<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Bhadra N on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Bhadra N on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@chinnapatobec?source=rss-6e34e5339a1f------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*lYBOiWMZrmYZ2bGda0UlIw.jpeg</url>
            <title>Stories by Bhadra N on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@chinnapatobec?source=rss-6e34e5339a1f------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sat, 21 Nov 2026 12:55:39 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@chinnapatobec/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[บางกระทุ่ม หรือ บางกระท่อม?]]></title>
            <link>https://medium.com/@chinnapatobec/%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B8%B8%E0%B9%88%E0%B8%A1-%E0%B8%AB%E0%B8%A3%E0%B8%B7%E0%B8%AD-%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%B0%E0%B8%97%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%A1-de6ad98c0e30?source=rss-6e34e5339a1f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/de6ad98c0e30</guid>
            <category><![CDATA[บางกระทุ่]]></category>
            <category><![CDATA[ภูมินา]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Bhadra N]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 16 Mar 2025 05:21:26 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2025-03-17T02:25:37.420Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>สำรวจวรรณคดีบันทึกการเดินทาง พบนิราศเรื่องนึงน่าสนใจ ชื่อว่า “นิราศสุโขทัย” ผู้แต่งคือ คุณหญิงเขื่อนเพ็ชรเสนา (ส้มจีน อุณหะนันทน์) ภริยาของ เสวกเอก พระยาเขื่อนเพ็ชร์เสนา (ทรัพย์ อุณหะนันทน์) อดีตเจ้ากรมพระตำรวจหลวง ซึ่งได้แต่งไว้ตั้งแต่ พ.ศ. 2473 (สมัยรัชกาลที่ 7) เมื่อครั้งเดินทางไปเที่ยวสุโขทัยและไปส่งญาติเข้ารับตำแหน่งอัยการจังหวัด</p><p>คุณหญิงส้มจีนใช้ภาษาในการแต่งสละสลวย กระชับเข้าใจง่าย มีการเปรียบเทียบสถานที่และพรรณนาเหตุการณ์ในเรื่องได้อย่างงดงามและเกิดจินตภาพ ทั้งยังเปี่ยมไปด้วยคติธรรมและข้อคิดในการดำเนินชีวิต</p><p>สิ่งที่น่าสนใจจากนิราศเรื่องนี้คือ ภูมินามของสถานที่ที่ในปัจจุบันเรียกว่า บาง “กระทุ่ม” ซึ่งคุณหญิงส้มจีนใช้ว่า บ้าน “กระท่อม” ไม่ใช่ “กระทุ่ม”อย่างในปัจจุบัน ดังตัวบทที่ปรากฏในนิราศว่า</p><p>“บ้านกระท่อมคิดดูอยู่กระท่อม<br>มีกอนพร้อมนุ่งห่มพอสมหน้า<br>ไม่มีหนี้ไม่มีผู้บีฑา<br>ก็ดีกว่าอยู่สถานบ้านโตโต</p><p>แต่ขัดสนจนทวีเจ้าหนี้แหนบ<br>เหมือนคับแคบทั้งศัตรูก็ขู่โห่<br>งานสะบักสะบอมเผือดผอมโซ<br>ต้องโอดโอ้ประดาษอนาถตา</p><p>ไร้วิชาอาหารกันดารกิจ <br>สิ้นลาภยศหมดมิตรเสน่หา<br>ถึงอยู่ตึกเจ็ดชั้นสุวรรณทา<br>ก็ไม่ผาสุกจิตต์เหมือนติดกรง”</p><p>(นิราศสุโขทัย 2492 หน้า 28–29)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*h_nK8Ahi89-sMgoA4KxAAw.png" /><figcaption>นิราศสุโขทัย 2492 หน้า 28 กวีกล่าวถึง “บ้านกระท่อม”</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Ou9b7VAauB29fqDZvxB96g.png" /><figcaption>นิราศสุโขทัย 2492 หน้า 29 กวีกล่าวถึง “บ้านกระท่อม”</figcaption></figure><p>ประเด็นที่น่าพิจารณาคือ จะว่าหนังสือพิมพ์ผิดก็ไม่น่าใช่ เพราะวรรคถัดมามีการเปรียบเทียบชื่อบ้านกระท่อม กับ “กระท่อม” ซึ่งเป็นที่อยู่อย่างชัดเจน</p><p>จะว่า “บ้านกระท่อม” เป็นคนละสถานที่กับ “บางกระทุ่ม” ก็ไม่น่าใช่ เพราะสถานที่ในนิราศที่กล่าวถึงก่อนบ้านกระท่อม คือ “ท่าฬ่อ” และถัดไปจากบ้านกระท่อม คือ “แม่เทียบ” ซึ่งยังเป็นชื่อหมู่บ้านในปัจจุบันที่ไม่เปลี่ยนแปลงไป ซึ่ง “บางกระทุ่ม” อยู่ระหว่าง “ท่าฬ่อ” กับ “แม่เทียบ” พอดี ดังนั้น “บ้านกระท่อม” น่าจะเป็นที่เดียวกับกับ “บางกระทุ่ม” ในปัจจุบัน</p><p>ประเด็นถัดมาคือ เหตุใดคุณหญิงส้มจีนจึงใช้ว่า “กระท่อม” ทำไมไม่ใช้ว่า “กระทุ่ม”<br>ซึ่งทั้ง “กระท่อม” และ “กระทุ่ม” นั้นออกเสียงคล้ายกัน</p><p>ประการแรก หรือคุณหญิงส้มจีนอาจจะได้ยินคลาดเคลื่อน จากการซักถามบุคคลละแวกนั้น จาก “บ้านกระทุ่ม” ก็เลยเคลื่อนไปเป็น “บ้านกระท่อม”</p><p>อีกประการคือ การเปลี่ยนแปลงของภาษา ด้านเสียง ในเมื่อ กระท่อม กับ กระทุ่ม มีเสียงคล้ายกัน เสียงกระท่อมกับกระทุ่มอาจเกิดการเปลี่ยนแปลงได้</p><p>แต่เมื่อพิจารณาความหมายจะเห็นว่าต่างกัน กระท่อม คือ สถานที่อยู่ ส่วน กระทุ่ม เป็นชื่อต้นไม้ ถ้าเป็นการเปลี่ยนแปลงของภาษาในด้านเสียง กระท่อม กับ กระทุ่ม ก็น่าจะมีความหมายเหมือนกันหรือใกล้เคียงกัน</p><p>การจะสรุปได้ว่า เป็น บาง “กระทุ่ม” หรือ “กระท่อม” ก็อาจต้องไปพิจารณาหลักฐานอื่น ๆ ทางประวัติศาสตร์ โดยเฉพาะที่เป็นลายลักษณ์ สมัยก่อนหน้านี้ช่วยยืนยัน</p><p>ขอบคุณ เนื้อหาอ้างอิง วรรณคดีบันทึกการเดินทางจาก ท่านพี่อาจารย์อรรถ แห่งสาธิต ม.น. ครับ</p><p>(จากนิราศสุโขทัย ฉบับพิมพ์ปี 2492 หนังสืองานศพ นางอาทรภัตรพิสิฐ เอี่ยม อุณหนันทน์)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=de6ad98c0e30" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ว่าด้วยลงหิน]]></title>
            <link>https://medium.com/@chinnapatobec/%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B9%89%E0%B8%A7%E0%B8%A2%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%B4%E0%B8%99-9d5b6039d119?source=rss-6e34e5339a1f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9d5b6039d119</guid>
            <category><![CDATA[ลงหิน]]></category>
            <category><![CDATA[คำยื]]></category>
