<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Mehmet Furkan Başoğul on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Mehmet Furkan Başoğul on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@drwildmfb?source=rss-7b02072f80e7------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*iXc0E1CQ10UpGu6P.</url>
            <title>Stories by Mehmet Furkan Başoğul on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@drwildmfb?source=rss-7b02072f80e7------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 16:10:29 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@drwildmfb/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[ABD kızılderililerin topraklarına nasıl kondu?]]></title>
            <link>https://medium.com/@drwildmfb/abd-k%C4%B1z%C4%B1lderililerin-topraklar%C4%B1na-nas%C4%B1l-kondu-910710ae9bbd?source=rss-7b02072f80e7------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/910710ae9bbd</guid>
            <category><![CDATA[kultur]]></category>
            <category><![CDATA[katliam]]></category>
            <category><![CDATA[soykırım]]></category>
            <category><![CDATA[medium-turkish]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Furkan Başoğul]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 19 Oct 2016 15:38:22 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-10-19T15:39:41.724Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Kızılderililer nasıl insanlardı?<br>Fotoğrafta Kızılderili kadınlar.<br>ABD aynı zulmü Siyahderililere de yaptı.<br>Zaten insanları siyah derili Kızılderili ve beyaz diye ayıran ilk ABD oldu. Daha önce sadece iyi ve kötü insanlar vardı.<br>Okunması gereken güzel bir yazı.<br>DOĞAR DOĞMAZ AĞZI KAPANAN ÇOCUKLAR..<br>Amerika Kıtasında Ekim ayının ikinci pazartesi “Kolomb Günü”dür.<br>Şenliklerle, şölenlerle kutlanır..<br>Amerika üç gündür Kolomb Günü’nü kutluyor..<br>Bazı ülkelerde milyonlar çılgınca eğleniyor..<br>Peki kutlanan ne?..<br>*. *. *<br>1492 yılında Cenovalı kaşif Kristof Kolomb’un Nina, Pinta ve Santa Maria gemileri Amerika kıyılarına yanaştığında onları Arawak kızılderilileri karşıladı..<br>Kızılderililerin inancında Tanrılar sakallıydı ve denizden gelmişlerdi..<br>Sakallı istilacıları görünce onları doğaüstü sandılar..<br>Yüzerek selamladılar..<br>Mısır, patates ikram ettiler..<br>Atları, iş hayvanları, demir silahları yoktu..<br>Ama kulaklarına ince altın süsler takıyorlardı..<br>İşte o altınlar sonları oldu..<br>*. *. *<br>Kolomb kızılderililerle ilgili ilk izlenimlerini İspanya Kraliçesine şöyle yazmıştı..<br>“Bu insanlar o kadar yumuşak başlı, barışsever ki, yeryüzünde bunlardan daha iyi bir ulus bulunmadığına Majestelerinizin önünde ant içebilirim. Komşularını kendileri kadar seviyorlar, konuşmaları son derece tatlı ve kibar, konuşurken hep gülümsüyorlar; gerçi çırılçıplak dolaşıyorlar ama davranışları terbiyeli ve övgüye değer”<br>Seyir defterine de şunları eklemişti.<br>“Onlara kılıçlarımızı gösterdik. Demir silahları ilk kez gördükleri belli. Kesmenin ne demek olduğunu bilmediklerinden, bazıları kılıçların keskin tarafını tutunca ellerini kestiler. Bu insanlar ne herhangi bir mezhebe bağlılar ne de puta tapıyorlar. Kötülüğü tanımıyorlar, birbirlerini öldürmeyi bilmiyorlar. Hiç silahları yok… Kızılderililer son derece sade, dürüst ve eli açık insanlar. Herhangi birinden sahip olduğu herhangi bir şey istenince hemen veriyorlar. Kötülüğün ne olduğunu hiç bilmiyorlar, çalmıyorlar, öldürmüyorlar. Komşularını kendileri kadar çok seviyorlar. Dünyada onlar kadar tatlı dilli insanlar yoktur. Her zaman gülüyorlar.”<br>Bir de not düşüyordu.<br>“Bu insanların çalıştırılması, ekin ekmesi, gerekli her işe koşulması ve bizim (Avrupalalıların) gelenek ve göreneklerimizi benimsemesi gerektiği kanısındayım”<br>*. *. *<br>Ardından katliam başladı..<br>Sakallı yabancılar altın ve değerli taş aramak için köyleri yağmaladı, yakıp yıktı..<br>Yüzlerce kadını, erkeği, çocuğu kaçırdılar..<br>Kadınlara tecavüz ettiler..<br>Direnen erkeklerin kulaklarını kestiler, kafa derilerini yüzdüler..<br>Gemilerine atıp köle olarak satılmak üzere Avrupa’ya götürdüler.<br>Kolomb’un 12 Ekim 1492’de San Salvador sahiline ayak basmasının üzerinden on yıl bile geçmeden bütün kabileler, yüzbinlerce insan yok edildi..<br>Ardından akın akın geldiler..<br>Tüm Amerika Kıtasını cehenneme çevirdiler..<br>Katliamlara papazlar da katıldı..