destek olan, çalışanının her sorununu çözen, zorlandığı her noktada devreye giren bir yönetici de iyi niyetle hareket ederken ekibinin sorumluluk alma ve kendi çözümlerini geliştirme alanını daraltabilir.</p><p>“Bazen fazla kontrol ederek, bazen de iyi niyetle her soruna müdahale ederek çalışanların kendi kararlarını verme, hata yaparak öğrenme ve sorumluluk üstlenme alanlarını farkında olmadan daraltabiliyoruz.”</p><p>Bu noktada liderler için önemli bir soru ortaya çıkıyor:</p><p><strong>“Ben ekibimden Yetişkin davranışları beklerken, onlarla hangi benlik durumundan iletişim kuruyorum?”</strong></p><p>Çünkü yetkilendirme, delegasyon ve psikolojik güvenlik, günlük ilişkilerimizde çalışanlara düşünme, karar verme, inisiyatif alma ve sorumluluk üstlenme alanı açabildiğimiz ölçüde güçleniyor.</p><h3><strong>İletişimde Yetişkin–Yetişkin Dengesini Kurabilmek</strong></h3><p>Transaksiyonel Analiz’de insanlar arasındaki iletişim alışverişlerine <em>transaksiyon</em> diyoruz. Bir kişinin hangi benlik durumundan iletişim başlattığı ve karşısındaki kişinin hangi benlik durumundan yanıt verdiği, konuşmanın nasıl ilerleyeceğini etkiliyor.</p><p>Örneğin yöneticiniz size şöyle söyledi:</p><p>“Bunu da mı ben söyleyeceğim?”</p><p>İlk tepkiniz kendinizi savunmak olabilir:</p><p>“Ama biz zaten elimizden geleni yaptık!”</p><p>Ya da sessizleşip konuyu kapatabilirsiniz.</p><p>Peki, başka bir seçeneğimiz var mı?</p><p>Var. Örneğin şöyle yanıt verebiliriz:</p><p>“Bu konuda beklentinizi netleştirmek istiyorum. Sizce hangi noktayı farklı ele almalıyım?”</p><p>Ya da: “Benim değerlendirmem biraz farklı. Hangi verilere dayanarak bu kararı aldığımı paylaşmak isterim.”</p><blockquote>Bu yanıtların amacı karşımızdaki kişiyi susturmak, ikna etmek ya da haklı çıkmak değil. İletişimi Ebeveyn–Çocuk ilişkisinden çıkarıp Yetişkin–Yetişkin düzlemine davet etmek.</blockquote><p>Yetişkin benlik durumumuz, geçmişten getirdiğimiz otomatik tepkileri fark edip mevcut duruma yeniden bakabilmemizi sağlıyor. Karşımızdaki kişinin söylediklerini, kendi yorumlarımızı ve hissettiklerimizi birbirinden ayırarak daha bilinçli bir karşılık verebilmemize yardımcı oluyor.</p><p>Ancak burada önemli bir ayrım var: Yetişkin kalmak, her koşulda sakin görünmek, duygularımızı bastırmak ya da alttan almak demek değil. Gerektiğinde sınır koyabilmek, farklı düşündüğümüzü ifade edebilmek ve uygun olmayan bir iletişim biçimine itiraz edebilmek de bunun bir parçası.</p><p>Örneğin:</p><p>“Konuyu çözmek istiyorum. Ancak bu şekilde konuşulduğunda çözüm üzerine odaklanmakta zorlanıyorum. Somut olarak neyi değiştirebileceğimize bakabilir miyiz?”</p><p>Bunu söylemek her zaman kolay değil. Özellikle karşımızdaki kişi kariyerimiz üzerinde söz sahibiyse ya da psikolojik güvenliğin düşük olduğu bir ortamdaysak.</p><p>Ama Yetişkin kalabilmek zaten hiç öfkelenmemek, incinmemek ya da korkmamak değil. Bütün bu duyguları fark ederken otomatik olarak tepki vermek yerine, nasıl karşılık vereceğimizi seçebilmek.</p><p>Bazen bunun için yalnızca birkaç saniyelik bir duraklama bile önemli bir başlangıç olabilir.</p><h3>Liderlikte Hangi Benlik Durumuna İhtiyacımız Var?</h3><p>Buraya kadar daha çok yöneticilerin eleştirel tutumları karşısında verdiğimiz tepkilerden söz ettim. Ancak biraz da yönetici koltuğunda oturduğumuz anlara bakalım.</p><p>Çünkü hepimiz zaman zaman Eleştirel Ebeveyn’e, Koruyucu Ebeveyn’e, Uyumlu ya da Asi Çocuk’a geçebiliyoruz.</p><p>Bir çalışanın zorlandığını gördüğümüzde Koruyucu Ebeveyn yanımızla destek olabilir, güven verebilir ve gelişimini teşvik edebiliriz. Ancak onun yerine sürekli sorun çözmeye başladığımızda, farkında olmadan bağımlılık yaratabiliriz.</p><p>Standartların korunması gereken bir durumda Eleştirel Ebeveyn yanımızla netlik sağlayabilir, sınır koyabiliriz. Ama bunu sürekli eleştirme ve kontrol etme biçimine dönüştürdüğümüzde ekipte savunmacılığı artırabiliriz.</p><p>Doğal Çocuk yanımızla yaratıcı düşünebilir, yeni fikirler geliştirebilir ve ekibimize enerji katabiliriz. Uyumlu Çocuk yanımız iş birliği kurmamızı kolaylaştırabilirken Asi Çocuk yanımız alışılmış uygulamaları sorgulamamıza yardımcı olabilir.</p><p>Yetişkin benlik durumumuz ise bütün bu farklı yanlarımızı fark ederek içinde bulunduğumuz koşullara uygun seçimler yapabilmemiz için bize alan açar.</p><p>Dolayısıyla etkili liderlik, yalnızca tek bir benlik durumunda kalmakla ilgili değil. Hangi durumda, hangi benlik durumundan hareket ettiğimizi fark edebilmek ve gerektiğinde daha bilinçli bir seçim yapabilmekle ilgili.</p><p>Çünkü mesele hangi benlik durumunun daha iyi olduğu değil, hangi durumda, hangi benlik durumundan hareket ettiğimizi fark edebilmek. Asıl farkı yaratan ise bu farkındalıkla otomatik tepkilerimizin ötesine geçip nasıl davranacağımızı seçebilmek.</p><h3>Kurumsal Hayatta Yetişkin Kalabilmek</h3><p>Belki de kurumsal hayatta geliştirmemiz gereken en önemli becerilerden biri, özellikle zor anlarda Yetişkin benlik durumumuza geri dönebilmeyi öğrenmek.</p><p>Çünkü sakin bir ortamda mantıklı düşünmek, çözüm üretmek ve yapıcı iletişim kurmak çoğumuz için daha kolay. Asıl mesele, eleştirildiğimizde, haksızlığa uğradığımızı düşündüğümüzde, otoriteyle karşı karşıya geldiğimizde ya da kendimizi yetersiz hissettiğimizde ne yaptığımız.</p><p>O anlarda içimizdeki Çocuk’un sesini duyabilmek ama direksiyonu ona bırakmamak…</p><p>Karşımızdaki kişi Eleştirel Ebeveyn benlik durumundan iletişim kurduğunda, bizim de Çocuk benlik durumundan tepki vermek zorunda olmadığımızı hatırlamak…</p><p>Ve yönetici koltuğunda otururken de karşımızdaki insanın Yetişkin yanına seslenebilmeyi seçmek…</p><p>Elbette her iletişim sorununu tek başımıza çözemeyiz. Bazen sorun yalnızca iki kişi arasındaki ilişkide değil, kurumun kültüründe, güç ilişkilerinde ve liderlik anlayışında da olabilir. Ancak kendi tepkilerimizi ve bunların ilişkilerimize nasıl yansıdığını fark etmek, değişim için önemli bir başlangıç noktası.</p><p>Belki de bir sonraki zor konuşmada kendimize sormamız gereken soru şu:</p><blockquote><strong>“Şu anda hangi benlik durumundan tepki veriyorum ve bu konuşmayı nasıl sürdürmek istiyorum?”</strong></blockquote><p>Yönetici rolündeysek buna bir soru daha ekleyebiliriz:</p><blockquote><strong>“Benim iletişim biçimim, karşımdaki kişinin düşünmesine, kendini ifade etmesine ve sorumluluk almasına ne kadar alan açıyor?”</strong></blockquote><p>Çünkü kurumsal hayatta hepimiz yetişkiniz. <strong>Asıl farkı yaratan, özellikle zor anlarda otomatik tepkilerimizi fark edebilmek, Yetişkin benlik durumumuza dönebilmek ve kurduğumuz ilişkilerin yönünü bilinçli olarak seçebilmek.</strong></p><p><em>Burcu Ceylan Çetin</em></p><p><em>Klinik Psikolog | ICF PCC Yönetici ve Lider Koçu</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bc06c6ce34ec" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[When We Get Caught in the Story: Taking Things Personally, Assumptions and Contact]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/when-we-get-caught-in-the-story-taking-things-personally-assumptions-and-contact-de36802236a3?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/de36802236a3</guid>
            <category><![CDATA[personal-development]]></category>
            <category><![CDATA[gestalt-therapy]]></category>
            <category><![CDATA[leadership]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 22 Aug 2026 08:51:32 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-22T08:51:32.452Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ruvDtw0vzXM-2sAUtt7wJg.png" /></figure><p>There is something I often encounter both in coaching conversations and in organizational life: our tendency to take things personally.</p><p>It usually begins with something quite small.</p><p>A comment in a meeting.<br>A short message.<br>A piece of feedback delivered more directly than expected.<br>Someone not asking for our opinion.</p><p>Yet as we stay with the experience, we often discover that what troubles us is not necessarily what happened, but what the situation touched inside us — and the story our mind quickly built around it.</p><p>“Why did they say that to me?”</p><p>“They must think I’m not good enough.”</p><p>“They did that deliberately.”</p><p>Sometimes, nothing particularly significant has happened on the outside, while something very significant is happening on the inside.</p><p>And that is often where taking things personally begins.</p><h3>How Quickly the Mind Creates a Story</h3><p>The human mind is not particularly comfortable with uncertainty.</p><p>When information is missing, we tend to fill in the gaps. We create explanations, assign intentions, and connect events into a story — often before we have enough information to know whether that story is true.</p><p>Your idea is not asked for in a meeting.</p><p>A colleague replies with an unusually short message.</p><p>Your manager gives you more direct feedback than you expected.</p><p>Almost immediately, the mind may conclude:</p><p><strong>“This says something about me.”</strong></p><p>But there is another question we rarely stop long enough to ask:</p><p><strong>Is this really about me — or am I interpreting it that way?</strong></p><p>Taking something personally happens quickly. Pausing, noticing what we are feeling, and staying with the experience before interpreting it requires something different: awareness.</p><p>And awareness takes practice.</p><h3>The Process, Not the Story</h3><p>This is where the Gestalt perspective offers a powerful shift.</p><p>One of the principles that deeply influenced my own Gestalt training is the importance of paying attention to <strong>the process rather than the story</strong>.</p><p>The question is not only what we tell ourselves after an event.</p><p>The more interesting question is:</p><p><strong>What was happening inside us while the event was taking place?</strong></p><p>What happened in your body when no one asked for your opinion?</p><p>What did you feel when you saw that short message?</p><p>What emotion appeared the moment you heard the feedback?</p><p>This is where awareness begins.</p><p>The mind, however, often takes us somewhere else. Instead of staying with the experience, it starts explaining it.</p><p>It adds reasons.</p><p>It assigns intentions.</p><p>It creates assumptions.</p><p>The story can feel comforting because it reduces uncertainty. But it can also move us further away from what we are actually experiencing.</p><p>Instead of asking:</p><p><strong>“Why did they do this to me?”</strong></p><p>we can begin with:</p><p><strong>“What is happening in me right now?”