<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Elif on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Elif on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@e_elif?source=rss-42f3c7eaf761------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*yiC0ycNyuI7G6ZrdFHXSMA@2x.jpeg</url>
            <title>Stories by Elif on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@e_elif?source=rss-42f3c7eaf761------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 11:39:24 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@e_elif/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[kehanet(): print(ne_cikarsa_bahtina)]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/kehanet-print-ne-cikarsa-bahtina-a41994c5fd89?source=rss-42f3c7eaf761------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a41994c5fd89</guid>
            <category><![CDATA[kehanet]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe-yayın]]></category>
            <category><![CDATA[baht]]></category>
            <category><![CDATA[felaket]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Elif]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 03 Mar 2023 13:57:30 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-03-03T13:57:30.270Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>Adına ‘kehanet’ dediğimiz bir fonksiyon tanımladığımızı düşünelim. Bu kehanet(): içerisinde dünü, bugünü ve yarını içersin. Ve biz ona soralım; “ne olacak?” Peki, biz bu soruyu sorarken tam olarak hangi zaman içerisindeyiz?</h4><p>Ülkece zor zamanlardan geçmekteyiz. Ellerinden geldiğince kolaylaştırmaya çalışanlar olduğu gibi, felaket tellallığı da aldı başını gitti.. En içten dileklerimi ve dualarımı başta birinci dereceden etkilenenler olmak üzere tüm etkilenen kardeşlerimize olmasını temenni ederek bu fonksiyon üzerinden bazı düşüncelerimi sizler ile paylaşmak istiyorum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*GHOkXudRB10scMTd" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@markusspiske?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Markus Spiske</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Yazılım ile aşina olmayan bir kişi olabilirsiniz fakat burada kalın, yazılım olmasa da fonksiyon tabiri sizlere yabancı değildir. ‘Kehanet’ isimli bir fonksiyonumuz var ve 3 parametresi var; dün, bugün ve yarın. Bu fonksiyonun çıktısı ise ‘ne_cikarsa_bahtina’ olarak tanımladığımız bir text. <em>Dün</em>’ü girip yarının çıktısını istediğinizde bugünü, <em>bugün</em>’ü girip yarının çıktısını istediğinizde dün’ü veriyor olsun. <em>Yarın’</em>ı ise fonksiyona giremiyorsunuz fakat fonksiyonun tersini alıp(ya da bir else if ile) <em>dün ve bugün parametreleriyle tanımlı bir pattern</em> halinde elde edebiliyorsunuz. Ya da, dün ve bugün parametreleriyle bir yarın çıktısı istiyorsunuz ki bu da bir üstte yazdığımız pattern bir cevap olarak karşımıza çıkacaktır.</p><p>Öyleyse bu fonksiyonumuza soralım, “Böyle bir felaketin(bugün) bir daha olma olasılığı(yarın) nedir?” Doğal olarak fonksiyon size; “”ne_cikarsa_bahtina: Önceden olduğu gibi(dün) yine olma olasılığı yüksektir(yarın).” cevabını verecektir. <em>Sizlere bu fonksiyonun görevini yaptığını iddia eden(kehanet) dahili ve harici parametreleriniz de bulunmaktadır</em>, fakat unutmayın parametrelerin kendisi ‘kehanet’ fonksiyonu değil fakat <em>o fonksiyonu ‘işleme sokan’ küçük bir parçasıdır</em>. Fakat fonksiyonumuza şu soruyu iletsek, “Dün de vardı, bugün de var, yarın da olacak. Dün değişmiyor, bugün ve yarın için ne yapılabilir?” Fonksiyonun cevabı ise, “ne_cikarsa_bahtina: (Bugün) ve (yarın) çıktısı için (dün)’ü de dahil ettin. O zaman (dün)’den geleni düzeltirsen ‘bugün’ ve ‘yarın’ın da düzelecektir.”</p><p>print(“ne_yaparsan_bahtina”)</p><p>break;</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a41994c5fd89" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/kehanet-print-ne-cikarsa-bahtina-a41994c5fd89">kehanet(): print(ne_cikarsa_bahtina)</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Mars, İkizler Burcunda Retroda: Çatışma ve Arzulamanın Bilinçli Keşfi]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/mars-i%CC%87kizler-burcunda-retroda-%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fma-ve-arzulaman%C4%B1n-bilin%C3%A7li-ke%C5%9Ffi-5f225cbdf207?source=rss-42f3c7eaf761------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5f225cbdf207</guid>
            <category><![CDATA[retro]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[astroloji]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Elif]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 03 Nov 2022 21:18:44 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-11-03T21:18:44.280Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Mars, 2020&#39;den beri ilk kez ve İkizler Burcunda 2007&#39;den beri ilk kez olarak Retro hareketine geçiyor. <em>Toplu olarak, bu gerileme yoluyla iç dünyamıza ve içsel bilgeliğimize yeni bir bakış açısı benimsemenin ne anlama geldiğini idrak etmek için çağrılıyoruz.</em></p><p>30 Ekimde İkizler Burcunda gerilemeye başlayan Mars, bize çatışma ve arzulamanın ‘bilinçli’ bir keşfi için bir fırsat sunuyor. <em>Eylemlerimizi, seçimlerimizi, sözlerimizi </em>ve <em>düşünce kalıplarımızı besleyen temel niyetleri</em> ve <em>motivasyonları</em> düşünmeye davet ediyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*ublgBEorjyGVFwm4" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@joshgordon?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Josh Gordon</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Mars, 12 Ocak 2023&#39;e kadar geri hareketini sürdürecek ve 25 Mart 2023&#39;te Yengeç burcuna geçecek<em>. Bu döngü boyunca kazanabildiğimiz bilgelik ve farkındalık, yaşadığımız hayatı gerçekten amaçladığımız hayata dönüştürme potansiyeline sahip.</em></p><p>Bu gerileme döngüsünün başlamasıyla tam bir tamamlanmaya ulaşmak, kendi içimizde hoş karşılanmayan ama benimsemeye çağrıldığımız <em>farkındalık </em>sayesinde, <em>‘</em><strong><em>Kendi kaderimizin Usta Mimarları olduğumuz yeni bir hayata</em> geçebiliriz.</strong>’ mesajı verilmek isteniyor.</p><h3><strong>Vizyon ve Fikirlerin Yeniden Değerlendirilmesi ve İyileştirilmesi</strong></h3><p>Mars, hem Koç’un hem de Akrep’in geleneksel yöneticisidir. Astrolojide, bu gezegen bilinçli arzularımızla, arzuladığımız şeyin peşinden nasıl gittiğimizle, nasıl başlatıp harekete geçtiğimizle, kendimizi nasıl motive ettiğimizle ve keşfedilmemiş yönlere ve yollara nasıl başladığımızla ilgilidir. <em>İkizler burcunda, Mars’ın güçleri çoğunlukla akıl ve akıl yoluyla kanalize edilir.