<br>Katolik olmayı kabul etmeyen Kızılderili şamanları ayaklarından asılarak canlı canlı yakıldı..<br>Kolomb Amerika’ya vardığında dünya nüfusunun 5&#39;te biri kızılerili idi..<br>Sayıları 70 milyonu geçiyordu..<br>1492&#39;den bugüne sadece 2 milyon kaldılar..<br>*. *. *<br>Dünya tarihinin en büyük soykırımını yapan Avrupalı istilacıların bu katliamı kitaplara şöyle yansıdı..<br>“ İspanyollar istilacılar her geçen gün daha kibirli oluyordu..Aceleleri varsa yerlilerin sırtına biniyorlardı..İspanyolların canavarlığı sınır tanımıyordu.. birgün ikisi de birer papağan taşıyan iki yerli çocuğa rastlayan iki papaz, papağanları aldılar ve sırf zevk olsun diye çocukların kafasını kestiler”<br>Las Casas<br>“Ben Küba’da iken üç ayda yedi bin çocuk öldü. Acıdan çılgına dönen bazı anneler bebeklerini nehirde boğuyorlardı… Böylece erkekler madenlerde, kadınlar ağır çalışma içinde ve çocuklar da süt bulamadıkları için ölüyordu… bu kadar büyük, güçlü ve verimli topraklar kısa sürede boşaldı. İnsanlığa o kadar yabancı olan tüm bunları kendi gözlerimle gördüm ve şimdi bile yazarken ürperiyorum.”<br>Las Casas<br>“Tanrı’nın hususi takdiriyle savaştan kaçan kızılderililerin tamamına yakını çiçekten öldürdük. Tanrı topraklarımızı temizledi”<br>“Massachusetts Körfezi Kolonisi’nin ilk valisi John Wintrop<br>“Kızılderilileri yakıyorduk..Onları böyle ateşte kızarırken ve bu ateşi söndüren kan gölünde görmek korkunç bir manzaraydı, çürüyen cesetler ve bunlardan yayılan koku berbattı fakat zafer tatlı bir fedakârlık gibiydi..Bizlere olağanüstü yardımlarda bulunarak bu kadar gururlu ve kibirli bir düşmanı elimize düşüren, bu kadar çabuk bir zafer bahşeden Tanrı’ya şükranlarımızı sunarız.”<br>Plymouth Kolonisi’nin Valisi William Bradford<br>“Kızılderililerin hamal olarak kullanılmasını kınamıyorum. Ancak bir adamın bir domuza ihtiyacı varken 20 tane öldürüyordu. 4 Kızılderili’ye ihtiyaç duyduğunda bir düzine alıyordu. Metreslerini omuzlarda taşınan hamaklar içinde fakir Kızılderililer’e taşıtan birçok İspanyol vardı. Bu uygulamalar esnasında yerlilerin maruz kaldığı kötü muameleler, zararlar, soygunlar, haksızlıklar ve büyük kötülüklerin sayılması istense bunun sonu gelmez. Çünkü onlar için Kızılderilileri öldürmek, yararsız hayvanları öldürmekte birdi. “<br>Cieaze de Leo<br>“Kızılderililerin eğer altını yoksa çocuklarını satarlardı. eğer çocukları da kalmamışsa kendi hayatlarını verirlerdi. Bu haraçları veremediklerinden ötürü Kızılderililer işkence acıları altında ya da gaddarca zindanlarda öldürülürdü. Zira İspanyollar onlara hayvani bir vahşilikle muamele ediyor ve onları hayvandan daha aşağı görüyorlardı.. Kızılderililerin cesetleri köpeklerin önüne yem olarak atılıyor, vücutlarından yaralara iyi gelebilecek bir yağ üretiliyordu. Kızılderili kadınlar sıra hâlinde direk ve ağaçlara, çocukları da onların ayaklarına asılıyordu.”<br>Papaz Motolinia<br>“Sırf eğlence olsun diye, kadın erkek demeden yerli halkın ellerini, burunlarını ve kulaklarını kesip kopardıklarını ve bunun bölgenin değişik yerlerinde defalarca tekrarlandığını kendi gözlerimle gördüm.<br>Memeden kesilmemiş bebekleri annelerinin göğsünden alarak onları en uzağa fırlatma konusunda birbirleriyle yarıştılar.”<br>Bartolome de Las Casas<br>“Askerler pek çok Kızılderili’yi uykularında öldürdüler. Annelerinin göğüslerinden çekilip alınan bebekler anne-babalarının gözleri önünde kılıçla parçalanıyor ve bebeklerin parçaları ateşe atılıyordu. Kundaktaki bebekler beşikleri içinde parçalanıyor, kafaları eziliyor, en taş-yürekli adamın bile vicdanını sızlatacak bir vahşilikle öldürülüyorlardı..Bazı bebekler nehre atıldı, onları kurtarmak için anne ve babaları da suya atladı. Ama askerler ne çocukların ne de anne-babaların sudan çıkmalarına izin vermediler, hepsi boğuldu.”<br>David de Vries<br>*. *. *<br>Kızılderili kadınları çocukları doğduğunda elleriyle onların ağzını kapatırlar..<br>Nefes alması için ellerini bir süre çekip, bebeğin tekrar ağlamasına fırsat vermeden aynı hareketi tekrarlarlar. .<br>Ağlamamak, gözlerini dünyaya açan bir Kızılderilinin aldığı ilk derstir..<br>Beyaz adamdan kaçarken, kucaktaki bebeğin ağlaması her şeyin sonu demektir..<br>Dersini iyi alamayan bir bebeğin çıkaracağı ses, kurşun yağmurundan ölmek demektir.<br>*. *. *<br>Amerika Kıtası bugünlerde “Kolomb Günü” nü kutluyor..<br>Şenlikler, şölenler yapılıyor..<br>Milyonlar çılgınca eğleniyor..<br>Kolomb’tan bu güne 524 yıl geçti..<br>524 yılda 70 milyondan fazla insan katledildi..<br>Bir kültür yok edildi..<br>Beyaz adamın bu eğlencesi(!), kızılderililerin sonu oldu..<br>İyi kutlamalar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/480/1*SeElIZKm8SPZGv9rhMRrfw.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=910710ae9bbd" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Mutlu topraklara gelince beni uyandır]]></title>
