<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Ege on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Ege on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@egealpay1?source=rss-c22530a0993b------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*0A5fvA8_bzmmCHxK3LohTQ.jpeg</url>
            <title>Stories by Ege on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@egealpay1?source=rss-c22530a0993b------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 08:24:51 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@egealpay1/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Hill Şifrelemesi]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/hill-%C5%9Fifrelemesi-72b955298dc?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/72b955298dc</guid>
            <category><![CDATA[kriptografi]]></category>
            <category><![CDATA[şifreleme]]></category>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[cryptography]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 07 Oct 2021 14:33:05 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-10-07T14:33:05.899Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Şimdiye kadar gördüğümüz Şifreleme Algoritmalarında, orijinal mesajdaki 1 harfin değişmesi, şifreli mesajda o harfin karşılık geldiği karakterin değişmesi ile sonuçlanırdı. Bu olay, kötü niyetli kişinin anahtarı bulmak için faydalandığı bir yöntemdi. Bunun önüne geçmek için, orijinal mesajda 1 harfin değişmesi, şifreli mesajda birden çok karakterin değişmesini sağlaması gereklidir. Bu özelliği de <strong>Hill Şifrelemesi</strong>nde bulabiliriz.</p><p>İlk olarak n için bir değer seçilir, mesela <em>n</em>=3 olsun. Ardından anahtarların yer alacağı bir matriks yaratılır ve boyutu nxn olur. Yani 9 elemandan oluşan bir matriks kullanacağız:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/137/1*iNRhQpbsWf05VYS8t3qcJg.png" /></figure><p>Şifrelemek istediğimiz orijinal mesaj ise “ABC” olsun. Her harfin karşılığı olan sayıyı yerine koyarsak ve şu matriksi elde ederiz:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/83/1*CVk-hXxS_nHIc6qRZL4qHA.png" /></figure><p>Şifreleme yapabilmek için, anahtarların olduğu matriks ile orijinal mesajın olduğu matriksi çarpmamız gerekiyor:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/491/1*36Iuilrh_vC1tGjSBwy7xQ.png" /></figure><ul><li>Burada dikkatiniz çekmek istedim bir nokta var: Matriks çarpımı yapabilmek için, orijinal mesajın uzunluğu da n olmalıdır. Yani siz daha uzun bir mesajı şifrelemek isterseniz, anahtarların olduğu matriksin boyutu, mesaj uzunluğu ile aynı olmalıdır.</li><li>Başka bir örnek olarak, orijinal mesajın “BBC” olduğunu düşünelim, yani bir önceki orijinal mesaja göre sadece 1 karakter değişti. Buna rağmen aynı anahtarları kullanırsak, elde edeceğimiz şifreli mesaj “JVK” olur. Gördüğünüz gibi orijinal mesajdaki 1 harfin değişmesi, yepyeni bir şifreli mesaj yaratılmasına sebep oldu.</li></ul><p>Şifreli mesajın şifresini çözebilmek için, ilk olarak anahtarların yer aldığı matriksin tersini bulmak gerekiyor:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/169/1*tXCJ8seKLWDzQAF39vY0fg.png" /></figure><p>Ardından, bunu şifreli mesaj ile çarpmak gerekiyor:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/520/1*QeQUKLsS0MSoO0gQBysk9Q.png" /></figure><p>Bu gibi birçok yazıyı www.egealpay.com adresinde bulabilirsiniz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=72b955298dc" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Vigenere Şifrelemesi]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/vigenere-%C5%9Fifrelemesi-d324ebd98aa4?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d324ebd98aa4</guid>
            <category><![CDATA[vigenere]]></category>
            <category><![CDATA[kriptografi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 20 Sep 2021 10:59:54 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-09-20T10:59:54.678Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Vigenere Şifrelemesi hakkındaki yazıma bu linkten erişebilirsiniz: <a href="https://www.egealpay.com/post/kriptografi/vigenere-%C5%9Fifrelemesi/">https://www.egealpay.com/post/kriptografi/vigenere-%C5%9Fifrelemesi/</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d324ebd98aa4" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Doğrusal Şifreleme]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/do%C4%9Frusal-%C5%9Fifreleme-e765780ba3b6?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e765780ba3b6</guid>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[cryptography]]></category>
            <category><![CDATA[kriptografi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 08 Mar 2021 07:21:33 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-03-08T07:21:33.575Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Sezar Şifrelemesine benzer şekilde her harfin 0&#39;dan başlamak üzere sayısal bir karşılığı olur. Sezar Şifrelemesinden farklı olarak, <em>k</em> yerine α ve β sembolleri kullanılır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/700/0*e5kqtaJVOjuG21CL.png" /></figure><p>Şifrelemek istediğimiz mesaj <em>x</em>, şifreli mesaj ise <em>y</em> sembolü ile gösterilir. Buna göre:</p><ul><li>Şifrelemek: <em>y = α * x + β mod 26</em></li><li>Şifreyi çözmek: <em>x = α^{-1}*y + δ mod 26</em></li></ul><p>Burada kullanılan α ve β değerleri, sizin belirleyeceğiniz değerlerdir. β değeri, [0, 1, …, 25] değerlerinden herhangi birini alabilirken, α değeri [0, 1, …, 25] değerleri arasından seçilen ve 26 ile en büyük ortak böleni 1 olan değerleri alabilir. Yani [1, 3, 5, 7, 9, 11, 15, 17, 19, 21, 23, 25] değerlerinden herhangi birini alabilir. (α, β) ikilisi şifreleme <strong>anahtarıdır</strong>.