</em> <strong>Bu geçiş sırasında zihinlerimiz aktifleşir: kabul edilen fikirleri ve gerçekliği algılamanın yollarını sorgulamaya çekiliriz, zihinsel ufkumuzu genişletmeye ve daha bağımsız düşünmeye hevesleniriz.</strong></p><p><strong><em>Bu değişim, yaşam gücü enerjimizi, zihinsel enerjimizi, yaratıcı enerjimizi ve dürtüsel enerjimizi nasıl kanalize ettiğimiz ile ilgili tefekkür yapmaya teşvik eder.</em></strong></p><p><em>İkizler burcunda geri giden Mars ise</em><strong>, neden bir şeyler öğrenmek istediğimizi, birlikte öğrenmeye yaklaşımımızı, iletişim, iddia ve çatışma çözme tarzlarımızı sorgulamaya ve muhakeme etmeye davettir.</strong></p><h3><strong>Çatışma, İçgüdü ve Arzunun Keşfi</strong></h3><p><em>Mars’ın geri hareketi, tepki vermeden veya harekete geçmeden önce zaman ayırmak ve düşünmek için duraklamaktır.</em> Neyi başlatmak istediğimizi ve nasıl başlatmayı arzuladığımızı düşünmek, niyetlerimizin ve isteklerimizin daha derin bir <em>Ruh</em> arzusuyla mı olduğu <em>Egosal </em>bir arzuyla mı bağlantılı olduğunu keşfetmek için.. Bu değişim, arzularımıza göre hareket etme şeklimizi sorgulama ve yeniden değerlendirme fırsatıdır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*cLuE1UKXjMQkR0cl" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@markomons?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Marco Mons</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Özellikle çatışma anlarında, <strong>iletişimlerimizde ve düşüncelerimizde ortaya çıkan tekrarlayan kalıpların farkındalığını kazanmak için bir fırsattır</strong>. Mars’ın bu hareket değişimi, <em>zihniyetimiz üzerinde çalışmaya, bastırılmış veya yanlış yerleştirilmiş öfkenin algılarımızı nasıl etkilediğini ve düşüncelerimizi nasıl bulandırdığını keşfetmeye; öfke, hayal kırıklığı, saldırganlık ve sinirliliğin yanı sıra tüm bu gibi enerjileri dışarıya aktarmanın yapıcı yollarını bulmaya </em>davet ediyor.</p><h3><strong>Mars kare Neptün ve Satürn üçgeni: Arzu ve Sorumluluğun Dansı</strong></h3><blockquote>Kızıl Gezegen, Balık’taki Neptün ve Jüpiter’e kare açıda geri yönde hareket ediyor. Mars-Jüpiter karesi, Mars Aslan’a ve Jüpiter Boğa’ya girene kadar tam olarak gitmeyecek olsa da, Balıktaki Neptün ve Kova’da Satürn ile birlikte bu birleşimi mükemmelleştirme sürecinde.</blockquote><p>İlk Mars-Neptün karesi 12 Ekim’de gerçekleşti, ikincisi 19 Kasım’da ve sonuncusu Mars’ın tekrar doğrudan hareket halinde olacağı 14 Mart’ta gerçekleşecek.</p><p>Mars ve Neptün arasındaki kare gibi zor açılar, <em>neyi arzuladığımızı, nasıl davranacağımızı, enerjimizi nasıl yönlendireceğimizi ve neyi başlatacağımızı açıkça bilmeme hissini yansıtabilir</em>. Bu süre zarfında karışıklık olması muhtemeldir ve enerjimizi dağıtma ve çok fazla yöne odaklanma eğilimi ile sonuçlanabilir.</p><p><strong>Kaçınma eğilimleri, sınırları çevreleyen sorunlar, mağduriyet duyguları ve başkalarını kurtarma veya kurtarılma ihtiyacı mevcut olabilir. Bu süre zarfında, arzu ve sorumluluk arasındaki bağlantıyı keşfetmeye ve seçtiğimiz kelimelerin, öfkemizi, içgüdülerimizi ve dürtülerimizi nasıl ifade ettiğimizin etkisini akılda tutmaya davet ediliyoruz.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*w2bdN8EUYTb8uPqz" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@i_am_nah?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">I.am_nah</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Mars ayrıca Kova’daki Satürn ile hizalanacak ve onların harmonik üçgen açıları, Mars-Neptün karesinin etkilerini dengelemeye katkıda bulunuyor olacak. İlk Mars-Satürn üçgeni 28 Eylül’de, ikincisi 28 Kasım’da ve üçüncüsü 30 Mart’ta gerçekleşecek. <em>Mars-Satürn üçgeni, kanal oluşturmada yapıcı, odaklanmış ve etkili olma kapasitemizi destekleyecek.</em> <strong>Fiziksel ve zihinsel enerjimiz, uzun vadede neyi inşa etmek istediğimize ve oraya ulaşmak için hangi eylemlere ve kararlara ihtiyaç duyulduğuna dair ilham verici düşüncelere kapı aralayacak.</strong></p><h3><strong>Kararsızlık ve Dualitede Yolunu Bulmak</strong></h3><blockquote>Gerçekten gitmek istediğimiz yolun bu olup olmadığını sormanın zamanı.. <em>“Neden belirli bir kalıp içerisinde düşünüyorum? Fikirlerimi başka şekillerde nasıl ortaya koyabilirim? Kendim nasıl motive oluyorum?” </em>gibi soruları, kalem kağıt ile kendinizi karşınıza alarak sormanızı ve cevaplamanızı gerektirecek cesaretin ve aklın birlikte sunulduğu bir zaman dilimi..</blockquote><p><strong>İkizler, doğal olarak çok yönlü arketip olduğu için bize dualite ve paradoksta gezinmeyi öğretir.</strong> <em>İkizler burcundaki bu Mars gerilemesi, bize farklı bakış açılarına ve algılara sahip insanlarla nasıl işbirliği yapacağımızı ve hem kendi içimizde hem de başkalarında belirsizlikle nasıl başa çıkacağımızı keşfetme fırsatları sunacak.</em> <strong>Bu transit, ideolojik olsun ya da olmasın, çatışmayı dogmatik olmaktan çok bağlantılı ve meraklı bir şekilde nasıl yöneteceğinizi keşfetmek için bir fırsattır. Hangi savaşların seçilmeye değer olduğunu ve hangilerinin seçilmediğini dikkatlice seçmemizi hatırlatacak…</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5f225cbdf207" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/mars-i%CC%87kizler-burcunda-retroda-%C3%A7at%C4%B1%C5%9Fma-ve-arzulaman%C4%B1n-bilin%C3%A7li-ke%C5%9Ffi-5f225cbdf207">Mars, İkizler Burcunda Retroda: Çatışma ve Arzulamanın Bilinçli Keşfi</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[İçinizi Okuyan Kitaplar]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/i%CC%87%C3%A7inizi-okuyan-kitaplar-5d45977b6b34?source=rss-42f3c7eaf761------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5d45977b6b34</guid>
            <category><![CDATA[fernando-pessoa]]></category>
            <category><![CDATA[nikola-tesla]]></category>
            <category><![CDATA[tolstoy]]></category>
            <category><![CDATA[edebiyat]]></category>