            <link>https://medium.com/@drwildmfb/mutlu-topraklara-gelince-beni-uyand%C4%B1r-77665221a35c?source=rss-7b02072f80e7------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/77665221a35c</guid>
            <category><![CDATA[turkish]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[mutluluk]]></category>
            <category><![CDATA[medium-turkish]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Furkan Başoğul]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 26 Jul 2016 00:22:09 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-07-26T00:22:09.988Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*o4SQ3ozEFfOpPU-6-THOGA.jpeg" /></figure><h3>Bu hikaye bir adamın mutlu bir yer arayışının resmedilmiş hali.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*G5SCTIhtq2stYsQZlJCIaA.jpeg" /></figure><h3>Elindeki kartonda yazan ‘Mutluluğa gelince beni uyandırın.’’ yazısına rağmen kimse onu uyandırmıyor.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*rx8HIdk2Mpa87UzJUJM5yg.jpeg" /></figure><h3>Ve o da arayışına devam ediyor ta ki…</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*cvqRsa8MX2KQNMZyw-Y1qw.jpeg" /></figure><h3>Bu hikayenin kahramanı tüm dünyayı olabilecek tüm ulaşım araçlarıyla geziyor.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*bf98oeCn2EXUsmNFSrDfnQ.jpeg" /></figure><h3>Ama uyurken etrafındaki çoğu mutluluğu da kaçırıyor.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*xSm9BpCxzGq28uPw1zkZZQ.jpeg" /></figure><h3>Yazar bu hikayeyi yazarken vurgulamak istediği şeyin hayatta mutluluğu ararken kör olduğumuz gerçeği.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*dgSDeTU4rhJmkmNGFq8X7g.jpeg" /></figure><h3>Ve yanımızda olup biteni görmediğimiz yani mutluluğu kaçırdığımız.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*xkpw_sb2k7VY61loq0OMFA.jpeg" /></figure><h3>Mutluluk küçük şeylerin içerisinde sadece onu görmeyi istemek gerekiyor.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*ee835auz_g-RanF6MZtWRQ.jpeg" /></figure><h3>Bak, mutluluk karşında ama gözlerin açman lazım.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*A_SCPzQWELKiXU_GnnWE_g.jpeg" /></figure><h3>Tam yanında ama sen görmüyorsun.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*kCbdSgFcSIVCldFjG0ji6g.jpeg" /></figure><h3>Mutluluğu gözlerini açmadan bulamazsın.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*BjtFi5cSzmBEGP84qFOk3g.jpeg" /></figure><h3>Dünyanın en güzel yerinde olsan bile.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*RZlawGlo7Qs8tDiyRyRKTQ.jpeg" /></figure><h3>Her gözyaşının arkasında bir gülücük vardır.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*_dJV3QKtDeUzFOoDlNlPEQ.jpeg" /></figure><h3>Her küçük şeyin içerisinde bizleri bekleyen mutluluk vardır.</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/540/1*7g8LSHVFvDEvpsxs5_emaw.jpeg" /></figure><h3>MUTLULUK ETRAFINDA KAFANI KALDIR VE BENİ UYANDIR.</h3><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=77665221a35c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Türk halkı üzerin de Milgram deneyimi Uygulanıyor?]]></title>
            <link>https://medium.com/@drwildmfb/t%C3%BCrk-halk%C4%B1-%C3%BCzerin-de-milgram-deneyimi-uygulan%C4%B1yor-6027ea1e096a?source=rss-7b02072f80e7------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6027ea1e096a</guid>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[darbe]]></category>
            <category><![CDATA[medium-turkce]]></category>