</p><p>Örnek olarak α = 13 ve β = 4 olsun. x = INPUT iken her harfin sayısal değerini yazacak olursak x = (8, 13, 15, 20, 19) elde ederiz. Denklemde yerine koyduğumuz zaman y = ERRER elde ederiz.</p><p>α toplamda 12 farklı değer alabiliyorken, β toplamda 26 farklı değer alabilir. Yani kullanılabilecek toplamda 312 farklı değer vardır. Sezar Şifrelemesine göre çok daha iyi olsa da, hala güvenli açısından oldukça zayıf bir güvenlik seviyesi sunar. Bir önceki yazıda bahsettiğim gibi, iyi bir güvenlik seviyesi için toplamda en az 2^{80} farklı değer var olması gereklidir.</p><h3>Kaynakça</h3><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Affine_cipher#:~:text=The%20affine%20cipher%20is%20a,converted%20back%20to%20a%20letter">https://en.wikipedia.org/wiki/Affine_cipher#:~:text=The affine cipher is a,converted back to a letter</a>.</p><p>1 Ocak’ta paylaştığım bir yazıda, 2021 yılındaki ana hedefimin istikrarlı blog yazmak olduğunu sizlerle paylaşmıştım. 1 Ocak tarihinden itibaren her hafta 1 yazıyı kendi blog’umda paylaşıyorum. Bu yazı da dahil olmak üzere, diğer tüm yazılarımı <a href="https://www.egealpay.com/post/kriptografi-nedir/"><em>https://www.egealpay.com</em></a> adresinde bulabilirsiniz :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e765780ba3b6" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Sezar Şifrelemesi]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/sezar-%C5%9Fifrelemesi-f8bf744adbdc?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/f8bf744adbdc</guid>
            <category><![CDATA[cryptography]]></category>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[kriptografi]]></category>
            <category><![CDATA[cypher]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 07 Mar 2021 17:35:36 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-03-07T17:35:36.896Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Sezar şifrelemesi, bilinen en eski şifreleme algoritmalarından biridir. Bu algoritmayı uygulamak için, ilk olarak alfabedeki tüm harflere 0&#39;dan başlamak üzere sayısal değerler verilir:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/700/0*oF2GUCZxclWiMz1u.png" /></figure><p>Bu tabloda kullanılan alfabe, İngilizce içi kullanılan alfabedir. A harfi 0, B harfi 1, …, Z harfi ise 25 değerini alır.</p><p>Şifrelemek istediğimiz mesaj <em>x</em>, şifreli mesaj ise <em>y</em> sembolü ile gösterilir. Buna göre:</p><ul><li>Şifrelemek: <em>y = x + k mod 26</em></li><li>Şifreyi çözmek: <em>x = y — k mod 26</em></li></ul><p>Burada kullanılan <em>k</em> değeri, sizin belirleyeceğiniz bir değişken. Bu değişken <em>[0, …, 25]</em> değerlerinden birini alabilir. Bu değer <strong>anahtardır</strong>.</p><p>Örnek olarak, <em>x = ATTACK</em> ve <em>k = 17</em> olsun. <em>ATTACK</em> mesajını yukarıda belirlediğimiz sayılar ile yazacak olursak <em>(0, 19, 19, 0, 2, 10)</em> olur. Sırasıyla tüm bu sayılara, <em>k = 17</em> değerini ekleyeceğiz ve <em>mod 26</em>’sını hesaplayacağız.</p><p>Sonuç olarak <em>(17, 10, 10, 17, 19, 1)</em> sayılarını elde ederiz. Bu sayıları da karşılık gelen harflere çevirirsek <em>y = RKKRTB</em> elde ederiz. Bu değer bizim şifrelenmiş mesajımızdır.</p><p>Görüldüğü gibi çok basit şekilde mesajları şifreleyebilir ve şifreli mesajın şifresini çözebiliriz. Ama bu basitlik, aynı zamanda güvenlik problemleri de ortaya çıkarır. <em>k</em> değerinin alabileceği toplam 26 farklı değer vardır. Bu miktar güvenlik açısından çok düşük, kötü niyetli birisi bilgisayara ihtiyaç olmadan bile <em>k</em>’nın alabileceği tüm değerleri sırayla deneyip, <em>k</em>’nın gerçek değerini bulabilir. Günümüzde güvenlik için <em>k</em> değerinin en az <em>2^{80}</em> farklı değer alabiliyor olması gereklidir.</p><h3>Kaynakça</h3><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Caesar_cipher">https://en.wikipedia.org/wiki/Caesar_cipher</a></p><p>1 Ocak’ta paylaştığım bir yazıda, 2021 yılındaki ana hedefimin istikrarlı blog yazmak olduğunu sizlerle paylaşmıştım. 1 Ocak tarihinden itibaren her hafta 1 yazıyı kendi blog’umda paylaşıyorum. Bu yazı da dahil olmak üzere, diğer tüm yazılarımı <a href="https://www.egealpay.com/post/kriptografi-nedir/"><em>https://www.egealpay.com</em></a> adresinde bulabilirsiniz :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=f8bf744adbdc" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kriptografi Nedir?]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/kriptografi-nedir-ebb058bf8a4e?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ebb058bf8a4e</guid>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[kriptografi]]></category>