            <category><![CDATA[โลหะ]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Bhadra N]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 24 Aug 2024 05:16:32 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-24T14:11:47.500Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>เนื่องจากมีกัลยาณมิตรโพสต์ว่า “ลงหิน” ไม่ได้เกี่ยวอะไรกับหิน แต่มาจากคำว่า “ลงฮิน” (លង្ហិន) แปลว่า “ทองเหลือง” ก็เลยเกิดกระตุกต่อมเอ๊ะขึ้นมาทันที</p><p>เชื่อว่าหลายท่านเคยได้ยินคำว่า “ลงหิน” โดยเฉพาะอย่างยิ่ง “พระเครื่อง” ซึ่งจะมีหลายเนื้อ เช่น “เนื้อเงิน” “เนื้ออัลปาก้า (เงินนิกเกิล)” “เนื้อสำริด” “เนื้อลงหิน” <br>ตอนเป็นเด็กจำได้ว่า พอนึกถึงพระเนื้อลงหิน จะมีลักษณะเป็นโลหะสีเหลืองหม่น พื้นผิวเป็นตะปุ่มตะป่ำ มีรูจุดเล็ก ๆ ส่วนตัวไม่ค่อยชอบ เพราะมองว่าไม่สวย สู้เนื้อเงิน หรือ เนื้ออัลปาก้าไม่ได้</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*KQAW_bVi65Kak0JJ3BBMPA.jpeg" /><figcaption>พระเครื่องเนื้อลงหิน (ภาพจาก <a href="https://www.facebook.com/photo/?fbid=433677732985110&amp;set=gm.2763562877154467&amp;idorvanity=638915256285917&amp;locale=th_TH">https://www.facebook.com/photo/?fbid=433677732985110&amp;set=gm.2763562877154467&amp;idorvanity=638915256285917&amp;locale=th_TH</a>)</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*kFqiW6O2TnlTlkEanX0GJA.jpeg" /><figcaption>พระเครื่องเนื้ออัลปาก้า (เงินนิกเกิ้ล) (ภาพจาก <a href="https://www.facebook.com/photo/?fbid=7136385359741465&amp;set=a.184028451643892">https://www.facebook.com/photo/?fbid=7136385359741465&amp;set=a.184028451643892</a>)</figcaption></figure><p>พอมาเจอเรื่องนี้ ก็เลยรีบเปิด พจน. ซึ่งได้ระบุความหมายของ “ลงหิน” ไว้ คือ “น. กรรมวิธีทำภาชนะหรือเครื่องใช้ด้วยโลหะทองแดงกับดีบุก หลอมให้เข้ากันแล้วตีขึ้นรูปต่าง ๆ ขัดผิวให้ขึ้นเงาด้วยผงหิน เช่น ขันลงหิน พานลงหิน. “ เป็นอันว่า พจน. เน้นว่า “ลงหิน” โดยหลักเป็นเรื่องของ “กรรมวิธี”</p><p>ส่วนในเว็บของพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ พระนคร พูดถึง “ถาดทองลงหิน” โดยบอกว่า “ทองลงหิน” เป็นโลหะผสมทองแดงกับดีบุก หรือที่เรียกว่า “ทองสัมฤทธิ์” ขั้นตอนสุดท้ายของการทำเครื่องทองลงหิน ช่างในสมัยโบราณจะใช้เบ้าดินเผาที่ใช้แล้วบดย่อยห่อผ้าหมุนกลิ้งไปกับเนื้อภาชนะ และใช้หินเนื้อละเอียดอย่างหินลับขัดภาชนะจนขึ้นเงา จึงเป็นที่มาของการเรียกว่า “เครื่องทองลงหิน”</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/810/1*hU3SEtwhChzzP7igkCWEpQ.jpeg" /><figcaption>ถาดทองลงหิน (ภาพจาก <a href="https://www.finearts.go.th/museumbangkok/view/21769-%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%B4%E0%B8%99">https://www.finearts.go.th/museumbangkok/view/21769-%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%B4%E0%B8%99</a>)</figcaption></figure><p>จะเห็นว่า จะเน้นว่า “ลงหิน” เป็นชนิดของโลหะที่เกิดจากผสมกัน แต่ก็จะมีขึ้นตอนสุดท้ายคือใช้หินไปขัดให้เงา</p><p>ส่วนใน พจน. ของ Headley 1977 บอกไว้เลยว่า “លង់ហិន” (ลง่หิน-/ล็วงเฮิน/) บางทีก็เขียนว่า “លង្ហិន” เป็นคำนามที่หมายถึง brass หรือ bronze คือบอกเลยว่าเป็นชนิดของโลหะ ไม่ได้เกี่ยวเนื่องกับกรรมวิธี ซึ่ง brass จะหมายถึง ทองเหลือ ส่วน bronze จะหมายถึงสำริด <br> <br>ส่วนใน พจน. ของสมเด็จชวน ญาต บอกว่า “លង់ហិន” หรือ “លង្ហិន” หมายถึง លោហៈ​មួយ​ប្រភេទ​សាច់​រឹង​ស្រួយ កើត​អំពី​រំលាយ​ផ្សំ​លោហ​ជាតិ ច្រើន​មុខ​បញ្ចូល​គ្នា : ផ្តិល​លង់ហិន, កាំបិត​លង់ហិន ។</p><p>ก็คือ เป็นโลหะประเภทหนึ่ง มีเนื้อแข็งและเปราะ เกิดจากการผสมโลหะเข้าด้วยกัน เช่น ขันลงหิน มีดลงหิน</p><p>พอใน พจน. เขมรบอกถึง ขันลงหิน ก็เลยไปเสิร์ชขัน พบว่า ขัน ในเขมรที่เป็นโลหะ มีหลายประเภทมาก ดังภาพจากลิ้งก์นี้ เช่น ขันทองแดง ขันเงิน ขันสำริด และขันลงหิน</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Hl1-GarhYH3Xv4ev0hR2ZQ.jpeg" /><figcaption>ภาพขันโลหะ ชนิดต่าง ๆ (ภาพจาก <a href="https://www.facebook.com/photo/?fbid=166174458252436&amp;set=a.155946089275273">https://www.facebook.com/photo/?fbid=166174458252436&amp;set=a.155946089275273</a>)</figcaption></figure><p>สังเกตได้จากภาพว่า ขันสำริด กับขันลงหิน เป็นคนละอย่างกัน เหมือนขันลงหินจะมีเนื้อเงากว่าขันสำริด</p><p>ในภาพรวม สรุปได้ว่า ความหมายของ “ลงหิน” ในภาษาไทยจะเน้นที่กรรมวิธี แม้ว่าจะเป็นโลหะที่เป็นทองเหลือง หรือสำริด แต่ก็จะต้องนำมาขัดด้วยหินก่อน จึงจะเป็น “ลงหิน”</p><p>แต่ในเขมรเอง เน้นที่เนื้อโลหะ ว่าจะเป็นโลหะที่เกิดจากการผสม เช่น ทองเหลือง หรือสำริด</p><p>ข้อสังเกตเพิ่มเติม ปริบทชวนให้คิดได้ว่า ลักษณะเหมือนคำไทย ประสม คือ “ลง” กับ “หิน” กลายเป็น “ลงหิน” คือ เอาหินลับลงไปขัดที่โลหะให้เงางาม เขมรอาจจะยืมไทยหรือไม่ ไม่แน่ใจ แต่ถ้าว่าด้วยกรรมวิธีการผลิตโลหะ เขมรอาจจะมีมาก่อนไทยหรือไม่ สังเกตจาก การสร้างรูปเคารพที่เป็นโบราณวัตถุ ที่พบเห็นจำนวนมาก</p><p>ขอบคุณภาพประกอบจาก<br><a href="https://www.facebook.com/photo/?fbid=7136385359741465&amp;set=a.184028451643892">https://www.facebook.com/photo/?fbid=7136385359741465&amp;set=a.184028451643892</a><br><a href="https://www.facebook.com/photo/?fbid=433677732985110&amp;set=gm.2763562877154467&amp;idorvanity=638915256285917&amp;locale=th_TH">https://www.facebook.com/photo/?fbid=433677732985110&amp;set=gm.2763562877154467&amp;idorvanity=638915256285917&amp;locale=th_TH</a><br><a href="https://www.facebook.com/photo/?fbid=166174458252436&amp;set=a.155946089275273">https://www.facebook.com/photo/?fbid=166174458252436&amp;set=a.155946089275273</a><br><a href="https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=270761306917022&amp;id=269945720331914">https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=270761306917022&amp;id=269945720331914</a><br><a href="https://www.finearts.go.th/museumbangkok/view/21769-%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%B4%E0%B8%99">https://www.finearts.go.th/museumbangkok/view/21769-%E0%B8%96%E0%B8%B2%E0%B8%94%E0%B8%97%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%87%E0%B8%AB%E0%B8%B4%E0%B8%99</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9d5b6039d119" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[กุหลาบเปอร์เชียในแดนสยาม: เขียนเนื่องในโอกาสครบรอบ 80 ปี ครูกุสุมา (ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.กุสุมา]]></title>