            <category><![CDATA[turkish]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Furkan Başoğul]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 19 Jul 2016 21:14:55 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-07-19T21:14:55.057Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/625/1*VKKXY-f8IAkycXBs5p91Ag.jpeg" /></figure><p><strong>Milyonlarca siyahın ülkeye getirilip köle yapılması, Amerikan yerli nüfusunun imhası, Japon kökenli Amerikalılar’ın toplama kamplarına tıkılması, Vietnamlı sivillere napalm kullanılması, demokratik bir toplumun otoritesince, toplumun itaati sağlanarak gerçekleştirildi. “İnsanların çoğunun muhakeme yeteneğinin olmaması, muktedirler için ne büyük bir nimettir” diyen Hitler de o gerçeğin farkındaydı bekli de.</strong></p><p>1961 yılında Amerika’da yapılan bir deney, iyi insanları zalime dönüştüren sırrı ortaya çıkardı. Aynı deneyin, 53 yıl sonra, 25 Aralık süreciyle birlikte Türk halkı üzerinde uygulandığından şüpheleniliyor.</p><p>Aksiyon Dergisi, son sayısında bu büyük şüphenin ipuçlarından yola çıkarak, bilim tarihine geçen Milgram Deneyi’nin ayrıntılarını yazdı. İşte o dosyadan kesitler:</p><p><strong>20. YÜZYIL PSİKOLOJİ TARİHİNİN DENEYİ</strong></p><p>1961 yılında sıcak bir temmuz günü Yale Üniversitesi’nin eski kampüsündeki tarihî yapılardan biri, sıra dışı bir trafiğe sahne oluyordu. Giriş katındaki laboratuvara sırayla alınan gönüllü denekler de, onları denek olarak istihdam eden uzman da, birazdan başlayacakları sosyal deneyin, 20&#39;nci yüzyıl psikoloji tarihinin en ünlü, en tartışmalı deneyi olacağının ve insan tabiatıyla ilgili muazzam sorulara kapı aralayacağının henüz farkında değildi.</p><p>Deneyi yöneten Stanley Milgram, Harvard Üniversitesi’nde sosyal psikoloji alanındaki doktorasını kısa süre önce tamamlamış ve Yale Üniversitesi’nde sözleşmeli asistan profesör olarak işe başlamıştı. Doktora dönemindeki temel ilgi ve araştırma alanı ‘uyum’du. Nitekim doktora tezini de psikoloji profesörü Solomon Asch’ın 1951 tarihli ünlü ‘uyum’ deneyi üzerine hazırlamıştı.</p><p><strong>DOĞRUYU, YANLIŞTA ISRAR EDEN GRUBUN İÇİNDE SÖYLEYEMİYORLAR</strong></p><p>Asch’ın deneyinde, bir grup deney işbirlikçisi ile bir denek yer alıyor. Denek, içinde yer aldığı grubun tamamının kendisi gibi denek olduğunu sanıyor ama aslında sadece kendisi denek. Diğerleri deney ekibinin üyeleri. Ve Profesör Asch, gruba iki ayrı kart gösteriyor. Birinci kartta tek bir siyah çizgi yer alıyor. İkinci kartta ise farklı uzunluklarda üç ayrı siyah çizgi yer alıyor. Asch, gruba tek tek birinci karttaki çizginin, ikinci karttaki çizgilerden hangisiyle aynı uzunlukta olduğunu söylemelerini istiyor. Soru önce işbirlikçilere soruluyor. Denek kasten en sona bırakılıyor. Ve bütün işbirlikçiler aynı yanlış çizgiyi gösteriyor. Sıra asıl deneğe geldiğinde, aslında hangi çizginin doğru olduğunu apaçık gördüğü hâlde, kendinden öncekilerin tamamının gösterdiği yanlış çizgiyi o da gösteriyor. Asch, insanların önemli bir kısmının, kendi başınayken doğru olduğuna inandığı şeyi, yanlışta ısrar eden bir grubun içinde açıktan söyleyemediğini belirleyecekti.</p><p><strong>YETERLİ MOTİVASYONLA SIRADAN İNSANLAR DA KORKUNÇ ZULÜMLER YAPABİLİR</strong></p><p>Milgram, Asch’ın deneyindeki bireysel bulguların, toplumsal boyutta ve hatta ulusal seviyede bir karşılığı olup olmayacağını merak ediyordu. Zihninde kıvılcımı yakan, 11 Nisan 1961&#39;de başlayan bir mahkeme oldu. Arjantin’de yakalanan Nazi SS subayı Adolf Eichmann, İkinci Dünya Savaşı sırasında Yahudi toplama kamplarındaki işkencelerinden dolayı Kudüs’te yargılanıyordu. Bu dava televizyondan yayımlanan ilk Nazi davasıydı ve ‘Holokost’un geniş kitlelerce bilinmesinde bir dönemeci oluşturacaktı. Yargılanan eski Nazi subayı Eichmann, son derece soğukkanlıydı ve kötü bir insan olmadığına inanıyordu. Çünkü, Nazi hiyerarşisinde karar alıcı değildi ve bütün yaptığı kendisine emredilenleri yerine getirmekten ibaretti. Eichmann’ın aslında özel olarak Yahudi nefretine sahip olmadığının anlaşılması ve yaptığı onca zalimlikten suçluluk duymaması, psikolojik açıdan birçok soruyu gündeme getiriyordu.</p><p>Davayı izlemeye dünyanın her yerinden gazeteciler akın etmişti. Bunlardan biri de New Yorker dergisi adına Kudüs’e gelen Yahudi kökenli New Yorklu politik teorisyen Hannah Arendt’ti. Arendt’in daha sonra ‘Eichmann in Jerusalem (Eichman Kudüs’te) adıyla kitaplaşacak yazı dizisinin son cümlesi, sosyal psikolojinin en çok atıf yapılan terimlerinden birine dönüşecekti. Arendt, Eichmann’ı, ‘kötülüğün sıradanlığı’nın tecessüm etmiş hâli olarak niteleyecekti. Arendt, kötülüğün sadece zalim ruhlu insanlar tarafından yapılan bir fiil olmadığını, şartları sağlandığında ve yeterli motivasyonla sıradan insanların da korkunç zulümleri soğukkanlılıkla yapabilecek potansiyele sahip olduğu tezini savunuyordu. Otoriteden emir alan, sonuçlarını çok da düşünmeden emri yerine getirebiliyordu.