            <category><![CDATA[cryptography]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 06 Mar 2021 16:18:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-03-06T16:18:24.430Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Tek cümle ile açıklamak gerekirse kriptografi, güvenli bir sistem dizayn etmek ve yaratmaktır. <em>Alice</em> ile <em>Bob</em> arasında gerçekleşen çok basit bir iletişime bakalım:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/980/0*ffN-aAUtWccfpX2a.png" /></figure><p>Bob, Alice’e bir mesaj atacaktır. <em>Eve</em> ise Alice ile Bob arasındaki mesajlaşmayı görmeye çalışan, kötü niyetli birisi. Bob, Alice’e yollayacağı mesajın Eve tarafından görülmesini engellemek için, mesajı <strong>şifreler (Encryption)</strong>. Şifreleme işlemini bir <strong>anahtar</strong> ile gerçekleştirir.</p><p>Ardından şifrelenmiş mesaj Alice’e yollanır. Alice mesajı aldığı zaman, Bob’un şifreleme için kullandığı anahtarın aynısı ile <strong>şifreyi çözer (Decryption)</strong>. Ardından şifresi çözülmüş mesajı okuyabilir. (Bu örnekte Simetrik Anahtar kullanıldığı için Alice ile Bob aynı anahtarı kullanır.)</p><p>Bunlar olurken Eve’in görebildiği tek şey ise şifreli bir mesaj. Eve’de anahtar olmadığı için, mesajın şifresini çözemez.</p><p>En çok dikkat edilmesi gereken nokta: Kullanılan anahtarın güvenli bir şekilde saklanması gerekir. Aksi taktirde Eve tüm mesajları okuyabilir.</p><p>1 Ocak’ta paylaştığım bir yazıda, 2021 yılındaki ana hedefimin istikrarlı blog yazmak olduğunu sizlerle paylaşmıştım. 1 Ocak tarihinden itibaren her hafta 1 yazıyı kendi blog’umda paylaşıyorum. Bu yazı da dahil olmak üzere, diğer tüm yazılarımı <a href="https://www.egealpay.com/post/kriptografi-nedir/"><em>https://www.egealpay.com</em></a> adresinde bulabilirsiniz :)</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ebb058bf8a4e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[2021 Yılındaki Ana Hedefim: İstikrarlı Blog Yazmak]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/2021-y%C4%B1l%C4%B1ndaki-ana-hedefim-i%CC%87stikrarl%C4%B1-blog-yazmak-a73de20ac992?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a73de20ac992</guid>
            <category><![CDATA[blog]]></category>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 01 Jan 2021 13:18:15 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-01-01T13:18:15.954Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*BeKI2Xct__RxCiC7" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@neonbrand?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">NeONBRAND</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Uzun bir aradan sonra tekrardan selamlar,</p><p>İçinde bulunduğumuz yılın son gününde yazılan yazılar, genellikle o senenin değerlendirmesini yapıp, gelecek yıl için koyulan hedeflerin paylaşıldığı yazılardır. Tabi bu yazı senenin son gününde değil, yeni senenin ilk gününde yazılan bir yazı. Bu yüzden de 2020 hakkında bir değerlendirme yapmak inanın içimden gelmiyor. Bunun yerine, biraz daha eskiye gitmeyi tercih ediyorum, 2018 yılına.</p><p>2018 yılında Medium platformunu keşfetmiştim. Keşfettiğim dönemde İstanbul’da bir firmada stajyerdim ve staj süresince Android platformu için uygulama geliştiriyorduk. Staja devam ederken de, 26 Temmuz 2018&#39;de Medium’da ilk yazımı paylaşmışım. Tahmin edebileceğiniz gibi, bu yazının konusu da Android platformu için uygulama geliştirirken kullanılan bir kütüphane hakkındaydı. O yıl içerisinde toplamda 5 adet yazı paylaşmışım. (En son Eylül ortası paylaşmışım)</p><p>2019 yılında ise Ocak ortası paylaşım yapmaya devam etmişim. O dönem hatırladığım kadarı ile sömestr tatiline denk geliyordu, ben de boş geçmemek için Clean Code kitabını okuyordum ve okurken de o kitaptan anladığım kısımları burada paylaşıyordum. 22 Şubat’a kadar 8 yazı paylaşmışım, yani neredeyse her 4 günde bir paylaşım yapmışım. Ama ne var ki bu güzel seri son buldu, ta ki 20 Eylül tarihine kadar. 20 Eylül — 16 Ekim arası toplamda 5 yazı paylaşmışım, hepsi de o dönem yüksek lisans’da aldığım NLP dersinde öğrendiğim konular hakkındaydı.</p><p>2020 yılında ise 2 adet yazı paylaşmışım, bu güne kadar yazdıklarımdan alakasız konular hakkında. Yani hiç yazı paylaşmamış olarak da kabul edilebilir. Neden derseniz de benim yazı paylaşmaya başlamamda 2 amacım vardı:</p><ol><li>Bir konuyu derinlemesine öğrenmek. Bir yazı paylaşabilmek için, o konu hakkında belli bir yeterlilik seviyesine ulaşmak gerekiyor, bu da konuyu derinlenmesine öğrenmek ile sonuçlanıyor.</li><li>Türkçe kaynak üretmek ve 1 kişi olsa bile birine yardım edebilmek. Bildiğiniz gibi yazılım alanında Türkçe kaynaklar var olsa da, İngilizce’ye kıyasla bir hayli kısıtlı. En ufak bir katkı verebilmek bile, yazı paylaşmak için yeterli bir sebep olduğunu düşünüyorum.</li></ol><p>Bugün ise yeni bir yıl başlıyor. Bu yıldaki ana hedefim ise istikrarlı bir şekilde yazı paylaşabilmek. Burada “istikrar” olarak kastettiğim, haftada en az 1 yazı paylaşabilmek. Tabi haftada 2 olur, 3 olur. Ama şimdilik en azından haftada 1 ile başlıyorum. Ve ilk yazımı da aslında paylaştım bile. (O yazı şu an okuduğunuz bu yazı değil :))</p><p>Geçtiğimiz senelerde, kendi isim ve soyismimden oluşan domain ismini elimde tutuyordum ama herhangi bir amaç için kullanmıyordum. Artık kullanmamın vaktinin geldiğini düşündüğüm ve bir web sitesi açtım. Yukarıda bahsettiğim, haftada en az 1 adet paylaşacağım yazıları da bu web sitesinde paylaşmayı planlıyorum. Yazıların hepsini ayrıca tek tek burada paylaşmak yerine, bir kaç yazıyı birleştirip tek seferde Medium üzerinden paylaşmayı planlıyorum. Lafı fazla uzatmadan, bugün paylaştığım yazıya ulaşmak için: <a href="https://www.egealpay.com/">https://www.egealpay.com/</a></p><p>Dilerim 2021 önce sağlık olduğumuz, ardından da hedeflerimizi gerçekleştirebildiğimiz bir yıl olur.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a73de20ac992" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Sweetest Epidemic]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/sweetest-epidemic-4c0970df8b6?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4c0970df8b6</guid>
            <category><![CDATA[sugar]]></category>
            <category><![CDATA[fat]]></category>
            <category><![CDATA[obesity]]></category>
            <category><![CDATA[pandemic]]></category>