            <category><![CDATA[paulo-coelho]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Elif]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 07 Jul 2020 15:06:09 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-11-27T14:54:26.647Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>“<strong>Mutlaka</strong> <strong>Okumanız Gereken şu kadar kitap!” </strong>veya “<strong>Hafızanızı Arttıran bu kadar Kitap</strong>” tarzı bir içerik arıyorsanız şimdiden sayfayı kapatabilirsiniz. Çünkü bu kitapları okuduktan sonra ’<em>Okudum bitti de aklım fikrim bu kitap oldu ne hafızası</em>?’ ya da ‘<em>Okudum okumasına ama bu yazarla bi’ muhabbetimiz falan mı vardı kendimle konuşur gibiydim</em>’ deme olasılığınız bir hayli yüksek..</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*oNIEfVh9dinNaQWC" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@kylejglenn?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Kyle Glenn</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Bu kitaplardan ütopya, bilim-kurgu, alışılmamışlık kesinlikle beklemeyin-<em>okuyanlarınız bilir</em>; bu kitapların<em> basitliği ve esnekliği</em> <strong>sizlerde rahatsızlık hissi uyandırabilir.</strong></p><figure><a href="https://bit.ly/instagram-MediumTurkceYayin"><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*xQsrG_42U_gGqidBC3szeA.png" /></a></figure><p>Şunu da belirtmek isterim ki bu kitaplar<em>, benim şahsım üzerindeki etkilerinden icâzetle sizlerle paylaşmak istediğim kitaplardır</em>. Çoğunlukla bilinen şahıslardan kitaplar seçmeye çalıştım. Okuyan ve yorumlayan insanların dönütlerini de değerlendirerek,ben de kendi fikrimi beyân etme isteğimden geri durmadım. 6 kitap seçtim ve her biri için kısa not ve alıntılar düzenledim. Listeyi ve kitap açıklamalarını daha uzun tutabilirdim fakat oldukça tok olmasını arzuladım.</p><blockquote>“ Bazı kitapları siz bulmazsınız, onlar sizi bulur. Bazı kitaplar okunmaz, kendileri okur.”</blockquote><p>1 <strong><em>Yeraltından Notlar</em></strong><em>,</em> <em>Dostoyevski</em></p><p>Kendisini, ‘yeraltı’ olarak betimleyen bir adamın monoloğu ile başlar. Kendi kendisiyle oldukça başbaşa kalmış, zamanının insanlarından soyutlanmış bir insanın serzenişlerini, isyanlarını ve kabullenişlerini okuyacaksınız. Neredeyse her cümlesini <em>gerçekten kendiniz söylemişsiniz gibi hissedeceksiniz</em>. Yazarın, “<em>edebiyattan ziyade, kendimi ıslah çabası”</em> dediği başyapıt kitabıdır.</p><blockquote><em>“Bunun için bana kızacağınızı biliyorum, bağırıp yerleri dövmeye başlayacaksınız. ‘Kendi adınıza konuşun!’ diyeceksiniz. ‘Kendi yer altı deliğinizde, kendi ıstıraplarınız için konuşun! Bizi dâhil etmeyin.’ </em><strong>Affedersiniz fakat ‘hepimiz’ derken kendimi haklı çıkarmaya çalışmıyorum.”</strong></blockquote><p>2 <strong><em>İtiraflarım</em></strong>, <em>Tolstoy</em></p><p>“Maddi başarısı ve sosyal konumuna rağmen hayatını anlamlandırmakta güçlük çeken Lev Nikolayeviç Tolstoy’un kendini ve dini anlamaya çalıştığı denemeleri hayatı anlamaya çalışan herkese hitap ediyor. Hem savaşa hem barışa tanık olmuş, asil, sevilen ve zengin bir adamı depresyona sokan derin bir arayışa tanık olacaksınız.”</p><blockquote>Schopenhauer’in “<em>Profesörlere özgü felsefe</em>” diye adlandırdığı, var olan bütün olguları sınıflandırmaya ve yeni adlar vermeye yarayan felsefede değil, gerçek soyut bilimde yani filozofun asıl soruyu hep gözünün önünde bulundurduğu felsefede, verilen yanıt hep aynıdır. Bu,Sokrat’ın, Schopenhauer’un, Süleyman’ın ve Buda’nın verdiği yanıttır.</blockquote><blockquote><strong>“Hayattan uzaklaştığımız ölçüde hakikate yaklaşırız..”</strong></blockquote><p><strong><em>3 Akra’da Bulunan El yazması</em></strong>, <em>Paulo Coelho</em></p><p>1945 yılında, Mısır’da bir mağarada papirüslerle dolu bir testi bulunur. Yetkililere durumu söylemek yerine, papirüsleri bulan kişiler antika pazarında satmaya karar verir. Elyazmaları karaborsaya düşer fakat sonraları Mısır’daki Kıpti Müzesi’ne teslim edilir. Aradan sıyrılan bir metin, Belçika’da bir antikacıda ortaya çıkar. Defalarca satılmaya çalışılır ve sonunda 1951 yılında <em>Carl Jung Enstitüsü</em> tarafından satın alınır. Ünlü psikanalistin ölümüyle birlikte, artık “<em>Jung Kodeksi</em>” diye anılan el yazması Kahireye geri getirilir.</p><p>Bulunan papirüsler, <em>Hristiyanlığın ilk yüzyılı </em>ile MS 180 arasında yazılmış metinlerin Yunanca çevirileridir ve günümüzde İncil’de bulunmadığı için “apokrif metinler” olarak adlandırılır.</p><blockquote><em>Düşman onlardan çok daha üstün, ertesi sabah saldırıya geçeceklerdi. Halkın çoğunluğu, yenileceklerini bildikleri halde,şehirde kalmayı seçti. O akşam, her yaştan kadınlı erkekli bir grup, Kıpti dedikleri kişiyi dinlemek için meydanda toplanmıştı..</em></blockquote><blockquote>“Yarın bizi nelerin beklediğini hepimiz biliyoruz,” dedi birisi. “Nasıl barış yapabileceğimizi tartışsak ya da savaşa hazırlansak daha iyi olmaz mı?”</blockquote><blockquote>Kıpti, kalabalığa döndü.</blockquote><blockquote>“Yarın bize neler olacağını kimse bilemez. Öyleyse dışarıdaki askerleri ve içinizdeki korkuyu unutun! Bugün olup bitenleri, bu toprakların miras kalacağı kişilere biz anlatmayacağız;bu sorumluluk tarihe aittir. Biz, gündelik yaşamımızda yüzleşmek zorunda kaldığımız güçlüklerden bahsedeceğiz. Geleceği sadece bu ilgilendirir; çünkü ben önümüzdeki bin yılda büyük değişiklikler olacağına inanmıyorum..”</blockquote><p><strong><em>4 Varolmanın Dayanılmaz Ağırlığı</em></strong>, <em>Nikola Tesla</em></p><p>Bu Sırp kökenli Amerikalı mucidi tanımayan yoktur. Onun yüzlerce patente ve icada sahip olduğunu, Edison ile aralarında sorunları da muhtemelen duymuşsunuzdur. Çoğu insanın onun hakkındaki düşüncelerine de şahit oldunuz ve kendiniz de onun hakkında bilgi sahibi oldunuz. Peki, Tesla’yı kendisinden dinlediniz mi? <em>Tesla’nın kendi yazılarından derlenen aforizmalar şeklindeki bu kitabı, zamanının ötesindeki bu bilim adamının sanki kaybolmuş defterini bulmuşçasına okuyacaksınız..</em></p><blockquote><em>“Dünyanın benim hakkımda ne düşündüğü beni ilgilendirmiyor. Ömrüm boyunca, asıl ben öldükten sonra söylenecek olanlara kıymet verdim.”</em></blockquote><p>5 <strong><em>Sherlock Holmes: Kızıl Dosya</em></strong>, <em>A. Conan Doyle</em></p><p>Sherlock Holmes serisinin ilk kitabı olan Kızıl Dosya, Emekli asker Dr. John Watson’ın anılarını anlatması ile başlıyor. Sherlock Holmes ve Dr. John Watson tanıştıktan sonra 221B’deki evlerine taşınırlar. John Watson, tanıştıkları ilk andan itibaren -<em>hepimizde olduğu gibi</em> dedektifimizin gözlem yeteneğine oldukça şaşırmış ve hayran kalmıştır. Bu macerada Enoch J. Drebber ölümü üzerine araştırma yapan dedektifimiz olayı çözdükten sonra <em>bu davanın o ana kadar karşılaştığı en ilgi çekici ve öğretici dava olduğunu bu davayı kaçırmış olsaydı kendini asla affetmeyeceğini söylemiştir.</em></p><blockquote>“Onlar uykuya dalmadan önce ıssız olan düzlük, şimdi insan ve hayvanla kaynıyordu. Onları izledikçe yüzünde daha kuşkucu bir ifade belirdi ve gözlerini kemikli elleriyle kapattı. ‘Delirmek dedikleri bu olsa gerek’ dedi sessizce..”