</p><p>Nazi toplama kamplarından sağ çıkanlardan biri olan yazar Simon Wiesenthal da, 1988 tarihli ‘İntikam değil Adalet’ adlı kitabında, Eichmann’ın ruh hâlinin, dünyanın, ‘masa başı zalimlerinin de varlığının farkına varmasına yardımcı olduğunu’ belirtiyordu. Zulmetmek, psikopatlara, fanatik sadistlere özgü değildi. Emirleri sorgusuz sualsiz yerine getiren sıradan bir insan da zalimleşebilirdi. Nitekim Eichmann’ı kaldığı hücrede ziyaret edip günlerce gözlemleyen altı psikolog da, Nazi subayının herhangi bir akıl veya ruh sağlığı problemi bulunmadığını tespitin yanı sıra arkadaşlarına ve ailesine düşkün son derece normal ve sosyal bir kişiliğe sahip olduğunu belirleyecekti.</p><p><strong>KARİYER VE TERFİ BEKLENTİSİ İÇİN ZULÜM YAPABİLİYORLAR</strong></p><p>‘Kötülüğün sıradanlığı’ndan söz eden yazar Hannah Arendt, Eichmann’ın zulüm emirlerini rahatsızlık duymadan yerine getirmesindeki motivasyonlarından birinin kariyerinde yükselmek olduğuna dikkat çekecekti. Eichmann’ı yönlendiren ana saik Nazi ideolojisi değil, profesyonel kariyer-terfi beklentileri, amirlerinin gözüne girme isteğiydi. Eichmann, sadece emirleri yerine getirdiğini ve böylece sadece emirlere değil kanunlara da uyduğunu dile getirerek, yaptığı zulümlerden sorumlu tutulamayacağını ifade ediyordu. Eichmann, tek başına bir şeyi değiştirebilecek güçte olmadığını da dile getiriyordu.</p><p>Arendt, netice olarak, Nazi subayının başkalarına zulmetmekten zevk alan bir sosyopat veya fanatik olmadığını, ancak, muhakeme yerine klişelere dayalı bir düşünme biçimine sahip, yüksek seviyede bir ahmak olduğunu yazacaktı.</p><p>Arendt, ‘sıradanlık’ derken, yapılan kötülüğün normal olduğu gibi bir iddiada bulunmuyordu elbette, sadece aşırı hamakatın herhangi normal bir insanı bile nasıl zalimliğe savurabileceğine dikkat çekiyordu. Küçük kişisel çıkarlarına odaklanmış, terfi derdindeki insanlar, nasıl büyük bir zulmün dişlisi hâline geldiklerini fark etmiyorlardı bile. Bireysel olarak zararsız ve normal bir hayat yaşadıkları hâlde, topluluk olarak ahlaksız ve zalimce bir yıkıcılığın parçası olabilen insanlar için kullanılan “Little Eichmanns (Küçük Eichmann’lar)” tabiri de sosyal psikoloji literatürüne Eichmann’a atıfla girecekti.</p><p><strong>1961’DE İSPATLANDI</strong></p><p>Hannah Arendt’ın oldukça tepki gören tespitlerinden etkilenenlerden biri de 28 yaşındaki Stanley Milgram’dı. İşte bu genç psikolog, 1961 yılının Temmuz ayında Yale Üniversitesi’ndeki tarihî deneyine başlarken, şu temel soruya cevap arıyordu: Sıradan hayat yaşayan zararsız bir insan, başka bir insana zulmetmekte ne kadar ileri gidebilir?</p><p>Bu sorunun cevabını bulmak için bir elektro şok makinesi geliştirdi. Ve Yale Üniversitesi’nin bulunduğu Connecticut eyaleti New Haven şehrindeki yerel gazetelere, bir öğrenme yöntemi deneyi için gönüllü yetişkinler aradıkları ilanını verdi. Başvuranlar arasından normal bir mesleği olan ve normal bir hayat yaşayan yetişkinleri denek olarak seçti.</p><p>Deney odasında her defasında biri deney yöneticisi kılığında olan üç kişi bulunuyordu. Diğer iki kişiden biri de işbirlikçiydi. Denek, odadaki tek denek olduğunu bilmiyor, diğer kişiyi de denek sanıyordu. Beyaz bilim adamı önlüğüyle deney yöneticisi rolünü oynayan, kura çekeceklerini ve iki kişiden birinin öğretmen, diğerinin öğrenci olacağını söylüyordu. Tabii ki kurada hile vardı ve deneğe öğretmen rolü çıkıyordu. Denek bir paravanın arkasına oturtulan öğrenciye elektro şok kablolarının bağlanmasına nezaret ediyor ve şokun fiziki etkisini hissetmesi için de deney başlamadan deneğe 40 voltluk hafif bir şok uygulanıyordu. Öğrenci rolü oynayacak işbirlikçi sandalyesine bağlandıktan sonra denek paravanın öbür tarafındaki elektro şok makinesinin başına oturtuluyordu. Elektrik şoku veren makinede 15&#39;ten 450&#39;ye kadar çeşitli voltaj seviyelerine ait düğmeler vardı. Ayrıca bu düğmeler de ‘hafif şiddetli (75–120 volt), ‘şiddetli (135–180 volt arası)’ gibi etiketlerle gruplandırılmıştı. 375 volt ile 420 volt arası ‘tehlikeli’ diye gruplandırılırken, en yüksek şok seviyesi olan 435–450 volt arası ‘XXX’ şeklinde etiketlendirilmişti.