Монголд бид эрүүл мэнд гэхээр хамгийн түрүүнд жим, булчин, бие бялдар л ярьдаг. Сүүлийн жилүүдэд сэтгэцийн эрүүл мэндийг хөндөж эхэлсэн нь зөв алхам. Гэвч хүний амьдралын чанар, өдөр тутмын эрч хүчийг удирддаг хамгийн суурь тогтолцоо бидний ярианы гадна үлдсээр байна. Тэр бол автоном мэдрэлийн систем (autonomic nervous system) юм.

Дэлхийн өндөр зэрэглэлийн тамирчид, удирдагчдын дунд энэ систем үндсэн ойлголт болсон бол манайд цоо шинэ сэдэв хэвээр байна. Үнэндээ бол: Стрессээ удирдаж, даавраа тэнцвэржүүлж сурахгүйгээр урт хугацаанд өндөр гүйцэтгэл (high performance) гаргана гэдэг бүтэшгүй зүйл.

Өндөр гүйцэтгэлийн коуч хүний хувьд миний баримталдаг гол философи тун энгийн: өндөр үр дүнд хүрэхийн тулд өндөр эрч хүчтэй байх ёстой. Тасралтгүй өндөр бүтээмжтэй ажиллах чадвар гэдэг нь тухайн хүний бие, мэдрэлийн систем тэр ачааллыг даах түлштэй эсэхээс л шууд шалтгаалдаг. Кортизол буюу стрессийн даавар, сэтгэл санааны төлөв, дааврын тэнцвэрийг тань шууд удирддаг гол түлхүүр нь энэхүү мэдрэлийн систем өөрөө юм.

Шинжлэх ухаан үүнийг аль хэдийн тодорхой болгосон. Чехийн Чарльзийн их сургуулийн судлаачдын тогтоосноор хүйтэн ус нь тархины норадреналиныг 530%, допаминыг 250% хүртэл өсгөдөг бол Финландын 20 гаруй жилийн судалгаагаар тогтмол саунд орох нь зүрх судасны өвчлөлөөс үүдэлтэй нас баралтыг 50% хүртэл бууруулдаг нь батлагдсан.

Лабораторийн энэ дүгнэлт эртний хийдийн сургаалтай яг цав нийцдэг. Буддын ухаанд Соно хуврагийн хөгжмийн утсыг хэт чангалбал тасарна, хэт суллавал дуу гарахгүй, харин дунд нь тааруулж байж эгшиг төгс гардаг хэмээн сургадаг. Хүний бие яг үүнтэй адил. Симпатик (ачаалал, гүйцэтгэл) ба парасимпатик (нөхөн сэргэлт, тайвшрал) хоёр горим ээлжилж байж бид жинхэнэ эрч хүчээ олдог.

Би ч гэсэн анх шүд зуугаад зүтгэх л амжилтад хүргэнэ гэж боддог байлаа. 14 цаг завсаргүй сууж ажиллаад, өөрийгөө шатааж, туйлдсан тэр өдрүүдээ тод санадаг. Би төгс хүн биш ээ. Мэдрэлийн системээ амрааж, дахин цэнэглэж (recovery) сурахгүйгээр ямар ч том амбиц цаасан байшин шиг нурдгийг би өөрийнхөө алдаанаас яс махаараа мэдэрсэн юм.

Тийм ч учраас би клиентүүдтэйгээ (үйлчлүүлэгч) ажиллахдаа, байгууллагын ретрит болон Alpha Human хөтөлбөрийнхөө үеэр хамгийн түрүүнд энэ системийг онилж ажилладаг. Миний хэрэглэдэг үндсэн зэвсэг бол Контраст эмчилгээ (contrast therapy) буюу халуун хуурай саун ба мөстэй хүйтэн усыг хослуулах арга. Анх ирж буй хүмүүс мөстэй уснаас эмээдэг ч манай оролцогчдын 98–99% нь эхний удаагаараа л хүйтэн усанд орж, сауныг өөрийн зэвсэг болгож сурдаг.

Ялангуяа манай өвөл хаяанд ирсэн энэ үед саун бол зүгээр нэг таашаал биш, эрүүл мэндээ хамгаалах суурь хэрэгцээ юм. Өвлийн утаа, агаарын бохирдлоос үүдэлтэй микотоксин, хорт бодисыг гүн хөлрөлтөөр биеэс гадагшлуулахад саун хамгийн үр дүнтэй байдаг нь судалгаагаар нотлогдсон.

Контраст протокол: Таван бодит үр дүн

Миний баримталдаг үндсэн горим: 80°C+ хуурай саунд 15 минут сууж, дараа нь 8–10°C хүйтэн усанд орох цикл (нийт хоёр давтамж). Энэ бол байгалийн хүчирхэг эм юм. Эрдэмтэн эсвэл биохакер байх шаардлагагүйгээр таны мэдрэх 5 бодит үр дүн:

• Торго шиг төвлөрөл ба шууд мэдрэгдэх эрч хүч: 8–10°C хүйтэн усанд орох агшинд биеийн норадреналин 530%-иар, допамин 250%-иар нэмэгддэг. Энэ нь кофеин шиг огцом савлаж уналгүйгээр хэдэн цагийн турш тогтвортой, цэвэр сэргэг байдлыг өгнө.
• Булчингийн хурдан нөхөн сэргэлт: Халуун, хүйтний харшил нь цусны судсыг огцом тэлж, агшаах байгалийн шахуурга үүсгэдэг. Энэ урсгал нь булчингийн хөндүүрийг энгийн амралттай харьцуулахад 20–40%-иар бууруулдаг.
• Стрессийн бууралт ба тайван төлөв: Температурын эрс ялгаа нь цусан дахь кортизолыг шууд буулгаж, эндорфиныг их хэмжээгээр ялгаруулдаг. Уулзалтын дараа мэдрэгдэх стрессийн түвшин 20–30%-иар шууд буурдаг.
• Гүн, чанартай нойр: 80°C+ саунд биеийн температурыг өсгөсний дараа бие огцом хөрөх үйл явц нь тархинд унтах байгалийн дохио болдог. Саунд тогтмол ордог хүмүүсийн 83%-иас дээш хувь нь нойрны чанар илт сайжирсныг тэмдэглэдэг.
• Зүрх судасны хамгаалалт ба цусны эргэлт: Саунд суухад зүрхний цохилт минутад 100–150 болж түргэсдэг нь хөнгөн аеробик дасгалтай тэнцэх ачаалал өгдөг. Долоо хоногт 2–3 удаа тогтмол ордог хүмүүсийн зүрх судасны өвчлөлөөр нас барах эрсдэл ~50%-иар бага байдаг.

Эхний жижиг алхам

Энэ долоо хоногт шүршүүрт орсныхоо дараа сүүлийн 30 секундийг хамгийн хүйтэн дээр нь тавиад зогсоод үз. Гүн, удаан амьсгал. Мэдрэлийн системээ стресстэй орчинд ч тайван байлгах дадлыг яг эндээс эхлүүл.

Хэрэв та энэхүү байгалийн аргыг зөв дэглэмээр амьдралынхаа зэвсэг болгож, эрч хүчээ шинэ түвшинд гаргахыг хүсвэл удахгүй болох Alpha Human Volume 5: The Foundation хөтөлбөрт нэгдээрэй.

Үргэлж өөрийгөө бүтээж, утга учиртай амьдарцгаая. — Coach Oko

Зорилгодоо төлөвлөсөн хугацаанаасаа 3 сарын өмнө хүрчихээд зогсож байх тэр агшинд баярлаж бахархахаас илүү нэг баргар бөгөөд асар чухал бодол толгойд орж ирэв: Би ерөөсөө том мөрөөдөж сураагүй юм байна.

Бид амьдралдаа том амбиц тавьж, түүнийгээ биелүүлж байна гэж боддог. Гэтэл үнэн хэрэгтээ бид өөрсдийнхөө бодит боломж, потенциалыг хайрцаглаж, хангалттай аюулгүй бүсэд зорилгоо тодорхойлж байдаг юм биш биз?

Whoop ба миний 10 жилийн биохакинг аялал

Бүх зүйл оргилдоо хүрсэн burnout (сэтгэцийн болон биеийн туйлдал)-аас эхэлсэн юм. Одоогоос 10 жилийн өмнө бие ба сэтгэцийн төлөв байдлаа удирдаж, longevity (урт насалж, эрүүл оршихуй)-д анхаарч, өөрийн эрүүл мэндийг системтэйгээр оновчтой болгох аялалаа эхлүүлсэн. Энэ хугацаанд би өөрийгөө biohacker (биологийн хакер) гэж тодорхойлох хэмжээнд дотоод системээ судлав.

2012 онд анх үүсгэн байгуулагдаж, өнөөдөр дэлхийн шилдэг тамирчид, гүйцэтгэх захирлууд болон манлайлагчдын заавал зүүдэг эрүүл мэндийн хяналтын төхөөрөмж болох WHOOP миний өдөр тутмын хэмжүүр болсон юм. WHOOP нь биеийн ачаалал, нөхөн сэргэлт, нойр болон алгоритмд суурилсан Whoop Age (Whoop нас)-ийг нарийвчлан аналитик байдлаар тооцоолдог.

2025 оны 6 сард би анхны Whoop Age (Whoop нас)-ны үзүүлэлтийнхээ сэргээцийг аван харахад: Би өөрийн биологийн наснаасаа -4.9 жилээр залуу буюу тухайн үед 35 настай хэрнээ биеийн үзүүлэлт 27-той тэнцэж байв.

Тэр үед би өөртөө нэгэн амбицтай зорилт тавьсан: “2026 оны 12 сарын 31 гэхэд биологийн наснаасаа -10 жилээр залуужиж чадна.”

Тоонуудын цаадах бодит дүн

Өнөөдөр буюу 2026 оны 9 сарын байдлаар би энэ зорилгодоо хүрч, -10.2 жил гэсэн үзүүлэлтийг үзүүлээд байна. Миний биологийн нас 41.7 бол миний Whoop Age (Whoop нас) 31.6 байна.

Хүний биологи бол дэлхий дээрх хамгийн нийлмэл, нарийн системүүдийн нэг. Зөвхөн нэг дасгал хийгээд л залуужчихдаг энгийн зүйл биш. Биеийн ачаалал, стрессийн түвшин, bedtime (унтах цаг) болон сунгаж унтах хугацаа гээд бүх талын амьдралын хэв маягийг удирдах шаардлагатай болсон. Миний -10.2 жилийн залуужилтад дараах хүчин зүйлс голлон нөлөөлжээ:

• VO2 max (хүчилтөрөгчийн максимал хэрэглээ): Нийт залуужилтын хамгийн том хувийг буюу -4.2-оос -4.5 жилийг эзэлж байна.
• Strain & Workouts (хүчний болон зүрх судасны ачаалалт дасгал): Нийт -3.4 жилийн залуужилтыг авчирсан.
• Resting Heart Rate (амралтын үеийн зүрхний цохилт): Тогтмол бага түвшинд барьж чадсан нь дорвитой хувь нэмэр оруулсан.
• Sleep duration & consistency (нойрны үргэлжлэх хугацаа ба тогтвортой байдал): Орхигдуулж болохгүй -1.0 жилийг зөвхөн чанартай нойрноос авсан.

