<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Emre Suvari on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Emre Suvari on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@emresuvari?source=rss-c6012cd3125------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*y40cC2RQe6Cny3mc.</url>
            <title>Stories by Emre Suvari on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@emresuvari?source=rss-c6012cd3125------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 11:14:13 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@emresuvari/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Düşerken kazanmak]]></title>
            <link>https://medium.com/@emresuvari/d%C3%BC%C5%9Ferken-kazanmak-d1b1a92bf262?source=rss-c6012cd3125------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d1b1a92bf262</guid>
            <category><![CDATA[leverage]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <category><![CDATA[finans]]></category>
            <category><![CDATA[kaldıraç]]></category>
            <category><![CDATA[borsa]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Emre Suvari]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 27 Sep 2017 10:05:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-11-01T11:18:01.183Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><a href="https://medium.com/@emresuvari/borsadaki-emir-%C3%A7e%C5%9Fitleri-7c244be44663">İlk</a> <a href="https://medium.com/@emresuvari/stop-emri-ve-incelikleri-cf38c6a8054c">iki</a> yazıda borsalardaki temel emir çeşitlerinden bahsetmiştik. Laf lafı açtı, konu spot piyasalar / kaldıraçlı piyasalar ayrımına geldi. Hatta şöyle bir teaser ile bitirmiştik yazıyı: <em>Evet, fiyat düşerken de kâr edebilirsiniz. </em>Peki nasıl?</p><p>Kaldıraçlı piyasalardan haberim olmadığı zamanlarda fiyat düşerken kar etmenin tek yolunun yeterince düştükten sonra alım yaparak yükselmesini beklemek olduğunu sanıyordum. Hatta insanların pozisyonlarından bahsederken kullandıkları long, short gibi tabirleri anlıyor, long’un alım yapmak, short’un da satış yapmak olduğunu biliyordum fakat “short” diye bir pozisyonun varlığı bana manasız geliyordu. Sattıysan elinde bir şey kalmamış demektir, yani pozisyonda filan olmamalısın aslında değil mi? Değil.</p><p>Belki bu noktada ilk olarak kaldıraçın ne olduğundan bahsetmek gerekir ama bunu sonraya bırakacağım. Önce “long” ve “short” pozisyonlarının mantığını kavramak bence daha önemli.</p><h4>Satmadığın sürece zararda sayılmazsın…</h4><p>Long pozisyonuna girmek demek bir hissenin (ya da meta, ya da döviz, ya da kripto para) değerinin yükseleceği düşüncesiyle alım yapmak demektir. Bir süre sonra hisse değeri gerçekten yükselirse pozisyon kâra geçer. (Henüz siz kâra geçmediniz, dikkat. Sadece pozisyon kârda. Sizin kâra geçmeniz için satış yapıp pozisyonu kapamanız lazım.) Yeterince yükseldiğini düşündüğünüz zaman da satarsınız, sattığınız fiyat ile aldığınız fiyat arasındaki fark sizin kârınız olur. Yani 4.000$ iken aldığınız BTC’yi 4.500$ iken satarsanız 500$ kar etmiş olursunuz. Basit ticaret yani. Elbette hisse düşerse de zarara girersiniz. Fakat fiyat istediği kadar düşsün, siz satış yapıp pozisyonu kapamadıkça sadece pozisyon zararda kalır, siz değil. Çünkü bir noktada düşmeyi bırakıp tekrar yükselebilir ve sizi kâra geçirebilir. Ama satarsanız bu şansı kaçırmış olursunuz. O yüzden “<em>satmadığın sürece zararda sayılmazsın”</em> derler piyasada, fiyat ne kadar düşerse düşsün.</p><p>Short pozisyonuna girmek ise aynı hissenin düşeceğini düşünerek satış yapmak demektir. Peki diyelim elimde sadece para var, BTC filan yok. Ama BTC de iyice yükselmiş, artık düşüşe geçeceğini düşünüyorum. Nasıl short’layacağım, elimde coin yok ki, neyi satacağım? <strong>Ödünç alacaksın kardeşim! </strong>Diyelim fiyat 4.500$. Ben bir arkadaştan 1 BTC ödünç alıyorum ve hemen piyasada satıyorum. Artık elimde 1 BTC yok, 4.500 dolar var. Sonra BTC fiyatı gerçekten düşüyor, diyelim 4.000$ oluyor. Elimdeki 4.500&#39;ün 4.000&#39;i ile 1 BTC’yi geri alıyorum ve hemen arkadaşa BTC’sini geri veriyorum. Elimde ne kalıyor? Temiz bir 500$. (Eşek değilsem arkadaşıma ödünç aldığım süre boyunca işleyen BTC faizini de ödüyorum tabi bu kârdan.) Peki BTC düşmedi diyelim, tersine 5.000$ oldu. Arkadaş da kapıma dikildi, BTC’sini geri istiyor. Mecbur yükselmiş fiyattan geri alacağım. 4.500$’ım zaten vardı, üstüne cepten bir de 500$ koydum, parayı denkleştirdim, BTC’yi alıp arkadaşıma geri verdim. Ama cepten yedim, yani 500$ zarardayım.