</p><p>Denekten, diğer tarafta elektro şok makinesine bağlanan öğrenciye elindeki kâğıttaki kelime eşleme sorularını sorması istendi. Yanlış cevapta öğrenciye elektrik şoku vermesi ve her yeni yanlış cevapta da bu şokun voltajını 15 volt artırması söylendi. Denek, paravanın öbür tarafındaki öğrencinin her yanlış cevapta gerçekten de elektrik şokuna maruz kaldığını sanıyordu. Ama gerçekte öğrenciye herhangi bir şok verilmiyordu. Deneğin her voltaj artırımında öğrenciden duyduğu acı çığlıkları ise önceden kaydedilmişti ve teypten çalınıyordu. Voltaj derecesi yükseldikçe, öğrencinin çığlık derecesi de yükseliyor, belli bir voltajdan sonra paravanı yumruklamaya başlıyor ve kalbinin sıkıştığını haykırıyordu. Belli bir voltajdan yükseklikte ise öğrencinin sesi ve tepkisi tamamen kesiliyordu. Bu aşamada birçok denek, deneyi durdurup, öğrencinin iyi olup olmadığını kontrol etmeleri gerektiğini söylüyordu. 135 volttan sonra, bazı denekler, deneyin amacını sorgulamaya başlıyordu. Ancak çoğunluk, sonuçlardan sorumlu tutulmayacakları garantisi verilince, öğrenciye şok vermeye ve voltajı artırmaya devam ediyordu.</p><p><strong>DENEKLERİN % 65&#39;İ OTORİTEYE İTAAT EDEREK 450 VOLT ELEKTRİK VERDİ</strong></p><p>Denek, deneye son vermeleri gerektiğini söylediği her anda, yöneticinin 4 aşamalı sözlü uyarısına maruz kalıyordu. Deney yöneticisi rolünü oynayan kişi, şok vermekte tereddüt eden deneğe ilk olarak, ‘lütfen devam et’ diye sesleniyordu. Ardından, ‘deney, devam etmenizi gerektiriyor’ diyordu. Eğer yine tereddüt gösterirse, ‘devam etmeniz çok önemli’ deniyordu. Son olarak, ‘başka seçeneğiniz yok, devam etmeniz lazım’ uyarısı yapılıyordu. Bu son uyarıdan sonra da denek, deneye devam etmeme iradesi gösterirse, deney sonlandırılıyordu. Aksi hâlde deney, öğrenciye verilen şokun voltajı 450 volt olana kadar devam ediyor ve bu seviyede 3 kez elektro şok uygulanıyordu.</p><p>Deney başlamadan önce, Milgram, deneklerin çoğunun bir başkasına 150 volttan fazla elektrik şoku vermeyi reddedeceğini öngörmüştü. Yale Üniversitesi’ndeki bir grup psikiyatrist ve psikolog arasında yaptığı ankette de, deneklerin sadece yüzde 1&#39;inin 450 volta kadar çıkacağı tahmini yapılmıştı. Ama herkes için şoke edici bir sonuç ortaya çıktı. İlk deney grubunda bulunan 40 denekten 26&#39;sı, yani yüzde 65&#39;i, acı içinde bağıran öğrenciye kulaklarıyla duydukları hâlde, otoriteye itaat ederek 450 voltaj uygulamaya kadar çıktı. Daha da vahimi, deneklerin bir tanesi bile, 300 volt seviyesinden önce deneyi bırakmadı.</p><p>Deneklerin çoğunun, paravanın öbür tarafındaki kişi acılar içinde çığlık atarken, büyük bir stres ve huzursuzluk yaşadıkları belli oluyordu. Kiminde terleme, kiminde elini, dudağını sıkma gibi vücut hareketleri oluşuyordu. Ama buna rağmen, otoritenin emrine itaat edip voltajını artırarak şok vermeye devam ediyorlardı. Peki, ne anlatıyor bu deney?</p><p><strong>BU EŞİĞİ GEÇEN İNSAN HER ŞEYİ YAPMAYA HAZIR HÂLE GELİYOR</strong></p><p>Milgram, ‘İtaatin Riskleri’ başlıklı makalesinde, deneklerin kötülük yaptıklarını düşünmediklerine dikkat çekiyor. Bir zulmün parçası olan sıradan insan, sadece görevini yaptığını düşünüyor. Böylece, içinde herhangi bir nefret ve düşmanlık hissetmeden de muazzam bir yıkıcılığın parçası hâline gelebiliyor. Ahlakın temel ilkeleri ile çatışan bir hareket yapmaları istendiğinde, çok az insan bu emre direnebiliyor. Bir hiyerarşinin ve otoritenin emrini yerine getirdiğini düşünen kişi, oluşan zalimlikten kendisini sorumlu görmüyor. Milgram’a göre bu itaatin zararlı sonuçlarının oluşmaya başladığı kritik bir eşik. Bu eşiği geçen insan her şeyi yapmaya hazır hâle geliyor.</p><p>Yine deneğin, öğretmen rolünü kurayla kazandığını düşünmesi de çarpıcı bir detay. Yani, denek, aslında elektrik şoku verilecek öğrenci de olabilirdi. Bu durumda, yan odada elektrik şokuyla acı çeken kişinin kendisi de olabileceğini bildiği hâlde, hiçbir empati hissi yaşamadan otoriteye itaate devam etti.</p><p><strong>ZULÜMDE EN DÜŞÜK İTAAT ORANI % 40</strong></p><p>Milgram, sonradan deneyini, itaatin farklı varyasyonlarını test ettiği daha izole faktörlerle de tekrarladı. Bir varyasyonda, deneyi daha az bilimsel görünen bir mekân ve ortamda yaptı. İtaat oranı yüzde 48&#39;e kadar düştü ancak hâlâ çok yüksek bir orandı. Bir başka varyasyonda ise deney yöneticisi rolünü oynayan deneğin yanı başında oturmak yerine telefonla yönetti. Odada otorite figürü olmayınca, deneklerin sadece yüzde 21&#39;i 450 volta kadar çıktı. Milgram, odada otorite olmayınca, bazı deneklerin voltajı her yanlış soruda 15 volt artırmak yerine daha düşük voltajda şok verdiklerini gözlemledi.