            <category><![CDATA[health]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 07 Jun 2020 18:01:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-06-07T18:01:00.922Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*yIkXvgouPKrhQ7vq" /><figcaption>C Drying, Unsplash</figcaption></figure><p>“Pandemic” is the word that we link it to 2020. Everyone is talking about it, and will continue to talk since COVID-19 will not disappear suddenly. We hope that it will end one day, but there will be some other pandemics. There is an epidemic that goes on for more than 30 years and we are not talking about it enough. Soon, it will be a pandemic. Do you have any guess?</p><p>Let me tell you the answer: <strong>Obesity</strong>.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*DYl9UZD5273odIAn" /><figcaption>i yunmai, Unsplash</figcaption></figure><h4>How Did It Start?</h4><p>Let me take you back to 1953. Dr Jean Mayer, a French-American scientist, conducted an experiment on mice. He has observed that, size of the mouse does not effect the amount of food it eats. However, mouse with bigger size is tend to be less active, in comparison to mouse with small size. Following conclusion was derived from this experiment:</p><blockquote>If you have an active daily life, you will not gain any weights.</blockquote><p>With this experiment, <strong>Fitness Revolution</strong> was started in United States.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*pOeeKqg9vXqgWjln" /><figcaption>Risen Wang, Unsplash</figcaption></figure><p>People were looking for a solution to have an active daily life. They found the answer in gym memberships. From 1960 to 2000, number of gym memberships was doubled. However, from 1960 to 2000, rate of obesity was also increased.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/634/1*lKBeYevYk09Nz3OxQh1ZAA.png" /><figcaption>OECD Obesity Update 2017</figcaption></figure><p>Rate of obesity in United States was grown from 10% to 40%. It is expected to reach 45% in 2025. Gym memberships and obesity rate were increasing simultaneously. It does not sound right. The problem was about eating habits and the approach of counting calories. People were believing that if daily calorie intake is less than daily burned calories, no weight will be gained. However, 1 calorie is not equal to 1 calorie.</p><h4>1 Calorie Is Not Equal To 1 Calorie</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*y0FPkDuowq1O_oEl" /><figcaption>Sara Cervera, Unsplash</figcaption></figure><p>Consider consuming 160 calories of almond. Almond contains fiber, so that digestion of almond will be slow. As a result, blood sugar will increase slowly.</p><p>How about consuming 160 calories of soda? In comparison to almond, soda does not contain fiber, digestion will be very fast. Blood sugar will increase rapidly. In order to reduce the blood sugar, liver will convert it to fat for storing.</p><blockquote>Sugar? I thought that consuming fat causes obesity.</blockquote><p>Scientists lied about fat. They claimed that fat was the major reason of obesity. David Allison, US Director of the Nutrition Obesity Research Center, was one of those scientist. Let’s watch what he says about sugar &amp; obesity:</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FJl2I-nir-ZM&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DJl2I-nir-ZM&amp;image=http%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FJl2I-nir-ZM%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/9c24b2ea6538353488da8ffc854fa7c2/href">https://medium.com/media/9c24b2ea6538353488da8ffc854fa7c2/href</a></iframe><p>In the video, you can see that Coca-Cola supports scientific researches. If they do not like results of a research, that research will not see day light. They also support scientists like David Allison.</p><h4>Sell More Products</h4><p>Food Industry is very powerful. Companies in Food Industry only have one goal: <strong>Sell more products</strong>. To achieve this goal, they should show their products harmless. The researches that they support claims that sugar is not causing obesity, but fat is. Luckily(!) Food Industry is selling fat-reduced products.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/450/1*eigYQd6fszUOnp0DrYfoFA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/425/1*dq4pswN2-cnFoJCniEhEoA.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/449/1*I-J_Z2nSvW_nn_eojxsDfA.png" /><figcaption>Fat-reduced products</figcaption></figure><p>If you take fat out of the food, it will be less delicious. In order to preserve the taste, sugar should be added to these products. Thus, from 1960 to 2000, sugar consumption per person increased by more than 20%.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/400/0*J7or49pQOK7FAlTU.JPG" /><figcaption>Sugar consumption per person by year</figcaption></figure><blockquote><em>What happens to fat in fat-reduced products?</em></blockquote><p>Would you believe me if I say Food Industry is selling that fat in a shape of product? You should believe me because they are producing <strong>cheese</strong> from that fat.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/0*hiIbEJIY378t9mSu" /><figcaption>Alana Harris, Unsplash</figcaption></figure><p>There are many types of cheese in supermarket shelves, packed as ready to consumed. Furthermore, cheese is heavily used as a flavor.