Кочийн өнцөг: Stretch Goal ба бидний хязгаарлагдмал мөрөөдөл

Зорилгодоо хугацаанаасаа 3 сарын өмнө хүрсэн маань надад баяр баясгалан авчирсан ч, нөгөө талдаа change management (өөрчлөлтийн менежмент)-ийн кочийн хувиар дараах эргэлзээг төрүүлэв:

Би үнэхээр өөрийгөө сорьсон Stretch Goal (чадал шавхсан өндөр зорилт) тавьж чадсан уу, эсвэл ерөөсөө л мөрөөдөх чадвараа хязгаарлачихсан байсан юм уу?

Гарцаагүй миний зорилго тавих болон гүйцэтгэх чадамж -10 жилээс хавьгүй илүү байж. Үнэхээр чадал шавхсан, зоримог зорилго нь магадгүй -20 жил байх ёстой байжээ.

Гарвард болон Психологийн судалгаануудаас харахад (Locke & Latham-ийн зорилго тавилтын онол), хүмүүс асар өндөр буюу BHAG — Big Hairy Audacious Goal (томоохон, зоримог бөгөөд асар амбицтай зорилго) тавихад гүйцэтгэл ба бүтээмж нь 10–25%-иар өсдөг байна. Гэвч ихэнх хүмүүс айдсаас болон тухтай бүсэд үлдэх далд дадалдаа баригдан, үнэхээр хүрч чадах боломжит хязгаараасаа догуур зорилго тавьдаг.

Амьдралын бүх талбарт хамаарах зарчим

Энэ бол зөвхөн эрүүл мэнд, биохакинг эсвэл фитнес апликейшний тооны тухай асуудал биш юм. Үүнийг та manifestation (бодлын биелэл), логик, үйлийн үр эсвэл high-performance management (өндөр бүтээмжийн менежмент) гэж юу гэж ч нэрлэсэн болно.

Бид өөрсдийнхөө амьдрахыг хүсэж буй орчин, хийхийг хүсэж буй бизнес, хүрэхийг хүссэн карьераа төлөвлөхдөө өөрсдийнхөө далд чадамжийг дэндүү чамлаж таниад байна. Бид өөрсдөө өөрсдийгөө блоклож, мөрөөдлийнхөө далайцыг боомилдог.

Би олон нийтэд нээлттэйгээр амлаж, хэлсэндээ хүрч чаддагаа харууллаа. Үүнийг батлах скрийншот, бэлтгэлийн зураг болон биохакингийн талаарх YouTube бичлэгүүд бэлэн байна. Гэхдээ одоо миний дараагийн алхам бол тухтай бүсийн заагаа дахин шинэчилж, асар том, бүр -20 жилийн шинэ амбицыг тодорхойлох явдал юм.

Таны одоо тэмүүлж буй зорилго үнэхээр таныг сорьж чадах уу?

Спортын ертөнцөд “коуч” гэдэг үг маш тодорхой ойлголт байдаг. Тэд тамирчныг хурцалж, стратегийг нь сайжруулж, аваргын цомд хүргэдэг. Харин бизнесийн орчинд энэ үг ихэвчлэн буруугаар ойлгогддог. Коучинг гэдэг бол зүгээр нэг урам зориг өгөх яриа, эсвэл хэн нэгэн таны өмнөөс асуудал шийдэхийг хэлдэггүй.

Нэгэн гүйцэтгэх захирал коучингийн үйл явцыг ингэж тодорхойлсон байдаг:
“Коуч бол надад бэлэн хариулт өгдөг хүн биш. Тэд бол миний өөрөө ч очихоос зайлсхийдэг оюун санааны тэр харанхуй булангуудад гэрэл тусгаж, хариултыг өөрөөр минь олуулдаг гар чийдэн юм.”

Коучинг бол олон хүнд зориулсан сургалт биш. Энэ бол зөвхөн ТАНД зориулагдсан, таны сэтгэлгээний онцлогт тохируулсан, ганцаарчилсан (1-on-1) гүнзгий өөрчлөлтийн механизм юм.

Дэмжлэгийн системүүдийн ялгаа

Яг одоо танд юу хэрэгтэй байгааг ойлгохын тулд коучинг бусад мэргэжлүүдээс юугаараа ялгаатайг харах хэрэгтэй:

Зөв асуудалд зөв коучийг сонгох нь

Зах зээл дээр маш олон төрлийн коуч бий. Хэрэв та амьдралынхаа тэнцвэрийг олохыг хүсвэл Life Coach (Амьдралын коуч) хэрэгтэй. Хэрэв та ажлын ярилцлагад бэлдэж, карьераа өөрчлөхийг хүсвэл Career Coach (Карьер коуч) дээр очсон нь дээр.

Харин та компанийнхаа соёл, орлого, олон зуун хүний амьдралд шууд нөлөөлөхүйц шийдвэр гаргадаг түвшний удирдагч бол танд шал өөр арга барил хэрэгтэй.

Өндөр гүйцэтгэлийн коучинг (High-Performance Coaching) гэж юу вэ?

Шуудхан хэлэхэд, өндөр гүйцэтгэлийн коучинг хүн бүрд зориулагдаагүй. Энэ нь тав тухтай бүсдээ үлдэх, зүгээр л “сэтгэл хангалуун” амьдрах тухай ойлголт огт биш юм.

Өндөр гүйцэтгэл гэдэг нь туйлын ачаалал дунд ч тодорхой сэтгэж, тасралтгүйгээр оргил үр дүнгээ үзүүлэх чадвар юм.

McKinsey & Company-ийн хийсэн 10 жилийн судалгаагаар, “flow” буюу оргил гүйцэтгэлийн төлөвт орсон удирдагчдын бүтээмж энгийн үеэсээ 500%-иар өндөр байдаг нь батлагдсан байна.

Хэрэв гүйцэтгэх захирлын бүтээмж, шийдвэр гаргалтын чанар ердөө 5%-иар сайжрахад л компанийн нийт ашигт ажиллагаанд асар том үр нөлөө (ripple effect) үзүүлдэг.

Өндөр гүйцэтгэлийн коучинг нь таныг шатахгүйгээр (burnout) тэрхүү оргил цэгтээ хүрч, түүнийгээ тогтвортой хадгалахад тусалдаг систем юм.

Би яагаад үүнийг хийдэг вэ?

Би өөрөө гүйцэтгэх удирдлагын коуч бөгөөд 10+ жилийн туршлагатай. Гэхдээ миний хамгийн чухал баримталдаг зарчим бол:

Би өөрөө амьдрал дээр хэрэгжүүлдэггүй, өөрөө үйлддэггүй зүйлээ үйлчлүүлэгчдээсээ хэзээ ч шаарддаггүй.

Би удирдагчдыг өндөр гүйцэтгэлтэй байлгахын тулд эхлээд би өөрөө өндөр гүйцэтгэлтэй байх ёстой гэдэгт итгэдэг. Энэ бол маш өндөр үр нөлөөтэй, асар их хариуцлага шаардсан ажил. Тийм ч учраас би АНУ-д байрладаг коучтайгаа тогтмол ажиллаж, өөрийнхөө ур чадвар, сэтгэл зүйн байдлыг байнга хурцалж байдаг. Би тантай зүгээр нэг ярилцах гэж биш, харин таны өөрчлөлтийн хурдасгуур (catalyst) болж, тантай мөр зэрэгцэн алхах түнш чинь байхын тулд энэ ажлыг хийдэг.

COACH OKO

Та бол удирдагч, гүйцэтгэх захирал. Та асуудлыг хэрхэн шийдэх, үр дүнд хэрхэн хүрэхийг хэдийнэ мэднэ. “Таныг өдий зэрэгт хүргэсэн арга барил цааш нь хүргэхгүй” гэдэг алдартай хэлц бий. Гэхдээ үнэндээ, таны одоогийн арга барил таныг хүссэн газарт тань хүргэж магадгүй. Энэ бол ердөө л хурд, цар хүрээний асуудал юм.

Гэвч удирдагч хүний хувьд яг энэ түвшинд таны зорилго зүгээр л урьд өмнө хийж байсан зүйлсээ дахин давтах эсвэл томруулах биш байдаг. Харин цоо шинэ зүйлийг бүтээх, өөрийгөө шинээр нээх, хэзээ ч очиж үзээгүй оргил өөд тэмүүлэхэд оршино. Хамгийн сэтгэл хөдөлгөм зүйл нь яг энэ юм. Үүнд л танд коуч хэрэгтэй.

Дэлхийн аваргууд яагаад ганцаараа урагшилдаггүй вэ?

Google-ийн гүйцэтгэх захирал асан Эрик Шмидт нэгэнтээ “Миний амьдралдаа сонсож байсан хамгийн шилдэг зөвлөгөө бол коучтай болох явдал байсан” гэж хэлсэн байдаг. Стив Жобс, Сундар Пичай, Ларри Пэйж зэрэг Цахиурын хөндийн аваргууд бүгд “Гурван наядын коуч” (Trillion Dollar Coach) гэгддэг домогт Билл Кэмпбеллийн тусламжийг авсан байдаг. Шалтгаан нь юу вэ? Шмидтийн тайлбарласнаар: “Та хэдий чинээ өндөрт гарна, таны амжилт бусдыг хэрхэн амжилтад хүргэхээс төдий чинээ хамаардаг. Энэ бол коучуудын хийдэг үндсэн ажил юм”.

Энэ бол зүгээр нэг урам зориг өгөх үг биш, бодит үр дүн юм. Олон Улсын Коучингийн Холбооны (ICF) судалгаагаар компаниудын 86% нь коучингоос өндөр өгөөж (ROI) хүртдэг бөгөөд дундаж өгөөж нь 788%-д хүрсэн байна. Harvard Business Review үүнийг баталж, удирдагчдын бүтээмж 44%-иар өсөж, коучингт оруулсан хөрөнгө оруулалт 5-аас 7 дахин нугарч ирдэг болохыг онцолжээ.