</strong></p><p>The faster we move into the story, the easier it becomes to lose contact with the process.</p><h3>The Assumption Trap</h3><p>One of the most powerful companions of taking things personally is assumption.</p><p>We believe we know what another person intended, thought, or meant — even when we have very little information.</p><p>“They did it intentionally.”</p><p>“I know exactly what they meant.”</p><p>“I know this person. I know why they behaved that way.”</p><p>But the truth is that our access to another person’s inner world is always limited.</p><p>When we assume, we temporarily escape the discomfort of not knowing.</p><p>The problem is that once we become attached to our assumption, we often stop listening.</p><p>Instead, we begin looking for evidence that confirms the story we have already created.</p><p>And the more convinced we become of the story, the more personally we may experience the situation.</p><h3>When the Present Touches the Past</h3><p>There is another dimension to this.</p><p>Sometimes our reaction is not entirely about what is happening today.</p><p>A word, a tone of voice, or a particular expression may touch something much older — a time when we felt unseen, unimportant, inadequate, or constantly required to prove ourselves.</p><p>Suddenly, the emotional intensity of our reaction becomes much greater than the situation itself seems to justify.</p><p>And sometimes we surprise ourselves:</p><p><strong>“Why did this affect me so much?”</strong></p><p>Perhaps because we are not responding only to what was said today.</p><p>We may also be responding to what that moment represents for us.</p><p>The present has touched something familiar.</p><p>And when that happens, an old story can quietly enter a new situation.</p><h3>Getting on the Balcony</h3><p>Leadership literature offers a useful metaphor for these moments.</p><p>Ronald Heifetz and Marty Linsky describe the importance of being able to <strong>“get on the balcony”</strong> — stepping back from the action long enough to observe the larger system rather than being completely absorbed by what is happening on the dance floor.</p><p>I find this metaphor equally powerful when applied to our inner world.</p><p>Getting on the balcony does not mean suppressing emotion or becoming detached from what we feel.</p><p>It means creating enough space to recognize:</p><p><strong>“I am inside this experience right now, and I may not be seeing the whole picture.”</strong></p><p>From the balcony, we can begin to notice more.</p><p>What am I feeling?</p><p>What am I assuming?</p><p>What do I actually know?</p><p>What might I not know?</p><p>What part of my reaction belongs to this moment — and what part may come from somewhere older?</p><p>That small distance can change the quality of our response.</p><p>This is especially important in leadership.</p><p>When leaders take feedback, disagreement, silence, or resistance personally, they can easily react to the meaning they have assigned to the situation rather than to the situation itself.</p><p>The ability to move between the <strong>dance floor and the balcony</strong> therefore becomes more than a leadership skill.</p><p>It becomes a practice of self-awareness.</p><h3>From Reaction to Contact</h3><p>Taking things personally and making assumptions are deeply human responses.</p><p>Our minds are trying to protect us.</p><p>A quick explanation reduces uncertainty. A clear story gives us a sense of control.</p><p>But contact asks something different of us.</p><p>Instead of immediately explaining what is happening, contact invites us to stay with the experience for a little longer.</p><p>What did this trigger in me?</p><p>Why does this feeling seem familiar?</p><p>What am I noticing in my body?</p><p>What story am I beginning to tell myself?</p><p>These questions may not give us immediate answers.</p><p>But they create awareness.</p><p>And as awareness increases, automatic reactions begin to slow down.</p><p>Reaction often protects us — but it can also keep us repeating the same patterns.</p><p>Contact may feel less comfortable because it asks us to stay with uncertainty. Yet it also expands our perspective, creates more space in our relationships, and makes learning possible.</p><p>So perhaps the most useful question in a triggering moment is not:</p><p><strong>“Who is right?”</strong></p><p>but:</p><p><strong>“Am I trying to protect myself right now, or am I willing to stay in contact with what is actually happening?”</strong></p><p>Every time we can notice that distinction, we create a small but meaningful space between automatic reaction and conscious choice.</p><p>We do not have to take every comment personally.</p><p>We do not have to believe every thought our mind produces.</p><p>We do not have to replay an old story every time something triggers us.</p><p>Sometimes the most transformative thing we can do is not to find the answer immediately, but to suspend the story for a moment and listen to the experience itself.</p><p>Because when the story becomes quieter, contact becomes possible.</p><p>And when contact becomes possible, we may begin to see ourselves, others, and the situation with greater clarity and compassion.</p><p>Sometimes, that is exactly when we are finally able to step onto the balcony — and see what we could not see while we were caught in the middle of the story.</p><p><em>Burcu Ceylan Çetin, MA, PCC</em><br><em>Clinical Psychologist | Executive &amp; Leadership Coach | Leadership &amp; Organizational Development Consultant</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=de36802236a3" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Sorun Gerçekten Siz misiniz, Yoksa İçinde Bulunduğunuz Sistem mi?]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/sorun-ger%C3%A7ekten-siz-misiniz-yoksa-i%CC%87%C3%A7inde-bulundu%C4%9Funuz-sistem-mi-6653cee8a724?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6653cee8a724</guid>
            <category><![CDATA[organizational-culture]]></category>
            <category><![CDATA[leadership]]></category>
            <category><![CDATA[human-resources]]></category>
            <category><![CDATA[career-change]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 08 Aug 2026 13:48:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-08-08T13:48:29.580Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zWQZQopDBu67FFhfxI0NRw.png" /></figure><p>Danışmanlık ve koçluk süreçlerinde sık sık karşılaştığım durumlardan biri şu: İnsanlar organizasyonlardaki süreçlerde zorlandıkları zaman kendilerinde bir problem olduğunu düşünüyor.</p><p>“Yeterince iyi değilim.” “Potansiyelimi kullanamıyorum.” “Demek ki bende bir eksik var.”</p><p>Geçtiğimiz günlerde çalıştığım bir danışan da tam böyle hissediyordu. Oldukça yetkin, deneyimli ve başarılıydı. Ama bulunduğu organizasyonda ne gelişebileceği yeni bir alan vardı ne de daha fazla sorumluluk alabileceği bir fırsat. Buna rağmen yaşadığı sıkışmışlığı kendi yetersizliği olarak yorumluyordu.</p><p>Koçlukta en sık karşılaştığım durumlardan biri de bu. İnsanlar içinde bulundukları durumu değerlendirirken, çoğu zaman <strong>sistemi ve bağlamı göz ardı ederek kendilerine odaklanıyor.</strong> Oysa bazen sorun kişi değil; kişi ile içinde bulunduğu sistem arasındaki uyumsuzluk olabiliyor. Koçluk ise tam da bu ayrımı görünür kılmaya yardımcı oluyor.</p><p>İşte Ronald Heifetz’in <strong>“balkona çıkmak”</strong> metaforu tam da bu yüzden çok kıymetli. Yaşadığımız duruma biraz mesafe koyabildiğimizde, hem kendimizi hem de içinde bulunduğumuz sistemi daha objektif değerlendirebiliyoruz.</p><p>Koçlukta da yaptığımız tam olarak budur. Kişinin yalnızca kendisine değil; içinde bulunduğu sisteme, ilişkilere, fırsatlara ve engellere de bütünsel bakabilmesini sağlamak.</p><p>Çünkü büyük resme bakabildiğimizde, yalnızca kendimizi değil, içinde bulunduğumuz sistemi de görmeye başlarız. Ve o zaman fark ederiz ki her yaşadığımız zorluk, her hissettiğimiz yetersizlik bize ait değildir. Bazen bulunduğumuz sistem, potansiyelimizi ortaya koymamıza izin vermiyor olabilir.</p><p>Eğitimlerde ve danışmanlıklarda sık kullandığım bir ifade vardır: <strong>“Meet people where they are.”</strong> Bir müşteri veya danışanın öncelikle mevcut durumunu mevcut koşullarına göre analiz etmek ve yorumlamak kıymetlidir. Ortamdan ve bağlamdan bağımsız değerlendirme yapmak, koçluk sürecinde istenilen hedefe giderken bizi farklı yollara saptırabilir. Yani, kişinin bulunduğu yeri anlamadan onu değiştirmeye çalışmak çoğu zaman işe yaramaz.</p><p>Bazen ihtiyacımız olan şey daha çok çabalamak değil; biraz yukarı çıkıp büyük resme bakabilmektir.</p><p>burcu@lunakoclukdanismanlik.com</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6653cee8a724" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yeni Nesil Dayanıklılık: Güçlü Olmak mı, Esnek Kalabilmek mi?]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/yeni-nesil-dayan%C4%B1kl%C4%B1l%C4%B1k-g%C3%BC%C3%A7l%C3%BC-olmak-m%C4%B1-esnek-kalabilmek-mi-e829e708a18b?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e829e708a18b</guid>
            <category><![CDATA[self-improvement]]></category>
            <category><![CDATA[emotional-agility]]></category>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[resilience]]></category>