            <link>https://medium.com/@chinnapatobec/%E0%B8%81%E0%B8%B8%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B2%E0%B8%9A%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B8%AD%E0%B8%A3%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%8A%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B9%81%E0%B8%94%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B8%A2%E0%B8%B2%E0%B8%A1-%E0%B9%80%E0%B8%82%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%99%E0%B9%80%E0%B8%99%E0%B8%B7%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B9%82%E0%B8%AD%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%9A%E0%B8%A3%E0%B8%AD%E0%B8%9A-80-%E0%B8%9B%E0%B8%B5-%E0%B8%84%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B8%B8%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B8%B2-%E0%B8%A8%E0%B8%B2%E0%B8%AA%E0%B8%95%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%88%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%A3%E0%B8%95%E0%B8%B4%E0%B8%84%E0%B8%B8%E0%B8%93-%E0%B8%94%E0%B8%A3-%E0%B8%81%E0%B8%B8%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B8%B2-bf136a40912a?source=rss-6e34e5339a1f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bf136a40912a</guid>
            <category><![CDATA[วรรณคดีสันสกฤต]]></category>
            <category><![CDATA[ปริทัศน์หนังสือ]]></category>
            <category><![CDATA[วรรณคดีไทย]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Bhadra N]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 23 Aug 2024 04:38:07 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-08-23T04:41:24.717Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>กุหลาบเปอร์เชียในแดนสยาม: เขียนเนื่องในโอกาสครบรอบ 80 ปี ครูกุสุมา (ศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร.กุสุมา รักษมณี ราชบัณฑิตกิตติมศักดิ์)</h3><p>เชื่อว่าในวงการภาษาและวรรณคดีไทย เมื่อเอ่ยถึงชื่อครู “กุสุมา รักษมณี” ไม่มีใครไม่รู้จัก ชื่อนี้คุ้นมากตั้งแต่เด็ก เนื่องจากจะเห็นในหน้าปกหนังสือวรรณคดีไทย รวมถึงหนังสือแบบเรียนภาษาและวรรณคดีไทยหลายต่อหลายเล่ม มาสัมผัสจริง ๆ ตอนเรียนปริญญาตรี เนื่องจากต้องใช้หนังสือของครูอ่านประกอบการเรียนในหลายรายวิชา (ซึ่งก็เชื่อว่าผู้ที่เรียนภาษาและวรรณคดีไทยก็ได้เคยอ่านโดยทั่วกัน) เช่น</p><p>ตำรา “<em>การวิจัยวรรณคดี</em>” “<em>การวิเคราะห์วรรณคดีไทยตามทฤษฎีวรรณคดีสันสกฤต</em>” หนังสือเกร็ดความรู้ที่เป็นเช็ต “<em>กุสุมาวรรณนา</em>” หนังสือแปลวรรณกรรม “<em>วรรณคดีสันสกฤตฉบับพากย์ไทย</em>” “<em>นิทานปัญจตันตระ</em>” เป็นต้น</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/0*bSQ1DIOhafhWekH2" /><figcaption>ผลงานวิชาการของ ศ.เกียรติคุณ ดร.กุสุมา รักษมณี</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*vpQFPDSn-XnUqAT1rCgR_w.jpeg" /><figcaption>ผลงานวิชาการของ ศ.เกียรติคุณ ดร.กุสุมา รักษมณี</figcaption></figure><p>นอกจากนี้ ยังมีบทความที่ครูเขียนไว้ ทั้งที่ตีพิมพ์ในวารสาร และอยู่ในรวมเล่มหนังสือ ซึ่งมีมากมาย ล้วนแล้วแต่ช่วยเพิ่มพูนสติปัญญาและประเทืองความรู้ทั้งสิ้น งานเขียนของครูทุกเรื่องทุกเล่มเปี่ยมไปด้วยความรู้ ความคิดที่ทรงค่าและทรงพลัง เช่นเดียวกับการบรรยายในวงวิชาการแต่ละครั้งของครู ที่จุดประกายความคิดหลาย ๆ อย่างให้แก่นักภาษาและวรรณคดีไทย ก็คงจะไม่เกินเลยไปถ้าจะกล่าวว่า ครูคือครูของครูภาษาไทยเกือบทั้งประเทศ ทั้งจากที่ได้เรียนกับครูโดยตรง ทั้งในห้องเรียน ในที่ประชุม หรือผ่านสื่อต่าง ๆ และที่ได้เรียนกับครูผ่านเอกสาร หนังสือ และตำรา</p><p>เมื่อไม่นานมานี้ มูลนิธิสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ ได้จัดพิมพ์หนังสืออันทรงค่าเล่มหนึ่ง ชื่อว่า “<strong>กุหลาบเปอร์เชียในแดนสยาม</strong>” เป็นผลงานของครู จากที่ได้อ่านแล้วรู้สึกว่า เป็นหนังสือสารคดีกึ่งตำราวิชาการ เนื่องจากเป็นหนังสือที่ให้ความรู้ที่ลุ่มลึกแต่เข้าใจง่าย เนื้อความสละสลวย ตั้งชื่อบทหรือชื่อตอนด้วยภาษาที่งดงามแต่มีความหมายครอบคลุม มีการอ้างอิงตามหลักวิชาการ และอธิบายความตามลำดับ แม้ไม่ใช่ผู้ที่ศึกษาภาษาและวรรณคดีไทยก็อ่านได้</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/0*WsGbA_a9LyqF3oQ6.jpg" /><figcaption>หนังสือ “กุหลาบเปอร์เชียร์ในแดนสยาม”</figcaption></figure><p>ในฐานะลูกศิษย์ ที่แม้ว่าจะสนใจการศึกษาในแนวทางภาษาเชิงประวัติ หรือศัพทมูลวิทยา แต่เมื่อได้อ่านหนังสือเล่มนี้แล้ว ก็พบว่าเป็นหนังสือที่มีคุณูปการที่ไม่เพียงแก่ทางวรรณคดีวรรณกรรมเท่านั้น แต่ยังเป็นประโยชน์แก่ผู้ที่สนใจในแนวทางทางภาษาเชิงประวัติ หรือศัพทมูลวิทยาอีกด้วย ในบทความขนาดสั้นนี้ จะเรียก “ศ.เกียรติคุณ ดร.