Монголын нөхцөл ба Эмзэг байдлын хүч

Монголын бизнесийн орчин тэлж, удирдагчид олон улсын түвшинд өрсөлдөх болсон өнөө үед өндөр гүйцэтгэлийн коучинг (high-performance coaching) хамгийн хүчтэй хөшүүрэг болж байна. Гэвч Монголд энэ ойлголт шинэ хэвээр байгаа тул ихэнх хүмүүс коучийг зүгээр л “зөвлөх” эсвэл “асуудал шийдэгч” гэж эндүүрдэг.

Бодит байдал дээр өсөлт хөгжил гэдэг бэлэн хариулт авахаас бус, харин өөрийнхөө хамгийн тухгүй бүс рүү очиж, эмзэг байдлаа хүлээн зөвшөөрөхөөс эхэлдэг. Үүнийг хийхийн тулд танд ганцхан зүйл хэрэгтэй: Үнэмлэхүй итгэлцэл.

Химийн урвал ба Аюулгүй орон зай

Коуч, үйлчлүүлэгч хоёрын харилцаа маш нарийн, гүнзгий байдаг. Миний хувьд коучийн гол үүрэг бол таныг шүүмжлэхгүй, нууцыг дээд зэргээр хадгалсан, аюулгүй орон зайг бүрдүүлэх явдал юм. Энэ орон зайд та өөрийнхөө “сохор толбо”-ыг (хөгжилд саад болж буй ч та өөрөө анзаардаггүй сул талууд) нүүр бардам харж, алдаа гаргахаас айхгүйгээр шинэ зүйл турших ёстой. Удирдагч хүн бусдын өмнө байнга хүчтэй байх баг зүүдэг бол, коучтайгаа байхдаа тэрхүү хуягаа тайлж, сул талаа хүлээн зөвшөөрч сурах нь асар том өсөлт болдог.

Transference буюу Хараат байдлын урхи

Хэрэв та коучаасаа амьдралынхаа бүх шийдвэрийг хүлээж, түүнээс хараат болж эхэлвэл энэ нь буруу тийшээ эргэсний дохио (Transference үзэгдэл). Эрүүл коучинг бол хамаарал үүсгэх биш, харин таныг бие даан сэтгэх, илүү хүчирхэгжихэд туслах түншлэл юм. Би таны өмнөөс шийдвэр гаргах биш, харин таныг хамгийн зөв шийдвэртээ хүрэх гүүр нь байх ёстой.

Өөрт тохирох коучийг хэрхэн сонгох вэ? (Миний хувийн туршлага)

Би бусдад коучинг хийхийн зэрэгцээ өөрөө ч байнгын коучинг авдаг. Яг одоо гэхэд би АНУ-д байрладаг коучтай сар бүр тогтмол ажиллаж байна. Би салбартаа танигдсан, олон шагналтай коучуудтай ч, дөнгөж эхэлж буй шинэхэн коучуудтай ч ажиллаж үзсэн. Эндээс би нэг л зүйлийг маш тодорхой ойлгосон: Цаасан дээрх туршлага, CV хэчнээн төгс байсан ч хүн хоорондын харилцаа, мэдрэмж таарахгүй л бол тэр нь юу ч биш юм.

Тиймээс би танд дараах зөвлөгөөг өгье:

1. Туршиж үз: Шууд урт хугацааны гэрээ байгуулахаас өмнө 1–2 уулзалт хийж үз. Тэдний эрчим хүч, үнэт зүйлс тантай нийцэж байна уу?
2. Орхиж сур: Хэрэв эхний уулзалтаас л бүрэн итгэл төрөхгүй, биеэ барьсан мэдрэмж төрж байвал бүү санаа зов. “Бид нийцэхгүй юм байна” гэж хэлээд өөр коуч хайх нь бүрэн хэвийн зүйл. Итгэлцэлгүйгээр та цааш нэг ч алхам явахгүй.
3. Мэргэшил: Тэр коучийн дагнан ажилладаг чиглэл нь таны яг одоогийн зорилго, хэрэгцээнд нийцэж байгаа эсэхийг шалга.

Шийдвэр ба Хэрэгжилт

Та өөрт тохирох коучаа олсон бол эхний хэдэн уулзалт таны бодлыг цэгцэлж, тодорхой зорилго гаргахад чиглэнэ. Үүний дараа нэг л чухал сэтгэл зүйн шийдвэр гаргах хэрэгтэй: Коучтай ажиллах энэ хугацаа бол миний эртнээс бодож явсан тэр шинэ өөрчлөлтүүдийг бодит ажил хэрэг болгох хамгийн үнэ цэнтэй боломж юм.

Coach Oko

Join my newsletter https://www.occonnect.app/signal/join

Өнгөрөгч хоёр жилд 100 гаруй гайхалтай хүмүүс Alpha Human хөтөлбөрт оролцож, амьдралдаа томоохон өөрчлөлт, шилжилт хийхийг бид харлаа.

Өдөр тутмын хэмнэлээсээ бүрэн тасарч, зориуд бүтээсэн орон зайд орох үед насанд хүрсэн хүмүүс хэрхэн “шинэчлэгддэг”-ийг бид гэрчилсэн. Гэхдээ багийнхантайгаа ярилцаж, тоон өгөгдлөө харж байх үед Бидэнд зөвхөн эмэгтэйчүүддээ зориулсан орон зай хэрэгтэй байна гэх бодол дахин давтан орж ирж байлаа.

Ингээд Alpha Human: Women’s Edition мэндэлсэн юм.

Энэ бол эрчүүдийг үгүйсгэж байгаа хэрэг огтоос биш.
Бид холимог бүлгийн хөтөлбөрүүдээ үргэлжлүүлэн хийсээр байна.
Энэ удаагийн онцлог нь зөвхөн бүсгүйчүүдээ эн тэргүүнд тавих тухай юм.

Эмэгтэй оролцогчдыг бүрдүүлэх, коуч нарын дийлэнх нь эмэгтэйчүүд байх, гол нь холимог бүлэгт тэр бүр нээлттэй яригддаггүй сэдвүүд рүүгээ илүү зоригтой, гүнзгий орох, сэтгэл зүйн аюулгүй орчныг (psychological safety) бид бүрдүүлэхийг зорьсон.

Эмэгтэйчүүд багтайгаа (armor) тайлж, нэг нэгнээ жинхэнээсээ сонсох үед л үүсдэг тэр хүчирхэг, дэмжлэг дүүрэн “contagion” буюу бие биедээ нөлөөлөх энерги гэж нэг гайхалтай зүйл бий.

Өнөөгийн Монгол эмэгтэйчүүдийн бодит байдал бусад улс орнуудтай харьцуулахад монгол эмэгтэйчүүд харьцангуй бие даасан, нийгэмд илүү оролцоотой харагддаг.

Гэхдээ бодит байдал дээр 18–50 насны эмэгтэйчүүд маань нийгмийн “хүчирхэг нуруу” болж хэр их ачааллыг үүрч буйг бид бүгд гадарлана.
Саяхан би НҮБ (UNDP) болон Дэлхийн банкны сүүлийн үеийн судалгаануудыг ухаж үзэхэд өдөр тутамдаа мэдэрдэг тэрхүү ядаргаа тоогоор батлагдаж байна.

Бид үндсэн хоёр том асуудалтай нүүр тулж байна:

1. Цалингийн далд зөрүү ба “уян хатан байхын” төлөөс
   Монголд эмэгтэйчүүдийн дээд боловсрол эзэмших түвшин эрчүүдээс хамаагүй өндөр байдаг ч ижил албан тушаал дээр авч буй цалин бага байна. Учир нь гэр бүл зохиож, хүүхэдтэй болсны дараа эмэгтэйчүүд хүүхдээ өсгөх “уян хатан” цагийн хуваарьтай байхын тулд өөрийн карьер, орлогын боломжоосоо татгалзахад хүрдэг. Тэд гэр бүлээ авч явахын тулд өөрсдийнхөө үнэ цэнийг золиосолж байна.
2. Хөлсгүй хөдөлмөрийн занга “хүчирхэг Монгол эмэгтэй” гэх магтаалын ард маш том төлөөс бий.
   Судалгаагаар Монгол эмэгтэйчүүд ар гэрийн болон асран хамгаалах хөлсгүй хөдөлмөрт эрчүүдээс 2.5–3.2 дахин их цаг зарцуулдаг. 25 настай карьераа эхлүүлж буй эмэгтэй ч бай, 45 настай хүүхэд болон хөгшин эцэг эхээ давхар асарч буй эмэгтэй ч бай — энэ бүх үл үзэгдэх сэтгэл зүйн болон физиологийн ачааг бараг бүхэлд нь үүрч давдаг.

Alpha Human энэ бүхнийг хэрхэн өөрчилдөг вэ?

Ийм их ачаа үүрч яваа хүнд зүгээр нэг спа орох, эсвэл гоо сайхандаа анхаарах хангалтгүй. Бидэнд сууриар нь өөрчлөх “Reset” хэрэгтэй байна. Өмнөх хөтөлбөрүүддээ оролцсон эмэгтэйчүүдийнхээ сэтгэгдлүүдийг уншиж байхад нэг зүйл маш тодорхой анзаарагдсан: Alpha Human retreat эмэгтэйчүүдэд хамгийн түрүүнд ӨӨРИЙГӨӨ тавих зөвшөөрлийг өгдөг.

“Би үргэлж бусдын төлөө л байж, сайн ээж, сайн эхнэр, сайн ажилтан байх гэж хичээсээр өөрийгөө хаана гээчихсэнээ ч мэдээгүй байсан. Alpha Human-д ирээд анх удаа л өөртэйгөө нүүр тулж, энэ олон дүрээсээ салж жинхэнэ ‘би’-гээ эргүүлж олсон. Энэ бол зүгээр нэг сургалт биш, миний хувьд амьдралаа дахин шинээр харах цэг байлаа.

“Энд бид нэг нэгнээ шүүмжлэхгүй, харин нэгнийхээ өвдөлт, мэдрэмжийг маш сайн ойлгож бусад үсгүйчүүдийнхээ чин сэтгэлийн яриаг сонсох, тэрхүү аюулгүй орчинд өөрийгөө нээх нь намайг бүрэн эмчилсэн.”Энэ удаагийн Women’s Edition дээр бид яг энэ бодит байдлуудтай нүүр тулна. “Сайн охин, сайн ээж” байх гэсэн нийгмийн хүлээлт, буруу тайлбарлагдсан “хүчирхэг байх” гэдэг ойлголтыг задалж, дахин шинээр өөрсдийнхөө амьдралыг бүтээх болно. Яагаад гэвэл энэ өрөөнд таныг юу ч хэлээгүй байхад ядаргааг тань ойлгох хүмүүс л цугласан байх болно.\

Энд дарж хөтөлбөрийн дэлгэрэнгүйг харан, суудлаа баталгаажуулаарай

Жич: Бид энэ хөтөлбөрт үнэхээр орохыг хүссэн ч төлбөрийн боломжгүй байгаа эмэгтэйчүүддээ зориулан Storepay-ээс гадна Financial Aid (санхүүгийн дэмжлэг) санал болгож эхэлж байгаа.
Хэрвээ танд дээрх дэмжлэг шаардлагатай байгаа бол над руу oko@happymessy.com хаягаар шууд имэйл бичээрэй, бид арга замыг нь олох болно.