</p><h4>Sugar Is The New Cocaine</h4><p>I am not joking. Sugar is more addictive than cocaine and it is very easy to get. An experiment was conducted on mice where each mouse was cocaine addicted. For 15 consecutive days, each mouse was fed with highly sweetened water. At the end of 15 days, 94% of mice were choosing sweetened water over cocaine.</p><p>Fat is not our enemy, but sugar is. Instead of watching people to be obese, we should prevent them. Mindset of <strong>fighting with obesity</strong> should be changed to <strong>fighting with sugar</strong>. And the fight should start today. Food Industry is very powerful but we can still stop them. We should stop consuming sugar and products of these companies before it is too late.</p><h4>Resources:</h4><ul><li>OECD Obesity Update 2017, <a href="https://www.oecd.org/health/health-systems/Obesity-Update-2017.pdf">https://www.oecd.org/health/health-systems/Obesity-Update-2017.pdf</a></li><li>Is Sugar Fattening?,<a href="https://wholehealthsource.blogspot.com/2012/02/is-sugar-fattening.html">https://wholehealthsource.blogspot.com/2012/02/is-sugar-fattening.html</a></li><li>Intense Sweetness Surpasses Cocaine Reward, <a href="https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1931610/">https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1931610/</a></li><li>Fed Up, Documentary, 2014</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4c0970df8b6" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Study Efficiently With One Simple Technique]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/study-efficiently-with-one-simple-technique-122f43bdaa56?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/122f43bdaa56</guid>
            <category><![CDATA[study]]></category>
            <category><![CDATA[efficiency]]></category>
            <category><![CDATA[productivity]]></category>
            <category><![CDATA[distraction]]></category>
            <category><![CDATA[smartphones]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 31 May 2020 18:01:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-05-31T18:01:00.923Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*-BgEz962pZylkSCq" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@hudsoncrafted?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Debby Hudson</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>Studying for several hours without giving any break is a common thing. While<br>I was studying for exams, I used to hear quotes like “I am studying for 4 hours and I will continue for more” or “I was up all night to cover all topics”. Good for you, but was it really efficient? Are you sure that you have studied efficiently? Did you really give 100% focus to that task over whole time period? In order to measure the efficiency, we need to ask these two questions:</p><ol><li>How many times did you check your phone while studying?</li><li>How many times did you open a new tab to have a quick check on social media?</li></ol><p>These questions will give a result of total distraction events. If your answers are not 0, then you may want to change your system for studying.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*8gNvvJTfl5LrjHwK" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@charlz?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Charlz Gutiérrez De Piñeres</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><p>An average American <strong>check their phone in every 15 minutes</strong>. If we consider sleeping 8 hours a day, then this amount of time will decrease to <strong>10 minutes</strong>. In addition, by the year 2020, an average person spends nearly two and an half hour on social media and this time is increasing every year.</p><p>You may think that a quick check on your phone or social media is innocent and it will not create any problem. However, the truth is a bit different from your expectation. According to a research, these distractions are ruining your efficiency. The main time loss is not the distraction itself, but the effect that it creates. After each distraction, it takes approximately <strong>25 minutes to gather your concentration</strong>. For instance, If you have studied for 4 hours and you have checked your phone 3 times, then 25% of your study period was lost.</p><blockquote>What should we do then?</blockquote><p>We should shorten our time period for studying and avoid distractions. Luckily, there is a system for this purpose. It is called <strong>Pomodoro Technique</strong>.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*_6g0TGalV5b4ykIe" /><figcaption>Photo by <a href="https://unsplash.com/@hudsoncrafted?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Debby Hudson</a> on <a href="https://unsplash.com/?utm_source=medium&amp;utm_medium=referral">Unsplash</a></figcaption></figure><h4>Pomodoro Technique</h4><p>The main idea in Pomodoro Technique is dividing time period into chunks of 25 minutes. For each <strong>25 minutes of studying</strong>, we will have a <strong>5 minute break</strong>. Each chunk is called as Pomodoro<em>.</em> During Pomodoro, <strong>no cell phones are allowed</strong>, it is better to leave your phone in another room. In addition, <strong>avoid checking social media</strong> from your browser. If possible, <strong>disable all notifications</strong> on your computer. After completing 3–4 Pomodoros, we will have a longer break. (25–30 minutes)</p><p>This technique is very simple to apply and I believe it will boost your efficiency. There are bunch of apps to help you to apply Pomodoro Technique but I believe that you do not them. Don’t you trust me? Just give a try right now:</p><ol><li>Put your phone to another room.