</blockquote><p><strong><em>6 Gizemli Bir Maske</em></strong>, <em>F. Pessoa</em></p><p>Bir bilinmezlik olmayı seçen, yazma eylemlerini kendine özü bir sahne yorumuyla icra eden, Modernizmin geç keşfedilen öncülerinden olan Fernando Pessoa, yarattığı onlarca kimlik, karakter aracılığıyla modern şiire ve yazıya imzasını bırakmıştır.</p><blockquote>“Hissetmek her şeyi her biçimde,</blockquote><blockquote>her düşünceye sahip olmak,</blockquote><blockquote>her dakika kendiyle çelişmek açık yüreklilikle,</blockquote><blockquote>kendiyle barışamamak</blockquote><blockquote>yalnızca ruhun özgürlüğü için</blockquote><blockquote>ve Tanrı gibi sevmek..”</blockquote><p>Pessoa’nın şiirlerinden derlenen bu kitabı dönüp dönüp okuyacaksınız..</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5d45977b6b34" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/i%CC%87%C3%A7inizi-okuyan-kitaplar-5d45977b6b34">İçinizi Okuyan Kitaplar</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Karadelikler: Karanlık ile Aydınlanmak]]></title>
            <link>https://medium.com/@e_elif/karadelikler-karanl%C4%B1k-ile-ayd%C4%B1nlanmak-9ee70a73dbad?source=rss-42f3c7eaf761------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/9ee70a73dbad</guid>
            <category><![CDATA[evren]]></category>
            <category><![CDATA[stephen-hawking]]></category>
            <category><![CDATA[karadelik]]></category>
            <category><![CDATA[einstein]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Elif]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 03 Jul 2020 13:52:53 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-07-03T13:52:53.662Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>Karadelikler..Son uzay bükücüleri. Kozmik lavabo delikleri..<br>Onlara nasıl hitap edersek edelim onlar, gizemlerini korumaya devam ediyor.</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/648/1*nH61er8JDTLOW95SW4uHWQ.png" /></figure><h4>Kara delikler oldukça yoğun maddeli cisimlerdir. Bu inanılmaz kütleli ve minik hacimli nesneler uzay-zaman dokusunu büyük ölçüde çarpıtırlar ve bükerler. Olay ufuklarına oldukça yaklaşan, dolanan, bir yıldızdan bir gezegenden tutun da, bir fotona kadar her şey bu çekime yakalanır. Kara deliklerin çoğu, büyük bir yıldızın yoğunlaşmış kalıntıları, süpernova patlaması ardından kendi çekirdeğine çöken yıldızlardır.</h4><p>Teorisyenler, evreni anlama şekillerine dayanarak matematiksel olarak karadeliklerin özelliklerini hesaplayabilirler. Bu matematiksel olgu ve keşifler,<em> Albert Einstein</em>’dan <em>Stephen Hawking</em>’e kadar çok çeşitli düşünürlerden gelmiştir. Ancak, bu kadar güçlü olmasına rağmen, foton(ışık) yaymayan bir şeyi görmek zordur.</p><p><em>Şimdi ise</em>, bilim adamlarının kara deliklerin olabileceğini öne sürdüklerinden neredeyse bir yüzyıl sonra, dünyada artık onları hareket halinde görebilmek için araçlara sahibiz.</p><p>Gökbilimciler, Dünya’daki gözlemevlerini kullanarak, kara deliklerin uzaya yayılan plazma jetlerini görebilir, kara deliklerin çarpışmasından uzay-zamandaki dalgaları algılayabilir ve kara deliği çevreleyen olay ufkundaki, ötesinde hiçbir şeyin kaçamayacağı çekim alanındaki bozulmuş kütle ve enerjinin diskine bile bakabilir.</p><h3>Takip ediyorsanız, yakın bir zamanda(10 Nisan 2019) farklı ülkeden binlerce bilim adamının çalışması sonucu bir karadeliğin fotoğrafı çekildi. Peki, fotoğraflanması ne anlama geliyor?</h3><p>Bu işi gerçekleştiren Event Horizon projesindeki insanlar bu olayı, Washington’dan Brüksel deki bir tohum tanesinin fotoğrafını çekmek olarak yorumluyorlar. Bu kullandıkları teknolojinin ne seviyede olduğunu anlamak için bile yeterli bir yorum. Kafanızda şöyle de bir soru oluşabilir:<strong><em> Kara delikler “kara” ise, fotoğrafı nasıl çekildi?</em></strong></p><figure><img alt="M87* and Chandra X-ray image of the M87 galaxy. (EHT Collaboration; NASA/CXC/Villanova University/J. Neilsen)" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/620/1*Zn5QFDuM3lIS1HKik09_gw.png" /></figure><h4><em>Şöyle açıklayalım;</em></h4><p>Karadeliklerin olay ufkundan ışık bile kaçamaz. Bunun için karanlık görünür. Daha doğru tabirle, “görünemez”. Fakat olay ufku üzerindeki herhangi bir cisim,gezegen,astreoit ve yıldızların burada formları değişiyor. Örneğin ışık, her yönde dağılır. Fakat, olay ufkuna girdiği zaman karadeliğin çevresinde dönmeye başlıyor. İçine doğru çekiliyor da diyebiliriz. Bu ışık ve ışımaları saptayıp bir fotoğraf elde edebilmiş. (Çekilen fotoğraf 44 milyon euroya mâl olmuş.)</p><p>Şunu da belirtelim, şu ana kadar gördüğümüz tüm karadelik fotoğrafları birer simülasyondan ibaretti. İşte bu üstteki fotoğraf, 53 milyon ışık yılı uzaklıktaki M87 galaksisinin çekirdeğindeki bir karadeliğin görüntüsü.</p><h3>Eğer birazcık da olsa biraz aydınlandıysak şimdi sıra bildiklerimizi unutmaya geldi..</h3><h3>Peki eğer bir karadeliğe düşseydiniz?</h3><h4>Genel olarak karadeliklerden bir “madde” olarak bahsettik. Fakat aslında o “olabilecek tüm olayları içinde barındıran, fakat dışarıdan hiçbir değişim gözlemleyemediğimiz tüm olasılıkların toplandığı yer” olarak tarif edilir.</h4><p><em>Daha iyi anlamak için şimdi şu örneğe bakalım:</em><br> Kara deliğin olay ufkunun dışından, karadeliğe baktığınızı varsayalım. Ona doğru bakarken, mükemmel bir karanlık çemberi görüyorsunuz. Diyelim ki sizde yavaş yavaş karadeliğin olay ufkuna doğru yol alıyorsunuz. Onun devasa çekimine giriyorsunuz. Gittikçe yaklaşıp,olay ufkundan geçiyorsunuz. Size göre artan çekimle siz içeriye doğru kuvvetle çekiliyorsunuz fakat işte burada işler garipleşiyor. Olay ufkunun ve karadeliğin dışında sizi sabit bir uzay gemisinden izleyen bir astronot arkadaşınızın olduğunu varsayalım. Bu süreçte siz içeri doğru çekilirken sizi gittikçe yavaşlıyor olarak gözlemiyor. Hatta siz olay ufkuna girdiğinizde sizi hareket halinde değilmiş gibi,donmuş gibi görüyor. Siz olay ufkunu geçtiğinizi biliyorsunuz çünkü ordaydınız. Sizin dışınızda herhangi bir gözlemci ise sizi hareketini sonlandırmış,donmuş olarak görüyor.</p><h4>Siz,içeride olarak bu “olay”ın gerçekleştiğini söylüyorsunuz. Fakat sizin dışınızdaki gözlemci(ler) ise bu “olay”ın olmadığını söylüyor.</h4><p><strong><em>İşte burada şunu söyleyebiliriz:</em></strong></p><p><em>Karadelikleri aslında görme durumu, gözlemleme durumu değildir. Onlar, gerçekleşmiş ve gerçekleşebilecek olan olasılıkları ve bunların gerçekleştiği lokasyonların toplamını içinde barındıran fakat bizlerin gözlemleyemediği olay ve gerçekleşme lokasyonların topluluğudur.