Бангкокийн бүгчим халуун болон Гималайн нурууны нимгэн агаар хоёрын дунд хаа нэгтээ цаг хугацаа зогсож, хүн өөрийгөө яг л толинд харж байгаа мэтээр нүүр тулах мөч ирдэг.

Тайландад үүр цайхаас өмнө энэ бүхэн эхэлсэн юм. Бангкок хот неон гэрэлт гудамжиндаа нойрсож байх зуур, Монголоос зорьж ирсэн хэсэг захирлууд, манлайлагчдын баг чимээгүйхэн цуглав. Тэдний зогсоол нь нууцлаг “Аянгат луугийн орон” буюу Бутан, цаашлаад Хуа Хин (Hua Hin)-ий далайн эрэг байлаа. Энэ бол Alpha Human хөтөлбөрийн онцгой хувилбар болох “Алтан гурвалжин” аялал. Зүгээр нэг амралт биш, өдөр тутмын амьдралдаа өмсдөг баг, хуягаа тайлж [executive armor], бие махбодынхоо хязгаарыг сорьж, үнэт зүйлээ дахин нэг тодорхойлох [recalibrate values] зорилготой гүн бясалгал байсан юм.

Аянгат Луугийн босгоор алхсан нь Парогийн нисэх онгоцны буудалд газардах нь яг л эртний уран зураг руу унаад орчих шиг мэдрэмж төрүүлнэ. Хөндийгөөс эгц дээшээ сүндэрлэх уулс, уулын салхинд намилзах хийморийн дарцаг. Энд баялаг гэдгийг ДНБ-ээр [GDP] бус, Үндэсний Нийт Аз Жаргалаар [Gross National Happiness] хэмждэг. Энэхүү философи нь бидний аяллын гол сэдэв болох “Үнэт зүйлсийн тогтолцоо” [The Value Set]-г ойлгох төгс хөрс нь болж өгсөн юм.

Тхимпху хотын Terma Linc зочид буудлын намхан модон ширээг тойрон суух үед Улаанбаатарын оффис, ТУЗ-ийн хурлын өрөөний чимээ алсран одов. Таныг санхүүгийн хувьд амжилтад хүргэсэн тэр зан үйлүүд таны эрүүл мэнд, сэтгэл зүйд хор хөнөөл учруулж эхэлбэл юу болох вэ? Коуч Окогийн чиглүүлгээр хийгдсэн [executive coaching] сешнүүдийн үеэр бид орчин үеийн амбицын золиос болсон архаг стресс, алдагдсан эрүүл мэнд, мартагдсан хүсэл тэмүүллээ уудалцгаалаа.

Манан дундах өгсүүр зам: Дочулагийн даваа 7 дугаар сарын 25-ны өглөө Гималайн нуруу бидэнд ховорхон бэлэг барив. 108 суварга сүндэрлэх Дочулагийн даваанд (3,100 метр) хүрэхэд үүлэн хөшиг бүрэн нээгдэв. Нутгийнхны хэлдгээр жилдээ хуруу дарам цөөхөн тохиох энэ цэлмэг өдөр цаст уулсын оргилууд тэнгэрийн хаяатай нийлж байлаа.

Эндээс багийнхан далайн түвшнээс дээш 3,560 метрт орших уулын сүм рүү 3.5 километр хүндхэн алхалтаа эхлүүлэв. Шаварлаг зам, орооцолдсон модны үндэс дундуур 1,000 орчим метр өгсөх энэ зам хүн бүрийн биеийн тэсвэрийг шалгасан. Хуучин бэртэлтэй, эсвэл ядаргаатай байсан хүмүүсийн хувьд алхам бүр нь дотоод эргэлзээтэйгээ хийх тулаан байв. Гэвч оргилд гарах мөчид хувь хүний тэмцэл нь багийн ялалт болон хувирч, Бутан гэр бүлтэй уулын оройд цай хувааж уунгаа Монгол, Бутан хүмүүсийн нийтлэг уулын философийг хуваалцсан юм.

Дотоод системээ нээх нь [Unmasking the Internal System] Паро руу буцаж ирснээр аялал маань сэтгэл зүйн гүн рүү чиглэв. Himalayan Keys Forest Lodge-ийн нам гүм орчинд бид [Internal Family Systems — IFS] аргачлалтай танилцсан нь бидний зан үйлийг удирддаг дотоод дүрүүдээ ойлгох боломжийг олгосон юм.

• [Managers]: Бүхнийг хяналтдаа байлгаж, төгс байлгахыг хичээгч хамгаалагчид.
• [Firefighters]: Өвдөлтөөс зугтаахын тулд ямар ч хамаагүй аргаар “гал унтраагчид”.
• [Exiles]: Өнгөрсний шарх, өвдөлтийг тээж явдаг хамгийн эмзэг хэсгүүд.
• [The Self]: Тайван, сониуч, энэрэнгүй жинхэнэ би буюу цөм.

Монгол дээл, Бутан үндэсний хувцастайгаар Паро Жонг болон Будда Дорденмагийн түүхэн сүмүүдээр алхах зуур олон зууны настай сүм хийдийн хашаанд орчин үеийн карьерын шилжилт, уй гашуу, гэр бүлийн дарамт, өөрийн эрх чөлөөгөө эргүүлэн олж авах тухай хамгийн илэн далангүй, амьд ярианууд өрнөж байлаа.

Такцанг: Барын үүр рүү хийсэн мөргөл Парогийн хөндийгөөс дээш 900 метрийн эгц хадан хясаанд дүүжигнэн байрлах Такцанг буюу “Барын үүр” сүмд хүрэхгүйгээр Бутан дахь өөрчлөлт бүрэн гүйцэд болохгүй. Өндөр уулын тааварлашгүй цаг агаартай үед 7.7 км эгц чулуун шатаар өгсөнө гэдэг амаргүй. Гэсэн ч багийн гишүүн бүр өөрийн физиологийн хязгаараа даван туулж, сүмийн босгыг давж чадсан юм. Гималайн уламжлалд хамгийн сайн ерөөл, адислал гэж үздэг хурц нар, зөөлөн бороо хосолсон цаг агаарт лам нараас Пүрба адислал [phurba blessings] авсан нь мартагдашгүй мөч байв. Уулаас бууж ирээд Бутаны уламжлалт 90 минутын халуун чулуун рашаанд [hot stone bath] ороход биеийн ядаргаа арилж, дотор урьд өмнө байгаагүй хөнгөн мэдрэмж төрж байлаа.

Хуа Хин дахь нэгтгэл [Integration] Гималайн өндөр уулсыг орхиж, аялал маань Тайландын Хуа Хин далайн эрэг дэх хувийн виллад үргэлжлэв. Энд ууланд авирах идэвхтэй энерги нь гүн бодрол, нэгтгэл рүү [deep integration] шилжсэн юм. Хамтдаа хоол хийж, тэмдэглэл хөтөлж [journaling], далайн эрэг дээр ярилцсанаар ууланд олж авсан ухаарлуудаа бодит амьдрал дээр хэрхэн буулгахыг боловсрууллаа.

“Алтан гурвалжин” нь зүгээр нэг гурван өөр бүс нутгийг дамжсан аялал байсангүй. Энэ бол шилжилтийн зан үйл [rite of passage] байв. Оролцогчид маань Улаанбаатарт зүгээр нэг амраад буцсангүй, харин ч цоо шинээр “бичигдэж”, өөрийн хувийн үнэт зүйлсээ тодорхойлж, бие махбоддоо дахин итгэж, амьдралынхаа дараагийн бүлгийн газрын зурагтайгаар эргэн ирлээ.

Та өөрийнхөө бүтээсэн алтан торонд гацсан мэт санагдаж байна уу? Бид дараагийн Бутаны бясалгалын аяллаа төлөвлөж эхэллээ. Хэрэв та өдөр тутмын хуягаа тайлж, дотоод хүнтэйгээ нүүр тулахад бэлэн байвал, бидэнтэй холбогдоорой.

Alpha Human Golden Triangle

Эцэг эхчүүд ээ, бид цөмөөрөө л хүүхдэдээ хамгийн сайн сайхныг хүсдэг. Гэвч өдөр тутмын ажил, ядаргаа, гэр бүлийн түмэн бужигнаан дунд өсвөр насны хүүхдийнхээ яг юу мэдэрч, юу бодож байгааг ойлгож, тэдэнтэй гүнзгий харилцаа үүсгэнэ гэдэг заримдаа ямар хэцүү байдгийг бид сайн мэдэх билээ.

Play Academy-ийн хувьд бид асар том давуу талтай: Бид та бүхнээс хүүхдүүдийг чинь Тэрэлжийн байгалийн сайханд, маш багахан хугацаанд “зээлж” авдаг! Энэ богино хугацаанд бид тэднийг өдөр тутмын стресс, утас, дарамтнаас нь тусгаарлаж, эерэг, дэмжлэгтэй, айх аюулгүй “туршилтын талбар” (sandbox)-д авчирдаг юм.

Саяхан бид Play Academy-ийн 5 дахь кэмп буюу энэ зуны Go Play зуны өсвөр үеийн кэмп-ээ амжилттай дуусгалаа. 10 өдрийн турш 26 гайхалтай хүүхэд, үндсэн багш нар болон зочин ментор, туслах коуч нараас бүрдсэн 18 хүний бүрэлдэхүүнтэйгээр ажиллалаа.

Энэ удаагийн кэмп соёл, орон зайн хувьд үнэхээр баялаг байв. АНУ-д үйл ажиллагаа явуулдаг GenBridge (501c3 ашгийн бус байгууллага)-тай хамтран ажилласны ачаар Америкт амьдардаг 6 монгол хүүхэд маань зорин ирж нэгдсэн! Мөн Шведээс 1 сурагч, дээрээс нь Монгол орны маань өнцөг булан бүрээс, өөр өөр аймаг хотоос хүүхдүүд цугласан нь кэмпийн уур амьсгалыг бүр ч сонирхолтой болгосон юм.