</li><li>Close all other tabs and disable notifications.</li><li>Setup your timer.</li><li>Close this tab, start timer and start studying.</li></ol><h4>References:</h4><ul><li>Americans Check Their Phones 96 Times a Day (<a href="https://www.prnewswire.com/news-releases/americans-check-their-phones-96-times-a-day-300962643.html">https://www.prnewswire.com/news-releases/americans-check-their-phones-96-times-a-day-300962643.html</a>)</li><li>The Cost of Interrupted Work: More Speed and Stress (<a href="https://www.ics.uci.edu/~gmark/chi08-mark.pdf">https://www.ics.uci.edu/~gmark/chi08-mark.pdf</a>)</li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=122f43bdaa56" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Minimum Edit Distance]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/minimum-edit-distance-5d597eaf4be6?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5d597eaf4be6</guid>
            <category><![CDATA[yazılım]]></category>
            <category><![CDATA[edit-distance]]></category>
            <category><![CDATA[dynamic-programming]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 16 Oct 2019 16:34:50 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-16T16:34:50.660Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Elinizdeki String’in başka bir String’e ne kadar benzediği nasıl buluruz? Ya da elinizdeki String’i başka bir String’e dönüştürmek için en az kaç adım gereklidir? Bu gibi soruların cevaplarını Minimum Edit Distance ile bulabiliriz. Ama önce Levenshtein Distance’dan bahsedelim.</p><h3>Levenshtein Distance</h3><p>Temelde 3 farklı işlem yapabiliriz:</p><ul><li>Insert (Harf Eklemek)</li><li>Substitution (Bir harfi başka bir harf ile değiştirmek)</li><li>Delete (Harf Silmek)</li></ul><p>Örnek olarak, şu iki kelimeyi düşünelim:</p><ul><li>Intention</li><li>Execution</li></ul><p>Elimizdeki String “Intention” ve bunu “Execution” yapmak istiyoruz. Bunun için en az kaç işlem gerekli olduğunu hesaplayalım.</p><p>İlk olarak, bu iki kelimeyi alt alta hizalamak gereklidir:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/502/1*YifygA9J7Q_tPCuQxwJyGA.png" /></figure><p>Her harfe karşılık başka bir harf gelebilir, ya da boşluk da gelebilir. (Bu örnekte *’lar boşluk olarak kabul edilir). Yapılması gereken işlemler şunlardır:</p><ul><li>I → * için Delete</li><li>N → E için Substitution</li><li>T → X için Substitution</li><li>* → C için Insert</li><li>N → U için Substitution</li></ul><p>Her işlemin maaliyeti 1 olarak kabul edilir ise, Levenshtein Distance 5 olur. Eğer Substitution 2 olsaydı, 8 olacaktı.</p><p>Bu işlemi bu şekilde hesaplamak kolay. Peki bunu nasıl otomatize ederiz?</p><h3>Minimum Edit Distance</h3><p>Başlangıç String’inden Bitiş String’ine giden, maaliyeti en az olan yolu arıyoruz aslında. Minimize etmek istediğimiz şey ise bu yoldaki maaliyet. Bu işlemi gerçekleştirmek için çok fazla sayıda yol var ve her yolun maaliyeti hesaplamak akıl kârı değil. Aslında çoğu yolun bir noktasında, elde ettiğimiz String’ler aynı oluyor. Bu yüzden aynı işlemi farklı yollarda bir çok kez yapmak yerine, bir kere yapıp elde edilen sonucu ileride kullanabiliriz. Bu da aslında bir <strong>Dynamic Programming</strong> örneğidir.</p><ul><li>X: Başlangıç String’inin uzunluğu (n uzunluğunda)</li><li>Y: Bitiş String’inin uzunluğu (m uzunluğunda)</li><li>D(n, m): X ile Y arasındaki Edit Distance</li><li>X[1..i]: X’in ilk i karakteri</li><li>Y[1..j]: Y’in ilk j karakteri</li><li>D(i,j): X[1..i] ile Y[1..j] arasındaki Edit Distance</li></ul><p>Bizim yapacağımız ise, 0 ≤ i ≤ n ve 0 ≤ j ≤ m iken D(i, j) değerlerini hesaplamak.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/731/1*VW6lx_VJbX0rBVEabgZdaA.png" /></figure><p>İşlemlerin maaliyeti yukarıdaki denklemde yerlerine koyarsak:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/687/1*885T7AXehFBoz9fB5P-TDw.png" /></figure><p>Yani D(i, j) hesaplarken 3 değere bakacağız:</p><ul><li><strong>Değer 1</strong>: X’in bir önceki hali ile Y’nin mevcut hali arasındaki Edit Distance değerinin 1 fazlası.</li><li><strong>Değer 2:</strong> Y’in bir önceki hali ile X’nin mevcut hali arasındaki Edit Distance değerinin 1 fazlası.</li><li><strong>Değer 3:</strong> X’in bir önceki hali ile Y’nin bir önceki hali arasındaki Edit Distance değerinin 2 fazlası (Eğer X != Y ise) ya da 0 fazlası (Eğer X = Y ise)</li></ul><p>Bu değerlerden Minimum olanı alacağız. Hesapladığımız değerleri ise bir Matrix’te tutacağız. Öncelikle, sahip olduğumuz ve ulaşmak istediğimiz String’leri bir Matrix’e yerleştiririz:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*tNuZAOQZ__KsZyw9nzoxHQ.png" /></figure><p>Yukarıda ‘#’ ile temsil edilen boş String. Yani ‘ ‘.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/992/1*X3JXHJrrO6O9YBBj-TUF9Q.png" /></figure><p>Ardından sıfırıncı satır ve sütunu doldururuz. Bu değerler mevcut String’den boş String elde etmek için gereken maaliyet.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/954/1*w_O7hlHsI8OYVn5I7ZVjPg.png" /></figure><p>İlk harf olan “I”yı “E”ye en az işlem ile dönüştürmek istiyoruz. Bunun için “I” ve “E”nin kesişimi olan hücreyi 3 farklı senaryo ile kontrol etmemiz gereklidir:</p><ol><li>Bu hücrenin altındaki değer. (Değer 1)</li><li>Bu hücrenin solundaki değer. (Değer 2)</li><li>Bu hücrenin sol alt çaprazındaki değer. (Değer 3)</li></ol><p>Her 3 değer de 2 olduğu için “I” ile “E”nin kesişimine 2 değerini yazarız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/699/1*MwTKC6SG8m4GI9uTMnj1Iw.png" /></figure><p>Aynı adımları N → I ve I → X dönüşümleri için uyguladık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/700/1*N_qm70YD-bt65jPGr_Oazw.png" /></figure><p>Biraz daha ilerledik ve Matrix bu değerler ile dolu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/699/1*O860BMrkaCRG-ozrVh2NzQ.png" /></figure><p>Burada dikkat edilmesi gereken dönüşüm kırmızı işaretli olan:</p><ul><li>Değer 1: 4 + 1 = 5</li><li>Değer 2: 4 + 1 = 5</li><li>Değer 3: 3 + 0 = 3 çünkü E harfi = E harfi</li></ul><p>Bu yüzden bu kutuya 3 yazdık.