            <category><![CDATA[leadership-development]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 31 Jul 2026 19:43:19 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-07-31T19:43:19.690Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*oAOMtAqfSZQ1Les3EVpiLA.png" /></figure><p>Son yıllarda iş dünyasında en sık duyduğumuz kavramlardan biri <strong>psikolojik dayanıklılık (resilience).</strong> Belirsizliklerin arttığı, değişimin hızlandığı ve iş hayatının giderek daha karmaşık hale geldiği bir dünyada, yalnızca bilgi ve teknik beceriler yeterli olmuyor. Ruhsal ve duygusal iyi oluşumuzu koruyabilmek için iki beceri her zamankinden daha fazla önem kazanıyor: <strong>psikolojik dayanıklılık</strong> ve <strong>duygusal çeviklik</strong>.</p><p>Psikolojik dayanıklılık, en temel anlamıyla yaşanan zorluklardan sonra yeniden toparlanabilme kapasitesidir. Hayatın getirdiği engeller karşısında yeniden ayağa kalkabilmek, değişime uyum sağlayabilmek ve yaşanan deneyimlerden güçlenerek çıkabilmektir. Ancak psikolojik dayanıklılık yalnızca strese katlanmak ya da güçlü görünmeye çalışmak değildir; zorluklara bakış açımızı dönüştürebilme ve onlara rağmen gelişebilme becerisidir.</p><p>Buna karşılık <strong>duygusal çeviklik (Emotional Agility)</strong>, psikolojik dayanıklılığı tamamlayan önemli bir beceridir. Duygularımızı bastırmadan, onları fark ederek, isimlendirerek ve kabul ederek yönetebilmeyi ifade eder. Hissettiklerimizin bizi otomatik olarak yönetmesine izin vermek yerine, bu duyguları anlayıp bilinçli seçimler yapabilmemizi sağlar.</p><p>Bugün biliyoruz ki <strong>psikolojik dayanıklılık bize hayatın fırtınalarıyla yüzleşecek gücü verirken, duygusal çeviklik yağmurun altında dans edebilme becerisini kazandırıyor.</strong></p><p>Uzun yıllar kurumsal dünyada çalışırken birleşmelere, organizasyonel dönüşümlere, kriz dönemlerine ve yeniden yapılanmalara tanıklık ettim. Yüzlerce liderle çalıştım, performans görüşmeleri yaptım, gelişim programları tasarladım ve bugün de koçluk yaptığım liderlerle benzer hikâyelere tanıklık etmeye devam ediyorum.</p><p>Yıllar içinde dikkatimi çeken ilginç bir şey oldu.Aynı organizasyonda, aynı değişimin içinde çalışan insanlar birbirinden tamamen farklı tepkiler veriyordu. Bazıları krizlerden güçlenerek çıkıyordu. Bazıları ise dışarıdan aynı performansı göstermeye devam etse de içeride giderek yoruluyor, tükeniyor ve yalnızlaşıyordu. Bugün geriye dönüp baktığımda görüyorum ki mesele yalnızca psikolojik dayanıklılık değildi. Asıl farkı yaratan şeylerden biri, <strong>duygusal çeviklikti.</strong></p><p><strong>Dayanıklılığı Uzun Süre Yanlış Tanımladık</strong></p><p>Kariyerimin ilk yıllarında dayanıklılık bana daha çok şöyle öğretildi:</p><ul><li>Güçlü ol.</li><li>Dayan.</li><li>Vazgeçme.</li><li>Her şeyi kontrol et.</li><li>Duygularını belli etme.</li></ul><p>Açıkçası uzun yıllar ben de buna inandım. Hatta birçok organizasyonda bunlar başarılı liderliğin göstergesi olarak görülüyordu.</p><p>Kriz anında sakin kalmak… Yükün büyük kısmını tek başına taşımak… Hiç yorulmuyormuş gibi görünmek… Hep çözümü bulan kişi olmak…</p><p>Fakat bire bir görüşmelerde bambaşka hikâyeler dinliyordum.</p><p><em>“Artık çok yoruldum.”</em></p><p><em>“Her şeyi kontrol etmeye çalışıyorum.”</em></p><p><em>“Kimseye zayıf görünmek istemiyorum.”</em></p><p><em>“Sürekli güçlü görünmeye çalışmaktan yoruldum.”</em></p><p>O zaman fark ettim ki birçok lider aslında dayanıklı olmaya çalışıyordu ama bunun bedelini çoğu zaman tükenmişlik, ilişkilerinde zorlanma ve zaman zaman da sağlıkları üzerinden ödüyordu.</p><p><strong>Yeni Nesil Dayanıklılık Başka Bir Şey Öğretti</strong></p><p>Bugün hem klinik psikoloji hem de koçluk perspektifinden baktığımda dayanıklılığı çok farklı tanımlıyorum. Yeni nesil dayanıklılık bana göre;</p><p>Her şeyi kontrol etmek değil; kontrol edemediklerinle yaşayabilmek.</p><p>Hiç düşmemek değil; düştüğünde yeniden toparlanabilmek.</p><p>Her zaman güçlü görünmek değil; gerektiğinde destek isteyebilmek.</p><p>Olumsuz duyguları bastırmak değil; onlarla kalabilmek ve onları yönetebilmek.</p><p>Belirsizlikten kaçmak değil; belirsizlik içinde yönünü koruyabilmek.</p><p>İşte tam bu noktada psikolojik dayanıklılık ile duygusal çeviklik birbirini tamamlıyor.</p><p>Psikolojik dayanıklılık bize yeniden ayağa kalkacak gücü veriyor.</p><p>Duygusal çeviklik ise ayağa kalkarken kendimizi kaybetmememizi sağlıyor.</p><p>Çünkü duygularımızı yok saydığımızda onlar ortadan kaybolmuyor.</p><p>Sadece başka şekillerde karşımıza çıkıyor.</p><p>Bazen tükenmişlik olarak…</p><p>Bazen öfke olarak…</p><p>Bazen ilişkilerde mesafe olarak…</p><p>Bazen de bedensel yorgunluk olarak…</p><p>Koçluk süreçlerinde en güçlü dönüşümlerin çoğunun, liderlerin çözüm üretmeye başlamadan önce kendi duygularını fark ettikleri anda gerçekleştiğini görüyorum.</p><p>“Bu durum beni neden bu kadar tetikliyor?”</p><p>“Bu öfkenin altında aslında hangi ihtiyaç var?”</p><p>“Kontrol etmeye çalıştığım şey gerçekten kontrol edebileceğim bir şey mi?”</p><p>Bu sorular bazen onlarca aksiyon planından çok daha fazla değişim yaratıyor.</p><p><strong>Son Söz</strong></p><p>Bugün eğitimlerimde ve koçluk süreçlerimde psikolojik dayanıklılığı artık tek başına ele almıyorum.</p><p>Çünkü zaman içinde gördüm ki, dayanıklılık ile duygusal çeviklik birbirini tamamlayan iki beceri.</p><p>Belki de yeni nesil dayanıklılık tam olarak budur.</p><p>Her şeyi kontrol etmek değil…</p><p>Her zaman güçlü görünmek değil…</p><p>Hiç düşmemek hiç değil…</p><p><strong>Hayatın getirdiklerine esneklikle karşılık verebilmek.</strong></p><p>Charlie Mackesy’nin çok sevdiğim bir sözü var:</p><p><em>“Being kind to yourself is one of the greatest kindnesses.”</em></p><p><strong>“Kendine karşı nazik olmak, gösterebileceğin en büyük nezaketlerden biridir.”</strong></p><p>Bu söz bana psikolojik dayanıklılığın en önemli bileşenlerinden birini hatırlatıyor.</p><p><strong>Kendimize gösterdiğimiz şefkat.</strong></p><p>Çünkü bazen en büyük güç, kendimizi sürekli zorlamakta değil; kendimize anlayış gösterebilmektedir.</p><p>Ve belki de gerçek dayanıklılık…</p><p><strong>Hiç kırılmamak değil.</strong></p><p><strong>Kırıldığımızda, kendimize nazik davranarak yeniden ayağa kalkabilmektir.</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e829e708a18b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Aynı Dili Konuşuyoruz, Peki Gerçekten Aynı Şeyi mi Kastediyoruz?]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/ayn%C4%B1-dili-konu%C5%9Fuyoruz-peki-ger%C3%A7ekten-ayn%C4%B1-%C5%9Feyi-mi-kastediyoruz-c9e217cce89b?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/c9e217cce89b</guid>
            <category><![CDATA[leadership-development]]></category>
            <category><![CDATA[communication]]></category>
            <category><![CDATA[leadership]]></category>
            <category><![CDATA[culture]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 13 Jul 2026 09:05:19 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-07-13T09:16:26.302Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YCE3K05xnNtOS7J_flZVJA.png" /></figure><p><strong><em>Global ekiplerle çalışırken bana en çok kültürün görünmeyen etkisini öğreten deneyimler</em></strong></p><p>Kariyerimin önemli bir bölümünü uluslararası organizasyonlarda geçirdim. Farklı ülkelerden yöneticilerle aynı projelerde çalıştım, global ekiplerin parçası oldum ve bir dönem farklı coğrafyalara yayılan bir ekibi yönetme fırsatı buldum.</p><p>Bu süreçte bana zaman zaman şu soru soruldu: <strong>“Farklı ülkelerden insanlarla çalışmanın en zor tarafı ne?”</strong></p><p>Yıllar içinde bu soruya verdiğim cevap da değişti. Kariyerimin ilk yıllarında muhtemelen “dil” derdim. Bugün ise aynı soruya bambaşka bir cevap veriyorum.</p><p><strong>İnsanların birbirini en çok yanlış anladığı an, aynı dili konuştuklarını düşündükleri andır.</strong></p><p>Bunu bana ne psikoloji eğitimi öğretti ne de katıldığım liderlik programları. Bunu bana, uluslararası ekiplerle çalışırken yaşadığım küçük ama tekrar eden şaşkınlıklar öğretti.</p><p>İlk başlarda bunları kişisel farklılıklar olarak yorumluyordum. Kimileri daha planlıydı. Kimileri daha diplomatikti. Kimileri çok doğrudan konuşuyordu. Kimileri ise neredeyse hiç konuşmuyordu.</p><p>Sonuçta hepimiz aynı dili konuşuyor, aynı sunumlara bakıyor, aynı KPI’ları takip ediyor ve aynı projeler üzerinde çalışıyorduk. Oysa zamanla fark ettim ki mesele konuştuğumuz dil değildi.</p><p>Asıl mesele, aynı kelimeleri kullanıyor olmamıza rağmen aynı anlamları paylaşmıyor oluşumuzdu. Birinin “evet, yaparım.” dediğinde aslında <em>“Elimden geleni yapacağım, ama söz vermiyorum..”</em> demesi…</p><p>Bir yöneticinin <em>“İlginç bir aday.”</em> diyerek aslında adayı uygun bulmadığını anlatması…</p><p>Toplantı boyunca sessiz kalan bir ekip arkadaşının birkaç saat sonra konuyu en derin analiz eden e-postayı göndermesi…</p><p>Yıllar sonra koçluk yaptığım bir yöneticinin, <em>“Yöneticim benden daha stratejik olmamı bekliyor ama bunun tam olarak ne anlama geldiğini bilmiyorum.”</em> demesi…</p><p>O dönem bunların birbirinden bağımsız olaylar olduğunu düşünüyordum. Bugün ise hepsinin aynı resmin parçaları olduğunu görüyorum.</p><p>Kısa süre önce <strong><em>Erin Meyer’in The Culture Map</em></strong> kitabını okurken, yıllar boyunca yaşadığım bu deneyimlerin neredeyse her sayfada karşıma çıktığını hissettim.</p><p>Kitap bana yeni bir dünya göstermedi. Daha çok, uzun zamandır içinde yaşadığım ama tam olarak adını koyamadığım dünyanın haritasını göstermiş oldu.</p><p>Ve bana şu soruyu yeniden sordurdu:</p><p><strong>İş hayatında yaşadığımız iletişim problemlerinin ne kadarı gerçekten iletişim problemi?</strong> <strong>Ne kadarı ise farkında bile olmadığımız kültürel varsayımlardan kaynaklanıyor?</strong></p><p><strong>Delhi’de Kaybolmak</strong></p><p>Kitabın ilk bölümlerinde Erin Meyer, Delhi’de yaşadığı küçük ama çok anlamlı bir deneyimi anlatıyor. Otel görevlisine iyi bir restoran soruyor. Görevli büyük bir güvenle tarif ediyor.</p><p><em>“Otelden çıkın, sola dönün. Büyük meyve dükkânını görünce sarı binanın ikinci katındaki tabelaya bakın.”</em></p><p>Tarif ona göre oldukça açık. Ama Erin Meyer uzun süre restoranı bulamıyor.</p><p>Sonradan fark ediyor ki görevli eksik tarif vermemiş. Sadece kendi kültürünün “yeterince açık” kabul ettiği kadar bilgi vermiş. Yıllarca iş hayatında tam olarak bunu yaşadığımı fark ettim.</p><p>Biz de toplantılarda birbirimize sürekli yön tarifleri veriyoruz. Ama herkes aynı haritaya bakmıyor.</p><p><strong>“Tamam, hallederim” Her Zaman Aynı Anlama Gelmiyor</strong></p><p>Global ekibimi yönettiğim dönemde beni en çok zorlayan konulardan biri teslim tarihleriydi.</p><p>Her hafta ekip ile toplantımız olurdu. Görevleri netleştirir, teslim tarihlerini birlikte belirler ve toplantıyı kapatırdık.</p><p>Benim alışık olduğum çalışma kültüründe toplantının sonunda söylenen “Tamam.” kelimesi, üzerinde uzlaşılmış bir taahhüttü. Dolayısıyla toplantıdan içim rahat çıkıyordum. Plan yapılmıştı. Herkes ne yapacağını biliyordu. Her şey yolundaydı. En azından ben öyle sanıyordum.</p><p>Teslim günü geldiğinde ise bazı işler tamamlanmış olurdu, bazıları ise henüz başlamamış bile olmazdı. İlk zamanlarda bunu planlama eksikliği olarak yorumladım.</p><p>Sonra önceliklendirme problemi olduğunu düşündüm. Daha sonra motivasyonla ilgili olabileceğini… Ama zaman geçtikçe fark ettim ki mesele bunların hiçbiri değildi. Mesele, aynı kelimeye farklı anlamlar yüklüyor olmamızdı.</p><p>Bazı kültürlerde toplantı sırasında doğrudan “Bu tarihe yetişemem.” demek, karşı tarafı hayal kırıklığına uğratabilecek ya da ilişkiyi gereksiz yere zorlayabilecek bir davranış olarak görülebiliyor. Bu nedenle insanlar çoğu zaman önce olumlu yanıt vermeyi, daha sonra şartlar değişirse yeniden konuşmayı tercih ediyorlar.</p><p>Ben ise “Evet.” cevabını kesin bir taahhüt olarak algılıyordum. Aslında aynı dili konuşuyorduk. Ama aynı sözleşmeyi yapmıyorduk. Bu deneyim bana liderlik anlayışımı değiştiren önemli bir ders verdi.