🧠 Өнөөгийн өсвөр насныханд тулгарч буй сэтгэл зүйн ТОП 5 сорилт

Бидний судалгаа болон 5 удаагийн кэмпийн туршлагаас харахад өсвөр насныхны дотоод дэлхий бидний боддогоос хавьгүй нарийн байна. Таны хүүхэд дараах зүйлстэй тулгарч байгаа бол энэ нь зөвхөн таны хүүхдэд тохиолдоогүй гэдгийг санаарай:

1. Төгс байх шахалт (Perfectionism): Сошиал медиа ба алгоритмын нөлөөгөөр хүүхдүүд өөрийгөө “хангалтгүй байна” гэж байнга голдог.
2. Ганцаардал ба бодит харилцааны дутагдал: Технологиор байнга холбоотой байдаг ч яг бодит амьдрал дээр чанартай, үнэнч нөхөрлөлөөр дутдаг.
3. Ирээдүйн айдас: Сургууль, элсэлтийн шалгалт, хиймэл интеллект гээд асар хурдтай өөрчлөгдөж буй ертөнцөд яах ёстойгоо мэдэхгүй түгших.
4. Тийшээ ч үгүй, ээшээ ч үгүй эмоци: Дааврын өөрчлөлтөөс болоод сэтгэл хөдлөлөө удирдаж чадахгүй байх, түүнийгээ илэрхийлэх зөв үгсийн сан байхгүй байх.
5. Сэтгэл зүйн аюулгүй орчны эрэл: Бусдад шүүмжлүүлэхээс айхгүйгээр өөрийнхөөрөө байж болох тийм орон зайг хайх.

Энэ бүхнийг ойлгодог учраас бид хүүхдүүдэд яг энэ дарамтнаас гарахад нь тусалдаг.

Тийм ээ, тэд үнэхээр утасгүйгээр амьдарч чаддаг!

(Эцэг эхчүүдэд зориулсан бяцхан сануулга #1: Бид чадаж байгаа юм чинь та ч бас гэртээ чадна!)

Манай кэмп “Smartphones Off” хатуу дүрэмтэй. Хүүхдүүд өдөрт ердөө 60 минут (хуваарийн дагуу 30, 30 минутаар) л утас ашиглах эрхтэй. Хамгийн гоё нь юу гээч? Хүүхдүүд үүнийг хүлээн зөвшөөрч, ягштал баримталдаг бөгөөд дэлгэцнээс холдох тусам хоорондоо болон өөртэйгөө ямар хурдан холбогдож эхэлдгийг харах үнэхээр гайхалтай!

(Бидэнд тохиолдсон хамгийн хэцүү зүйл бол хүүхдүүдийг утаснаас нь салгах биш, орой бүр жижүүрт гарч, яриад унтаж өгдөггүй хүүхдүүдийг цагт нь орондоо оруулах байлаа! Эрт унтуулах дүрэмтэй ч тэд хоорондоо ярьж, дотносох гээд огт унтахгүй шүү дээ).

Play Academy-ийн 5 дахь кэмпийн 10 өдрийн аялал

Өдөр бүр тодорхой зорилготой, тоглоомд суурилсан туршлагажих арга зүйгээр хийгдсэн. Үндсэн коучуудаар Око, Доржмаа, Энхболор, Ундармаа бид өдөр бүрийг чиглүүлж ажиллав.

• Өдөр 1: Итгэлцлийг бүтээх ба Аюулгүй орон зай Энэ жил бид 1 дэх өдрийн бүтцийг бүрэн шинэчилсэн. Анхны өдөр л сэтгэл зүйн аюулгүй орчныг үүсгэж чадвал хүүхдүүд бидэнд болон бие биедээ 5 дахь өдөр биш, шууд 2 дахь өдөр л итгэж эхэлдэг.
• Өдөр 2 & 3: Дотогшоо өнгийх ба Сэтгэл зүйн боловсрол Сэтгэл зүйч Пүрэвсүрэн бидэнтэй нэгдэж, хоёр өдрийн турш сэтгэл хөдлөлийн оюун ухаан (EQ), дотоод хүнээ ойлгох талаар ярилцлаа. Хүүхэд бүртэй 1-он-1 ганцаарчилсан уулзалт хийж, хэрэгцээтэй сэтгэл зүйн дэмжлэгийг үзүүлсэн. Мөн саунд терапист Хулан ирж, 2 цагийн турш дуу болон авиан бясалгал хийлгэсэн нь хүүхдүүдэд тэс өөр шинэлэг мэдрэмж өгсөн юм.
• Өдөр 4: AI, Vibe Coding ба Мандала Спотлайт Зочин ментор Балдорж ирж, хүүхдүүдэд Хиймэл Интеллект (AI) болон “Vibe coding”-ийн анхан шатны мэдлэгийг олгож, хүүхдүүд үнэхээр гүнзгий, чанартай бүтээлүүд хийсэн. Харин орой нь манай signature арга хэмжээ болох Мандала Спотлайт боллоо. Энэ нь хүүхдүүд сайн дураараа олны дунд гарч, гэрэлт прожекторын дор суугаад дотоод сэтгэл, сурсан зүйлээ хуваалцдаг ажилбар юм.

Мишээлийн сэтгэл хөдөлгөм түүх: Мишээл манай кэмпэд хоёр дахь жилдээ ирж байгаа юм. Анх ирэхдээ маш дуугүй, даруухан охин байсныг санаж байна. Гэтэл энэ удаад тэр сайн дураараа гэрэлт прожекторын дор суухаар гарч ирэв! Түүний яриа бидний сэтгэлийг үнэхээр хөдөлгөсөн.

Тэрээр: “Миний өөртөө хийсэн хамгийн бахархалтай зүйл бол бусдын дэadjacent өөрийнхөөрөө байж сурсан маань. Жүжиглэхээ больж, өөрийгөө хүлээн зөвшөөрч, бусдад нээлттэй болж чадсан. Үүнийг ойлгосноор би амьдралыг бүр өөрөөр харж эхэлсэн” гэж ярьсан. Өнөөдөр Мишээл манай бүлгэмд асар идэвхтэй, бусад хүүхдүүдэд зааж сургадаг, өөрийн амьдралдаа өөрчлөлт хийж чадсан манлайлагч болсон. Энэ өөрчлөлтийнхөө эх эх үүсвэрийг өнгөрсөн жилийн кэмп гэж хэлэхэд багш хүний хувьд үнэхээр их бахархсан даа.

• Өдөр 5: Хакатон & Санхүүгийн боловсрол Стартап Монголиагийн үүсгэн байгуулагчид, менторууд болох Энхжаргал, Билигбаатар, Баттулга нар ирж Хакатон зохион байгууллаа. Хүүхдүүд баг болж, санаагаа мэтгэлцэж, хэрэглэгчийн хэрэгцээг тодорхойлж, питч хийж сурав. Орой нь санхүүгийн боловсрол, хуримтлал, төсөв зохиох тоглоомд суурилсан дасгалыг хийж, кино үдэш хийлээ.
• Өдөр 6: Stick Em (Сингапур) & Эүүл мэнд Сингапурын Stick Em хэмээх STEM гарааны компанитай хийж буй хамтын ажиллагааны дагуу Төгөлдөр коуч маань хүүхдүүдэд роботик, логик сэтгэлгээний хичээл орлоо. Stick Em-ийг үүсгэн байгуулагч Адам нь Дэлхийн Оюутны Энтрепренёр ($1 саяын шагналыг авдаг Hult Prize)-ийн ялагч бөгөөд Азийн 60 гаруй сургуульд хүрч ажилласан туршлагатай. Ердөө 3-хан цагийн дотор ямар ч насны хүүхэд сонирхон оролцож, өөрсдөө робот угсарч уралдуулсан. Мөн коуч Батболд ирж Kettlebell дасгал, биеийн зөв хөдөлгөөний талаар зааж өгсөн.
• Өдөр 7: Гадаадад суралцах ба Их сургуулийн зөвлөгөө Kite Academy-ийн үүсгэн байгуулагч, College Counsellor Буянделгэр ирж хүүхдүүдэд их сургуулийн элсэлт, өөрийгөө хэрхэн бэлдэх талаар маш сонирхолтой жүжигчилсэн, туршлагажих аргаар хичээл орсон.
• Өдөр 8: Монгол өдөр! Хүүхдүүд дээлээрээ гангарч, өөрсдөө таргаа бүрж, морин уралдаан, бөх үзэж сонирхов. Мөн Сайнбат багш ирж Монгол Биелгээ бүжгийг хүүхдүүдэд зааж, монгол соёл заншлаараа бахархсан өдөр болж өнгөрлөө.
• Өдөр 9 & 10: Уулын аялал ба Үдэлт Тэрэлжийн үзэсгэлэнт уулсаар аялж, сурсан зүйлсээ дүгнэж, төгсөлтийн баяраа хийлээ. Нулимс, инээд, тэврэлт дүүрэн үдэлт болсон.

🌱 Бодит үр дүн: 30% нь дахин ирсэн сурагчид!

Манай кэмпийн хамгийн том чанарын үзүүлэлт бол нийт хүүхдүүдийн 30% нь (9 хүүхэд) дахин ирсэн сурагчид байсан явдал юм. Зарим нь бүр 3 дахь жилдээ ирж байна. Хүүхэд томрох тусам амьдралыг өөрөөр харж, кэмпээс авах мэдлэг нь өөрчлөгддөг. Насанд хүрч, коллежид явахынхаа өмнөх сүүлчийн зунаа бидэнтэй хамт өнгөрүүлж буй 18-тай залуусыг харах үнэхээр бахархалтай.

Эцэг эхчүүдэд өгөх 3 бяцхан зөвлөгөө:

1. Гэртээ “Sandbox” үүсгээрэй: Хүүхэдтэйгээ ярилцахдаа зэмлэх, сургамжлахыг урьтал болголгүй, зүгээр л тэднийг сонсох, шүүмжлэхгүй байх “аюулгүй орон зай”-г гэртээ гаргаж өгөөрэй.
2. Сэтгэл хөдлөлийн сонголтыг хүүхдэд үлдээ: Хэцүү мэдрэмж авсан ч гэсэн түүнийгээ хэрхэн шийдвэрлэх, ямар үйлдэл хийх нь тэдний өөрсдийнх нь сонголт (Agency) гэдгийг ойлгуулаарай.
3. Дэлгэцгүй орчин ба журам: Манай кэмпийн 60 минутын дүрэм шиг гэртээ ч бас тодорхой цагт утасгүй байх дүрмийг гэр бүлээрээ баримтлаад үзээрэй.

Дараагийн ээлж: 8-р сарын 10-ноос 17-нд!

Энэ зуны дараагийн бөгөөд сүүлчийн Go Play зуны өсвөр үеийн кэмп 8-р сарын 10-ноос 17-ны хооронд болох гэж байна. Бид одоо бүртгэлээ авч байгаа бөгөөд нэг ээлжиндээ ердөө 40-өөс илүү хүүхэд авдаггүй тул суудлын тоо хязгаартай.