กุสุมา รักษมณี” “ครูกุสุมา” หรือ “อาจารย์กุสุมา” ว่า “ผู้เขียน” ในฐานะที่เป็นผู้เขียนหนังสือ “<em>กุหลาบเปอร์เชียในแดนสยาม</em>”</p><p><strong>บทความปริทัศน์หนังสือขนาดสั้นในโอกาสครบรอบ 80 ปีศาสตราจารย์เกียรติคุณ ดร. กุสุมา รักษมณี</strong></p><p>หนังสือเล่มนี้เป็นหนังสือที่ผู้เขียนใช้เวลาสะสมองค์ความรู้มานานกว่า 40 ปี เป็นหนังสือที่ประมวลองค์ความรู้ที่เกี่ยวกับภาษา วรรณคดี และวัฒนธรรมสันสกฤตกับเปอร์เชียกับวรรณคดีไทยที่มีความสัมพันธ์กัน</p><p>เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้ผู้เขียนได้แบ่งออกเป็น 4 บท ได้แก่</p><p><strong>- บทที่ 1 กุหลาบจากเมืองเทศ: วัฒนธรรมเปอร์เชียที่เดินทางสู่สยาม</strong></p><p>ในบทนี้ผู้เขียนได้พูดถึงที่มาของภาษาและศิลปะของเปอร์เชีย รวมถึงวัฒนธรรมเปอร์เชียที่เข้ามาสู่ราชสำนักอยุธยา</p><p>ผู้เขียนได้อธิบายความเป็นมาโดยใช้ภาษาที่สละสลวยค่อย ๆ ไล่เรียงเนื้อหาเป็นลำดับ อ่านเข้าใจง่าย มีหลักฐานอ้างอิงชัดเจน สามารถไปตามอ่านในหนังสือหรือเอกสารอื่นที่เกี่ยวข้องตามเอกสารอ้างอิงที่ผู้เขียนให้ไว้ได้ นอกจากนี้ ผู้เขียนยังได้ใช้การอ้างอิงแบบเชิงอรรถซึ่งเป็นในรูปแบบที่ข้าพเจ้าชอบเนื่องจากไม่รกตา สะดวกต่อการอ่านและการทำความเข้าใจ</p><p><strong>- บทที่ 2 เมื่อกุหลาบไร้พรมแดน: การรับและปรับแปลงวรรณคดีเปอร์เชีย</strong></p><p>ในบทนี้ผู้เขียนได้นำเสนอวรรณคดีเปอร์เชียที่มีอิทธิพลต่อวรรณกรรมไทยรวมถึงวรรณคดีเปอร์เชีย ซึ่งเป็นที่รู้จักของคนไทย ไม่ว่าจะเป็น “นิทานสิบสองเหลี่ยม” “รุไบยาต” และ “พันหนึ่งราตรี”</p><p>ผู้เขียนมีความคุ้นเคยและรู้จักกับวรรณกรรมเปอร์เชียเป็นอย่างดี เนื่องจากความเชี่ยวชาญเฉพาะในด้านสันสกฤตของผู้เขียน โดยเฉพาะอย่างยิ่งเรื่อง “รุไบยาต” ซึ่งเป็นวรรณกรรมที่ผู้เขียนได้นำมาเขียนวิทยานิพนธ์ในสมัยศึกษาในระดับปริญญาโทที่คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย</p><p><strong>- บทที่ 3 แม้เรียกอย่างอื่นก็หอมรื่นเหมือนกัน: คำเปอร์เชียในภาษาไทย</strong></p><p>ในบทนี้เป็นบทที่ข้าพเจ้าเองสนใจเป็นอย่างมากและเชื่อว่านักภาษาศาสตร์ และนักศัพทมูลวิทยาหลายท่านก็มีความสนใจเช่นเดียวกัน เนื่องจากผู้เขียนได้นำเสนอคำที่รู้จักกันเป็นอย่างดีที่ใช้ในภาษาไทย ซึ่งไม่ใช่เพียงคำที่ใช้ในวรรณคดีเท่านั้นแต่ยังเป็นคำที่ใช้ในชีวิตประจำวันอีกด้วย</p><p>ต้องบอกเลยว่าในบทนี้เปิดโลกทัศน์และสร้างความเข้าใจที่เป็นองค์ความรู้ใหม่ให้แก่ข้าพเจ้าเป็นอย่างมาก เนื่องจากส่วนตัวข้าพเจ้าเองได้เรียนและศึกษาภาษาเขมร จึงทำให้หลักคิดพื้นฐานในการสืบสาวที่มาของคำในภาษาไทย มักเชื่อมโยงหรือมักจะสันนิษฐานเป็นเบื้องต้นว่าเป็นคำเขมร แต่หลังจากที่ได้อ่านหนังสือบทนี้ของผู้เขียนแล้ว คำศัพท์หลายคำ ต้องบอกว่าข้าพเจ้ามีความเข้าใจผิดอยู่มาก ไม่เพียงแต่สันนิษฐานว่าเป็นคำยืมภาษาเขมรเท่านั้น แต่หลายคำก็ยังเคยสันนิษฐานว่าอาจจะเป็นคำภาษาบาลีสันสกฤต คำไทยแท้ หรือ คำที่มาจากภาษาอื่น ๆ โดยที่ไม่ได้นึกถึงเลยว่าคำเหล่านี้เป็นคำเปอร์เชีย</p><p>ตัวอย่างเช่น คำว่า “<em>กากี</em>”คำว่า “<em>เข้มขาบ</em>” คำว่า “<em>ราชาวดี</em>” คำว่า “<em>ขันที</em>” คำว่า “<em>ภาษี</em>” คำว่า “<em>ลูกเกด</em>” เป็นต้น คำเหล่านี้หากไม่ได้มีความรู้เกี่ยวกับเปอร์เชียมาก่อน แล้วมองอย่างผิวเผินก็อาจเข้าใจผิดได้ แต่ผู้เขียนได้นำเสนอที่มาโดยยกตัวอย่างตัวบทจากเอกสารต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นวรรณคดีไทยหรือหลักฐานของชาวต่างประเทศที่เคยเข้ามาในภาษาไทยมาประกอบ จึงทำให้เห็นภาพชัดเจนมากขึ้นและเห็นบริบทการใช้ของผู้คนในสมัยก่อน อย่างไรก็ตามในเนื้อหาบางตอนหรือบางคำ ผู้เขียนจะไม่ได้ฟันธงหรือยืนยันไปเลยทีเดียว แต่ผู้เขียนจะใช้การสันนิษฐานแต่ก็ยกหลักฐานที่ชัดเจน ซึ่งช่วยส่งเสริมการคิดวิเคราะห์และเชื่อมโยงของผู้อ่านได้เป็นอย่างดี ต้องขอบอกเลยว่าเมื่อได้อ่านแล้ว หลาย ๆ คำผู้อ่านล้วนแต่เชื่อตามที่ผู้เขียนนำเสนอทั้งสิ้น</p><p>เนื้อหาในบทนี้ต้องบอกว่าเป็นประโยชน์อย่างมากแก่การศึกษาภาษาไทยในเชิงประวัติศาสตร์ การศึกษาเชิงศัพทมูลวิทยา หรือการหาที่มาของคำ เนื่องจากยังมีคำอีกหลายคำในภาษาไทยที่ไม่ทราบที่มา หรือมีความกำกวม เนื่องจากมีผู้สันนิษฐานที่มาไว้แตกต่างกัน ภาษาเปอร์เชียก็อาจเป็นภาษาหนึ่งที่ทำให้ผู้ศึกษาอาจสันนิษฐานได้ว่าเป็นแหล่งที่มาของคำที่พบในภาษาไทยได้ ดังนั้น จึงเชื่อว่าผู้ที่ได้อ่านหนังสือเล่มนี้ไม่ว่าจะเป็นนักวรรณคดีหรือนักภาษาก็ล้วนแต่มีความอิ่มเอมในเนื้อหาสาระ และได้รับองค์ความรู้ใหม่อย่างเต็มเปี่ยมด้วยกันทั้งสิ้น</p><p>ผลงานการเขียนหนังสือเล่มนี้แสดงให้เห็นว่า ผู้เขียนซึ่งเป็นนักวรรณคดีที่ได้รับการยอมรับในระดับแนวหน้าของประเทศ ซึ่งเป็นทั้งราชบัณฑิต เป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย และเป็นครูของครูภาษาไทยเกือบทั้งประเทศ นอกจากจะเป็นผู้ที่เชี่ยวชาญวรรณคดี วรรณกรรมไทย และวรรณกรรมสันสกฤต แล้วยังมีความเชี่ยวชาญในวรรณกรรมเปอร์เชีย รวมถึงองค์ความรู้ทางภาษาศาสตร์ที่เกี่ยวข้องอีกด้วย ทั้งนี้ เพราะผู้เขียนสำเร็จการศึกษาในระดับปริญญาโทและปริญญาเอกจาก University of Toronto ประเทศแคนาดาในสาขาวิชา ภาษาสันสกฤตและอินเดียศึกษา ประสบการณ์จากการศึกษาและเขียนวิทยานิพนธ์เกี่ยวกับวรรณกรรมสันสกฤต ประสบการณ์งานสอน งานวิจัย และงานเขียนตำรา ซึ่งได้รับการยอมรับและยกย่อง และเห็นได้จากการที่ผู้เขียนนำเสนอที่มาของคำอย่างเป็นระบบอธิบายชัดเจนเข้าใจง่าย อธิบายเนื้อหาตามลำดับ ซึ่งช่วยสร้างความกระจ่าง ไขปัญหาหลายประการ ถือได้ว่าเป็นคุณูปการให้แก่ผู้ที่ศึกษาภาษาไทยในเชิงประวัติเป็นอย่างยิ่ง</p><p>ในบทที่ 3 นี้ ผู้เขียนได้แบ่งตอนย่อยตามกลุ่มความหมายของคำและการใช้คำ ได้แก่</p><ul><li><strong>หัวข้อแรก “แดงจรัสปัศตูกลชาติย้อม: เสื้อผ้าอาภรณ์”</strong> ซึ่งนำเสนอคำศัพท์เปอร์เชียที่เกี่ยวกับเสื้อผ้าอาภรณ์</li><li><strong>หัวข้อที่ 2 “เสียงสรั่งทิ้งดิ่งอย่างน้ำอึง: ข้าวของเครื่องใช้ ผู้คน”</strong> ซึ่งนำเสนอคำศัพท์ที่เกี่ยวกับข้าวของเครื่องใช้และผู้คน</li><li><strong>หัวข้อสุดท้าย “สุหร่ายมาศโปรยปรายดังสายฝน: การปรุงรสสุคนธ์”</strong> ซึ่งนำเสนอถ้อยคำที่เกี่ยวกับการปรุงรสปรุงสุคนธ์</li></ul><p>นับได้ว่าทั้ง 3 หัวข้อนี้ เป็นการแบ่งตอนอย่างลงตัวทำให้ผู้อ่านเข้าใจได้ง่าย</p><ul><li><strong>บทที่ 4 กุหลาบของวันวาน</strong></li></ul><p>ผู้เขียนได้นำเสนอบทสรุปที่เกี่ยวกับความสัมพันธ์ทางวัฒนธรรมระหว่างไทยกับเปอร์เชียที่มีมาช้านาน ซึ่งได้มีการเปรียบเปรยว่า ประดุจดั่งกุหลาบของวันวานที่ยังส่งกลิ่นจรุงมาตราบเท่าทุกวันนี้</p><p>นอกจากนี้ผู้เขียนยังได้นำเสนอภาคผนวก ซึ่งได้แก่</p><p><strong>- ภาคผนวก ก </strong>เป็นตารางการถ่ายทอดอักษรเปอร์เชียมาเป็นอักษรไทยและโรมันซึ่งช่วยให้เห็นว่าเสียงจากเปอร์เชียและเสียงในภาษาไทยมีการถ่ายถอดและมีความสัมพันธ์กันอย่างไร</p><p><strong>- ส่วนภาคผนวก ข</strong> ได้นำเสนอรายชื่อราชวงศ์และกษัตริย์ที่อ้างถึงในหนังสือเล่มนี้ ซึ่งช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจประวัติศาสตร์เปอร์เชียได้ดีมากขึ้น ได้ทราบว่ามีราชวงศ์ใดบ้างที่ปกครองเปอร์เชีย และกษัตริย์เปอร์เชียมีพระนามว่าอย่างไร และมีมีรกรรมสำคัญอย่างไรบ้าง</p><p>ท้ายที่สุดผู้เขียนได้นำเสนอ<strong>ดัชนี</strong>เพื่อใช้ค้นคำตามความสนใจ</p><p>นับได้ว่าหนังสือเล่มนี้ เป็นหนังสือที่มีคุณูปการอย่างยิ่งต่อการศึกษาภาษาและวรรณกรรมไทย ซึ่งควรค่าแก่การที่ครูภาษาไทยในทุกระดับ นิสิตนักศึกษา และผู้ที่สนใจทั่วไป จะได้อ่านและศึกษาเพิ่มเติมตามอัธยาศัยเพื่อเพิ่มพูนความรู้ของตนเอง</p><p>กลิ่นกุหลาบยังหอมฟุ้งจรุงจิต<br>ยังซาบซึ้งในใจศิษย์ไม่รู้หาย<br>วิทยาวงวรรณอันเพริศพราย<br>เปล่งประกายชั่วกัลป์นิรันดร์กาล</p><p>กราบครูกุสุมาด้วยเคารพยิ่ง</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bf136a40912a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[คำเก่า-คำถิ่นในคำซ้อน]]></title>