</p><p>Artık toplantılarımda sadece <em>“Bu tarihe yetişebilir misin?”</em> diye sormuyordum. Şöyle soruyordum: <em>“Bu tarih sana gerçekten gerçekçi geliyor mu?”</em> <em>“Bugünden baktığında seni zorlayabilecek riskler neler?”</em> <em>“Eğer bu planı değiştirmek zorunda kalırsan, bunu ne zaman fark </em>edersin?”</p><p>Zamanla şunu fark ettim: Mesele insanların “hayır” demekten kaçınması değildi. Asıl fark, “hayır”ı ifade etme biçimlerindeydi.</p><p><strong>“Interesting Candidate”</strong></p><p>Yıllar sonra benzer bir şaşkınlığı uluslararası bir işe alım sürecinde yaşadım. Farklı bir ülkedeki üst düzey satış yöneticisiyle bir aday hakkında konuşuyorduk. Görüşme bittikten sonra kendisine oldukça basit bir soru sordum. <em>“Aday hakkında ne düşünüyorsunuz?”</em></p><p>Gülümsedi. Ve yalnızca şunu söyledi. <em>“He is an interesting candidate.”</em> Biraz bekledim. Devamını bekledim. Sessizlik oldu. Sonra ekledi. <em>“There are a few areas that we might want to think about.”</em></p><p>Toplantı bittiğinde hâlâ adayı gerçekten beğenip beğenmediğini anlayamamıştım. Türkiye’de yetiştiğimiz iş kültüründe geri bildirim daha net alabilirsiniz.</p><p>“Olur.” “Olmaz.” “Uygundur.” “Uygun değildir.” “ Yedek aday olarak değerlendirelim.” gibi..</p><p>Oysa birlikte çalıştıkça şunu fark ettim. Bazı kültürlerde ilişkiyi korumak, mesajı doğrudan vermek kadar önemlidir.</p><p>Benim kararsızlık olarak yorumladığım şey, aslında oldukça nazik ifade edilmiş bir olumsuz görüştü. O günden sonra yalnızca insanların ne söylediğini değil, nasıl söylediklerini de dinlemeye başladım.</p><p><strong>“Daha Stratejik Olmalısın” Ama Nasıl?</strong></p><p>Liderlik koçluğu yaptığım yöneticiler arasında farklı ülkelerdeki yöneticilere raporlayan liderler var. İlginç olan şu ki, seanslarda en sık konuştuğumuz konulardan biri teknik bilgi ya da liderlik becerisi değil. Koçluk hedefi ile ilgili temaya verilen anlam.</p><p>Bir danışanım performans görüşmesini anlatıyordu. Yöneticisi ona çok fazla açıklama yapmadan yalnızca şu cümleyi söylemişti: <em>“Bu yıl senden biraz daha stratejik olmanı bekliyorum.”</em></p><p>Danışanım haftalarca bu cümlenin anlamını çözmeye çalışmış.”Stratejik olmak” neydi? Daha fazla sunum yapmak mı? Uzun vadeli düşünmek mi?</p><p>Daha çok delege etmek mi? Toplantılarda daha görünür olmak mı? Yoksa bunların hiçbiri mi?</p><p>Koçluk sırasında birlikte şunu fark ettik: Sorun hedef değildi. Sorun, hedefin herkes için farklı bir anlam taşımasıydı.</p><p>Bir sonraki görüşmeye hazırlanırken yöneticisine soracağı soruları birlikte tasarladık.</p><p><em>“Stratejik davrandığımı size düşündürecek somut davranışlar neler olur?”</em></p><p><em>“Altı ay sonra başarılı olduğumu hangi göstergelerle anlayacağız?”</em></p><p><em>“Bu beklentiyi birlikte nasıl ölçebiliriz?”</em></p><p>Bir sonraki seansta bana söylediği ilk cümle şuydu: <em>“Meğer ikimiz de aynı şeyi konuştuğumuzu sanıyormuşuz.”</em></p><p>İşte bu cümle bence kültürler arası iletişimin özeti. Çünkü bazen insanlar farklı fikirlerde değildir. Sadece aynı kelimelere farklı anlamlar yüklerler.</p><p><strong>“Havayı Okumak”</strong></p><p>Kitapta beni en çok etkileyen kavramlardan biri Japon kültüründe kullanılan <strong>Kuuki Yomenai</strong> oldu. Kelime anlamıyla: <strong>“Havayı okuyamayan kişi” </strong>olarak çevriliyor.<strong> </strong>Ancak aslında çok daha derin bir anlam taşıyor.</p><p>Japon kültüründe bu ifade; bulunduğu ortamın dinamiğini, insanların söylenmeyen beklentilerini, duygularını ve sosyal ipuçlarını fark edemeyen kişiler için kullanılıyor.</p><p>Başka bir deyişle, odada herkesin hissettiği ama kimsenin açıkça dile getirmediği şeyi görememek…</p><p>Konuşulmayan mesajları duyamamak… İnsanların yüz ifadelerini, sessizliklerini ya da küçük tereddütlerini okuyamamak…</p><p>Kısacası yalnızca söylenenleri dinleyip, söylenmeyenleri kaçırmak.</p><p>İlk okuduğumda aklıma yıllardır eğitimlerde anlattığım duygusal zekâ geldi. Duygusal zekâdan söz ederken hep şunu anlatıyorum: İyi iletişim yalnızca doğru konuşmak değildir. Karşımızdaki insanın ne hissettiğini fark edebilmektir. Ancak uluslararası ekiplerle çalışmaya başladığınızda bunun bir katmanı daha olduğunu fark ediyorsunuz. Çünkü bazen karşınızdaki kişinin sessizliği bir duygu değil, bir kültürdür.</p><p>Global ekibimi yönettiğim dönemde bazı ekip arkadaşlarım toplantılarda neredeyse hiç konuşmazdı. İlk zamanlarda bunu hazırlıksızlık veya içe dönüklük olarak yorumladığımı hatırlıyorum.</p><p>Sonra dikkatimi çeken bir şey oldu. Toplantıda en az konuşan kişiler, birkaç saat sonra gönderdikleri e-postalarda konuyu en derin analiz eden kişiler olabiliyordu.</p><p>O gün anladım ki ben davranışı yorumluyordum. Oysa önce bağlamı anlamam gerekiyordu. İşte bu yüzden bugün duygusal zekâ ile kültürel zekâyı birbirinden ayırmıyorum. Duygusal zekâ, karşımızdaki insanın duygusunu fark etmemizi sağlar. Kültürel zekâ ise o davranışın hangi kültürel bağlam içinde anlam kazandığını anlamamıza yardımcı olur.</p><p>Belki de geleceğin liderlerinden beklenen yalnızca yüksek duygusal zekâ değil. <strong>Kültürel olarak da empati kurabilmeleri.</strong></p><p>Çünkü empati bazen sadece “Seni anlıyorum.” demek değildir. Bazen “dünyayı benim gördüğüm gibi görmediğini de anlıyorum.” diyebilmektir.</p><p><strong>Yazıyı Bitirirken</strong></p><p>Bu yazıyı yazarken fark ettim ki, yıllar boyunca yaşadığım pek çok iletişim sorununu uzun süre yanlış tanımlamışım. Bazılarının iletişim becerisi zayıftı diye düşünmüşüm. Bazılarının yeterince açık konuşmadığını… Bazılarının karar vermekte zorlandığını…</p><p>Oysa bugün geriye dönüp baktığımda görüyorum ki, çoğu zaman sorun insanların nasıl iletişim kurduğu değil, benim onların iletişim biçimini kendi kültürel filtremden yorumlamammış.</p><p>Belki de kültürel zekâ tam da burada başlıyor. Yeni davranışlar öğrenmekten önce, kendi varsayımlarımızı fark edebildiğimiz yerde.</p><p>Çünkü hepimizin görünmeyen bir haritası var. Neyin “net” olduğunu, neyin “saygılı” kabul edildiğini, iyi bir liderin nasıl konuşması gerektiğini, geri bildirimin nasıl verilmesi gerektiğini o harita belirliyor.</p><p>Sorun ise çoğu zaman bu haritanın yalnızca bize ait olduğunu unutuyor olmamız.</p><p>Bugün farklı kültürlerden liderlerle çalışırken, ister ekip yönetiyor olayım ister koçluk yapıyor olayım, kendime sık sık aynı soruyu hatırlatıyorum:</p><p><strong>“Karşımdaki kişi gerçekten farklı mı düşünüyor, yoksa ben onun dünyaya baktığı haritayı henüz göremiyor muyum?”</strong></p><p>Çünkü belki de gerçek liderlik, herkesi bizim haritamıza davet etmek değil; farklı haritalarla aynı hedefe yürüyebileceğimiz ortak bir yol bulabilmek.</p><p>Ve belki de iletişim dediğimiz şey de tam olarak burada başlıyor.</p><p><strong>Aynı dili konuştuğumuzda değil… Aynı anlamı birlikte inşa edebildiğimizde.</strong></p><p>Kaynak: <a href="https://www.amazon.com.tr/Culture-Map-Erin-Meyer/dp/1610392760/ref=sr_1_1?__mk_tr_TR=%C3%85M%C3%85%C5%BD%C3%95%C3%91&amp;crid=EBEMM13WF1AA&amp;dib=eyJ2IjoiMSJ9.6SuyYCUFTcl2desnzCnsi2Dra2WSPpDp1UDLXSrdhTQKqlo0kabW47NDlJDwd9iPuejTZdJ5YXIDzYgkLsGCl5B0SIYya0DDeRZ2p2NQqm6Mgrihj7c8RohMM6A0yrepVjHBwOs7JDdqN1of2HHdToV3ZYBfHNCG_haO359S_B-4khwXUONlrFyGl_KHPkhy9BbV1jZhGmMUYC6DvUC76QD8FP6FqjQ596uZheZfRzoDFHN0mdzxUdLfNM9MBHvROV4hiRQh6uQ9cAISqL74WQ.iNAgG5cbDnEUJzO-vkQOGaj6mcTRhNtw5g7sZ-J0KL4&amp;dib_tag=se&amp;keywords=culture+map&amp;qid=1783933185&amp;sprefix=cultrure+maop%2Caps%2C196&amp;sr=8-1">Erin Meyer, The Culture Map</a></p><p>burcu@lunakoclukdanismanlik.com</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=c9e217cce89b" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bilinçdışı Önyargı ve Zihnin Kör Noktaları: Neyi Kaçırıyoruz?]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/bilin%C3%A7d%C4%B1%C5%9F%C4%B1-%C3%B6nyarg%C4%B1-ve-zihnin-k%C3%B6r-noktalar%C4%B1-neyi-ka%C3%A7%C4%B1r%C4%B1yoruz-001d4ab4b673?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/001d4ab4b673</guid>
            <category><![CDATA[personal-development]]></category>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[leadership]]></category>
            <category><![CDATA[personal-growth]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 31 Mar 2026 19:35:05 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-04-01T04:21:17.961Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*5NHHzUwCm7JZtWV_EdkO5w.jpeg" /></figure><p>Hayatımız boyunca kendimizle ilgili oldukça güçlü bir inanç taşırız.</p><p>Adil olduğumuza, objektif olduğumuza, insanları oldukları gibi değerlendirdiğimize inanırız. Bu inanç sadece bir düşünce değildir; çoğu zaman kimliğimizin sessiz ama güçlü bir parçası gibi hissedilir.</p><p>Çünkü çocuklukta bize öğretilen “iyi insan olmak” kavramı, çoğumuz için aynı zamanda “adil olmak” anlamına da gelir. Gündelik hayatın akışı içinde, çoğu zaman fark etmeden yaşanan çok küçük anlar vardır;</p><p>Biriyle ilk kez karşılaştığımızda, bir özgeçmişe bakarken, iş görüşmesine gittiğimizde, yöneticisi olarak bir ekip arkadaşımızı değerlendirirken…<br>Zihnimiz, henüz biz bilinçli olarak düşünmeye başlamadan önce, çok hızlı bir değerlendirme yapar.</p><p>Bu değerlendirme çoğu zaman o kadar hızlıdır ki, onu bir “düşünce” olarak bile deneyimlemeyiz. Daha çok bir his, bir eğilim, bir yakınlık ya da mesafe duygusu olarak ortaya çıkar.</p><p><strong><em>Blindspot</em></strong><em>, sosyal psikologlar </em><strong><em>Mahzarin R. Banaji</em></strong><em> ve </em><strong><em>Anthony G. Greenwald</em></strong><em> tarafından kaleme alınmış bir kitap. Kitap, insan zihninin görünmeyen ama davranışlarımız üzerinde güçlü etkileri olan bu alanını anlamaya davet ediyor.</em></p><blockquote>Ve oldukça sarsıcı ama bir o kadar da insani bir şey söylüyor: insanlar, farkında olmadıkları önyargılara sahiptir. Ve bu önyargılar, kötü niyetin değil, insan zihninin doğal işleyişinin bir sonucudur.</blockquote><p><strong>Zihnin Ekonomisi: Neden Bu Kadar Hızlıyız?</strong></p><p>İnsan zihni, hayatta kalmak ve işlevselliğini sürdürebilmek için karmaşık olanı basitleştirmeye ihtiyaç duyar. Bu nedenle, sürekli olarak kategoriler oluşturur. Bu kategoriler; yaş, cinsiyet, meslek, görünüm, ses tonu, hatta bize tanıdık gelen küçük benzerlikler üzerinden şekillenir. Bu süreç, bilişsel açıdan oldukça ekonomiktir. Zaman kazandırır, zihinsel yükü azaltır ve belirsizlik karşısında hızlı yön bulmamızı sağlar.</p><p>Ancak görünmeyen bir risk bu esnada devreye girer.</p><p>Zihnin bu hızlı ve otomatik çalışma biçimi, bazen bir kişiyi gerçekten olduğu haliyle görmek yerine, onu zihinsel bir kategoriye yerleştirmemize neden olur.</p><p><strong>Mindbug: Zihnin Küçük Ama Etkili Yanılgıları</strong></p><p><em>Blindspot</em> kitabında bu durumu tanımlamak için kullanılan kavramlardan biri “<strong>mindbug”</strong>. Mindbug’lar, yani zihinsel yanılgılar, zihnimizin hızlı karar verme sürecinde yaptığı, çoğu zaman fark edilmeyen ama davranışlarımız üzerinde etkili olan küçük yanılgılardır.</p><p>Bu yanılgılar, çoğu zaman şu şekilde ortaya çıkar:</p><p>Bir davranışı gözlemleriz… Ama o davranışı, kişinin kendisiyle değil, ait olduğunu düşündüğümüz grupla açıklamaya başlarız.</p><p>“Gençler zaten böyle…” “Kadınlar daha hassas olur…” “Teknik ekipler iletişimde zayıftır…”</p><p>Bu noktada olan şey şudur: O anda artık kişiyi değil, zihnimizin çoktan oluşturduğu anlamı görmeye başlarız.</p><blockquote><em>“Zihnimiz, bizi çoğu zaman bilinçli olarak benimsediğimiz değerlerle tam olarak örtüşmeyen davranışlara yönlendirebilen bu görünmez yanılgıları içinde barındırır.”</em></blockquote><p><strong>Bilinçdışı Süreçler: Bildiğimizi Sandığımız Zihin</strong></p><p>Psikoloji literatürü, zihinsel süreçlerimizin çok büyük bir kısmının bilinçdışı düzeyde gerçekleştiğini ortaya koyar.</p><p>Yani çoğu zaman ne hissettiğimizi biliriz, ama neden öyle hissettiğimizi gerçekten bilmeyiz.</p><p>Sonrasında, bu hislere anlam vermek için zihnimiz bir hikâye üretir.</p><p>Bu nedenle, kendi kararlarımızı ve yargılarımızı her zaman tamamen bilinçli ve rasyonel süreçlerin sonucu olarak görmek, aslında bir yanılsama olabilir.</p><p><strong>İlk İzlenim: Saniyeler İçinde Oluşan Gerçeklik</strong></p><p>Araştırmalar, insanların karşılarındaki kişi hakkında ilk izlenimlerini saniyenin çok küçük bir kısmında oluşturduğunu gösteriyor.</p><p>Bu ilk izlenimler:</p><ul><li>Yüz ifadesi</li><li>Beden dili</li><li>Ses tonu</li><li>Kendimize benzerlik hissi</li><li>Sosyal grup çağrışımları</li></ul><p>gibi çok sınırlı ama güçlü ipuçlarına dayanır. Ve bu süreç çoğu zaman tamamen otomatik ve bilinçdışı gerçekleşir.</p><p>Bu nedenle bazen birisine anında ısınırız, ya da bir diğerine hiçbir sebep yokken mesafe hissederiz. Çoğu zaman bunu “iç görümüz” ya da “sezgimiz” olarak yorumlarız.</p><p>Oysa çoğu zaman bu, zihnimizin çoktan verdiği hızlı bir kararın hissidir. Zihnimiz kararını bizden önce verir; biz ise çoğu zaman sadece o kararın farkına vardığımız “anı” yaşarız.</p><p><strong>İş Hayatında Görünmeyen Etkiler</strong></p><p>Bu süreçlerin etkisi özellikle iş hayatında daha çok görünür hale gelir. Çünkü burada verilen kararlar sadece bireysel değil, aynı zamanda sistemik sonuçlar üretir.</p><p>Birini “yüksek potansiyel” olarak görmek, birini “zor bir kişiliği var” diyerek etiketlemek, birine daha hızlı güvenmek ya da daha temkinli yaklaşmak…</p><p>Bunların her biri küçük gibi görünse de, zaman içinde:</p><ul><li>Güven duygusunu</li><li>Adalet algısını</li><li>Ekip içi ilişkileri</li></ul><p>derinden etkileyebilir.</p><p><strong>Farkındalık: Kendimizi Düzeltme Değil, Bir Alan Açma ve Yeniden Tanımlama</strong></p><p>Bu noktada önemli olan şey, kendimizi eleştirmek ya da “daha iyi biri olmaya çalışmak” değil. Çünkü bu süreçler insan olmanın bir parçası. Asıl önemli olan, kendimize küçük ama dürüst bir alan açabilmek.</p><p>Bir an durup, şu soruları sorabilmek:</p><p>“Bu zihnimdeki düşünce nasıl oluştu?”<br>“Bu değerlendirmem neye dayanıyor?”<br>“Ben bu durumda gerçekten neyi görüyorum?”</p><p>Belki de daha farklı bir yerden şöyle söylemek mümkün:</p><h4>“Karşımdaki kişiyi olduğu gibi görmek yerine, zihnimin hızlıca oluşturduğu zihin yanılgılarıyla yorumluyor olabilir miyim?”</h4><p>“Gerçekten düşündüğüm kadar objektif miyim?” Ve belki daha zor olanı: “Neyi görmüyor olabilirim?”</p><p>Bu soruları cevaplamak her zaman kolay değildir. Çünkü yalnızca düşünme biçimimizi değil, kendimizle ilgili inançlarımızı da sorgular.</p><p>İnsan zihni kendini tutarlı görmek ister.<br>Yanılabileceğini kabul etmek ise her zaman kolay değildir.</p><p>Bu nedenle çoğu zaman sadece hızlı kararlar vermeyiz; aynı zamanda o kararları anlamlı kılacak açıklamalar da üretiriz.</p><p><em>İşte bu yüzden, kör noktalarımızı görmek zordur.</em></p><p>Çünkü görmek için yavaşlamak, durmak ve bildiğimizi sandığımızı yeniden düşünmek ve tanımlamak gerekir.</p><blockquote><em>Belki de farkındalık, tam olarak burada başlar: “Burada benim göremediğim bir şey olabilir.”</em></blockquote><blockquote>Çünkü çoğu değişim,<br>büyük kararlarla değil,<br>küçük ama dürüst fark etme anlarıyla başlar.</blockquote><p>Belki de mesele daha doğru kararlar vermek değil…<strong><br></strong>bir sonraki kararı verirken biraz daha farkında olabilmek.</p><blockquote>Bir sonraki karar anında,<strong><br></strong>gerçekten neye baktığını fark etmek mümkün mü?</blockquote><p>Kaynak: Banaji, M. R. &amp; Greenwald, A. G. (2013). <a href="https://www.amazon.com.tr/Blindspot-Hidden-Biases-Good-People/dp/0345528433"><em>Blindspot: Hidden Biases of Good People.</em></a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=001d4ab4b673" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hikâyeye Kapıldığımız Anlar: Kişisel Alma, Varsayma ve Temas]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/hik%C3%A2yeye-kap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1m%C4%B1z-anlar-ki%C5%9Fisel-alma-varsayma-ve-temas-522c1f47d0bb?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/522c1f47d0bb</guid>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[self-awareness]]></category>
            <category><![CDATA[gestalt]]></category>
            <category><![CDATA[leadership-development]]></category>
            <category><![CDATA[self-improvement]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 02 Feb 2026 07:12:15 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-02-02T07:12:15.368Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*ruvDtw0vzXM-2sAUtt7wJg.png" /></figure><p>Hem koçluk görüşmelerinde hem de iş hayatında sıkça karşılaştığım bir durum var; kişisel alma ve onunla birlikte gelen varsayımlar, tetiklenmeler ve içten içe büyüyen hikâyeler. Çoğu zaman anlatım çok basit bir olayla başlar; söylenen bir cümle, atılan bir mesaj ya da verilen kısa bir geri bildirim. Ama konuşma derinleştikçe, zorlayan şeyin olaydan çok, o an içeride yaşanan ve hızla kişisel bir anlam kazanan duygu olduğu ortaya çıkar. Bazen ortada çok büyük bir olay olmasa bile, içeride yaşanan şey oldukça büyük olabiliyor.</p><p>“Bunu bana niye böyle söyledi?”, “Kesin beni yetersiz buluyor.”, “Bunu özellikle bana yaptı.”</p><p>Çoğu zaman fark etmediğimiz şey şu: bizi zorlayan, yaşanan olaydan çok, o olayın <strong>bizim içimizde dokunduğu yer</strong>. Ve biz o duyguyla temas etmekte zorlandığımızda, olan biteni fark etmeden kişisel bir çerçeveye yerleştiriyoruz. İşte kişisel alma tam da burada başlıyor.</p><h3>Zihnin Hikâye Yazma Hızı</h3><p>İnsan zihni belirsizlikle pek iyi geçinmez; boşlukları sevmez, net olmayan durumlarda beklemek istemez. Bu yüzden yeterli veri olmadığında bile, çok hızlı bir şekilde bir anlam üretir.</p><p>Toplantıda fikrin sorulmaz.<br>Mesajın cevabı kısa gelir ya da hiç gelmez.<br>Geri bildirim beklediğinden daha nettir.</p><p>Zihin neredeyse otomatik olarak şunu söyler: “Burada benimle ilgili bir şey var.”</p><p>Oysa çoğu zaman durup kendimize şu soruyu sormayız:<br><em>Gerçekten bu durum benimle mi ilgili, yoksa ben mi öyle yorumluyorum?</em></p><p>Çünkü kişisel almak çok hızlıdır; durmak, hissetmek, olan biteni gerçekten fark etmek ve o duyguyla temasta kalmak ise zamanla gelişen bir farkındalık ister.</p><h3>Hikâye Değil Süreç</h3><p>Tam bu noktada Gestalt yaklaşımının çok temel ama dönüştürücü bir bakışı devreye girer. Gestalt alanındaki çalışmalarıyla alana yön veren Sevgili <strong>Nita Scherler</strong>’in eğitimlerinde sıkça vurguladığı gibi, <strong>hikâye değil, süreç önemlidir</strong>.</p><p>Yani asıl mesele, olaydan sonra zihnin ne anlattığı değil; olay yaşanırken bedende, duyguda ve farkındalıkta neler olup bittiğidir.</p><p>Nita’nın altını çizdiği gibi, hikâye çoğu zaman deneyimin kendisi değildir; deneyimle temas edemediğimizde, zihnin sonradan ürettiği bir düzenleme çabasıdır. Yaşananı açıklamaya çalışır ama çoğu zaman bizi yaşanan şeyden uzaklaştırır.</p><p>Toplantıda fikrin sorulmadığı an bedende ne oldu?<br>Mesaj beklediğinden kısa geldiğinde içinde ne hissettin?<br>Geri bildirimi duyduğun anda hangi duygu yükseldi?</p><p>Gestalt bakışında asıl çalışma, tam da bu sorularla başlar.</p><p>Zihin ise bu süreci fark etmek yerine çok daha tanıdık bir yere gider ve hızla bir hikâye üretir; nedenler, niyetler, varsayımlar ekler. Bu hikâye çoğu zaman rahatlatıcıdır çünkü belirsizliği azaltır, ama aynı zamanda bizi <strong>şu anda yaşanan deneyimden</strong> koparır.</p><p>Bu yüzden Gestalt’ta farkındalık, “Bunu neden yaptı?” sorusuyla değil,<br> “Şu an bende ne oluyor, ben ne yaşıyorum?” sorusuyla derinleşir.</p><p>Hikâyeye ne kadar hızlı gidersek, süreci o kadar hızlı kaçırırız.</p><h3>Varsaymak Tuzağı: Bilmediğimizi Bildiğimizi Sandığımız An</h3><p>Kişisel almanın en sessiz ama en güçlü eşlikçilerinden biri varsaymaktır; yani elimizde yeterli bilgi yokken, karşımızdaki kişinin niyetini, düşüncesini ya da motivasyonunu bildiğimizi sanmak.</p><p>Varsayım çoğu zaman içimizden geçen cümlelerle kendini gösterir:<br> “Bunu bilerek yaptı.”<br> “Ne demek istediğini anladım.”<br> “Onu tanıyorum, niyeti bu.”</p><p>Gerçekte ise karşımızdaki kişinin iç dünyasına dair bilgimiz oldukça sınırlıdır. Ama bilmediğimizi kabul etmek yerine, zihnimizin yazdığı senaryoya tutunuruz; çünkü varsayım belirsizliğin yarattığı rahatsızlığı kısa süreliğine azaltır.</p><p>Ne var ki varsaydığımız anda dinlemeyi bırakır, sadece kendi hikâyemizi doğrulayacak işaretleri aramaya başlarız. Bu da kişisel almayı neredeyse kaçınılmaz hale getirir.</p><h3>Tetiklenme Anı: Bugünün Olayı Neden Bu Kadar Tanıdık?</h3><p>Tetiklenme çoğu zaman sadece bugüne ait değildir; geçmişte yaşanmış, belki ifade edilememiş, belki de hiç konuşulmamış bir duygunun bugünde yeniden yüzeye çıkmasıdır.</p><p>Bir kelime, bir ton, bir ifade; yıllar önce hissettiğin bir değersizlik duygusunu, görülmeme halini ya da kendini sürekli ispat etmek zorunda kaldığın bir dönemi hatırlatabilir. Ve verdiğin tepki, bugünkü duruma değil, o eski yükün ağırlığına yönelir.</p><p>Bu yüzden bazen kendimize bile şaşırırız: “Ben neden bu kadar alındım?”</p><p>Çünkü aslında alındığımız şey, söylenen cümlenin kendisi değil; o cümlenin bizde çok daha önceden yerleşmiş bir anlama dokunmasıdır.