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/698/1*C9devk_SjRU145qt4KPJaA.png" /></figure><p>Adımları tekrar edip Matrix’i doldurunca, sağ üst hücredeki değer bizim aradığımız değer.</p><p>Buna ek olarak, hangi harflere hangi değişiklikleri yaptığımızı bilmek lazım. Diğer bir deyiş ile, hangi yoldan geldiğimizi bilmemiz lazım. Bunun için de her hücre için pointer kullanabiliriz.</p><p>Bu algoritma zaman olarak O(n*m) süre alır çünkü n*m adet hücre doldurmamız gerekiyor. Benzer şekilde O(n*m) yer kaplar çünkü kullandığımız Matrix’in boyutu bu.</p><h4>Kaynakça:</h4><p>Speech and Language Processing Book - Dan Jurafsky and James H. Martin</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5d597eaf4be6" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Hidden Markov Models(Saklı Markov Modeli)]]></title>
            <link>https://egealpay1.medium.com/hidden-markov-models-sakl%C4%B1-markov-modeli-b381380d0aca?source=rss-c22530a0993b------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/b381380d0aca</guid>
            <category><![CDATA[hidden-markov-models]]></category>
            <category><![CDATA[markov-chains]]></category>
            <category><![CDATA[hmm]]></category>
            <category><![CDATA[nlp]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Ege]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 09 Oct 2019 17:57:39 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-10-10T08:00:49.889Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Sequence Model</strong>, input olarak verilen sequence’daki her birime bir çıktı yaratır. <strong>Hidden Markov Model</strong> bir Sequence Modelidir. Hatta <strong>Probabilistic Sequence Modeldir</strong>. Yani her olası çıktı için bir olasılık hesaplar ve en olası olanı seçer.</p><h3>Markov Chain</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/544/1*jNYds48dVMI2d9aT8JG1vQ.png" /></figure><p>Resimde Markov Chain örneğini görebilirsiniz. Resimdeki her node(boğum), aslında bir <strong>state</strong>(durum) belirtiyor. Toplamda 5 adet state var: Start, Hot, Cold, Warm ve End. Her state’in sağ altında 0 ile 4 arasında bir sayı var. Bunları her state’in index’i olarak kabul edebiliriz. Bir state’den diğerine de geçiş yapılabiliyor. Örneğin Hot → Cold geçişi <strong>a12 </strong>ile yapılır. Hot 1, Cold ise 2 index numarası ile gösterildiği için 1. state’den 2. state’e geçişi temsil eder. State’ler arası geçiş sağlayan her <strong>edge</strong>’in aslında bir değeri vardır. Markov Chain’inde ise bu değerler birer olasılıktır: X state’inden Y state’ine geçme olasılığı.</p><ul><li><em>Herhangi bir state’inden çıkan tüm edge’lerin toplamı 1 eder.</em></li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/614/1*0zbxLG7X0CNOLvrnVk3GcQ.png" /></figure><p>Aslında toplamda N+2 adet state vardır. +2 olmasının sebebi ise Başlangıç ve Bitiş de birer state olarak kabul edilir. Teknik olarak Start State’inden herhangi bir state’e gitmek zorundayız (a01, a02, a03) ve bunlarda birer olasılık olduğu için, toplamları 1 eder.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/668/1*YGgQrkcSIMwSTGXqJ5ibrQ.png" /></figure><p>State geçişlerini bir Matrix ile gösterebiliriz. Matrix’deki her satır mevcut state’i, her sütun ise bir sonraki state’i temsil eder. Satır ve Sütun kesişimlerinde her hücre ise mevcut state’den bir sonraki state’e geçme olasılığını tutar.</p><ul><li>Bir satırdaki tüm olasılıkların toplamı 1 eder çünkü herhangi bir state’den çıkan tüm edge’lerin toplamı 1 eder.</li></ul><h3>Markov Assumption (Markov Varsayımı)</h3><p>Markov Varsayımına göre, mevcut state’in olasılığı sadece kendinden m önceki state’lere bağlıdır.</p><h4>1st Order Markov Assumption</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/783/1*yAv6KnpLrM-wQntgxFafqQ.png" /></figure><p>State i’nin olasılığını hesaplarken sadece i-1&#39;inci state’i kullanırız. Yani kendinden 1 önceki state’i kullanırız.</p><h4>2nd Order Markov Assumption</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/752/1*S4etEJd-lKtaRHx6JL5Wlg.png" /></figure><p>State i’nin olasılığını hesaplarken i-1&#39;inci ve i-2&#39;nci state’leri kullanırız. Yani kendinden 2 önceki state’leri kullanırız.</p><p>Özetlemek gerekirse, ardı ardına gelen olayların gerçekleşme olasılığını hesaplarken Markov Chain yararlıdır. Jason Eisner görevi örnek olarak gösterilebilir.</p><h3>Jason Eisner Görevi</h3><p>2799 yılında küresel ısınmanın geçmişini araştıran bir bilim insanısınız. Baltimore bölgesine ait 2006 yılının hava durumu verilerini bulamıyorsunuz ama Jason Eisner’a ait bir günlük buluyorsunuz. Bu günlükte de 2006 yılında hangi gün kaç dondurma yediği yazıyor. Bundan yola çıkarak hava durumu ile ilgili bir sonuç bulabilir miyiz?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/706/1*X4nxDgTyKqdJz3QSR0ncZQ.png" /></figure><p>Bize bir gözlem serisi verilecek ve bunu kullanılarak state serisini tahmin etmemiz gerekecek. Gözlem serisindeki her gözlem bir sayı, o gün kaç dondurma yediğini temsil eder.