</em></p><h3>Madem karadelikler olayların toplamı, peki neden madde olarak betimliyoruz?</h3><p>Kolayca tasfir edebilmemiz için, öncelikle Güneşi düşünün. Orbitini,etrafında dönen Dünyayı hayal edin. Şimdi, Güneş yerine çapı yaklaşık olarak 6km lik bir karadelik yerleştirdiğimizi.. Ne oluyor dersiniz? Güneşte olduğu gibi Dünya,bu karadeliğin etrafından aynı hızla dönmeye devam ediyor. Güneşin oluşturduğu orbit ile 6km çaplı karadeliğin oluşturduğu orbit aynı kalıyor,değişmiyor. Tabi Güneşsizlikten buz tutmuş bir kara parçasına dönüşmesinin dışında, ki bu ana noktamız değil. Bu karadelik,Güneşin oluşturduğu uzay-zaman geometrisinin aynısını oluşturuyor. Yani,karadelikler de kütleli gezegenler ve yıldızlar gibi uzay-zamanı büküyor. Bir kütlesi ve kapladığı bir yer var dolayısıyla bir madde olarak davranıyor. Bu karadeliğin yarıçapını ise Schwarzschild yarıçapı denilen formülle buluyoruz. M kütleli bir cismin hangi R yarıçapında bir karadelikle aynı şekil uzay-zamanı büktüğünü hesaplıyor. M kütleli cismimiz Güneş, 6 km çapında bir karadelik kadar uzay-zamanı bükebiliyor.<br> Güneşin kütlesinin<em> 1,989 E30 kg</em> ve yarıçapının <em>695.510 km</em> olduğunu düşünürsek, karadeliklerin çekim kuvvetinin büyüklüğünü az da olsa anlayabiliriz.</p><h3>Bu karanlık neyi aydınlattı?</h3><p>Einstein’in Genel Görelilik Teoremini belki de Genel Görelilik Kanununa çevirmeye bir adım attı diyebiliriz. Yıllardır matematikçilerin ve fizikçilerin, var olduklarını ve hatta var olmaları gerektiğini düşündükleri karadelikleri ve ifade ettikleri formülleri,teorileri ve postulatları gerçekliğe adım atmış oldu. Her geçen gün evreni, işleyişi anlamaya bizleri yaklaştıran her adım geleceğe umut ile bakamızı sağlıyor. Bu yazıyı, Event Horizon projesi kapsamındaki toplantı konuşmasını sonlandırdıkları Stephen Hawking’in sözü ile sonlandıralım:</p><blockquote>“Bu dersin mesajı şudur ki; karadelikler, renkleri siyah olduğu için kara değildir. Onlar, düşündüğümüz gibi ebedi hapishaneler değillerdir. Onun içindekiler, oradan çıkış yolu bulabilir, hatta başka bir evrene.. Öyle ise, eğer kendini bir karadelikte gibi hissediyorsan vazgeçme. Bir çıkış yolu vardır..”</blockquote><p>Kaynakça:</p><ol><li><a href="https://www.nsf.gov/news/special_reports/blackholes/">https://www.nsf.gov/news/special_reports/blackholes/</a></li><li><a href="https://www.sciencealert.com/it-took-over-200-scientists-to-capture-the-black-hole-image-here-s-what-they-did">https://www.sciencealert.com/it-took-over-200-scientists-to-capture-the-black-hole-image-here-s-what-they-did</a></li><li>PCB Digital Studios</li></ol><pre>All photo credits goes to owners.</pre><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=9ee70a73dbad" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[BELİRSİZLİK İLKESİ: Geleceği Bilemeyiz Çünkü Şimdiyi Bilmiyoruz]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/beli%CC%87rsi%CC%87zli%CC%87k-i%CC%87lkesi%CC%87-gelece%C4%9Fi-bilemeyiz-%C3%A7%C3%BCnk%C3%BC-%C5%9Fimdiyi-bilmiyoruz-28e5060ccab4?source=rss-42f3c7eaf761------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/28e5060ccab4</guid>
            <category><![CDATA[bilim]]></category>
            <category><![CDATA[heisenberg]]></category>
            <category><![CDATA[belirsizlik-ilkesi]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[kuantum-fiziği]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Elif]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 01 Jul 2020 21:29:40 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-07-08T19:26:31.168Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Belirsizlik İlkesi: Geleceği Bilemeyiz Çünkü Şimdiyi Bilmiyoruz!</h3><h4>Başlangıçta felsefe ilkelerinden biri gibi görünebilir, fakat aslında en ünlü, belki de en az anlaşılan ve çokça karıştırılan fizik teorilerinden birisi: <em>Heisenberg Belirsizlik İlkesi</em>.</h4><p><em>Bohr</em>, <em>Dirac</em> ve <em>Schrödinger</em> gibi öncü fizikçiler tarafından keşfedilen ve geliştirilen, atomların ve atom altı parçacıkların nasıl davrandığını açıklayan yeni ve olağandışı bir yöntem olan Kuantum Teorisi, Heisenberg’i de ilhâmla bir araştırmaya sürükledi.</p><p>Kuantum Fiziğinin mihenk taşlarından biri olan Heisenberg Belirsizlik İlkesi, ismini aldığı bilim insanı Alman Fizikçi Werner Heisenberg tarafından, 1927 yılında, üzerinde çalıştığı Kuantum Mekaniği araştırmaları ile ortaya çıkmaya başladı. Sezgisel bir Kuantum Fiziği modeli oluşturmaya çalışırken, Heisenberg, belirli ölçümleri ne kadar doğru tahmin edebileceğimize dair sınırlamalar getiren bazı temel ilişkilerin olduğunu keşfetti.</p><p><strong>Bu modelin temel ilkesi,</strong></p><p><strong>Bir parçacığın momentumunun ve konumunun aynı anda tam doğrulukla ölçülemez olduğudur.</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/304/1*2v1X7dvnGaPeBxazUB8-WA.png" /></figure><p><em>Bu ifadedeki ∆x konumdaki belirsizliği, ∆p momentumdaki belirsizliğini gösterir. ℏ ise h/2π ye eşittir. (h=Planck sabiti)</em></p><p>Konum ve momentum yerine, Heisenberg’in denklemi enerji ve<strong> </strong>zaman<strong> </strong>açısından ifade edilebilir. <em>Aynı şekilde, bir değişkenin “belirliliği” diğerinin belirsizliğini arttırır. </em>Bu nedenle, çok kısa bir süre için, bir Kuantum sisteminin enerjisi son derece belirsiz olduğunda, parçacıkların ortamdan(vakumdan) uzaklaşması-ya da çıkması beklenebilir.</p><p>Bu denklemlerden, ölçüm ile ilgili hassasiyetimize dayanan sistemin özelliklerini anlatabiliriz. Bu ölçümlerin herhangi birindeki belirsizlik çok küçük olursa, bu da son derece hassas bir ölçüme karşılık gelir, o zaman bu sonuçlar bize karşılık gelen belirsizliğin orantılılığı korumak için artması gerektiğini söyler. Başka bir deyişle, her denklemdeki her iki özelliği de sınırsız bir hassasiyet seviyesine aynı anda ölçemeyiz. Pozisyonu ne kadar hassas bir şekilde ölçersek, momentumunu daha az hassasiyetle ölçeriz (ve tam tersi). Zamanı ne kadar hassas bir şekilde ölçersek, enerjiyi daha az hassasiyetle ölçeriz (ve tam tersi).