</p><p>İlginç bir başka varyasyonda ise deneğin yanı başında, bir yerine en az iki otorite figürü yer aldı. Bu iki otorite figürü, voltaj yükseldikçe, kendi aralarında deneğin de duyabileceği yükseklikte, ‘devam edip etmemeyi tartıştı. Bu varyasyonda, tek bir denek bile devam etmedi. Yine, öğrenci ile denek arasındaki mesafe de sonucu etkileyen bir başka faktördü. Şok verdikleri öğrenciyi gözleriyle de gören deneklerin sadece yüzde 40’ı itaate devam edecekti. Kurbanı görmek, empatinin gücünü artırıyordu. Cinsiyetin de çok fark oluşturmadığı tespit edilecekti. Kadın denekler de erkek deneklerle neredeyse aynı oranda itaat sergileyerek zulmü sürdürüyordu. Tek fark, kadınların kendi iç dünyalarında çatışma yaşadığı daha belirgin gözlemlenebiliyordu.</p><p>Stanford Üniversitesi psikologlarından Philip Zimbardo, Milgram Deneyi’ndeki bir başka ayrıntıya dikkatimizi çekiyor:</p><p>“Milgram’ın araştırmasıyla ilgili sorulacak soru, ‘Normal insanların çoğunluğu neden böylesi bir kötülüğü yapabiliyor?’ sorusu değil, ‘Açıkça acı çeken birine acı vermeyi reddeden itaatsiz azınlık ne yaptı?’ sorusudur. Deneye devam etmeyi reddedince, bu zulmü durdurmak için müdahalede bulundular mı? Acı çeken mağdurun yardımına koştular mı? Hayır! İtaatsizlikleri bile ‘onaylanma’ endişesi çerçevesindeydi. Koltuklarından kalkmadılar bile. Oturmaları istenen sandalyede kibarca oturup, otoritenin onlara çıkmalarını söylemesini beklediler.</p><p><strong>KORKUDAN ALTINCI GÜNÜNDE DENEYİ SONLANDIRDI</strong></p><p>Zimbardo kendisi de, 1971 yılında yönettiği ünlü bir deney ile, iyi insanların şartları uygun bir ortama bırakıldığında diğer insanlara muazzam kötülükler yapabileceklerini gösterecekti. Stanford Üniversitesi’nde kurulan bir hapishane ortamındaki denek öğrencilerin yarısına gardiyan, yarısına da mahkûm rolü verildi. Deneklerin rollerine kısa süredeki uyumu Zimbardo’nun kendisini bile şaşırtacaktı. Gardiyan rolündekiler kısa sürede sert, zalim birer işkenceciye dönüşürken, mahkûmlar ise otorite, işkence ve istismarı kabullenen birer zavallıya dönüşecekti. Zimbardo, ‘Lucifer Etkisi’ adlı kitabında, ‘öğrencilerin kişilikleriyle rolleri arasındaki mesafenin kayboluş hızını fark edince korkudan altıncı gününde deneyi sonlandırdığını anlatıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/591/1*2lnStBw6ga4-FjBQPKK19A.jpeg" /></figure><p>Milgram Deneyi, ilk olarak 51 yıl önce bu ay ‘Journal of Abnormal and Social Psychology’ adlı bilimsel dergide yayımlandı. Çok büyük yankı yaptı. Çok tartışıldı. Milgram, deneyin sonuçlarını ve düşüncelerini, 1974 yılında yayımladığı, ‘Obedience to Authority (Otoriteye İtaat)’ adlı kitabında topladı.</p><p><strong>“HEPİMİZ MİLYONLARI GAZ ODALARINA GÖNDEREBİLİRİZ”</strong></p><p>New York Times Milgram Deneyi’ni duyurduğu haberinde, “Nasıl bir insan, bir köle gibi kendine her emredileni yapıp, milyonları gaz odalarına gönderebilir?” diye soracak ve “Herhangi birimiz!” cevabını verecekti. “İnsanların çoğunun muhakeme yeteneğinin olmaması, muktedirler için ne büyük bir nimettir.” diyen Hitler bu gerçeğin farkındaydı belki de… İngiliz fizikçi ve edebiyatçı C.P. Snow, “İnsanlığın uzun ve iç karartıcı tarihine baktığınızda, itaat adına işlenen korkunç suçların, isyan adına işlenenlerden çok daha fazla olduğunu görürsünüz.” diye yazıyor. Milgram, hepimizin içinde, kuvveden fiile çıkmayı gözleyen itaatkâr bir Nazi toplama kampı subayı olduğunu gösterdi. Otoriteye İtaat kitabında şöyle yazıyordu Milgram:</p><p>“Milyonlarca siyahın ülkeye getirilip köle yapılması, Amerikan yerli nüfusunun imhası, Japon kökenli Amerikalıların toplama kamplarına tıkılması, Vietnamlı sivillere napalm kullanılması, demokratik bir toplumun otoritesince, toplumun itaati sağlanarak gerçekleştirildi.”</p><p>Kaynak: Kaynak: Aksiyon Dergisi</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6027ea1e096a" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bir sen akıllısın herkes aptal]]></title>
            <link>https://medium.com/@drwildmfb/bir-sen-ak%C4%B1ll%C4%B1s%C4%B1n-herkes-aptal-7ead50eef50?source=rss-7b02072f80e7------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7ead50eef50</guid>
            <category><![CDATA[sosyal-medya]]></category>