</p><p>Temelde 3 farklı problem yatar: <strong>Likelihood</strong>, <strong>Decoding</strong>, <strong>Learning</strong>.</p><h4>Likelihood</h4><p>State’ler arası geçiş olasılıklar ve her state’de her gözlemin gerçekleşme olasılığını bilirken, “3 1 3” serisinin gelme olasılığı nedir?</p><p>Bu soruyu cevaplamak zor çünkü gözlem serisindeki her gözlemin hangi state’de yapıldığını bilmiyoruz. Ama eğer sırasıyla <strong>Hot, Hot, Cold</strong> state’lerinde iken bu gözlem serisini elde ettiysek, olasılığı kolayca hesaplayabiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/256/1*DzXvZV1TXrGbHqaz1kZm0A.png" /></figure><p>State Hot iken, 3 olma olasılığını <strong>Observable State</strong> tablosundan bulabiliriz. Aynı şekilde Hot iken 1 ve Cold iken 3 olma olasılıklarını da bulduk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/343/1*A7jd5_ONE1AodagzNIXu5A.png" /></figure><p>Bu olasılıkları birbiri ile çarparak gözlem serisinin olasılığını buluruz. Ama burada bir şeyi atladık, o da State’ler arası geçiş olasılıkları:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/552/1*5mcu_-452v2DXF6oAhBTqQ.png" /></figure><p>Start → Hot olasılığı 0.8</p><p>Hot → Hot olasılığı 0.6</p><p>Hot → Cold olasılı 0.3</p><p>Bunları da çarpma işlemine kattığımız zaman gerçek olasılığı hesaplamış oluruz.</p><p>Her şey güzel gözükse de, aslında biz Hot, Hot, Cold state’lerinde olup olmadıklarını bilmiyoruz. Her gözlem için 2 farkı State olabilir ve toplamda 3 gözlem olduğu için 2^3 = 8 farklı state serisi vardır. Her bir state serisi için yukarıdaki hesabı yapıp toplarsak, 3 1 3 serisinin olasılığını hesaplamış oluruz.</p><p>Biraz daha genele dökersek, N adet State ve T adet gözlem için N^T adet olası state serisi vardır. Eğer N ve T büyük sayılar ise, bu yaklaşım çok fazla süre alacaktır. Daha verimli bir algoritma olan <strong>Forward Algoritması</strong> kullanılabilir.</p><p>Forward Algoritması aslında Dinamik Programlama algoritmasıdır. Daha önce hesaplanan sonuçları saklayıp daha büyük bir problemi çözerken kullanırız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/744/1*z2ek5PBSU7iaY_yLNwWTpQ.png" /></figure><p>İlk olarak Start State’i ile başlarız. Hot veya Cold State’lerine gitme şansımız var:</p><ul><li>Start → Hot olasılığı 0.8 ve Hot iken 3 dondurma yeme olasığı 0.4 olduğu için toplamda 0.32 olasılık ile Hot’a gidip 3 dondurma yenir.</li><li>Start → Cold olasılığı 0.2 ve Cold iken 3 dondurma yeme olasılığı 0.1 olduğu için toplamda 0.02 olasılık ile Cold’a gidip 3 dondurma yeriz.</li></ul><p>Start’tan yola çıktıktan sonra ya Hot ya da Cold’a geldiğimiz farz edelim. Hangisi olduğu önemli değil:</p><ul><li>Eğer Hot’a geldiysek, Hot → Hot olasılığı 0.6 ve Hot iken 1 dondurma yeme olasılığı 0.2 olduğu için toplamda 0.12 olasılık ile Hot’a gidip 1 dondurma yeriz.</li><li>Eğer Cold’a geldiysek, Cold → Hot olasılığı 0.4 ve Hot iken 1 dondurma yeme olasılığı 0.2 olduğu için toplamda 0.8 olasılık ile Hot’a gidip 1 dondurma yeriz.</li></ul><p>An itibari ile Start → Hot veya Cold → Hot state’ine geldik. Şuan Hot’ta olma olasılığını da şu şekilde hesaplarız: (Start → Hot → Hot)+ (Start → Cold → Hot). Toplamın sol kısmını daha önce hesapladığımız Start → Hot ve Hot → Hot olasılıklarını kullanarak hesaplarız: 0.32 * 0.12. Toplamın sağ kısmını daha önce hesapladığımız Start → Cold ve Cold → Hot olasılıklarını kullanarak hesaplarız: 0.02 * 0.08. Bu iki çarpımı toplayınca da mevcut state’de olma ihtimalini buluruz.</p><p>Formüle dökmek gerekir ise:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/390/1*6hjqGIsrPIaHcvnoBkjwoA.png" /></figure><ul><li>at-1(i) → State i’ye kadar olan toplam olasılık.</li><li>aij → State i’den state j’ye geçme olasılığı.</li><li>bj(ot) → Mevcut state’te o gözlemin olma olasılığı.</li></ul><h4><strong>Decoding</strong></h4><p>3 1 3 gözlem serisi, en fazla ihtimalle hangi state serisi tarafından üretilmiştir?</p><p>En basit çözüm olarak, her state serisi için Forward Algoritmasını kullanıp, en yüksek olasılığa sahip olan state serisi bulunabilir. Ama bu pek de verimli değil. <strong>Viterbi Algoritması</strong> ile daha verimli bir şekilde sonuca ulaşabiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/741/1*GvwcrEZzejQjB7u4Y0vnXA.png" /></figure><p>Forward Algoritmasına benziyor ama arada temel bir fark var. Start → Hot veya Cold → Hot serisinin olasılığını hesaplarken Start → Hot → Hot ve Start → Cold → Hot seri olasılıklarını toplamıştık. Viterbi Algoritmasında ise Start → Hot → Hot ile Start → Hot → Cold serilerinin olasılıklarını karşılaştırıp en fazla olanı alırız.</p><p>Formüle dökersek:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/427/1*DpP3CjqRelus-624zqGHZg.png" /></figure><ul><li>at-1(i) → State i’ye kadar olan Viterbi olasılığı.</li><li>aij → State i’den state j’ye geçme olasılığı.</li><li>bj(ot) → Mevcut state’te o gözlemin olma olasılığı.</li></ul><h4><strong>Learning</strong></h4><p>Learning Probleminde ise state serisi ve gözlem serisi gizli değildir. Amaç state’ler arası geçiş olasılıklarını ve hangi state’de hangi gözlemin gerçekleşeceği olasılığını hesaplamak.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/281/1*5IecPmzR1jcDj3YMN5b15w.png" /></figure><p>State i’den Stat j’ye geçiş olasılığı hesaplamak için i → j geçiş sayısını, state i’den herhangi bir state’e yapılan toplam geçiş sayısına böleriz.</p><h4>Kaynakça:</h4><p>Speech and Language Processing Book - Dan Jurafsky, James H. Martin</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=b381380d0aca" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>