</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/492/1*B9ukYq25xBePuxkX719hZg.png" /></figure><p>Aynı anda birbirinden farklı iki soru sorup iki bambaşka cevap alamadığınız gibi aynı anda iki farklı tip gözlem yapmak da mümkün değildir. Heisenberg’in Belirsizlik İlkesi bu büyük gerçekle ilgilidir. Nitekim bu gerçek, dünyada en yaygın okunan fizikçilerden olan John Gribbin tarafından şu şekilde belirtilmiştir:</p><blockquote>“.. Hiçbir varlık aynı anda tam belirlenmiş momentum ( Bu esas itibari ile hız demektir) ve tam belirlenmiş pozisyona sahip değildir. Bu bizim ölçüm cihazımızın eksikliğinden kaynaklanan bir netice değildir. Bu sadece, örneğin bir elektronun, aynı anda hem konumunu hem momentumunu ölçemeyiz demek değildir. <strong>Bu bir elektronun aynı anda belli bir konum ve belli bir momentuma sahip olmaması demektir. </strong>Herhangi bir anda, elektronun kendisi nerede olduğunu ve nereye gittiğini bilemez.”</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/995/1*iubUcK4I9Zz3vUF-iB6y_A.jpeg" /></figure><p>Kuantum fiziğinin kurulmasında ilk adımı atan meşhur fizikçi <strong><em>Max Planck</em></strong> ise Heisenberg belirsizlik ilkesi ve maddenin hakikati üzerine şu çarpıcı tespitleri yapıyor:</p><blockquote>“… Dalga mekaniğinin ilkelerinden biri olan <strong>Heisenberg belirsizlik yasasına</strong> göre, belli bir hıza sahip bir elektronun konumu (yeri) tamamiyle belirsizdir. Yalnız elektronun yerini saptamanın olanaksızlığı anlamında değil, aynı zamanda belirli hiçbir yeri (konumu) olmadığı anlamındadır bu belirsizlik.”</blockquote><p>Klasik fizik algılarımıza bağımsız bir varlık atfetmişti. Bu varlıklara atfedilen fiziksel özelliklerin de değişmez ve yine bağımsız nitelikler olduğunu öne sürmüştü. Ancak görüldüğü üzere modern fizik bu düşüncelerin yanlışlığını bilimsel olarak ortaya koymuştur. Relativite teorisi ve Kuantum fiziği bu bakımdan aynı gerçeği anlatırlar.</p><p>Maddenin algı mertebesinde yaratıldığı teknik bir gerçektir. Modern fizik de buna şahitlik etmektedir. Heisenberg belirsizlik ilkesi gibi sıradışı ilginç bir başka prensip de Kuantum Tünel Etkisi olarak bilinir. Bu bilimsel gerçek de materyalist anlayışın geçersizliğini çarpıcı bir şekilde ortaya koyar.</p><h3>Belirsizlik ilkesini düşünmenin bir yolu da, gündelik yaşamdaki şeyleri nasıl gördüğümüz ve ölçtüğümüzün bir uzantısı olmasıdır.</h3><p>Yukarıdakilerin çok garip görünmesine rağmen, aslında gerçek (yani klasik) dünyada işlev görebileceğimiz şekilde iyi benzetmeler de var. Bu kelimeleri okuyabilirsiniz çünkü ışık parçacıkları, fotonlar, ekrandan veya kağıttan sıçradı ve gözlerinize ulaştı. Bu yoldaki her foton, ışık hızında sıçradığı yüzey hakkında bazı bilgiler taşır. Bir elektron gibi atom altı bir parçacık görmek o kadar basit değildir.</p><p>Benzer şekilde bir fotonu dışarı atabilir ve daha sonra bu fotonu tespit etmeyi umut edebilirsiniz. Ancak, fotonun, çarptığı ve ölçmeye çalıştığınız parçacığın yolunu değiştirdiği için elektrona bir miktar ivme kazandırması ihtimali var. Ya da başka, kuantum parçacıklarının sıklıkla bu kadar hızlı hareket ettiği göz önüne alındığında, elektron artık foton başlangıçta geri döndüğünde olduğu yerde olmayabilir. Her iki durumda da, ya pozisyon ya da momentum gözleminiz yanlış olacak ve daha da önemlisi, gözlem eylemi gözlemlenen parçacığı etkileyecektir.</p><p>Benzer bir işlem, güneşimizin merkezinde, protonların birbirine kaynaştığı ve yıldızımızın parlamasını sağlayan enerjiyi serbest bıraktığı bir olay ile gerçekleşir. Güneşin çekirdeğindeki sıcaklıklar, protonların karşılıklı elektrik itme güçlerinin üstesinden gelmek için yeterli enerjiye sahip değildir. Ancak, belirsizlik ilkesi sayesinde, enerji bariyeri boyunca yollarını tünelleyebilirler.</p><h3>Başka bir örnek ile devam edelim.</h3><p>Diyelim ki bir pistte bir yarış arabası izliyorsunuz ve bu araç bitiş çizgisini geçtiğinde kaydetmeniz gerekiyor. Sadece bitiş çizgisini geçtiği zamanı değil, aynı zamanda bunu yaptığı kesin hızı da ölçmeniz gerekiyor. Arabanın bitiş çizgisini geçtiğini gördüğümüz anda bir kronometre üzerindeki bir düğmeye basarak hızı ölçüyorsunuz. Bu klasik durumda, bu konuda belli bir belirsizlik derecesi vardır, çünkü bu eylemler fiziksel olarak zaman alır. Aracın bitiş çizgisine ulaştığını, kronometre düğmesine bastığınızı ve dijital ekrana baktığınızı farklı zamanlarda gözlemleyeceksiniz. Sistemin fiziksel doğası, bunun ne kadar kesin olabileceği konusunda net bir sınır uygular. Hızı izlemeye odaklanıyorsanız, bitiş çizgisinde tam zamanı ölçerken biraz daha esnek olacaksınız ve bu tam tersi için de geçerlidir.</p><p><strong>Kuantum fiziksel davranışını örneklemek için klasik örnekleri kullanmak sistem olarak tam örtüşmez, <em>ancak kuantum alanındaki gerçeklik, fiziksel gerçeklikle bağlantılıdır.</em> Kuantum Fiziğinde oldukça küçük boyutlardan, atom altı parçacıklardan bahsediyoruz. En küçük bir değişim, ölçümde büyük farklar yaratabilir.</strong></p><p>Belirsizlik ilişkileri, kuantum ölçeğinde parçacıkların dalga benzeri davranışından ve klasik durumlarda bir dalganın fiziksel konumunu tam olarak ölçmenin zor olduğu gerçeğinden çıkarılabilir.</p><h3><em>Belirsizlik ilkesi, gözlemlediğimiz ancak klasik fiziği kullanarak açıklayamayacağımız birçok şeyin kalbindedir.</em></h3><p>Örneğin, negatif yüklü elektronların pozitif yüklü bir çekirdeği yörüngede tuttuğu atomları alın. Klasik mantığa göre, iki karşıt suçlamanın birbirini çekmesini bekleyebiliriz, böylece her şey parçacıkların çekirdeğine çökmesi beklenir. Belirsizlik ilkesi bunun neden gerçekleşmediğini açıklıyor: Bir elektron çekirdeğe çok yakınsa, uzaydaki konumu tam olarak bilinebilir ve bu nedenle konumunu ölçmede hata minimum olurdu. Bu, momentumunun ölçülmesindeki hatanın çok büyük olacağı anlamına gelir çünkü bu durumda, elektron atomdan fırlayacak kadar hızlı hareket edebilecek hâle gelir.</p><blockquote>Bir sözünde Heisenberg şöyle der:</blockquote><blockquote>“… modern doğa bilimleri bize şunu gösteriyor: Maddenin, başlangıçta son nesnel gerçek sayılan parçacıklarına artık “kendinden” bir şey gözüyle bakamayız; bunlar zaman ve uzay içinde nesnel olarak saptanamazlar ve elimizde bilim konusu olarak yalnız bu parçacıklar üstüne bilgimiz var. Buna göre, atomlarla onların “kendinden”, yani deneysel gözlemden bağımsız, devinimlerine ait bilgi, araştırma konusu olmaktan çıkmıştır artık. Biz, daha çok şimdi, insanla doğa arasındaki karşılıklı konuşmanın (ki bilim bunun bir parçasıdır) tam ortasındayız. Öyle ki dünyanın öznel ve nesnel, iç ve dış dünya, beden ve ruh diye keyfe bağlı olarak ikiye bölünüşü artık uygulanmamakla kalmıyor, bir takım güçlükler de doğuyor. Doğa bilimleri içinde araştırma konusu artık salt doğa değil, insan tarafından soru yağmuruna tutulan doğadır, bu ölçüde de insan, yine karşısında kendinden başka şey bulamamaktadır.”