            <link>https://medium.com/@chinnapatobec/%E0%B8%84%E0%B8%B3%E0%B9%80%E0%B8%81%E0%B9%88%E0%B8%B2-%E0%B8%84%E0%B8%B3%E0%B8%96%E0%B8%B4%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B8%B3%E0%B8%8B%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%99-344cb18ec726?source=rss-6e34e5339a1f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/344cb18ec726</guid>
            <category><![CDATA[คำซ้อน]]></category>
            <category><![CDATA[ภาษาศาสตร์]]></category>
            <category><![CDATA[ภาษาถิ่น]]></category>
            <category><![CDATA[ภาษาไทย]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Bhadra N]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 18 Nov 2023 04:09:59 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-11-18T04:09:59.335Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>บทความปริทัศน์ขนาดสั้นเนื่องในโอกาสที่ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วิภาส โพธิแพทย์ ได้เลื่อนตำแหน่งทางวิชาการเป็น “รองศาสตราจารย์” EP.2</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*qJM91syXjlKkBEalA9YPFA.png" /></figure><p>วันนี้จะมานำเสนอหนังสือของครูวิภาสอีกเล่มหนึ่งที่น่าสนใจมาก นั่นคือ “<strong>คำเก่า-คำถิ่นในคำซ้อน</strong>” ซึ่งเป็นหนังสือที่จัดพิมพ์โดย โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี 2565 ในชุด “วัจนวิวัฒน์” ลำดับที่ 1 แม้ว่าหนังสือจะตีพิมพ์ออกมาเป็นรูปเล่มในปี 2565 แต่ความจริงแล้วครูเริ่มเขียนมานานแล้ว จำได้ว่าเคยมีฉบับก่อนหน้าที่เป็นเล่มในหอสมุดเทวาลัย แต่เข้าใจว่าครูคงนำมา edit ให้สมบูรณ์มากยิ่งขึ้น</p><p>ก่อนอื่นจะขออธิบายคำว่า “<strong>คำซ้อน</strong>” ก่อน ในภาษาไทยมีคำกลุ่มหนึ่ง ที่เกิดจากการนำคำที่อยู่ในวงความหมายเดียวกัน หรือก็คือมีความหมายคล้าย ๆ กันมาประกอบเข้าด้วยกัน ซึ่งคำกลุ่มนี้เมื่อนำมาประกอบกันแล้ว ก็อาจมีความหมายต่างจากเดิมไปบ้าง เช่น ความหมายอาจหนักแน่นขึ้น อาจเบาบางลง อาจเพิ่มระดับ (จำนวน/ความเร็ว/ความรุนแรง) เป็นต้น เช่น คำว่า “ครอบงำ” เกิดจากคำ 2 คำมาซ้อนกัน คือ “ครอบ” กับ “งำ” ซึ่งคำว่า “ครอบ” จะหมายถึง “การนำภาชนะหรือสิ่งใดสิ่งหนึ่งมาปิดทับสิ่งหนึ่ง” ส่วนคำว่า “งำ” ก็หมายถึง “ปิด/ครอบ/เก็บ/รักษา” ซึ่งสังเกตได้ว่าทั้งสองคำจะมีความหมายคล้ายกัน (อยู่ในวงความหมายเดียวกัน)</p><p>ในภาษาไทยถิ่นกลาง หรือภาษาไทยกรุงเทพ ที่ถือว่าเป็นภาษามาตรฐาน หรือภาษาราชการ ปรากฏการใช้คำซ้อนเป็นจำนวนมาก ซึ่งจะไม่นิยมใช้คำใดคำหนึ่งแยกกันเพียงคำเดียว เช่นประโยคที่ว่า “เขากำลังถูกอำนาจมืด<em>ครอบงำ</em>” ก็จะไม่ใช้ว่า “เขากำลังถูกอำนาจมืด<em>ครอบ</em>” หรือ “เขากำลังถูกอำนาจมืด<em>งำ</em>”</p><p>แต่ในทางกลับกัน เมื่อเราไปพิจารณาภาษาไทยถิ่นอื่น ๆ เช่น ถิ่นเหนือ ถิ่นอีสาน ถิ่นใต้ จะพบว่าภาษาไทยถิ่นต่าง ๆ เหล่านี้ สามารถใช้คำใดคำหนึ่งเพียงคำเดียวแยกจากคำซ้อนได้</p><p>ปรากฏการณ์นี้ ไม่ได้พบเฉพาะใจภาษาไทยถิ่นอื่น ๆ เท่านั้น แต่ยังปรากฏในเอกสารโบราณ เช่น จารึก หรือวรรณคดีโบราณอีกด้วย</p><p>ตัวอย่างเช่น ในวรรณคดีเรื่อง<strong>นิราศนรินทร์</strong> ใช้ว่า “ถึงสามร้อยยอดเงื้อม <em>งำ</em>ทะเล” คำว่า “งำ” หมายถึง “ครอบ” หรือ “ปิดบัง” โดยรวมในบทนี้จึงหมายถึง “ยอดเขา(สามร้อยยอด)นั้นครอบหรือปิดบังบางส่วนของทะเล” (วิภาส โพธิแพทย์, 2565: 25) คำว่า “งำ” ก็สามารถใช้ปรากฏเดี่ยวได้</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*GsQmeekvTlvXwAi9GHe7iA.jpeg" /><figcaption>ที่มา: <a href="https://img.kapook.com/u/2016/suppaporn/mountain/samroiyod/s05.jpg">https://img.kapook.com/u/2016/suppaporn/mountain/samroiyod/s05.jpg</a></figcaption></figure><p>ตามที่กล่าวมานี้จึงแสดงให้เห็นได้ถึงความสัมพันธ์ระหว่าง “<strong>ภาษาไทยถิ่น เอกสาร/วรรณคดีโบราณ</strong>” กับ “<strong>คำซ้อน</strong>” จึงไม่เป็นที่น่าแปลกใจเลยว่า ทำไมผู้ที่เป็น native speaker ภาษาไทยถิ่น จึงอ่านวรรณคดี/เอกสารโบราณแล้วเข้าใจคำศัพท์ได้ดีกว่าคนที่เป็น native speaker ภาษาไทยกรุงเทพ</p><p>ส่วนตัวเมื่อได้ดูภาพยนตร์เรื่อง “<strong>ไทบ้านเดอะซีรีส์</strong>” ก็สังเกตได้เช่น ผู้แสดงบอกว่า “เพื่อนผม<em>เสีย</em>ครับ” ถ้าเป็นผู้พูดภาษาไทยกรุงเทพคงจะเข้าใจว่าหมายถึง “เพื่อนคง<em>ตาย</em>หรือ<em>เสียชีวิต</em>” หากแต่ในภาษาไทยถิ่นอีสาน “<em>เสีย</em>” หมายถึง “<em>หาย</em>” ดังนั้นที่ว่า “เพื่อนผมเสีย” ก็จะหมายถึงว่า “เพื่อนหายตัวไป” เราจะปรากฏคำว่า “เสีย” ในคำซ้อน “<em>เสียหาย</em>”</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*c-W1NlyMTynPEhPEFv-RhQ.jpeg" /><figcaption>ที่มา: <a href="https://s359.kapook.com/pagebuilder/7715193f-8378-4e84-ad51-03acd7209543.jpg">https://s359.kapook.com/pagebuilder/7715193f-8378-4e84-ad51-03acd7209543.jpg</a></figcaption></figure><p>อาจกล่าวได้ว่า ผู้ที่พูดภาษาไทยถิ่น หรือมีความรู้ภาษาไทยถิ่นน่าจะได้เปรียบผู้อื่นไม่มากก็น้อย ในแง่ของการศึกษาเอกสาร/วรรณคดีโบราณ หรือการศึกษาภาษาไทยในเชิงประวัติ</p><p>ในหนังสือเล่มนี้มุ่งนำเสนอ คำถิ่นในคำซ้อนที่ไม่ได้มาจากภาษาไทยถิ่นกลาง หากแต่เป็นภาษาไทยถิ่นอื่น ๆ เช่น ถิ่นเหนือ ถิ่นอีสาน ถิ่นใต้ โดยไล่เรียงคำตามลำดับอักษร ก-อ จำนวนทั้งสิ้น 153 คำ</p><p>ผู้เขียนอธิบายความหมายของคำโดยยึดจากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 (พจน. 54) และพจนานุกรม/สารานุกรมภาษาถิ่นอื่น ๆ เช่น ถิ่นเหนือ ถิ่นอีสาน ถิ่นใต้ หรือในหนังสือที่เกี่ยวข้องเช่น ภาษิตล้านนา รวมถึงได้มีการยกตัวอย่างข้อความที่ปรากฏคำเก่า ทั้งจากวรรณคดี กฎหมาย (ตราสามดวง) จารึก เอกสารโบราณ รวมถึงพจนานุกรมเก่า เช่น อักขราภิธานศัพท์ มาประกอบด้วย ซึ่งทำให้ผู้อ่านเห็นลักษณะการใช้และปริบทของคำเก่าเหล่านั้นอย่างชัดเจน</p><p>ในแง่ของสำนวนภาษาที่ใช้ในงานเขียนนั้น ผู้เขียนใช้ภาษาสละสลวย กะทัดรัด ชัดเจน เข้าใจง่าย ตามแบบฉบับของครูวิภาสเช่นเดียวกับในงานเล่ม/เรื่องอื่น ๆ จึงขอรับรองว่าไม่ว่าจะเป็นผู้อ่านจากสาย/สาขาไหน ก็สามารถอ่านเข้าใจได้ง่ายอย่างแน่นอน</p><p>หนังสือ “<strong>คำเก่า-คำถิ่นในคำซ้อน</strong>” นี้ เป็นประโยชน์อย่างมาก โดยเฉพาะแก่นักเรียน นิสิต นักศึกษาวรรณคดีไทย ภาษาไทย ผู้ที่สนใจงานทางภาษาศาสตร์เชิงประวัติ/เปรียบเทียบ หรือผู้ที่ทำงานทางนิรุกติศาสตร์ ศัพทมูลวิทยา หรือภูมินามวิทยา นอกจากนี้ ยังเป็นประโยชน์อย่างมากแก่ผู้อ่านทั่วไปที่ได้รับชมภาพยนตร์ อ่านนวนิยาย หรือสนทนากับญาติ/เพื่อน/พี่/น้องที่ใช้ภาษาไทยถิ่นอื่น แล้วไม่เข้าใจคำศัพท์ หรือเข้าใจคำศัพท์แต่ยังไม่ชัดแจ้ง ก็จะช่วยให้พอนึกถึงคำซ้อนแล้วนำความหมายของคำซ้อนมาช่วยตีความ/อธิบายให้แจ่มแจ้งเข้าใจมากยิ่งขึ้นได้</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=344cb18ec726" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ภาษาไทยในมุมมองแบบลักษณ์ภาษา]]></title>
            <link>https://medium.com/@chinnapatobec/%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%A1%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B8%A1%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B9%81%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2-692f696971ca?source=rss-6e34e5339a1f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/692f696971ca</guid>
            <category><![CDATA[แบบลักษณ์ภาษา]]></category>
            <category><![CDATA[บทควา]]></category>
            <category><![CDATA[ปริทัศน์หนังสือ]]></category>
            <category><![CDATA[ภาษาไทย]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Bhadra N]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 21 Oct 2023 15:27:59 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-10-22T02:14:43.217Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Kjc8ggm0Ip11O2Y8xRrEuw.jpeg" /></figure><p>บทความปริทัศน์ขนาดสั้นเนื่องในโอกาสที่ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.วิภาส โพธิแพทย์ ได้เลื่อนตำแหน่งทางวิชาการเป็น “รองศาสตราจารย์” EP.1</p><p>วันนี้จะมารีวิวหนังสือที่ครูเขียน หนังสือ <strong>“ภาษาไทยในมุมมองแบบลักษณ์ภาษา”</strong></p><p>ก่อนอื่นจะขออธิบายในขั้นต้นก่อนว่า</p><p><strong>แบบลักษณ์ภาษา</strong>คืออะไร? จริง ๆ แล้ว <strong>“แบบลักษณ์ภาษา”</strong> นั้นมีหลายความหมาย</p><p>หนึ่งในความหมายของแบบลักษณ์ภาษา (topology) คือ การจำแนกภาษาออกเป็นกลุ่มต่าง ๆ โดยใช้ลักษณะทางภาษาเป็นเกณฑ์ ภาษาที่มีลักษณะเหมือนกัน ก็จะจัดให้อยู่ในกลุ่มเดียวกัน (ตัวอย่างเช่น หากใช้เสียงวรรณยุกต์เป็นเกณฑ์ ภาษาไทย-มีเสียงวรรณยุกต์ กับ ภาษาเขมร-ไม่มีเสียงวรรณยุกต์ ก็จะอยู่ต่างกลุ่มกัน แต่หากใช้ลักษณนามเป็นเกณฑ์ ภาษาไทยกับภาษาเขมรก็จะอยู่ในกลุ่มเดียวกัน เนื่องจากเป็นภาษาที่มีลักษณนามทั้งคู่) (วิภาส โพธิแพทย์ 2561: 2)</p><p>หรือความหมายของแบบลักษณ์ภาษาอีกความหมายหนึ่งก็คือ การสร้างข้อสรุปรวมทางแบบลักษณ์ภาษา ซึ่งจะได้มาจากการเปรียบเทียบลักษณะของภาษาข้ามภาษา กล่าวคือ เมื่อพิจารณาความเหมือน-ต่างของภาษาทั้งหลายแล้วก็อาจพบข้อสังเกตบางประการที่สามารถนำมาสรุปเป็นกฎว่าด้วยลักษณะธรรมชาติของภาษามนุษย์ ซึ่งจะเรียกว่า “สากลลักษณ์ภาษา” (universal) (วิภาส โพธิแพทย์ 2561: 2)</p><p>ในหนังสือเล่มนี้ ผู้เขียน (รศ.ดร.วิภาส โพธิแพทย์) ได้แสดงให้เห็นว่า “ภาษาไทย” นั้นมีลักษณะทางภาษาบางประการทั้งที่ “เหมือน” และ “แตกต่าง” ระหว่างภาษาไทยกับภาษาอื่น ๆ ทั่วโลกอย่างไร โดยมีการยกตัวอย่างที่ประมวลมาจากงานวิจัยของนักภาษาศาสตร์หรือนักแบบลักษณ์ภาษามากมาย ทั้งแสดงภาพแผนที่แบบลักษณ์ภาษาจากโปรแกรมฐานข้อมูลวอลส์ออนไลน์ (WALS Online) ซึ่งเป็นฐานข้อมูลที่นักภาษาศาสตร์จากทั่วโลกร่วมกันทำขึ้น ซึ่งผู้สนใจสามารถเข้าถึงได้จากเว็บไซต์นี้ <a href="https://wals.info/">https://wals.info/</a></p><p><strong>สำนวนภาษา</strong>ในหนังสือเล่มนี้ ผู้เขียนใช้ภาษาในการเขียนอย่างละเมียดละไม อธิบายไปตามลำดับขั้นตอน สำนวนอ่านง่ายชัดเจนไม่กำกวม ทำให้ผู้อ่านเข้าใจได้ง่าย (ผู้เขียนมักบอกข้าพเจ้าเสมอว่า ถ้าจะเขียนหนังสือให้นึกซะว่าเรากำลังเขียนให้คนที่ไม่รู้เรื่องนั้น ๆ เลย สามารถเข้าใจได้ ถ้าเขาเข้าใจแสดงว่าเราเขียนหนังสือดี กล่าวคือ ทำเรื่องยากให้กลายเป็นเรื่องง่ายได้)</p><p><strong>เนื้อหา</strong>ในหาของหนังสือมีทั้งสิ้น 6 บท ได้แก่ (1) บทนำ ที่กล่าวถึงการมองภาษาไทยในมุมมองแบบลักษณ์ภาษา รวมถึงการให้นิยามความหมายของแบบลักษณ์ภาษา เพื่อปรับความเข้าใจในเบื้องต้น (2) ลักษณะภาษาไทยที่ร่วมกับภาษาส่วนน้อย ซึ่งมีอยู่หลายลักษณะ ไม่ว่าจะเป็นในประเด็น วรรณยุกต์ คำสรรพนามบุรุษที่ 2 (เธอ, แก) คำระบุเฉพาะ (นี่, นี้, นั่น, นั้น ฯลฯ) เป็นต้น (3) ลักษณะภาษาไทยที่ร่วมกับกลุ่มภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เช่นในประเด็นลักษณนาม หรือคำซ้อน เป็นต้น (4) ลักษณะภาษาไทยที่ร่วมกับภาษาส่วนใหญ่ เช่นในประเด็นลักษณนาม คำเรียกจำนวนนับ หรือคำเรียก “ชา” เป็นต้น (5) สากลลักษณ์ภาษา (ลักษณะของภาษาที่เป็นสากล-universal) เป็นการอธิบายมโนทัศน์พื้นฐานของสากลลักษณ์ภาษา