Таны хүүхэд энэ зун утаснаасаа салж, дотоод хүнээ нээж, өөртөө итгэлтэй болж, насан туршийн нөхөрлөлийг бүтээхийг хүсвэл манай кэмпийг зориорой!

👉 Энд дарж Go Play Academy-ийн кэмпэд бүртгүүлээрэй: goplay-academy.org

Монголынхоо ирээдүй болсон өсвөр үеийнхнийг хамтдаа хөгжүүлцгээе!

Монголд төдийгүй Азийн орнуудад бизнес эрхэлж буй хэн бүхэнд тулгардаг, шөнө нойрыг нь хугасладаг нэгэн нийтлэг асуулт бий: “Үнэхээр сэтгэлтэй, чадвартай хүмүүс хааччихсан бэ?”

Монголын эдийн засаг маш өндөр хурдтайгаар хувьсан өөрчлөгдөж, залууст өөрийгөө сорих шинэ боломжууд өдөр бүр гарч байна. Залуусын хөдөлмөр эрхлэлтийн оролцоо харьцангуй өндөр байдаг ч (сүүлийн үеийн үзүүлэлтээр 59.6% орчимд хэлбэлздэг), нэг газартаа тогтвортой ажиллах үзүүлэлт улам бүр буурсаар байна.

Олон удирдагчид үүнд бухимдаж, “Z үеийнхэн тогтворгүй, тууштай биш” гэж шүүмжилдэг. Гэхдээ бодит байдлыг эрүүлээр харцгаая. Боломжоор дүүрэн, ийм хурдтай зах зээлд амбицтай залуу мэргэжилтэн яагаад нэг газраа гацаж үлдэх ёстой гэж? Өнөөдөр “ажил” гэдэг ойлголт зөвхөн тогтмол цалин авах хэрэгсэл байхаа больсон. Энэ бол тэдний хувьд өөрийгөө таньж мэдэх, хурдтай хөгжих талбар юм.

Миний хувьд Oktyabri Consulting (OC) болон Play Academy-ийг удирдаж явахдаа хүний нөөц бүрдүүлэлт, зөв хүнээ олж ажиллуулах тал дээр хамгийн их алдаж, хамгийн их зүйлийг сурсан.

Хүн сонгох шалгуурын хувьсал: Дипломоос хандлага руу, хандлагаас “Модерн Модель” руу

Анх бизнес эхэлж байхдаа би хамгийн түгээмэл алдааг гаргаж байв. Цаасан дээрх “төгс” хүмүүсийг, өөрөөр хэлбэл сүржин CV, өндөр боловсрол, гоё мэргэжлийн чадварыг урьтал болгодог байлаа. Гэвч байгууллагын соёл, үнэт зүйлтэй нийцээгүй түүхий чадвар ямар ч үр дүнгүй, харин ч дотоод үрэлтийг үүсгэдэг гэдгийг хурдан ойлгосон.

Үүний дараа би дараагийн туйл руу шилжиж, “Хандлагыг нь харж ажилд ав, ур чадварыг нь дараа нь сурга” гэдэг трендийг олон жил дагасан. Зөвхөн хандлага, зөөлөн чадвар (soft skills), харилцааг нь харж хүнээ сонгодог байв. Гэвч амьдрал баян, туршлага хатуу байдаг. Зөв хандлагатай хүн оффисын уур амьсгалыг сайхан байлгаж чадах ч, өндөр хурдтай өсөж буй бизнесийн өдөр тутмын дедлайн, үр дүнг зөвхөн “гоё вайб”-аар нөхөх боломжгүй юм.

Тэгвэл өнөөдөр бид ямар шалгуур тавьж байна вэ? Бид маш тодорхой хоёр тулгуурт бүтцийг баримталдаг: Богино хугацааны логик чадамж болон Радикал суралцах чадвар (Coachability).

1. Богино хугацааны чадамж: “Шууд ханцуй шамлан орох” чадвар

OC болон Play Academy-ийн хувьд бид маш олон хөтөлбөрүүдийг зэрэг хэрэгжүүлж, өсвөр үеийнхэн, насанд хүрэгчид болон шилдэг байгууллагуудтай хамтран ажилладаг. Манай орчин бол асар өндөр хурдтай, өдөр бүр өөрчлөлт, шинэчлэгдэхийг шаарддаг талбар. Бидэнд шинэ ажилтныг 6 сарын турш онолоор бэлдэх тансаг хугацаа байдаггүй.

Миний хайж буй богино хугацааны чадамж гэдэг нь тухайн хүн эхний өдрөө л шууд шинэ дугуй зохион бүтээхийг хэлэхгүй. Харин бэлэн байгаа үнэ цэнийг хадгалж, үйл ажиллагааг тасалдуулахгүй авч явах суурь логик чадамж юм. Үүнд:

• Логик сэтгэлгээ: Асуудлын шалтгаан, үр дагаврыг зөв холбож, эрүүлээр сэтгэж чаддаг уу?
• Технологи болон AI-ийн суурь мэдлэг: AI болон технологийн хэрэгслүүд ажлын талбарын суурь хэрэглээ болсон энэ үед, захиргааны жижиг ажилд гацахгүйгээр өөрийн ажлыг хөнгөвчилж чадаж байна уу?
• Харилцаа болон салбарын суурь ойлголт: Үйлчлүүлэгчдийнхээ хэрэгцээ, манай салбарын хэлийг ойлгох суурь мэдлэгтэй юу?

Бидэнд манай өндөр хурдтай системд орж ирээд, бэлэн байгаа процессуудыг хурдан “татан авч” (download), үйл ажиллагааг унагалгүй авч явж чадах хүмүүс хэрэгтэй байдаг.

2. Шинэ ажилтны 90 хоногийн зураглал

Энэхүү хүлээлтийг бодит болгохын тулд бид шинэ ажилтны эхний 90 хоногийг дараах байдлаар хардаг:

Суралцах чадвар (Coachability) ба “Гүйцэтгэлийн парадокс”

Миний хамгийн чухалчилж үздэг дараагийн шинж чанар бол Coachability буюу чиглүүлэг авч, тасралтгүй суралцах чадвар юм. Энэ нь зөвхөн шинэ техник сурах тухай биш, харин өөрийнхөө амьдралд шинэ мэдлэг, шинэ хандлагыг нэвтрүүлэх системийг тогтоож чадсан эсэх тухай асуудал юм.

Өмнө нь миний бичиж байсан “Гүйцэтгэлийн парадокс” дээр дурдсанчлан, компаниуд болон хувь хүмүүс зөвхөн “хийж гүйцэтгэх” дээр хэт төвлөрөх үедээ хөгжил нь зогсож, платформ дээрээ гацдаг. Бид бүх зүйлийг мэддэг, үргэлж төгс хариулттай байх гэж хичээх тусам шинээр суралцах сувгаа хааж, өөртөө итгэлгүй байдлаа нуухыг хичээдэг.

Суралцах сэтгэлгээ нь боломжийг үргэлж нээлттэй үлдээдэг. Ажилтан шинэ зүйл сурахаас татгалзаж, чиглүүлэг авах чадваргүй болох тэр мөчөөс эхлэн түүний байгууллагад бүтээх үнэ цэн буурч эхэлдэг.

Би өөрийнхөө амьдралд шинэ чадвар эзэмших зорилго тавьж чаддаг, тууштай суралцдаг, өөрийнхөө тухтай бүсээс гарч чаддаг тийм хүмүүсийг хайдаг.

Happy Messy Group-ийн ДНХ (Соёл)

Бид өөрсдийгөө Суралцагч байгууллага (Learning Organization) гэж тодорхойлдог бөгөөд үүнийг соёлынхоо хамгийн чухал хэсэг гэж үздэг. Бид Oktyabri Consulting-аар дамжуулан үйлчлүүлэгч байгууллагууддаа зөвлөдөг тэрхүү соёлыг өөрсдөө дотроо амьдрал болгодог. Хэрэв та манай багт нэгдэхийг хүсвэл дараах соёлын үнэт зүйлсийг заавал хуваалцах хэрэгтэй болно:

• Бэлтгэлтэй байх: Ямар ч ажилд, уулзалтад үргэлж бэлтгэл хангаж ирэх.
• Эелдэг бөгөөд халамжтай байх: Өндөр бүтээмж нь хэзээ ч хүнийг үл хүндэтгэх шалтгаан болохгүй.
• Чиглүүлэг авч чаддаг байх (Coachbility): Хэдий мундаг байсан ч насан туршдаа суралцагч байх даруу чанар.
• Зөв асуулт асууж, зөв хариулт өгөх: Асуудлын голыг олж харах алгоритм сэтгэлгээ.
• Хариуцлага хүлээх чадвар: Алдаагаа хүлээн зөвшөөрч, түүнээсээ суралцах зориг.
• Радикал харилцаа (Radical Communication): Нууж хаалгүй, шулуун шударга, нээлттэй харилцах соёл.

Глобал чиг хандлага нь

Манай компанийн баримталж буй энэхүү зарчим нь дэлхий дахинд өрнөж буй хүний нөөцийн макро шилжилттэй бүрэн нийцдэг. Олон улсын судалгааны байгууллагуудын (жишээ нь Mercer-ийн Глобал авьяас чадварын чиг хандлага) тайлангуудад дурдсанаар, хиймэл оюун ухаан (AI) хүмүүсийн өдөр тутмын механик ажлыг хөнгөвчлөхийн хэрээр байгууллагууд “Хүний давуу талыг дахин тодорхойлох” шаардлагатай тулгарч байна. Орчин үеийн компаниуд ажилтныг ажилд авах хурдыг биш, харин тухайн ажилтны дасан зохицох чадвар болон чанарыг нэгдүгээрт тавьж байна.

Дэлхий дахинд эдийн засгийн тогтворгүй байдал, технологийн үсрэнгүй хөгжил өрнөж буй энэ үед хувь хүний хамгийн том өрсөлдөх чадвар бол өнөөдөр юу мэддэгт биш, харин одоо байгаа бодит байдлыг хэр хурдан шингээж, маргаашийн өөрчлөлтөд хэр хурдан суралцаж чадах вэ гэдэгт оршиж байна.

Хүний нөөц бүрдүүлэлт гэдэг бол үргэлж туршилт, алдаан дээр тогтдог нарийн урлаг. Гэхдээ анхаарлаа богино хугацааны логик чадамж болон радикал суралцах чадвар дээр төвлөрүүлснээр бид OC болон Play Academy-д уян хатан, өндөр хурдтай багийг бүтээж чадсан юм.