</blockquote><p>Modern fizik göstermiştir ki, gözlemler sorduğunuz bir soru gibidir. Gözlemler, saklı olan bir bilgiyi açığa çıkartmaz. Aksine gözlemle bir soru sorarsınız. <strong>Sistem bu cevaba uygun bir yapıya bürünür.</strong> Başka bir soru sorduğunuzda da ona uygun bir yapıya bürünür. Seven Ideas That Shook The Universe adlı kitapta, Nathan Spielberg ve Bryon D. Anderson bu gerçeği teyid eden şu itirafı sözleri dikkat çekicidir:</p><blockquote>“Ölçmenin kuantum mekaniksel teorisine göre, gözlem elektronu normalde girmeyeceği bir kuantum durumuna girmeye zorlar. Ölçümden önce elektronun hangi yörüngede olduğu bulunamaz, aslında ölçüm onu herhangi bir yörüngeye koyar.”</blockquote><p>Belirsizlik ilkesinin, <em>Kuantum Fiziğinde Gözlemci Etkisi</em> fenomeni ile karıştırılması çok yaygındır. Belirsizlik ilkesi, aslında gözlem yapma ya da yapmama durumunda, eylemimiz ne olursa olsun, bir kuantum sisteminin davranışı hakkında kesin ifadeler üzerinde temel bir kısıtlamadır. Öte yandan, gözlemci etkisi belirli bir gözlem yaptığımızda, sistemin kendisi, bu gözlem olmadan da olduğundan farklı davranacağını ima eder.</p><p>Kuantum Fiziğinin yasaları içinde, parçacıklar sadece “zamansız” olarak var olduğu ve zamanları dolduğunda yok oldukları(ortadan kayboldukları) sürece bu iyi bir şeydir. Öyleyse belirsizlik, endişelenecek bir şey değildir. <em>Aksine</em> bu ilke varoluşun temelini oluşturur.</p><p><em>REFERANSLAR:</em></p><p><em>1. </em><a href="https://www.theguardian.com/science/2013/nov/10/what-is-heisenbergs-uncertainty-principle"><em>https://www.theguardian.com/science/2013/nov/10/what-is-heisenbergs-uncertainty-principle</em></a></p><p><em>2. </em><a href="https://www.thoughtco.com/the-heisenberg-uncertainty-principle-2699357"><em>https://www.thoughtco.com/the-heisenberg-uncertainty-principle-2699357</em></a></p><p><em>3. Concepts of Modern Physics,Arthur Beiser,2003</em></p><p><em>All photo credits goes to owners.</em></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=28e5060ccab4" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/beli%CC%87rsi%CC%87zli%CC%87k-i%CC%87lkesi%CC%87-gelece%C4%9Fi-bilemeyiz-%C3%A7%C3%BCnk%C3%BC-%C5%9Fimdiyi-bilmiyoruz-28e5060ccab4">BELİRSİZLİK İLKESİ: Geleceği Bilemeyiz Çünkü Şimdiyi Bilmiyoruz</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Maxwellin Cini Paradoksu: Aklından bir atom tut!]]></title>
            <link>https://medium.com/@e_elif/maxwellin-cini-paradoksu-akl%C4%B1ndan-bir-atom-tut-bc0b92bef6e9?source=rss-42f3c7eaf761------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/bc0b92bef6e9</guid>
            <category><![CDATA[paradoks]]></category>
            <category><![CDATA[maxwellin-cini]]></category>
            <category><![CDATA[maxwell]]></category>
            <category><![CDATA[termodinamik]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Elif]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 25 Jun 2020 09:45:13 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-07-02T10:04:19.992Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h4>Maxwell tarafından 1871&#39;de “<em>termodinamiğin ikinci yasasının sınırlamaları</em>” olarak tanıtıldı ki bu da kitabında bir bölümün adıydı. Termodinamiğin ikinci yasasını hatırlayacak olursak: “<em>Hiçbir cihaz veya sistem aldığı ısıyı tamamen işe dönüştürecek şekilde çalışamaz. Ayrıca ısı, daima sıcak cisimden soğuk cisme doğru akar, ters süreç mümkün değildir. Bir de buna ek olarak, enerjinin ve kütlenin olduğu her yerde entropi (düzensizlik) mevcuttur ve sürekli olarak evrenin toplam entropisi artar.”</em></h4><p><em>Maxwell</em>, <strong>Maxwell’in Cini</strong> olarak adlandırılan bu düşünce deneyini, <em>termodinamiğin ikinci yasanın her zaman tutan istatistiksel bir ilke olduğunu, mutlak bir yasa olmadığını </em>göstermek için tasarladı. Bu düşünce deneyi daha sonra “Maxwell’in Cini” olarak Lord Kelvin tarafından adlandırıldı. Bu düşünce deneyinin aslında termodinamiği sarsmadığı 100 yıl sonra ancak anlaşılabiliyor. Üstelik bu, devrimsel bir keşfe de imza atıyor. Buna, bu yazının sonunda değineceğiz.</p><h3>Öncelikle; Maxwell Kimdir?</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/179/1*uiBYuWjCRejE4Dzbwvf4Pw.png" /></figure><p>James Clerk Maxwell, 13 Haziran 1831 de İskoçya’nın başkenti Edinburgh’da seçkin bir ailenin; avukat John Clerk Maxwell ve eşi Frances Maxwell’in çocuğu olarak doğdu. İlk ilmi makalesi henüz 14 yaşındayken yayınlandı. 1847&#39;de Edinburg Üniversitesine giren Maxwell, 1850&#39;de Cambridge Üniversitesine geçti ve bu üniversitenin Trinity Collage bölümünden Matematik dalında sınıf ikincisi olarak mezun oldu.(İkincisi Maxwell ise birincisi merak konusu..)</p><p>Çoğunluk onu elektromanyetizmanın babası olarak bilir. Pek bilinmese de ilk renkli fotoğrafı kendisi basmıştır. Bilime en önemli katkısını oluşturan ‘Elektromanyetik Alan’a ilişkin çalışmalarını, 1867’den başlayarak ortaya koydu ve 1871’de “<em>Elektrik ve Manyetizma</em>” adlı en büyük yapıtı yayınlandı. Bu kitap; elektrik, manyetizma ve optik konularında tüm bilgileri içeriyordu.</p><p><strong>Maxwell’in çalışmaları bugün de kimliğini korumaktadır. Rölativite Teorisi bile Maxwell denklemlerini herhangi bir değişikliğe uğratmamıştır.</strong></p><blockquote>Modern fizikçiler tarafından 19. Yüzyılın en etkili bilim insanı olarak adlandırılır<em>. Einstein</em> tarafından Maxwell’in çalışmaları; “<strong>Newton zamanından beri fiziğin yaşadığı en derin ve en verimli çalışmaları</strong>” olarak nitelendirilmiştir.</blockquote><p><em>Şimdi gelin bu paradoksa biraz yakından bakalım..</em></p><p>İçinde sadece hava olan, yalıtılmış bir kutu düşünün. Aralarında yalıtıcı bir duvarla ikiye ayrılmış olsun. Bu duvarın ortasında da, herhangi bir taraftan yaklaşan moleküllerin geçişine izin veren, hızla açılıp kapanabilen bir kapak düşünün.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/423/1*WIRtP-1rofPtxbEfO8YQ2A.png" /></figure><p>Özü itibariyle, moleküller ortalıkta ne kadar hızlı hareket ederlerse, gaz o kadar sıcak demektir. Hava olarak adlandırdığımız karışım da dahil tüm gazlar, rastgele hareket eden trilyonlarca moleküle sahiptir. Bazıları yavaş, bazıları hızlıdır. Fakat ortalama olarak belirli bir sıcaklık derecesine karşılık gelir. Hızlı ve yavaş olarak karşıya geçen moleküller ne kadar çok ise, karşıdan gelenler de o kadar olacağı için sistem dengededir.