และอธิบายลักษณะภาษาไทยที่สอดคล้องหรือขัดแย้งกับสากลลักษณ์ของภาษา และ (6) บทสรุป ที่พูดถึงประเด็นการมองภาษาไทยในมุมมองแบบลักษณ์ภาษา และบอกถึงการวิจัยภาษาไทยในแนวทางแบบลักษณ์ภาษา</p><p>กล่าวได้ว่าครอบคลุมในทุกประเด็นที่เกี่ยวกับภาษาไทยในมุมมองแบบลักษณ์ภาษาเลยทีเดียว นอกจากนี้ผู้สนใจยังได้รับทราบแนวทางที่จะศึกษาต่อยอดเพื่อการวิจัยในอนาคตอีกด้วย</p><p>ในส่วนของ<strong>เนื้อหาหลัก</strong>นั้น (บทที่ 2–4) ผู้เขียนได้อธิบายลักษณะของภาษาไทยบางประการในแนวแบบลักษณ์ภาษา ที่ครอบคลุมในประเด็นต่าง ๆ ได้แก่ ระบบเสียง ระบบไวยากรณ์ และคลังศัพท์ โดยในแต่ละลักษณะ ผู้เขียนจะแบ่งการนำเสนอเป็น 3 ประเด็น ได้แก่ (1) การจำแนกแบบภาษา (ว่าในประเด็นนั้น ๆ นักแบบลักษณ์จำแนกออกเป็นกี่แบบ/ลักษณะ) (2) การอภิปรายเชิงทฤษฎี และ (3) ภาษาไทย: มุมมองแบบลักษณ์ภาษา (ว่าในประเด็นนั้น ๆ ในภาษาไทย สามารถจัดอยู่ในลักษณะ/แบบใด)</p><p>ในที่นี้จะขอยก<strong><em>เนื้อหาบางส่วน</em></strong>ที่ผู้อ่านจะได้รับความรู้จากหนังสือเล่มนี้ เช่น</p><p><em>ตัวอย่างลักษณะบางประการที่ภาษาไทยมีเหมือนกับภาษาอื่น ๆ </em><strong>ที่เป็นส่วนใหญ่</strong> เช่น คำเรียก “มือ” กับ “แขน” โดยทั่วไปเราอาจเข้าใจว่าอวัยวะพื้นฐานมาก ๆ เช่น “มือ” กับ “แขน” น่าจะมีคำเรียกที่แยกกันชัดเจน หากแต่ไม่ได้เป็นนั้นเสมอไป นักแบบลักษณ์ภาษาพบว่า บางภาษามีคำเรียก “แขน” กับ “มือ” แยกกัน แต่บางภาษากลับใช้คำเดียวกันเรียกทั้ง “มือ” และ “แขน” ภาษาส่วนใหญ่ในโลก (ร้อยละ 63) ใช้คำต่างกันเพื่อเรียก “มือ” และ “แขน” ซึ่งภาษาไทยก็จัดอยู่ในกลุ่มนี้ด้วย (วิภาส โพธิแพทย์ 2561: 100–104)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/900/1*j6w8WXBnw1MCf6Hl1Uzvew.png" /></figure><p>ส่วน <em>ลักษณะทางภาษาบางประการที่ภาษาไทยมีเหมือนกับภาษาอื่น ๆ </em><strong>ที่เป็นส่วนน้อย</strong> ตัวอย่างเช่น คำว่า “เรา”</p><p>คำว่า “เรา” นี้ในภาษาไทยเป็นได้ทั้งเอกพจน์และพหูพจน์ ตัวอย่างเช่น (1) สมศรีพูดกับเพื่อนว่า “วันนี้เราจะไปเที่ยวห้าง เธอจะไปกับเราไหม” (เรา หมายถึง สมศรีคนเดียว) (2) สมศรีพูดกับเพื่อนว่า “วันนี้เราจะไปไหนกันดี” (เรา หมายถึง ทั้งตัวสมศรีเองและตัวเพื่อนด้วย) (3) สมศรีเป็นตัวแทนเพื่อนในห้องพูดกับครูว่า “ครูขา วันนี้เราขอเลิกเรียนกันก่อนเวลาได้ไหมคะ” (เรา หมายถึง ทั้งตัวสมศรีเองด้วย และเพื่อน ๆ ในห้องด้วย) (4) ครูพูดกับสมศรีว่า “เราต้องขยันเรียนมาก ๆ นะจะได้สอบผ่าน” (เรา หมายถึง สมศรีที่เป็นผู้ฟัง)</p><p>ภาษาไทยจัดอยู่ในกลุ่มลักษณะภาษาแบบที่ คำว่า “เรา” เป็นได้ทั้งเอกพจน์และพหูพจน์ ซึ่งเป็นลักษณะส่วนน้อย (ร้อยละ 5 จากภาษาทั่วโลก) (วิภาส โพธิแพทย์ 2561: 19–23)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/360/1*qV_oIbLKX2tXG3BIDMrzQA.jpeg" /></figure><p>หากผู้อ่านสนใจอยากสนใจว่า ภาษาไทยจะมีลักษณะใดหรือประเด็นใดที่ <strong>“เหมือน”</strong> หรือ<strong> “ต่าง”</strong> จากภาษาอื่น ๆ ซึ่งอาจจะอยู่ในกลุ่ม<strong>ส่วนมาก</strong>หรือ<strong>ส่วนน้อย</strong> ก็สามารถติดตามอ่านได้ในหนังสือ “ภาษาไทยในมุมมองแบบลักษณ์ภาษา”</p><p>ในเรื่อง<strong>จำนวนหน้า</strong>ต้องขอบอกเลยว่าไม่หนาอย่างที่คิด มีเพียง 152 หน้าเท่านั้น ที่เปี่ยมแน่นไปด้วยคุณภาพ สำนวนภาษาอ่านง่าย กะทัดรัด ทำความเข้าใจได้ง่าย ในส่วนท้ายเล่มประกอบด้วยรายการอ้างอิง ดัชนี และประวัติผู้แต่ง</p><p>หนังสือเล่มนี้ได้รับการตีพิมพ์มาแล้ว 2 ครั้ง ครั้งแรกตีพิมพ์ในปี 2561 และครั้งล่าสุดตีพิมพ์ในปี 2562 โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เป็นผู้รับผิดชอบในการจัดพิมพ์</p><p>สำหรับผู้ที่สนใจอยากสั่งซื้อหนังสือ “ภาษาไทยในมุมมองแบบลักษณ์ภาษา” สามารถสั่งซื้อได้ที่เว็บไซต์ร้านหนังสือออนไลน์ของคณะอักษรศาสตร์ ที่ลิ้งก์นี้</p><p><a href="http://artschulabooks.lnwshop.com/product/100/%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%A1%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B9%81%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2">http://artschulabooks.lnwshop.com/product/100/%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2%E0%B9%84%E0%B8%97%E0%B8%A2%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%A1%E0%B8%B8%E0%B8%A1%E0%B9%81%E0%B8%9A%E0%B8%9A%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0%B8%A9%E0%B8%93%E0%B9%8C%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%A9%E0%B8%B2</a></p><p><strong>ราคาหนังสือ</strong> ราคาเต็ม 320 บาท ลดเหลือ 272 บาท</p><p><strong>เอกสารอ้างอิง</strong></p><p>วิภาส โพธิแพทย์. (2561). ภาษาไทยในมุมมองแบบลักษณ์ภาษา. กรุงเทพฯ: โครงการเผยแพร่ผลงานวิชาการ คณะอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=692f696971ca" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[คำว่า “ได” ในที่ใด]]></title>
            <link>https://medium.com/@chinnapatobec/%E0%B8%84%E0%B8%B3%E0%B8%A7%E0%B9%88%E0%B8%B2-%E0%B9%84%E0%B8%94-%E0%B9%83%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B9%83%E0%B8%94-7173896b13fd?source=rss-6e34e5339a1f------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7173896b13fd</guid>
            <category><![CDATA[language]]></category>