Энэ бол манай багийг зангиддаг суурь философи бөгөөд бид энэхүү туршлага, арга барилаа харилцагч байгууллагууддаа ч мөн санал болгодог. Жижиг зах зээлд бэлэн, төгс ажилтныг лангуун дээрээс хайх нь утгагүй. Харин зөв “хөдөлгүүртэй” хүнийг олж, зөв зураглалаар ханган, хамтдаа хөгжүүлж бүтээх нь хамгийн зөв гарц юм.

Coach Oko

Бид “Хэрвээ би хангалттай их ажиллавал, хэрвээ би зогсолтгүй зүтгэвэл л амжилтад хүрнэ” гэж итгэж өссөн. Шөнө нойргүй ажиллахыг баатарлаг үйлст тооцож, өөрийгөө 100% шавхаж байж л сая нэг үр бүтээлтэй (productive) хүн шиг мэдэрдэг цаг үе байлаа.

Гэхдээ миний олон жилийн биохакинг (biohacking) болон өөрийгөө танин мэдэх аялал надад нэгэн маш энгийн бөгөөд хатуу үнэнийг ойлгуулсан юм: Бид гүйцэтгэж, хийж байх үедээ хэзээ ч өсдөггүй.

Бид “Ухаалаг ажиллах” (Working smart) гэдэг үгнээс бага зэрэг эмээдэг. Учир нь нийгэм бидэнд “шаргуу хөдөлмөрлөх” (Working hard) нь л цор ганц үнэнч, баталгаатай зам гэж сургасан. Зарим хүмүүс “Би ухаалаг ажиллаж чадахгүй байх, тиймээс зүгээр л зогсолтгүй махийгаад хийгээд байя” гэж боддог нь өөртөө итгэх итгэл дутмаг байгаагийнх юм.

Гэтэл ухаалаг ажиллана гэдэг нь залхуурахын нэр огт биш. Энэ бол өөрийгөө зовоох зовлонг багасгаж, бага орцоор (input) илүү их үр дүн (output) гаргах систем юм. Огтлохоосоо өмнө 20 хувийн цагаа зарцуулж “хэмжилт” хийхэд л та үлдсэн цагаа хэмнэж, үр дүнгээ эрс сайжруулж чадна.

Эрүүл мэнд ба Өсөлтийн зарчим

Эрүүл мэндийн салбарт харцгаая. Дэлхийн Эрүүл Мэндийн Байгууллага (WHO) болон анагаах ухааны сүүлийн үеийн статистикууд нэг зүйлийг хатуу сануулдаг: Таны биеийн өөхний хувь, жин хэвийн хэмжээнээсээ багахан илүү байхад л дараах 3 маш ноцтой эрсдэл огцом нэмэгддэг.

1. Зүрх судасны өвчлөл (Цус харвалт, зүрхний шигдээс)
2. Чихрийн шижин (Type 2 Diabetes)
3. Хавдар болон үе мөчний архаг үрэвслүүд.

Үүнээс сэргийлэхийн тулд бид фитнест очиж төмөр өргөж, гүйж, хөлсөө урсгадаг. Гэтэл яг үнэндээ фитнест хүнд төмөр өргөх нь бие махбодод цэвэр “стресс” үүсгэж, булчингийн ширхэглэлийг урж гэмтээж буй эвдрэлийн үйл явц юм. Та дасгал хийж байхдаа (Performance zone) өсдөггүй. Харин жинхэнэ өсөлт, хүчирхэгжилт, дараагийн удаа илүү хүнд ачааг өргөх чадвар нь таныг унтаж, амарч, зөв хооллож байх буюу Нөхөн сэргэлтийн (Recovery) үед л явагддаг.

Энэхүү физиологийн зарчим нь бидний оюун ухаан, карьер, бизнес дээр ч яг ижилхэн үйлчилдгийг бид тэр бүр анзаардаггүй.

Зүгээр л олон жил хийх нь “Ур чадвар ахих”-ын нэр биш

Бид хэдий чинээ олон жил нэг зүйлээ давтан хийнэ, төдий чинээ сайн болно гэж итгэдэг. Гэхдээ судлаач Эдуардо Брисено (Eduardo Briceño)-гийн The Performance Paradox номд энэхүү хуурмаг итгэл үнэмшлийг шинжлэх ухааны үндэслэлтэйгээр няцаасан байдаг.

Гүйцэтгэлийн парадокс гэж юу вэ? Энэ бол бид зөвхөн ажлаа “хийж гүйцэтгэх”-д (doing) анхаарлаа хандуулах үед бидний жинхэнэ өсөлт зогсонги байдалд (plateau) ордог гаж үзэгдэл юм.

Харвардын Анагаах Ухааны Сургуулийн эрдэмтдийн хийсэн маш сонирхолтой бөгөөд айдас төрүүлмээр судалгааг жишээ татъя. Тэд эмч нарын ажлын туршлага болон өвчтөний эдгэрэлтийн үр дүнг судалсан 62 өөр судалгаанд дүн шинжилгээ хийжээ. Үр дүн нь юу байсан гээч? Судалгааны 52% нь ерөнхий эмч нар олон жил ажиллаж, “туршлагажих” тусам тэдний өвчтөнүүдийн эдгэрэлт улам муудаж байгааг тогтоосон байна.

Яагаад? Учир нь тэд аль хэдийн сурсан зүйлээ л өдөр бүр автоматаар давтан хийж (Performance Zone), анагаах ухааны шинэ стандартууд, шинэ арга барилд суралцах (Learning Zone) цагаа бүрмөсөн алдсан байв.

Сэтгэл судлаач Андерс Эрикссон (Anders Ericsson)-ий баталсан алдартай “10,000 цагийн дүрэм” ч гэсэн зүгээр л 10,000 цаг сохроор үйлдэл давтах тухай биш юм. Тэрээр үүнийг Deliberate Practice буюу Ухамсартай/Зорилтот дадлага гэж нэрлэсэн. Та даатгал зардаг, эсвэл илтгэл тавьдаг байлаа гээд түүнийгээ өдөр бүр яг нэг хэв маягаар автоматаар хийгээд байвал таны ур чадвар хэзээ ч ахихгүй.

Beyoncé болон Кайзэн (Kaizen) сэтгэлгээ

Алдарт дуучин Beyoncé-ийн нэгэн түүхийг энд ярья. Тэр тайзан дээрээс буух үед 45,000 гаруй улаан галзуу фенүүд нь тасралтгүй уухайлан орилж байдаг. Хэрвээ та тэр үзэгчдээс асуувал “Саяын тоглолт төгс байлаа, алдаа мадаггүй (flawless) байлаа” гэж хэлэх болно. Тэр бол Billboard-ийн 81 хит дуутай амьд домог.

Гэхдээ Beyoncé үүнийг ингэж хардаггүй. Тэр тоглолтын дараа шууд орондоо орж унтахын, эсвэл үдэшлэгт явж баярлахын оронд зочид буудлынхаа өрөөнд очоод саяын тоглолтынхоо бичлэгийг ухрааж үздэг. Тэр өөрийнхөө алдаа, бүжигчдийн хөдөлгөөн, гэрэлтүүлэг, камерын өнцөг бүрийг шүүмжилж тэмдэглэл хөтөлдөг ба маргааш өглөө нь багийнхаа бүх хүмүүст заавар, өөрчлөх зүйлсийн жагсаалтыг илгээдэг. Тэр 25 жил энэ салбарт хаанчилж байгаа хэрнээ, хэзээ ч суралцахаа (Learning Zone) зогсоож байгаагүй. Тийм учраас л түүний хөгжим жил ирэх тусам илүү гүнзгий, тоглолтууд нь улам гайхалтай болсоор байгаа юм.

Энэ бол зүгээр нэг сонголт биш. Энэ бол бидний дотор оршдог бүтээх, хуваалцах, үнэ цэнэ өгөх хүн төрөлхтний гүнзгий “Драйв” (Human drive) юм.

Хэрвээ та өмнөхөөсөө 5 дахин илүү үр дүнг хүсэж байвал 5 дахин илүү их ажиллах (hard work) шаардлагагүй. Та өнөөдөр өмнөхөөсөө илүү туршлагатай, илүү ихийг харсан, илүү ухаалаг (smart) болсон учраас ердөө 2 дахин их ажиллаад л 5 дахин их үр дүнд хүрэх ёстой. Математик ингэж л өөрчлөгдөх ёстой. Хуучин хийдэг байсан аргаараа, зүгээр л илүү их хүчлээд өсөлтийн гацаанаас (Plateau) гарна гэдэг боломжгүй.

Миний Биохакинг болон Илтгэлийн туршлага

Би хувьдаа биохакинг хийгээд 10 гаруй жил болж байна. Би маш гоё үр дүнгүүдэд хүрсэн ч одоогийн байдалдаа хэзээ ч ханадаггүй. Өнөөдрийн байдлаар миний зүрх судасны нас (cardiovascular age) миний биологийн наснаас -8 жилээр залуу байна. Миний дараагийн зорилго бол энэ зөрүүг 10 жил болгож холдуулах. Би үүнийг үхлээс айсандаа хийж байгаа юм биш, харин миний бие махбод хэрхэн нөхөн сэргэж, хэрхэн илүү сайн ажиллаж чадах бол гэсэн сониуч зан, баяр баясгалан намайг хөтөлдөг. Би гэр бүл, хайртай хүмүүстэйгээ илүү урт хугацааг чанартай өнгөрүүлэхийн тулд суралцсаар (experimenting) л байна. Жишээлбэл, би сүүлийн үед кофены хэрэглээгээ 50–60% бууруулж Matcha-гаар орлуулах туршилт хийж байна. Цаашид кофэг 20–30% хүртэл буулгаж, бусдыг нь цай болон матчагаар солих зорилготой. Энэ мэтчилэн Bryan Johnson шиг тогтмол протокол, туршилтуудыг өөртөө хийсээр л байна.

Мөн илтгэх урлаг. Би 15 настайгаасаа Карл Попперийн мэтгэлцээн (Karl Popper) болон Парламентын мэтгэлцээнээр хичээллэж эхэлсэн. Уоррен Баффетын (Warren Buffett) хэлснээр “Харилцааны ур чадвар бол хүнд байж болох хамгийн хүчирхэг зэвсгүүдийн нэг” гэдгийг би эрт ойлгосон нь миний аз байв. Сүүлийн 10 жилийн турш би жилд дунджаар 200 орчим удаа тайзан дээр гарч илтгэл тавьсан байна. 5 хүнтэй жижиг уулзалтаас эхлээд Индонезид 5,000 гаруй, Тайландад 20,000 гаруй хүний өмнө илтгэл тавьж байв.