</p><p>Gelelim Maxwell’in cinine. Bu cin, havadaki molekülleri teker teker görebilecek ve hızlarını saptayabilecek kadar keskin gözlü, ufacık ve hayali bir yaratık. Yani durduğu yerde, her molekülün bilgisine sahip diyebiliriz. Molekül geldiğinde açılıp kapanan kapakçığın rolünü cine devrediyoruz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/609/1*b7cAIneUv_JiRc06gR-JXA.png" /></figure><p>Cin, sol bölmeden sağ bölmeye geçecek moleküllerden sadece hızlı gidenlere kapıyı açıyor; sağdan sola ise sadece savaş olanlara. Kapakçığın başına böyle bir cini oturttuğumuzda, bambaşka bir sonuç ortaya çıkıyor.</p><p>Kapakçığın başına oturttuğumuz cinin etkisiyle, kutunun sağ tarafında artan moleküller sağ tarafı daha sıcak yapmaya başlıyor. Bu arada sol tarafta daha yavaş hareket eden moleküller arttığı için ise gittikçe soğumaya başlıyor. Cinin ‘bilgi’sini kullanarak iki bölme arasında bir sıcaklık farkı oluşturmayı başardık anlaşılan. Bu arada <em>Termodinamiğin İkinci Yasası</em>nın etkisi altındaki bir süreci de tersine çevirip yasayı çiğnemiş oluyoruz tabii.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/609/1*AIYja3gulSYM4aqAlqQ49w.png" /></figure><p><em>Böyle bir şey nasıl olur? Şimdi gelin bu paradoksun çözümüne beraber bakalım..</em></p><p>Kutunun iki odacığında da ellişer tane olmak üzere toplam yüz molekül olsun.(Tabii gerçekte trilyonlarca molekül olur ama biz basitçe yaklaşalım). Moleküller her iki tarafa da hızlı ve yavaş moleküller olacak şekilde rastgele dağılmış olsun(dolayısıyla her iki tarafın da ortalama sıcaklıkları eşit). Cin, kapakçığı dikkatlice açıp kapatarak bir taraftaki 25 hızlı molekülü öbür tarafa, diğer taraftaki 25 yavaş molekülü de bu tarafa geçiriyor. Bunu yapmak için kapakçığı 50 kere açıp kapaması gerek. Bu noktada aklınıza şu gelebilir: cinin kapağı açıp kapatırken harcadığı enerji, ne kadar küçük olursa olsun, entropiyi düşürmek için ödediği bedeldir. Ancak eğer cinin moleküllerin durumuyla ilgili hiç bilgisi olmasaydı(hangisi hızlı veya yavaş ayırt edemeseydi) ve 50 kez kapağı gelişigüzel açıp kapatsaydı bu durumda da iki taraf yine aynı sıcaklıkta olurdu; çünkü sonuçta iki taraftan da eşit sayıda hızlı ve yavaş molekül karşıya geçmiş olurdu. Demek ki hiçbir bilginin olmadığı durumda, veya bilgi varsa bile kullanılmadığı durumda, entropide bir azalma görmeyiz. Ama cin kapakçığı elli kere açıp kapatarak anı enerjiyi kullanmış oldu. Belli ki kapakçığı hareket ettirmek için gereken çapanın molekülleri ayırma süreciyle bir ilgisi yok.</p><p>Szilard isimli Macar bir bilim adamı, ‘bilgi’nin bu süreçte nereye oturtulması gerektiğini buldu. Ona göre cin, kapakçığı hareket ettirirken olmasa da <em>moleküllerin hızını hesaplarken enerji harcamak zorundaydı. </em>Demek ki<em> bilgi edinmenin bir enerji bedeli vardı –cinin beynindeki bilgileri düzenlemek için harcanan bir enerji. İşin özünde bilgi, beynin(veya bir bilgisayarın) bellek birimlerinin düzenli bir halinden başka bir şey değildir aslında –bir tür düşük entropi hâli. Aklımızda ne kadar çok bilgi tutarsak, beynimiz o kadar çok yapılandırılmış ve düzenlenmiş demektir!(Bir başka değişle o kadar düşük entropilidir.)</em></p><blockquote>Bilgi entropidir!</blockquote><p>Bilgi sahibi olmanın verdiği bu düşük entropi hali, bize faydalı iş yapma becerisi verir. Sistem(ya da evren) tarafından etkilenen değil, yoğunlukla sistemi etkileyen olursunuz. <em>Bu açıdan bilgi, potansiyel enerji depolayan pil gibidir, başka bir yerin entropisini düşürmede kullanabilirsiniz.</em></p><p><strong>Maxwell’in Cini</strong>, tüm sistemde görünmez bir hayalet gibi durup termodinamiğin ikinci yasasını dağıtamıyor elbet. Moleküllerin(veya atomların) halleri ve yerleri hakkında bilgi edinebilmek için enerji kullanması gerek<em>. Bilgi edinmek için kullandığı enerji de dış ortamın entropisini arttırır</em>. Moleküller arası ayım yapabilmek için de bir enerji harcaması gerekir. Cin enerjiyi kullandıkça, dışarının(sistemin) entropisi daha da artar.</p><p><em>Özetlersek</em>, demek ki beyni veya bilgisayarı,yiyecek veya elektrik gibi düşük entropili –eneriyi alıp bilgiye dönüştürebilen bir makine olarak düşünebiliriz. Bu <em>bilgi</em>, fiziksel bir sistemin entropisini düşürmek için kullanılabilir ve böylece faydalı iş yapma becerisi kazandırabilir. Sürecin hiçbir adımı %100 verimli olamayacağından, bir miktar ısı kaybolması kaçınılmazdır. Üstelik entropi artışı sadece ısıdan kaynaklanmaz; cin, bilgi edinmek için sonuçta bir<em> çaba</em> harcamıştır ve bu ‘çaba’nın enerjisini, çevre ortamın entropisini arttırarak sağlar. Birlikte bu iki etken, bilginin işlenmesinden kaynaklanan entropi artışını fazlasıyla karşılar. İkinci Yasa da kurtarılmış olur.</p><p><strong>Peki bilgi entropinin bir formu ise, Maxwell’in Cin’inden bildiklerini unutmasını isteyip bu yol ile sistemin entropisini düşürmek istesek?</strong></p><p>Aslında tahmin edebileceğimiz gibi, bu sistemin entropisini azaltmaz. Çünkü bildiklerini unutması için de bir<em> çaba </em>harcaması gerekiyor. Dolayısıyla bu harcadığı enerji, sistemin entropisini arttırıyor.</p><h3>Son olarak: Maxwell’in Cini ve Kuantum Mekaniği</h3><p>Szilard’ın çözümü bile Maxwell’in Cini tartışmasına son noktayı koyamadı. Günümüzde fizikçiler Kuantum dünyasına ve onun atomik boyuttaki garip kurallarına dek cini takip etmeyi sürdürdüler. Kuantum mekaniğinde, tek tek moleküllerin yerini ve hızlarını ölçmekten bahsettiğimiz zaman, edinebileceğimiz bilgi miktarıyla ilgili temel bir sorunla karşılaşıyoruz. “Heisenberg Belirsizlik İlkesi” denilen bu ilkeye göre, bir parcacığın(veya hava molekülünün) hem nerede olduğunu hem de ta ne hızla ilerlediğini <em>aynı anda</em> asla bilemeyiz. Üstelik bazıların iddiasına göre, Termodinamiğin İkinci Yasası’nı güvence altında tutan şey de bu belirsizliktir.</p><p>Fakat yine de bir bilgiye sahip olmak için önce enerji(çaba) vermemiz gerekir. Bu enerjinin bedeli ise, başka bir yerin entropisini arttırmaktır.</p><p>Referances:</p><p>1. <a href="https://www.biyografi.net.tr/james-clerk-maxwell-kimdir/">https://www.biyografi.net.tr/james-clerk-maxwell-kimdir/</a></p><p>2. <a href="https://www.scienceabc.com/nature/universe/what-is-maxwells-demon.html">https://www.scienceabc.com/nature/universe/what-is-maxwells-demon.html</a></p><p>3. Paradoks: Bilimin En Büyük Dokuz Bilmecesi,<em>Jim Al-Khalili</em></p><p>4. <a href="https://arxiv.org/pdf/0707.3400.pdf">https://arxiv.org/pdf/0707.3400.pdf</a></p><p>All photo credits goes to owners.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=bc0b92bef6e9" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>