            <category><![CDATA[culture]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Bhadra N]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 26 Aug 2023 17:25:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-08-27T01:16:21.726Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>แม้ว่าผู้เขียนจะเป็นชาวพิจิตร แต่ก็ไม่ค่อยได้เที่ยวในจังหวัดพิจิตรสักเท่าไร จนเมื่อหลายวันมานี้ ได้มีโอกาสไปแถว ๆ อำเภอดงเจริญ ซึ่งเป็นอำเภอเล็ก ๆ อยู่ทางตอนใต้สุดฝั่งตะวันออกของจังหวัดพิจิตร ซึ่งติดกับจังหวัดเพชรบูรณ์และนครสวรรค์ ระหว่างนั่งรถได้สังเกตเห็นชื่อ “บ้านไดลึก” ก็อดสงสัยไม่ได้ เนื่องจากผู้เขียนชื่นชอบการศึกษาความหมายของชื่อสถานที่ หรือ “ภูมินาม” (Toponyms) อยู่แล้ว แน่นอนคำที่สงสัยก็คือคำว่า “ได” หรือบางครั้งก็สะกดว่า “ใด”</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/727/1*YQSnXpikviIzOxmRVeyFFg.png" /><figcaption>ป้ายหน้าโรงเรียนบ้านไดลึก “ประชานุสรณ์”</figcaption></figure><p>ตอนสมัยเรียน ป.ตรี ผู้เขียนได้เรียนวิชาภาษาเขมร ก็จำได้ว่าคำว่า “ได” หรือ “<strong>ដៃ” </strong>ภาษาเขมร หมายถึง “มือ” ผู้อ่านหลายท่านคงพอคุ้นในคำไทยเก่าหลาย ๆ คำ เช่น “สักแกงได” หรือ “รอยแกงได” คำว่า “แกงได” สันนิษฐานว่ามาจากคำเขมร “<strong>កាន់ដៃ</strong>” ออกเสียงว่า “กันได” คำว่า “กัน” หรือ “<strong>កាន់</strong>” ในภาษาเขมร หมายถึง ถือ/ ครอง/ จับ/ ยึด ดังนั้น “กันได” จึงหมายถึง “การถือครอง” หรือ “การนำมาไว้ในครอบครอง” หรืออาจอนุมานความหมายได้ว่าเป็นการแสดงเอกสิทธิ์ของตนเอง (ซึ่งอยู่ในครอบครอง)</p><p>เหตุใดคำว่า “กันได” จึงกลายเสียงมาเป็น “แกงได” ในภาษาไทยได้ ผู้เขียนสันนิษฐานว่า เดิมคงออกเสียงว่า “กันได” แต่ต่อมาคำว่า “กัน” ได้กลายเสียงมาเป็นคำว่า “แกน” เนื่องจากเสียงสระของทั้งสองคำ (สระอะ-สระแอะ) เป็นสระล่าง กล่าวคือ มีลิ้นอยู่ในระดับต่ำเหมือนกัน จากนั้นคำว่า “แกน” จึงกลายเสียงมาเป็นคำว่า “แกง” เนื่องจากเสียง “น” ในคำว่า “กัน” กับเสียง “ด” ในคำว่า “ได” เกิดจากฐานกรณ์เดียวกันคือปุ่มเหงือก จึงอาจเกิดการผลักเสียง ทำให้เสียงคำว่า “แกน” กลายมาเป็น “แกง” ในที่สุด</p><p>ในภาษาไทย “แกงได” หมายถึง “สัญลักษณ์กากบาท” (กากบาท หมายถึง รอยตีนกา) ซึ่งในสมัยก่อนจะใช้ขีดเขียนแทนการลงลายมือชื่อของผู้ที่ไม่รู้หนังสือหรือไม่สามารถเขียนตัวหนังสือได้ หรือก็เหมือนกับเป็นลายเซ็นนั่นเอง</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/487/0*WvtR9Ocl8M8bYJwr" /><figcaption>ภาพเอกสารที่มีรอยแกงได <a href="https://scontent.fphs2-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/29216544_1620988818020591_4393604119055564800_n.jpg?_nc_cat=103&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=8bfeb9&amp;_nc_eui2=AeHGIQBxr8_NjlsQhh8_W_oFoHxWJOnSEZ-gfFYk6dIRn7Sdz7Bme-voYsWzCPwIVdvSvlaAz4vQNzyejg8WdMSj&amp;_nc_ohc=RADDGwrfCpsAX_MqKUz&amp;_nc_ht=scontent.fphs2-1.fna&amp;oh=00_AfAIVXSHsDisUYFFXmjBCT0ZhUf8HpPlVwKDBxnKsgHzvw&amp;oe=65118C2C">https://scontent.fphs2-1.fna.fbcdn.net/v/t1.6435-9/29216544_1620988818020591_4393604119055564800_n.jpg?_nc_cat=103&amp;ccb=1-7&amp;_nc_sid=8bfeb9&amp;_nc_eui2=AeHGIQBxr8_NjlsQhh8_W_oFoHxWJOnSEZ-gfFYk6dIRn7Sdz7Bme-voYsWzCPwIVdvSvlaAz4vQNzyejg8WdMSj&amp;_nc_ohc=RADDGwrfCpsAX_MqKUz&amp;_nc_ht=scontent.fphs2-1.fna&amp;oh=00_AfAIVXSHsDisUYFFXmjBCT0ZhUf8HpPlVwKDBxnKsgHzvw&amp;oe=65118C2C</a></figcaption></figure><p>เมื่อรู้ว่า “ได” แปลว่า “มือ” ดังนี้แล้ว ผู้เขียนก็ยังคงสงสัยอยู่อีก ว่าทำไมชื่อหมู่บ้านนี้จึงหมายถึงหมู่บ้านที่ “มือลึก” เช่นนั้นหรือ ออกฟังแปลก ที่สำคัญคือหากพิจารณาชื่อบ้าน สถานที่ หรือ ภูมินาม มักจะใช้ชื่อที่เกี่ยวกับธรรมชาติที่มีความสำคัญ เช่น ชื่อต้นไม้ (เช่น ทุ่งโพ ดงไทร) ลักษณะพื้นที่ (เช่น อ่าวลึก ห้วยคด) หรือชื่อคน (เช่น แพรกตาสา นายายอาม) เป็นต้น ด้วยเหตุนี้ บ้านที่ชื่อว่า “ไดลึก” หรือ “มือลึก” ก็เลยฟังแปลก</p><p>แต่เมื่อผู้เขียนสืบค้นภูมินามในจังหวัดพิจิตร ก็พบว่ามีชื่อหมู่บ้านที่ขึ้นต้นด้วย “ได” อีกหลายแห่ง เช่น “ไดน้ำขุ่น” “ไดปลาดุก” “ไดโสน” “ไดรัง” เป็นต้น ก็ยิ่งช่วยยืนยันได้ว่า “ได” ไม่น่าจะหมายถึง “มือ” เป็นแน่ ถ้าไม่อย่างนั้นชื่อหมู่บ้านคงจะฟังชอบกล เช่น “มือน้ำขุ่น” “มือโสน” “มือปลาดุก”</p><p>ถ้าเช่นนั้น “ได” จะหมายถึงอย่างไร ผู้วิจัยจึงสืบค้นพจนานุกรมเขมร ฉบับของ Headley ปี 1977 ก็ได้ให้ความหมายของคำว่า “ได” หรือ “<strong>ដៃ” </strong>ไว้ว่า “มือ” “แขน” “กิ่ง” “มือของไม้เถาเลื้อย” เป็นต้น ซึ่งยังไม่คลายข้อสงสัยอยู่ดี</p><p>แต่เมื่อผู้วิจัยสืบค้นพจนานุกรมเขมร ฉบับของ Headley ปี 1997 (ฉบับปรับปรุงอีก 20 ปีต่อมา) ก็กลับพบว่า คำว่า “ได” หรือ “ដៃ” นี้ นอกจากจะมีความหมายเช่นเดิมแล้ว ยังมีความหมายที่เพิ่มเติมขึ้นมาอีกด้วย นั่นก็คือความหมายที่ว่า แขนงของแม่น้ำ (branch of a river) หรือถ้าใช้คำไทยปัจจุบันคงหมายถึง “คลอง” หรือ “ห้วย” ซึ่งความหมายที่ว่านี้เป็นความหมายที่ผู้เขียนเห็นว่าน่าจะเป็นความหมายของคำว่า “ได” ในปริบทนี้</p><figure><img alt="https://www.matichon.co.th/wp-content/uploads/2018/08/S__133062673-728x485.jpg" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/728/0*c75LltNGvIrEHJ2e.jpg" /><figcaption><a href="https://www.matichon.co.th/wp-content/uploads/2018/08/S__133062673-728x485.jpg">https://www.matichon.co.th/wp-content/uploads/2018/08/S__133062673-728x485.jpg</a></figcaption></figure><p>เมื่อพิจารณาว่า “ได” หมายถึง “แขนงของแม่น้ำ” หรือก็คือ “คลอง” หรือ “ห้วย” แล้ว เมื่อนำไปอธิบายรวมกับคำที่ตามมาในชื่อหมู่บ้านก็สังเกตได้ว่ามีความสมเหตุสมผล เช่น “ไดลึก” (คลองลึก) “ไดโสน” (คลองที่มีต้นโสน) “ไดน้ำขุ่น” (คลองที่มีน้ำขุ่น) “ไดปลาดุก” (คลองที่มีปลาดุก) “ไดรัง” (คลองที่มีต้นรัง)</p><p>ด้วยเหตุนี้ ผู้เขียนจึงสันนิษฐานว่าคำว่า “ได” คงหมายถึง “แขนงของแม่น้ำ” หรือ “คลอง” หรือ “ห้วย” เหตุที่ผู้เขียนเพิ่มคำว่า “ห้วย” เข้ามาด้วย เป็นเพราะในพื้นที่จังหวัดพิจิตรยังมีภูมินาม เช่น “ห้วยร่วม” “ห้วยพุก” เป็นต้น ซึ่งก็หมายถึงทางน้ำเหมือนกัน เช่นนั้นก็ขอสันนิษฐานไว้ทั้ง 2 คำ ว่า คำว่า “ได” อาจจะหมายถึง “คลอง” หรือ “ห้วย” ก็ได้</p><p>หากผู้อ่านท่านใด เจอคำว่า “ได” ในที่ใด แล้วไม่ทราบความหมายก็ขอให้ลองสันนิษฐานไว้ว่า “ได” อาจจะหมายถึง “คลอง” หรือ “ห้วย” หรือ “ทางน้ำ” ก็อาจช่วยไขความสงสัยได้ หากท่านใดมีข้อเสนอแนะหรือข้อสังเกตเพิ่มเติม ขอความกรุณาแจ้งผู้เขียนเพื่อร่วมอภิปรายในทางวิชาการได้เลยครับ</p><p>ขอขอบคุณที่ติดตามอ่าน</p><p>ชินภัทร หนูสงค์</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7173896b13fd" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>