</p><h3>Balkona Çıkmak: Hikâyenin İçinden Bir Adım Geri Çekilebilmek</h3><p>Tam bu noktada liderlik literatüründen güçlü bir kavram devreye girer. <strong>Ronald Heifetz</strong>, <em>Leadership on the Line</em> kitabında, adaptif liderliğin en kritik becerilerinden birinin, aksiyonun tam ortasındayken bile “balkona çıkabilmek”, yani olan biteni sistem düzeyinde görebilmek olduğunu vurgular.</p><p>Bu, sadece organizasyonlar için değil, insanın kendi iç dünyası için de oldukça dönüştürücü bir metafordur.</p><p>Balkona çıkmak, duyguyu bastırmak değildir; duygunun seni tamamen yönetmesine izin vermeden, bir an durup şu alanı açabilmektir:<br> “Ben şu an olayın içindeyim ve hikâyenin tamamını göremiyor olabilirim.”</p><p>Balkondan baktığında ise, oyundaki diğer oyuncuları ve onların hamlelerini daha sakin, daha mesafeli ve daha objektif bir yerden görme ihtimali doğar.</p><h3>Sürece Döndüğümüzde Ne Değişir?</h3><p>Sürece dönebildiğimizde, yani hikâyeyi bir kenara bırakıp yaşananla gerçekten temas ettiğimizde, dikkatimizi “haklı mıyım?” sorusundan yavaş yavaş çeker ve şuraya yöneltiriz:</p><p>Bu söz bende neyi tetikledi?<br>Bu duygu bana nereden tanıdık?<br>Şu anda bedenimde ne oluyor?</p><p>Bu sorular net cevaplar vermez ama temas yaratır. Ve temas arttıkça, otomatik tepkiler yavaşlar.</p><h3>Tepki Yerine Temas</h3><p>Kişisel alma ve varsayma çoğu zaman otomatik bir tepkidir. Zihin hızla devreye girer, olan biteni anlamlandırır ve bizi korumaya çalışır. Bu refleks kısa vadede işe yarar gibi görünür; belirsizliği azaltır, kontrol hissi verir.</p><p>Ama süreçle temas etmek bambaşka bir yerden gelir. Temas, olan bitene hemen anlam yüklemek yerine, o anki deneyimle kalabilmeyi; bedende ve duyguda olanı fark edebilmeyi gerektirir. Bu yüzden temas yavaştır. Sabır ister, cesaret ister ve çoğu zaman konfor alanının dışına çıkmayı gerektirir.</p><p>Tepki bizi korur, ama çoğu zaman aynı döngünün içinde tutar. Temas ise korumaz aksine rahatsız edebilir ama genişletir; bakış açısını büyütür, ilişkilere alan açar ve öğrenme ihtimalini canlı tutar.</p><p>Bu yüzden tetiklendiğimiz anlarda asıl soru şuna dönüşür: “Ben şu anda kendimi korumaya mı çalışıyorum, yoksa olanla gerçekten temas etmeye hazır mıyım?”</p><p>Bu ayrımı fark edebildiğimiz her an, otomatik tepkiden bilinçli seçime doğru küçük ama anlamlı bir adım atmış oluruz.</p><p>Kişisel almak ve varsaymak insani tepkilerdir; zihnin bizi koruma çabasının doğal bir parçasıdır. Asıl mesele, bu tepkilerin bizi nereye götürdüğüdür.</p><p>Her sözü üstüne almak zorunda değilsin.<br>Her düşünceyi gerçek sanmak zorunda değilsin.<br>Her tetiklenmede eski hikâyeyi yeniden oynamak zorunda değilsin.</p><p>Bazen en dönüştürücü şey, cevabı bulmak değil; hikâyeyi bir anlığına askıya alıp sürecin kendisini dinlemektir.</p><p>Çünkü hikâye sustuğunda, temas başlar. Temas başladığında ise insan hem kendini hem karşısındakini daha gerçek, daha canlı ve daha bütün bir yerden görebilir.</p><p>Ve bazen tam da bu temas anında, bir adım geri çekilip balkona çıkmak mümkün olur; oyunun ortasında kaybolmak yerine, olan bitene biraz mesafeden bakmak, kendini ve diğerlerini daha sakin ve daha şefkatli bir yerden görebilmek.</p><p>Ve çoğu zaman, tam da orada, kendimizle yeniden ve daha sahici bir bağ kurarız.</p><p><a href="https://burcuceylancetin.com/"><strong>Luna Koçluk ve Psikolojik Danışmanlık</strong></a></p><p>📩 burcu@lunakoclukdanismanlik.com</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=522c1f47d0bb" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hayatımızda Tekrar Eden Şeyler Tesadüf mü?]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/hayat%C4%B1m%C4%B1zda-tekrar-eden-%C5%9Feyler-tesad%C3%BCf-m%C3%BC-8b21eb514ef5?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8b21eb514ef5</guid>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[coaching]]></category>
            <category><![CDATA[behavioral-patterns]]></category>
            <category><![CDATA[personal-development]]></category>
            <category><![CDATA[leadership-development]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 11 Jan 2026 06:02:48 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2026-01-11T06:02:48.423Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Go9uWnA1Df5A3Clz_X58og.png" /></figure><p>İnsan zihni yaşadıklarını olduğu gibi saklamaz; onları her seferinde kendine göre yeniden anlatır<strong>.</strong> Zihnimizde olup bitenler, tarafsız bir kayıt olmaktan çok, geçmiş deneyimlerle sürekli temas halinde olan, zamanla genişleyen canlı bir anlam ağına benzer. Yaşanan her olay, daha yaşanırken çocukluktan beri biriken deneyimlerle, öğrenilenlerle, söylenenlerle ve söylenmeyenlerle yeni bağlantılar oluşturur. Zihin, bugünü tek başına ele almaz; onu geçmişte yaşanmış sayısız anıyla yan yana koyar ve o bağlam içinde yorumlar.</p><p>Bu yorumlama süreci çoğu zaman fark edilmez. Çünkü beyin tanıdık olanı sever. Daha önce kurduğu bağlantıları yeniden kullanmak, onun için hem güvenlidir hem de belirsizlikle yüzleşmekten kaçınmasına olanak tanır. Böylece zamanla otomatik zihinsel bağlantılar oluşur. İlk başta sadece bir yorum olan bu bağlantılar, tekrarlandıkça güçlenir. Aynı duygu, aynı düşünce, aynı tepki defalarca yaşandığında; zihin bunu bir ihtimal değil, bir gerçek olarak kabul etmeye başlar.</p><p>Burada çok kritik bir nokta var: <strong>Zihin, yorumu gerçeğin yerine koyar.</strong> Bir eleştiri artık sadece bir geri bildirim değildir; geçmişte yaşanan yetersizlik duygularını tetikleyen bir kanıt gibi algılanır. Bir başarısızlık, tekil bir deneyim olmaktan çıkar ve insanın kendisiyle ilgili vardığı kesin bir yargıya dönüşür.</p><p>Zamanla bu bağlantılar sadece düşüncelerimizi değil, duygularımızı ve davranışlarımızı da yönetmeye başlar. Ne hissedeceğimizi, neye cesaret edeceğimizi, nerede geri duracağımızı bu görünmez bağlantılar belirler. Hayatın zor olduğu anlar inkâr edilemez. Ancak bu zorluk, çoğu zaman yaşananların kendisinden değil; zihnin yıllar içinde kurduğu ve artık otomatikleşmiş anlam ağlarının yükünden ağırlaşır.</p><h4>Peki Bu Zihinsel Bağlantılar Nasıl Fark Edilir?</h4><p>Zihinsel bağlantılar sessiz çalışır. Bağırmazlar, sahneye çıkmazlar, kendilerini tanıtmazlar. O kadar tanıdıktırlar ki varlıklarını fark etmeyiz. İnsan da çoğu zaman düşüncelerinin farkında olmadan, onların bıraktığı duygularla hayatına devam eder.</p><p>Bir danışman olarak sıkça şunu gözlemlerim: İnsanlar seansa ne düşündüklerini anlatmak için değil, neyin içinde kaldıklarını anlatarak gelirler. “Çok sıkılıyorum”, “hep kaygılıyım”, “neden bu kadar çabuk vazgeçiyorum bilmiyorum” derler. Tarif edilen şey çoğu zaman bir duygu değil, bir hâl, bir sıkışma, bir tekrar hissidir.</p><p>Ama bu hâller kendiliğinden ortaya çıkmaz. Onları taşıyan, besleyen ve sürdüren bir iç düzen vardır. Çoğu zaman bu düzen fark edilmez; sadece sonucu yaşanır.</p><p>Bu yüzden farkındalık, yaşanan duyguyu düzeltmeye çalışmakla değil; o duygunun nasıl bu kadar tanıdık hale geldiğini birlikte görmeye başladığımızda oluşur.</p><p>Burada işe yarayan soru çok basittir: <strong>“Bu hâl, bana ne kadar tanıdık?”</strong></p><p>Çoğu insan bu soruya ilk başta cevap veremez. Çünkü zihin, iç sesini “ben” gibi konuşur. O sesin bir yorum olduğunu değil, gerçeğin kendisi olduğunu varsayarız. Oysa bu cümleler çoğu zaman geçmişten kalan, güncellenmemiş bağlantılardır.</p><p>Bağlantıları fark etmenin bir diğer yolu, <strong>tekrar eden durumlara dikkat etmektir</strong>. Hayatta benzer duyguların tekrar tekrar ortaya çıktığı anlar vardır. Aynı tür ilişkilerde zorlanmak, benzer ortamlarda geri çekilmek ya da her yeni başlangıçta aynı kaygıyı yaşamak tesadüf değildir. Zihin, tanıdık olan yolu seçer ve o yolu her seferinde biraz daha güçlendirir.</p><p>Bu tekrarları fark ettiğimizde şunu sormak önemlidir:<br> “Bu durum bana ilk neyi hatırlatıyor?”</p><p>Çoğu zaman cevap bugüne değil, geçmişe çıkar. Çocuklukta öğrenilen bir inanç, gençlikte yaşanan bir kırılma ya da bir dönemde işe yarayan ama artık işlevini kaybetmiş bir savunma mekanizması… Zihin, bugünü o eski deneyimlerin filtresinden geçirir.</p><p>Bağlantıları fark etmek için hızdan da vazgeçmek gerekir. Zihin ne kadar hızlıysa, otomatik bağlantılar o kadar güçlü çalışır. Sürekli meşgul olmak, aslında zihnin kendini sorgulamasını engelleyen en etkili yollardan biridir. Bu yüzden farkındalık çoğu zaman sessiz anlarda, durduğumuzda ve hiçbir şey yapmadığımızda ortaya çıkar.</p><p>Ve belki de en zor ama en dönüştürücü adım şudur:<br> “<strong>Zihinden geçen her düşünceye inanmak zorunda olmadığımızı kabul etmek.”</strong></p><p>Bu, düşüncelerle savaşmak değildir; onlara biraz mesafe koyabilmektir. Düşüncenin varlığını inkâr etmeden, onu gerçeğin kendisiyle karıştırmamayı öğrenmektir.</p><p>“Bu düşünce şu an zihnimden geçiyor” diyebilmek, zihinde olan biteni bir adım geriden görmeye alan açar. Böylece düşünce, kişinin kimliği ya da değişmez gerçeği olmaktan çıkar; gelip geçen bir zihinsel içerik haline gelir.</p><p>“Bu düşünce benim gerçeğim” demekle, “şu anda zihnimden böyle bir düşünce geçiyor” demek arasında önemli bir fark vardır. İşte bu fark, zihinsel bağlantıların otomatikliğini kaybetmeye ve çözülmeye başladığı noktadır.</p><p>Fark edilen bağlantı, artık otomatik değildir. O anda değişim başlar.</p><h4>Koçlukta Bu Zihinsel Bağlantılar Nasıl Çalışılır?</h4><p>Koçluk sürecinde asıl iş, insana ne yapması gerektiğini söylemek değildir. Zaten çoğu danışan ne yapması gerektiğini az çok bilir. Zor olan, neden yapamadığını fark etmektir.</p><p>Bu “neden” çoğu zaman motivasyon eksikliği ya da irade problemi değildir. Daha çok, fark edilmeden tekrar eden ve kişiyi hep aynı noktaya getiren <strong>davranış örüntüleri</strong>yle ilgilidir. Psikolojide buna davranış paterni denir.</p><p>Bu paternler, görünmeyen ama çok güçlü çalışan zihinsel bağlantılarla beslenir. Kişi çoğu zaman aynı tepkileri verdiğinin, aynı yerlerde durduğunun ya da aynı anda geri çekildiğinin farkında bile değildir; sadece sonucu yaşar.</p><p>Bir seans genellikle bir duygu ya da tekrar eden bir durumla başlar. Danışan, yaşadığı bir sıkışmayı anlatır. Belki iş yerinde kendini sürekli geri çektiğini, belki ilişkilerde aynı noktada tıkandığını, belki de her yeni başlangıçta içini kaplayan o tanıdık kaygıyı… Koçlukta burada hemen çözüm aramayız. Önce o anın içine birlikte bakarız.</p><p>Sorulan sorular basittir ama yönü bellidir:</p><p><em>· “O anda senin için neler olup bitiyordu?”</em></p><p><em>· “Bu durumu yaşarken kendinle nasıl konuştun?”</em></p><p><em>· “Bu his sana ne kadar tanıdık geliyor?”