            <category><![CDATA[creativity]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Mehmet Furkan Başoğul]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 04 Jun 2016 21:46:47 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-06-04T21:46:47.769Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Eğer gofret gibi elle tutulur gözle görülür bir şey satmıyorsanız kazandığınız para insanların gözüne batar. Hele ki iletişim sektöründeyseniz bu kaçınılmaz ve başınıza sıkça gelecek bir durumdur. Çünkü çoğu iş kolu sermayesi ve piyasası belli olan, kolayca alınıp satılabilen metalardan oluşur. Fakat bizim işimizde sermaye bilgidir, tecrübedir, know-how’dır. Bu gibi kavramların maddi değerleri izafidir. Bir logoyu 50 dolara da yaptırabilirsiniz, on binlerce dolara da… Bu tamamen tasarımcının kendi bilgisine ve tecrübesine biçtiği değerle alakalıdır. Fakat bu değeri her zaman işi yapan kişi belirlemelidir, işi yaptıran değil.<br>“Yaaa iki dakikada, iki tık yaptı, şu kadar para istiyor” demek kimsenin haddi değil. O adamın, o iki tıkı yapmak için kaç yılını harcadığını bilemezsin. O parada aklın, gözün kalıyorsa cebindeki paraya göre adam alacaksın ya da ajans seçeceksin.<br>Zor iştir görünmeyeni satmak ve görünmediği için de hiçbir zaman gerçek değeri bilinmez.<br>Evdeki hesap çarşıya uymadı<br>Sanatçı bir arkadaşım canlı sahne performansı yapıyor. Yaptığı performansların süreleri ve fiyatları belirli. Müşteriye teklif gönderiyor, gelen cevap: “3 dakika çıksın tek şarkı söylesin, 3 dakikalık ücret ödeyelim.” Arkadaşım indirim isteyebilirsin, doğaldır. Fakat böyle indirim istenmez, her şeyin bir yolu yordamı var.<br>Şimdi adam düşünüyor kafasında “Lan 15 dakikası, şu paraysa 3 dakikası bu para olur” diye. Fakat bilmiyor ki o 3 dakikalık performans için sanatçı; sahneye çıkmadan 4 saat önce tonmayster’ını gönderiyor, 2 saat kala kendi gelip prova yapıyor. Kuaförü, makyözü ayrı ayrı uğraşıyor ve sanatçı o 3 dakikalık performans için o güne başka iş almıyor.<br>Olmaz kardeşim 3 dakika da çıksa, 15 dakika da çıksa aynı uğraş aynı emek. Çok güzel hesap yapmışsın ama şarküteriden peynir almıyorsun.<br>Yarısını yemedim, hesabı ödemesem olur mu?<br>Bir restorana gidip böyle bir pişkinlik yapabiliyorsan, sana sözüm yok ama onlara yapmayıp bana yapıyorsan orada bir sıkıntı var demektir.<br>Bir hizmeti alıyorsanız, kendi dangozluklarınızın faturasını başkasına kesemezsiniz. Bilmem farkında mısınız ama restorana gidip yarısını yediğiniz bir yemeğin tam fiyatını ödemek zorundasınız.<br>Özellikle sosyal medya ajanslarından duyduğum ve sektörde sıklıkla yaşanılan başka bir mağduriyet var. Reklamveren, ajansına diyor ki “Yazdığınız sosyal medya içeriklerini bu ay girmedik, bu yüzden para ödemek istemiyoruz.” Bir sen akıllısın kardeşim, bir sen… Sevgili reklamveren, bu seninle alakalı bir durum değil ki benim maaşlı çalıştırdığım yazar, senin işin için kafa patlattı, mesai ayırdı. Ben çalıştırdığım adama “kardeşim yazdığın sosyal medya içerikleri beğenmişler fakat hesaplarında paylaşmamışlar, ben de senin maaşını vermiyorum” demiyorsam sen de bana böyle bir talepte bulunamazsın.<br>Sırf yazarla da bitmiyor ki iş; art direktör çalışmış, ekip çalışmış. Ortada harcanan bir mesai var. Şimdi senin gibi her ay 4–5 reklamveren çıksa, bu ajanslar kapatsınlar dükkanı gitsinler. Taş yesinler, suyunu içsinler.<br>Bu işi spor olsun diye yapmıyoruz<br>Size söylememiş olabilirler ama evet biz ajanslar da kira, elektrik, su, doğalgaz, çalışanlara maaş, vergi gibi şeyler ödüyoruz. Çok görmezseniz bir de yaşama maliyetlerimiz filan var. Dolayısıyla biz bu reklam, iletişim işlerini spor olsun, formda kalalım ya da fit olalım diye yapmıyoruz.<br>Aklı bedava verenin aklı yoktur<br>“E Başkan, bu başlığı atmışsın, sen de millete bedava akıl veriyorsun, kendinle çelişiyorsun” diyenlere söylemek isterim ki; sembolik de olsa bu yazının parası alındı arkadaşlar.<br>Neyse konumuza dönelim.<br>Bahsettiğim akıl, verdiğinizde başkalarının özel ya da iş hayatına maddi manevi, gözle görülür avantaj sağlıyorsa para etmelidir. Daha kafada canlanacak bir şekilde anlatmak gerekirse; bir arkadaşınız, yaptığı ücretsiz bir servisin gelir modeli hakkında size danışıyorsa ve siz de o konu hakkında bir çözüm getiriyorsanız, bunu kesinlikle ücretsiz yapmayın. Bir kazançta payınız varsa onu almayı unutmayın. Siz almadıkça onlar da vermeyecek, emekleriniz her zaman haksız bir kazanç gibi görülecek.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7ead50eef50" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>