Гэхдээ өнөөдрийг хүртэл би тайзан дээр гарахын өмнө сандардаг. Сандрахын зэрэгцээ миний дотор үргэлж “Би өнөөдөр илтгэлээ яаж илүү сайжруулах вэ?” гэх догдлол байдаг. Би намайг сонсохоор цагаа үрэн ирсэн тэр хүмүүст ямар нэгэн зүйл мэдрүүлэхийг, шинэ нээлт хийлгэхийг хүсдэг. Тиймээс би дууны өнгө, түүх ярих дараалал, сэтгэл хөдлөлөө хэрхэн удирдах тал дээр үргэлж шинэ зүйл туршиж (Learning Zone) байдаг. Энэ бол миний насан туршийн ажил байх болно.

Өсөлт ба Гүйцэтгэлийн 4 Бүс (The 4 Zones)

Шилдэг тамирчид, амжилттай яваа бизнес эрхлэгчид хэнд ч өсөлтийн үе, зогсонги үе (plateau), мөн уналтын үе байдаг. Хэрвээ тэд зөвхөн “гүйцэтгэл”-ийн горимдоо гацаж, шинээр суралцах болон нөхөн сэргэхээ мартвал уналт гарцаагүй ирнэ. Тиймээс бид дараах дөрвөн бүсийг (Zones) амьдралдаа ухамсартайгаар сэлгэж удирдах шаардлагатай.

AI-ийн эрин үе дэх бидний “Гүн холбоос”

Хиймэл оюун ухаан (AI) бидний өмнөөс код бичиж, дизайн гаргаж, дата анализ хийж байгаа энэ хурдтай эдийн засагт амжилт гэдэг зүгээр л зогсолтгүй зүтгэж, шөнө нойргүй ажиллах (hustle/grind) явдал огтхон ч биш юм. AI бидний өмнөөс Performance Zone-ийн ихэнх ажлыг хийх болно. Харин хүн бидэнд үлдэж буй хамгийн том давуу тал бол Learning Zone болон Creation Zone-д байж, нээлттэй сэтгэж, шинийг судалж, өөрийнхөө шинэ хувилбарыг бүтээх чадвар юм.

Хэтэрхий завгүй удирдагчид, залуучуудад энэ нь магадгүй парадокс буюу зөрчилтэй мэт санагдах байх. Гэхдээ энэ бол амьдралыг илүү утга учиртай, тогтвортой, үр дүнтэйгээр туулах цор ганц стратеги юм.

20% Эксперимент: 24 цагийн турш “Мэдэхгүй” гэж хэлэх туршилт

Би танд нэгэн сонирхолтой сорилтыг санал болгож байна. Маргааш 24 цагийн турш, хэн нэгэн танаас санал асуух үед эсвэл ямар нэгэн асуудал тулгарах үед шууд өөрийнхөө мэддэг аргаар шийдэх (Performance Zone) гэж дайрахын оронд “Би сайн мэдэхгүй байна, хоёулаа өөр ямар шинэ арга байгааг судлаад үзэх үү?” гэж хэлээд үзээрэй. Өөртөө алдаа гаргах эрх чөлөөг өг. Энэ жижигхэн өөрчлөлт таны тархийг авто-горимоос гаргаж, Learning Zone руу шилжүүлэх болно.

Дараагийн шатандаа гарах нь — The Alpha Human Retreat

Мэдээллийг уншаад өнгөрөх, эсвэл тархиндаа хадгалах нь өөрөө бас л нэг төрлийн занга юм. Эдгээр 4 бүсийг амьдралдаа бодитоор хэрэгжүүлж, амьдралын хэмнэлдээ суулгах нь хамгийн чухал. Яг энэ шилжилтийг хийхэд зориулж би Alpha Human Retreat хөтөлбөрөө онцгой цөөн хүмүүст зориулан зохион байгуулж байна.

Энэ оны 7-р сарын 23-наас 8-р сарын 1-ний хооронд (Bhutan + Thailand) зохиогдох энэхүү 10 хоногийн аялалд ердөө 8 хүртэлх хүнийг сонгон авч, хамтдаа жинхэнэ утгаар нь сэргэх (Recovery), шинээр суралцах (Learning), дахин бүтээх (Creation) орчныг бүтээнэ. Энэ бол зүгээр нэг жуулчлал биш, харин таны дараагийн амьдралын шинэ стратегийг тодорхойлох гүнзгий хувьслын орон зай байх болно.

Үргэлж өөрийгөө бүтээж, утга учиртай амьдарцгаая.
— Coach Oko
Шинэ нийтлэлүүдийг цаг алдалгүй уншихыг хүсвэл энд дарж нэгдээрэй

Хиймэл оюун ухаан (AI) ирээдүйд ирэх биш, хэдийнээ бидний амьдралын салшгүй нэг хэсэг болжээ. Дэлхий даяар төдийгүй Ази тивийн, тэр дундаа Монголын залуучууд, өсвөр үеийнхэн AI-ийг өдөр тутмын амьдралдаа бидний төсөөлснөөс ч илүү хурдтайгаар нэвтрүүлж байна. Сүүлийн үеийн судалгаагаар Ази, Номхон далайн бүс нутаг нь хиймэл оюун ухааны хэрэглээгээрээ дэлхийд тэргүүлж байгаа бөгөөд интернэт хэрэглэгчдийн дийлэнх нь ямар нэгэн байдлаар AI ашиглаж байна.

Хүмүүс яг одоо AI-ийг хамгийн ихээр юунд ашиглаж байна вэ? Бодит жишээгээр харцгаая:

1. Бичвэр ба Агуулга үүсгэх: Хэдэн цаг ноцолддог байсан урт ажлын имэйлээ эсвэл албан бичгээ ердөө 5-хан секундийн дотор AI-аар бичүүлэх. Эсвэл хүүхдүүд сургуулийнхаа илтгэлийн ерөнхий бүтцийг гаргуулах.
2. Мэдээлэл боловсруулах ба Судалгаа: 100 хуудастай урт тайлан, ном уншихын оронд AI-д оруулаад “Надад хамгийн чухал 3 санааг нь товчлоод өг” гэж хүсэх.
3. Хувийн туслах ба Багш: Гадаад хэл сурч байгаа хүн яг л унаган англи хэлтэй хүнтэй харилцаж байгаа мэтээр AI-тай дуудлагаараа ярилцаж, дүрмийн алдаагаа засуулах.

Энэ бүхэн бол зөвхөн эхлэл. Алдартай судлаач Кай-Фу Лигийн (Kai-Fu Lee) “AI 2041” номд бичсэнээр, хиймэл оюун ухааны хамгийн том хувьсгал хийх салбар бол гарцаагүй Боловсрол юм.

Өнөөдрийн боловсролын гацаа ба AI-ийн шийдэл

Эцэг эхчүүд бид одоогийн боловсролын системийн сул талыг маш сайн мэднэ. Нэг ангид 30–40 хүүхэд байдаг. Хүүхэд бүрийн сурах арга барил, хурд, сонирхол өөр өөр гэдгийг бид мэддэг ч, нэг багш тэр олон хүүхдэд тус бүрд нь хүрч ажиллах ямар ч боломжгүй (One-size-fits-all).

Харин AI үүнийг бүрэн өөрчилж чадна. Багш нарын хийдэг цаг үрсэн олон ажлыг (гэрийн даалгавар шалгах, дүн тавих, энгийн асуултуудад хариулах) AI хийж чадна. Хамгийн гайхалтай нь, AI бол хүүхэд бүрд зориулагдсан “Хувийн багш” болж чадна.

Жишээ нь, таны хүүхэд сагсан бөмбөгт нугасгүй дуртай гэж бодъё. AI багш хүүхдэд тань математикийн хэцүү бодлогыг тайлбарлахдаа сагсан бөмбөгийн оноо, талбайн хэмжээ, тоглогчдын статистик дээр хөрвүүлж заана. Хүүхэд бүр өөрийн хэмнэлээр суралцаж, тухайн сэдвийг 100% бүрэн эзэмшсэний (Mastery) дараа л дараагийн шат руу шилжинэ. AI хэзээ ч ядарч, уурлахгүй.

Тэгвэл хүн багш нар хэрэггүй болох уу?

Огтхон ч үгүй! Харин ч тэдний үүрэг илүү чухал болно. AI багш математик, түүх, газарзүйг төгс зааж чадах ч, хүний EQ (Сэтгэл хөдлөлийн оюун ухаан)-г хэзээ ч орлож чадахгүй.

Ирээдүйд амьд багш нар хүүхдэд мэдээлэл цээжлүүлдэг хүмүүс биш, харин Ментор, Чиглүүлэгч нар болно. Хүүхэд хичээлээ ойлгохгүй бухимдаж байхад AI түүнийг тэвэрч тайвшруулж чадахгүй. Харин хүн багш л тэдэнд эмпати (бусдыг ойлгох), багаар ажиллах чадвар, шүүмжлэлт сэтгэлгээ, хэцүү үед шантрахгүй байх сэтгэлийн хат (Resilience)-ийг зааж чадна.

Play Academy-ийн алсын хараа

Бидний Play Academy-ийг үүсгэн байгуулсан гол зорилго яг үүнд оршдог. Мэдээллийг AI өгч чадах болсон өнөө үед “Боловсрол гэж яг юу вэ? Хүүхдүүддээ юу заах хэрэгтэй вэ?” гэдэг асуултыг бид өөрсдөөсөө шинээр асуух цаг нь болсон.

Бид хүүхдүүдийг зүгээр л тест бөглөдөг робот биш, харин хайраар дүүрэн, өрөвч энэрэнгүй, нийгэмдээ үнэ цэнэ бүтээдэг амьд хүн (Human element) болгон төлөвшүүлэхийг зорьдог. Бид AI-ийг дайсан биш, боловсролыг тэгш хүртээмжтэй болгох хүчирхэг хэрэгсэл гэж хардаг бөгөөд сурч мэдсэн шилдэг туршлагуудаа үргэлж нээлттэй хуваалцахыг хичээдэг.

☀️ Play Academy Summer Camp 2026 ☀️

Бидний энэхүү философийг бодитоор мэдрүүлэх, хүүхдүүдийнхээ EQ, багаар ажиллах чадвар, амьд харилцааг нь хөгжүүлэх Зуны зуслан маань 3 дахь жилдээ зохион байгуулагдах гэж байна!

Чанарт онцгой анхаарах үүднээс ээлж бүрдээ ердөө 30-хан хүүхэд бүртгэж авах тул та өсвөр насны хүүхдийнхээ зуны төлөвлөгөөг яг одооноос гаргаарай.

📅 1-р ээлж: 2026.06.21–30

📅 2-р ээлж: 2026.08.10–17

📍 Байршил: Монголд, Тэрэлж — Big Sky Lodge

🔗 Бүртгүүлэх линк: Энд дарж бүртгүүлэх

🌐 Вэбсайт: goplay-academy.org

📱 Instagram: @goplay.academy

Coach Oko