</em></p><p>Bu sorularla amaç, duygunun arkasında çalışan düşünceyi görünür kılmaktır. Çünkü danışan çoğu zaman duyguyu yaşar ama onu doğuran zihinsel cümleyi fark etmez. O cümle ortaya çıktığında ise genellikle şaşırır. Çünkü ilk defa onu bir gerçek gibi değil, bir düşünce gibi görür.</p><p>Koçlukta kritik eşik tam da burasıdır. Zihinle özdeşlik yavaş yavaş çözülmeye başlar. Danışan artık “Ben böyleyim” demek yerine, “Ben şu an böyle düşünüyorum” diyebilir hale gelir. Bu küçük dil değişimi, psikolojik olarak çok büyük bir alan açar.</p><p>Sonra bağlantıya birlikte bakılır. Bu hâl ilk ne zaman tanıdık gelmiş olabilir? Hayatın hangi döneminde işe yaramış olabilir? Çünkü çoğu zihinsel bağlantı, bir zamanlar bizi koruyan bir işlev görmüştür. Koçlukta amaç bu bağlantılarla savaşmak değil, onların neden ortaya çıktığını anlamaya alan açmaktır.</p><p>Anlaşılan bağlantı yumuşamaya başlar. Danışan, zihninin onu korumaya çalıştığını fark eder ama artık bunun bedelini de görür. İşte bu noktada yeni bir alan açılır:</p><blockquote>“Bugün aynı bağlantı hâlâ bana hizmet ediyor mu?”</blockquote><p>Bu soru, değişimin kapısını aralar. Koçluk sürecinde yeni bir düşünce dayatılmaz. Bunun yerine danışanın kendi deneyimiyle yeni bir bakış açısı geliştirmesi desteklenir. Küçük davranış deneyleri, farklı tepkiler, daha bilinçli seçimler… Zihin, yeni deneyimlerle eski bağlantıların tek seçenek olmadığını öğrenir.</p><p>Zamanla danışan şunu fark eder:<br>Aynı durumlar hâlâ yaşanıyor olabilir ama verilen tepkiler değişmiştir. Daha az otomatik, daha bilinçli, daha kendine ait tepkiler ortaya çıkar. Bu, dışarıdan dramatik görünmeyebilir ama içeride çok derin bir dönüşümdür.</p><p>Koçlukta çalışılan şey hayatı değiştirmek değil; hayatla kurulan ilişkiyi dönüştürmektir. Ve bu ilişki değiştiğinde, davranışlar zaten kendiliğinden değişir.</p><blockquote><strong>Ve belki de en büyük değişim, insanın kendine yeni bir şey eklediği değil; kendini gerçekten duyup artık taşıyamadıklarını bırakabildiği anda başlar.</strong></blockquote><p><a href="http://www.burcuceylancetin.com/">www.burcuceylancetin.com</a> burcu@lunakoclukdanismanlik.com</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8b21eb514ef5" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hayatımıza Yön Veren Şemalar: Çocukluk İnançlarıyla Yetişkin Olmaya Çalışmak]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/hayat%C4%B1m%C4%B1za-y%C3%B6n-veren-%C5%9Femalar-%C3%A7ocukluk-i%CC%87nan%C3%A7lar%C4%B1yla-yeti%C5%9Fkin-olmaya-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fmak-f09066b68036?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f09066b68036</guid>
            <category><![CDATA[schema-therapy]]></category>
            <category><![CDATA[pschology]]></category>
            <category><![CDATA[human-behavior]]></category>
            <category><![CDATA[sema-terapi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 13 Nov 2025 12:56:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-11-13T12:56:33.949Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mdI0DzZmGDmF8OiP4hLBXg.png" /></figure><p><strong>Çocuklar ve sorumluluklar dışında bana kalan o nadir boş anlarda, tam dinlenecek gibi oluyorum… ama zihnim hemen devreye giriyor.</strong></p><p>Sanki bir şey eksik. Hâlâ yapmam gereken başka bir şey varmış gibi içimde huzursuz bir kıpırtı başlıyor.<br>Sanki üretmem, çalışmam, “boş vakti değerlendirmem” gerekiyormuş gibi bir baskı altında hissediyorum.</p><p>Kahvemi alıp koltuğa oturuyorum.<br>Her şey hazır: keyif almak, biraz durmak, nefeslenmek için.<br>Ama içim kıpır kıpır. Çünkü zihnim hemen devreye giriyor, anında bir sürü düşünce üretiyor.</p><p>“Bu zamanı boşa harcıyorsun.” “Hadi, şu boşlukta eksik kalan birşeyleri tamamlayabilirsin. “Tam dinlenmeden önce biraz daha işe yarar bir şey yap.”</p><p>Sanki sadece var olmak yetmiyor.<br>Sanki üretmediğim her an, duruyormuşum gibi geliyor.<br>Ve bu his bana çok tanıdık.<br>Bu sadece o anlık bir huzursuzluk değil.<br>Bu, çocukluktan beri içimde sessizce çalışan bir kalıp, bir şema.</p><p>Şema terapisi bu kalıba <strong>“Yüksek Standartlar Şeması”</strong> diyor.<br>Yani, ancak yeterince üreterek, çabalayarak ya da başarılı olarak değerli olduğuna inanmak.<br>Bu kalıp, çocukken beni motive eden bir şeydi. Ama zaman zaman yorgun ve tükenmiş hissettiriyor.</p><p><strong>Şema Nedir?</strong></p><p><strong>Hepimizin, olayları yorumlama biçimimizi şekillendiren düşünce kalıpları var. </strong>Psikolojide bunlara <em>şema</em> deniyor.</p><p>Şemalar, kendimizi, diğer insanları ve dünyayı nasıl algıladığımızı belirleyen zihinsel yapılardır.<br><strong>Tekrarlanan deneyimler, zihinsel yollarımızda derin izler bırakır.</strong></p><p>Mesleğim gereği görevim, insanların inanç sistemlerini yani şemalarını duymaktır. Bu şemalar sık sık danışanlarımın çocukluklarından gelen hikâyelerle ortaya çıkar.<br>Çoğu zaman, o anki duygularla baş edebilmek ya da kendimizi bir şekilde koruyabilmek için geliştirdiğimiz yollar bunlar. Ancak çocuklukta bizi koruyan bu sistemler, <strong>yetişkinlikte bizi kısıtlayabilir.</strong></p><p>Şemalar ne kötü ne de yanlış yapılardır. Aksine, çoğu zaman bir dönemde bize yardımcı olmuş, bizi duygusal olarak ayakta tutmuşlardır. Belki çocuklukta, belki daha sonra yaşadığımız zorlayıcı anlarda bizi koruyan bir işlev görmüşlerdir. Ama bu şemalar, çoğu zaman o dönemin ihtiyaçlarına göre çalışır; bugünün koşullarına uyum sağlamazlar. İşte bu yüzden, onları fark ettiğimizde otomatik tepkilerimizin nereden geldiğini gördüğümüzde, farklı, daha bilinçli ve bize iyi gelen tepkiler verme özgürlüğünü kazanmaya başlarız.</p><p><strong>Tanıdık Geliyor mu?</strong></p><p>“Herkesin zihninde kendine özgü şemalar vardır. Kimimizin içinde zaman zaman şöyle sesler belirir...”</p><ul><li>“İnsanlar beni terk eder.”</li><li>“Ne yaparsam yapayım yeterli olamıyorum.”</li><li>“Duygularımı gösterirsem zayıf görünürüm.”</li><li>“Başkaları olmadan hiçbir şeyi başaramam.”</li><li>“Ancak mükemmel olursam sevilirim.”</li></ul><p>Bu düşüncelerin birçoğu, hayatımızın henüz şekillenmeye başladığı çok erken dönemlerde zihnimize yerleşti. Ve bugün hâlâ, çoğu zaman farkında bile olmadan, otomatik olarak devreye giriyorlar. Çünkü şemalar boşlukta olan düşünceler değil; kendimizi, başkalarını ve hayatı nasıl yorumladığımızı belirleyen derin inanç sistemleri.</p><p>”Bir danışanımda ise şu şema vardı: “Ne yaparsam yapayım, yeterli değilim”</p><p>Danışanım, kurumsal hayatta yıllar içinde deneyim kazanmış, yönetici pozisyonuna gelmiş, dışarıdan bakıldığında oldukça başarılı biriydi.<br> Projelerini zamanında tamamlıyor, ekip yönetiminde güçlü bir duruş sergiliyor ve yöneticilerinden olumlu geri bildirimler alıyordu.<br> Ancak tüm bu dışsal başarı göstergelerine rağmen, iç dünyasında sürekli süren bir huzursuzluk vardı. Her başarıdan sonra rahatlamakta zorlanıyor, kısa sürede yeni bir eksik ya da yapılması gereken başka bir iş buluyordu.</p><p>Kendisine dair taşıdığı temel inanç, terapi seansları sürecinde netleşti:</p><p>“Ne yaparsam yapayım, yeterli olamıyorum.”</p><p>Bu düşünce, başarılarının kalıcılığını sorgulamasına neden oluyordu. Bir projeyi tamamladığında kısa süreli bir memnuniyet hissediyor, ancak bu his hızla yerini “bir sonraki istenilen gibi olacak mı?” endişesine bırakıyordu. Sanki yaptığı her iş, sadece bir sonraki yetersizlik duygusuna kadar geçerliydi. Gerçek bir iç güven oluşmuyordu; sadece kısa süreli bir rahatlama yaşanıyordu.</p><p>Geçmişe döndüğümüzde bu şemanın çocuklukta temellendiğini gördük.<br>Küçükken çabası değil, sonuçlar önemsenmişti. Başarı övülürken, başarısızlık sessizlikle ya da eleştiriyle karşılanmıştı. Zamanla şu inanç gelişmişti:</p><p>“Ancak kusursuz olursam değer görürüm. Aksi hâlde fark edilmem ya da eleştirilirim.”</p><p>Bu düşünce yapısı, yetişkinlikte onun sürekli kendini geliştirme motivasyonunu beslemişti, ama aynı zamanda hiçbir zaman yeterli hissetmemesine neden oluyordu.<br> Kendi katkısını küçümseyen, başarıyı şansa bağlayan bir bakış açısı gelişmişti.Terapi sürecinde, bu düşünce kalıbının artık işlevsel olmadığını fark etti.</p><p>Şunu çalıştık: Yetersiz hissetmen, gerçekten yetersiz olduğun anlamına gelmez. İçindeki eleştirel ses ne söylerse söylesin, geriye dönüp baktığında başarıyla tamamladığın, katkı sunduğun pek çok an var. Ve bunlar sadece şans ya da tesadüf değil senin emeğinin sonucu.</p><p>Zamanla sadece sonuca değil, sürece, emeğe ve öğrenmeye de değer vermeye başladı. Mükemmel olmasa bile yeterli olduğunu kabul etmek, çalışma stilinde de zihinsel yükünü hafifletti. Hataların ya da eksiklerin varlığı artık kişisel değerine doğrudan bir tehdit gibi gelmiyordu. Bu da ona hem iş yaşamında hem özel hayatında daha sürdürülebilir bir denge kurma fırsatı verdi.</p><p>Başka bir danışanımın taşıdığı güçlü şema ise şuydu:</p><p><strong>“İnsanlar beni terk eder.”</strong></p><p>Küçükken anne babası ile duygusal yakınlık kurmakta zorlanmıştı, zaman zaman kendisinden uzaklaşırlardı. Bazen gerçekten evde olmazlardı, bazen de yanındayken bile duygusal olarak ulaşılmazlardı. Bu belirsizlik, onun için tanıdık bir hâle geldi.<br> Zamanla, yakınlık kurmanın bir riski olabileceğini öğrenmişti.</p><p>“Yakınlık kurarsam, sonunda yalnız kalırım.”</p><p>Yetişkinlikte bu, hem ilişkilerden kaçmaya hem de onlara sıkı sıkıya tutunmaya neden oldu.<br> Yakınlık istemekle ondan korkmak arasında sıkışıp kalmıştı.<br> Küçük bir tartışma bile onu hemen felaket senaryolarına götürüyordu:</p><p>“İlişkimiz bitti. Gidecek. Yalnız kalacağım.”<br> Bu düşünce, geçmişte onu hazırlıklı tutan bir savunma biçimiydi.<br> Ani uzaklaşmalara karşı bir tür zihinsel alarm sistemi kurmuştu böylece hayal kırıklığına uğramadan önce kendini koruyabilecekti. Ama bu sistem, artık ihtiyacı olan güveni değil, sürekli bir tedirginlik hissi yaratıyordu.<br>Her ilişkide tetikte olmak, gerçekten bağ kurmasını zorlaştırıyor; içten içe yoran bir döngüye dönüşüyordu. Ne tam bağ kurabiliyor, ne de rahatlayabiliyordu. Sanki sevgiyle birlikte hep bir tehdit de geliyordu. Beraber bu korkuya karşı başka bir yerden bakmaya başladık.<br> Zihninde tetiklenen duygularla, o anın gerçekliğini ayırmayı öğrendi. “Bu gerçekten şu anda yaşanan bir kayıp mı? Yoksa sadece geçmişten kalan, tanıdık ama bugüne ait olmayan bir tepki mi?</p><p>Bu basit ama önemli sorgulama, ona seçenek sundu. Kaygıya kapılmadan önce düşünme alanı açtı. Zamanla ilişkilerine daha esnek, daha sağlıklı bir yerden yaklaşmaya başladı.</p><p><strong>Değişim Nereden Başlar?</strong></p><p>Şemalarımızı fark etmek, geçmişi suçlamak ya da silmek değil,<br><strong>farkındalık geliştirerek yeni tepkiler vermeyi mümkün kılmaktır.</strong></p><p>Bazen bu, bir tepki vermeden önce durmak, zihnimizin anlatmak istediği hikâyeyi sorgulamak ya da bir durumu farklı bir gözle görmeyi denemek işe yarayabilir.</p><p><strong>Farkındalık her şeyi çözmez, seçme özgürlüğü verir.</strong><br>Ve bu küçük seçimler, tekrarlandıkça, hayatımızın gidişatını değiştirir.</p><p>Kendinize şunu sorarak başlayabilirsiniz: “Zihnim boşlukları hangi eski cümleyle dolduruyor?”</p><p>Belki o ses sizin değil, size yıllar önce ezberletilen bir ses. Ve belki artık onu bırakmanın zamanı gelmiştir.</p><p><strong>Şemalarımızı değiştirmek, hayatımızı gerçekten değiştirebilir.</strong></p><p>Bunun Hayatınıza Etkisi Ne Olabilir?</p><ul><li>Aynı döngüler içinde sıkışıp kaldığınızda, nedenini anlayabilirsiniz.</li><li>O “hep böyle oluyor” dediğiniz tepkilerin kökenini bulabilirsiniz.</li><li>Yetişkin hâlinizle çocukluk inançlarınız arasına mesafe koyabilirsiniz.</li><li>Başka seçeneklerin, başka düşünme yollarının olduğunu görebilirsiniz.</li></ul><p><strong>Son zamanlarda kendime sık sık şunu hatırlatıyorum:</strong><br> “Değerli olmak için sürekli üretmek zorunda değilim. Sadece var olmak da yeter.”</p><p>Her zaman bu cümleye içten içe inanabildiğimi söyleyemem. Bazı günler eski sesler daha baskın, eski alışkanlıklar daha güçlü olabiliyor.<br>Ama artık neyle karşı karşıya olduğumu biliyorum. O otomatik tepkiyi tanıyorum.<br>Ve bu farkındalık bile, yıllardır aynı şekilde işleyen döngüde bir boşluk açıyor. İşte o küçük boşluk… değişimin başladığı yer oluyor.</p><p>Şemalar güçlü olabilir. Bizi yıllarca aynı şekilde düşündürebilir, benzer döngülere sokabilir. Ama onları fark ettiğimizde, artık o döngüye mecbur olmadığımızı da görmeye başlarız.</p><p>Bu farkındalık hemen her şeyi değiştirmeyebilir. Ama düşüncelerle aramıza biraz mesafe koymamıza, yeni tepkiler denememize, daha güncel ve bize iyi gelen yollar seçmemize yardımcı olur.</p><p>Zihninizde neyin çalıştığını fark etmek, kendinizle daha gerçek bir ilişki kurmanın ilk adımıdır.</p><p>Bazen yalnızca bunu fark etmek bile iyileştirici olabilir.</p><p><a href="http://www.burcuceylancetin.com/">www.burcuceylancetin.com</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f09066b68036" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yapay Zekâ Terapisi Gerçek mi, Yoksa Bir Yanılsama mı?]]></title>
            <link>https://medium.com/@ceylanburcu80/yapay-zek%C3%A2-terapisi-ger%C3%A7ek-mi-yoksa-bir-yan%C4%B1lsama-m%C4%B1-cf54645da90f?source=rss-214827f2d421------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cf54645da90f</guid>
            <category><![CDATA[psychology]]></category>
            <category><![CDATA[therapy]]></category>
            <category><![CDATA[ai]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Burcu Ceylan Çetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 18 Sep 2025 09:59:58 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-09-18T09:59:58.860Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*mU-buDyHONe3_zDzgFENpg.png" /></figure><p>Son zamanlarda hem çevremden hem de danışanlarımdan sıkça şu cümleleri duyuyorum:</p><p>“Geçen gece uyuyamadım, ChatGPT’ye yazdım, dertleştik biraz. İyi geldi.”<br> “Kendimi kötü hissedince açıp sohbet ediyorum, düşündüklerimi anlatıyorum. Bazen terapist gibi cevap veriyor.”</p><p>İlk bakışta bu cümleler oldukça masum görünebilir. Belki de yalnızlıkla baş etmenin modern bir yolu gibi…<br>Ama insanı anlama üzerine geçen tüm mesleki hayatım boyunca öğrendiğim bir şey varsa, o da şu: <strong>İfade edilen ile gerçekten anlaşılan arasında ince ama çok belirleyici bir fark vardır.</strong></p><p>Yalnızca yazılı ifadeyle, bedenin verdiği sinyalleri göz ardı ederek, göz göze temas kurmadan yapılan bir paylaşımda, karşıdaki sistemin insanın karmaşık yapısını “anlıyor gibi” cevaplar vermesi aslında hayli ilginç — ve bir o kadar da yanıltıcı.</p><p>Gerçekten de dünya, özellikle Amerika, bu konuda çok hızlı bir dönüşüm içinde. İnsanlar artık en derin duygularını, en kişisel düşüncelerini, gece uykularını bölen soruları bir terapiste değil, bir algoritmaya anlatıyor.<br>Ve bunu, çoğu zaman farkında bile olmadan yapıyorlar.</p><h3>İnsan Neden Yapay Zekâya Derdini Anlatır?</h3><p>Bu sorunun cevabı düşündüğümüzden çok daha insani aslında. Çünkü insanlar yorgun.<br>Ve derdini anlatmak, birine ulaşmak, duyulmak istiyor.</p><p>Uygun bir terapist bulmak zor, pahalı ve zaman alıcı.<br>Birine güvenmek ise ayrı bir süreç.<br>Ve tam da yalnızlığın en yoğun hissedildiği anlarda gecenin bir vakti ya da kimsenin ulaşılabilir olmadığı zamanlarda yapay zekâ bir anda “dinleyen biri” gibi hissettirebiliyor.</p><p>Yapay zekâ ne yargılıyor, ne susturuyor, ne sıkılıyor…<br>Üstelik genelde kapsayıcı ve nazik bir dille konuşuyor.<br>Bazen tam da duymak istediğiniz şeyi söylüyor.</p><p>Bu yüzden kısa süreli bir rahatlama yaratabiliyor.<br>Ama işte burada çok kritik bir fark var:<br><strong>Teselli etmek ile iyileştirmek aynı şey değildir.</strong></p><p>Terapi, sadece konuşmak değil; yüzleşmek, yavaş yavaş açılmak, dirençle çalışmak ve bazen zor gelen duygularla kalabilmektir.<br>Ve bu, algoritmaların henüz taşıyabileceği bir yük değil.</p><p>Yapay zekâ bir “yanınızda olma” hissi verebilir. Ama gerçek bir terapötik ilişki, sadece sözcüklerden ibaret değildir. <strong>İnsanı esas iyileştiren terapist ile olan ilişkisidir.</strong> Bu ilişkinin niteliği ve kalitesi size iyi gelir, iyileştirir ve güven verir.</p><p>Gerçek bir terapist, sadece kelimelerinizi değil, suskunluklarınızı, bakışlarınızı, gözyaşınızı da duyar. Bu yüzden gerçek bir terapist, yalnızca sözcüklerin değil, bedenin, sessizliğin, zaman zaman da gözyaşının tanığıdır. Yapay zeka, terapist-danışan ilişkisinin temeli olan sezgi, empati ve güven insa etme gibi taraflarda destek olamaz.</p><h3>Duyguları Kodlar Anlayabilir mi?</h3><p>Terapi sürecinde en kıymetli şey, söylenenler kadar <strong>anlaşılanlardır</strong>. Bir seansta, bazen bir kelimenin tonlaması, bazen sadece bir duraksama, bazen de hiç söylenmeyen bir cümlenin eksikliği kişi için önemli bir anlam taşır. Ve iyi bir terapist, sadece anlatılanlara değil; anlatılamayanlara da odaklanır ve anlamlandırır.</p><p>Çoğu zaman asıl dönüşüm, terapistin birkaç saniyelik sessizliğinde başlar.<br>Çünkü o sessizlikte çok şey olur: <em>alan açılır, kabul edilir, tanıklık edilir.</em></p><p>Bu çok insani, çok derin bir bağdır.<br>Ve yapay zekânın bunu taşıması mümkün değil.<br>Çünkü beden dili yok, empatik sezgisi yok, bağ kurma kapasitesi sınırlı.</p><p>Yani; yapay zekâyla kurulan ilişki bazen yüzeyde işe yarar gibi görünse de, gerçek bir terapötik ilişkinin şefkatli derinliğini sunamaz.</p><h3>Araştırmalar ve Bulgular</h3><p>Stanford Üniversitesi’nde yapılan bir araştırma, dil modeli temelli terapi botlarının insan terapistlerle aynı etkiyi yaratamadığını ortaya koyuyor.<br>Bu sistemlerin duygusal bağlamı algılamakta yetersiz kaldığı, bazı durumlarda ise önyargılı ya da zararlı cevaplar verebildiği belirtiliyor.<br>Özellikle psikiyatrik belirtilerin (örneğin delüzyonların) fark edilememesi gibi ciddi riskler dikkat çekiyor.</p><p>Bir başka çalışmada ise, 2025 yılında 23 ruh sağlığı uzmanıyla yapılan görüşmeler sonucunda, yapay zekâ destekli terapi sistemlerinin hem avantajları hem de sınırlılıkları belirlenmiş.<br>Uzmanlar, bu sistemlerin kolay ulaşılabilir olmalarını ve temel düzeyde destek sunabilmelerini olumlu bulsa da; gizlilik, yanlış yönlendirme, duygusal bağ kuramama ve kullanıcıların yapay zekâya aşırı güven geliştirmesi gibi ciddi risklere dikkat çekiyor.</p><p>Bu çalışmalar, özellikle hangi kullanıcıların bu tür sistemlerden yarar görebileceği ve hangi durumlarda mutlaka bir uzmana başvurulması gerektiği konusunda yol gösterici.</p><h3>Yapay Zekâ Terapisinin Riskleri</h3><h3>1. İnsan Bağlantısının Eksikliği</h3><p>Yapay zekâ duyguları analiz edemez, sadece kelimeleri işler.<br>Bu nedenle bağlamı kaçırabilir ve kişinin ifadesini olduğundan farklı yorumlayabilir. Bu da, kişinin kendini “anlaşılmış” sanarak ihtiyaç duyduğu profesyonel yardımı alma konusunda gecikmesine neden olabilir.</p><h3>2. Gerçeklik Algısının Bozulması</h3><p>2024’te yaşanan belgeli bir vakada, ChatGPT’den aldığı yanlış beslenme önerisi nedeniyle psikoz gelişen bir kullanıcı hastaneye yatırıldı.<br>Zihinsel olarak kırılgan kişilerde yapay zekâyla kurulan bu “yansıtmalı ilişki”, gerçeklikten kopmayı tetikleyebilir.</p><h3>3. Veri Güvenliği</h3><p>Birine içini açmak, ona en derin yerlerini teslim etmek gibidir.<br>Ve eğer bu alan bir yapay zekâysa, o zaman verilerin kimde, nerede ve nasıl tutulduğunu bilmek en temel hakkımızdır.</p><p>2023 yılında BetterHelp platformunun kullanıcı verilerini Facebook ve Snapchat’e reklam amaçlı aktardığı ortaya çıktığında, yaklaşık 800.000 kişi bu durumdan etkilendi. Bu yalnızca teknik bir ihlal değil; insanın mahremiyetine, incinmiş taraflarına doğrudan bir müdahaledir.</p><p>Bugün güvendiğiniz sistem, yarın başka bir amaçla çalışabilir.<br>Bugün yazdığınız bir cümle, yarın bambaşka bir bağlamda karşınıza çıkabilir.</p><p>Bu nedenle yapay zekâ sistemlerinde <strong>gizlilik</strong>, sadece teknik bir mesele değil; aynı zamanda etik, duygusal ve insan onuruna dair bir meseledir.</p><h3>Son Söz: Terapinin Özü İlişkidir</h3><p>Yapay zekâ, doğru kullanıldığında destek olabilir.<br>Ancak kontrolsüz bir biçimde “çözüm” gibi sunulursa, zarar da verebilir.</p><p>Ruh sağlığı, hassas bir alandır.<br>İnsanın kırılganlığı, algoritmaların öngörebileceği kadar basit değildir.</p><p>Terapinin özü ilişkidir.<br>Ve ilişki, sadece sözcüklerle değil; göz temasıyla, nefesle, susarak bile kurulur.<br>Birinin sizi duyması değil, sizinle kalabilmesidir kıymetli olan.</p><p>Yapay zekâ belki bir kapı aralayabilir. Ama o kapıdan içeri birlikte yürünecek kişi, hâlâ bir insan olmalıdır.</p><p><strong>Kaynakça ve Okuma Önerileri</strong></p><ol><li><strong>Stanford HAI — Exploring the Dangers of AI in Mental Health Care</strong><br> <a href="https://hai.stanford.edu/news/exploring-dangers-ai-mental-health-care">https://hai.stanford.edu/news/exploring-dangers-ai-mental-health-care</a></li><li><strong>BetterHelp Data Sharing Case — FTC Press Release (2023)</strong><br> <a href="https://www.ftc.gov/news-events/news/press-releases/2023/03/ftc-says-betterhelp-pushed-people-online-counseling-service-then-revealed-their-intimate-data">https://www.ftc.gov/news-events/news/press-releases/2023/03/ftc-says-betterhelp-pushed-people-online-counseling-service-then-revealed-their-intimate-data</a></li></ol><p><a href="http://www.burcuceylancetin.com/">www.burcuceylancetin.com</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cf54645da90f" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>