</p><p>Şimdi long pozisyonuna geri dönelim. Aslında burada da bir ödünç alma işlemi mümkün. Fakat long pozisyonunda BTC değil, fiat ödünç alınır. Bildiğin bankadan kredi çekmek gibi yani. Vade geldiğinde o parayla satın aldığın BTC’nin fiyatı yükselmişse BTC’yi satıp aldığın krediyi geri ödersin, kredi miktarından geriye kalan senin kârın olur. Yok düşmüşse eksik kısmını cepten tamamlarsın, o da zararın olur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/600/1*QXbCiOAP1E0hOkle9i2Bmg.jpeg" /><figcaption>Boğa rakibine boynuzlarıyla yukarı doğru hamle yaparak saldırır. Ayı ise pençeleriyle aşağı doğru hamle yaparak saldırır. Bu yüzden Boğa yükselen piyasada kâr edenleri simgelerken Ayı ise düşen piyasada kâr edenleri simgeler. Şimdi bu boğa/ayı muhabbeti nereden geliyor öğrendiniz işte.</figcaption></figure><h4>Kabus ve felaket: Margin Call &amp; Liquidation</h4><p>İşte kaldıraçlı piyasalar bu ödünç alma işini otomatize etmiş piyasalardır. BTC (ya da fiat) ödünç alacak arkadaş aramak zorunda kalmazsın, sistem istediğin anda sana bu meblağı ödünç verir. O meblağ sende kaldığı sürece de faiz işler. Pozisyonunu kârla kapatırsan ne ala, o faizi zaten haydi haydi ödersin. Yok pozisyon zarara girmeye başlarsa hem faizi, hem de zararını kapatacak kadar parayı hesabında tutmak zorundasındır.</p><p>Şimdi burası kritik! Tekrar etmek lazım. Herhangi bir andaki zararını karşılayacak kadar parayı her zaman hesabında tutmak zorundasındır. <strong>Pozisyonun girdiği zarar, hesabındaki parayla kapatılamayacak seviyeye geldiği anda sistem pozisyonu otomatik olarak kapatır, bütün parana da zararı tazmin etmek üzere el koyar.</strong> Buna “liquidation” denir, bir nevi sıfırı tüketmek yani.</p><p>Görüldüğü üzere kaldıraçlı piyasalarda olası zararları karşılamak üzere hesabımızda bir miktar teminat tutmamız gerekiyor. Bu teminata “margin” denir. Hatta bu yüzden zararımız hesabımızdaki teminat miktarını geçmek üzereyken gelen uyarıya da “margin call” denir, margin çağrısı yani. Bu çağrı “hesabına biraz daha para koy yoksa <em>liquidate</em> olacaksın, tümü uçup gidecek” anlamına gelir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/463/1*Ck91-oX4HUOZ4_NmJKvhrg.png" /><figcaption>Yok de, yok de…</figcaption></figure><p>Buna bir örnek verelim. Diyelim hesabımda 1.000$ var. BTC de 4.000$. Ben fiyatın düşeceğini düşünüyorum, o yüzden short pozisyonuna giriyorum. N’apıyorum, 1 BTC ödünç alıyorum ve hemen satıyorum. Hesabımda artık 5.000$ var ama bu 5.000&#39;in sadece 1.000 doları benim kendi param. Gerisi borç. Eğer BTC yükselir ve 5.000 dolara yaklaşırsa önce bir <em>margin call</em> yiyorum. Sistem diyor ki “5.000 dolar seviyesi bu ödünç aldığın ve sattığın BTC’yi geri almak için son şansın olur. Çünkü 5.001$ olsa alacak paran yok. <em>Liquidate</em> olmak istemiyorsan hesabına daha fazla para koy.” Sisteme “Abim bugünlük beni idare et, yarın vallahi düşecek bu meret” demek mümkün değil. Neyse ki ben 5.000&#39;i görmeden geri döneceğini ve düşmeye başlayacağını düşünüyorum, o yüzden hesabıma hiç para eklemiyorum. Fakat o da ne! Korktuğum başıma geldi ve 5.000&#39;i gördük. N’oluyor, sistem otomatikman hesabıma el koyuyor, 5.000 dolardan 1 BTC alıp ödünç aldığım yere geri veriyor, bana da avcumu yalamak düşüyor. Ha BTC o seviyeden tekrar geri düşebilir, hatta 3.000&#39;lere kadar inebilir. Geçmiş olsun. Hesabımda 1 dolarcık daha fazla para olmadığı için 1.000 dolar kaybettim. Kimse gözümün yaşına bakmaz, ama ben zaten düşecek demiştim, düştü işte desem de o para gitti gider.</p><p>Peki long pozisyonunda liquidate olmak mümkün değil mi? Mümkün elbette. Aynı örnekten gidelim, hesabımda 1.000$ var, BTC de 4.000$. 1 BTC satın almak için bendeki 1.000 doların üstüne 3.000 dolar daha koymam gerekiyor, onu da sistemden borç alıyorum. Bu noktadan itibaren BTC yükselmek yerine düşerse ve 3.000 seviyelerine gelirse elimdeki BTC’yi satmak ve borcumu ödemek zorundayım. Bunu da sistem 3.000&#39;e ulaşır ulaşmaz otomatik yapıyor çünkü 2.999&#39;dan satsa borcumu ödemeye yetmiyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*RlCNTHjSd3r0OzJ-ajbDSQ.jpeg" /></figure><h4>İki ucu keskin kılıç: Kaldıraç</h4><p>Şimdi gelelim kaldıraça… Kaldıraç aslında kelime anlamı gibi, küçük bir çabayla büyük bir etki yaratmak anlamına gelir. Kabaca hesabınızdaki parayı teminat göstererek gerçekte sahip olduğunuzdan daha fazlasıyla alım-satım yapabilmek demektir. Yani 2x kaldıraç kullanıyorsanız hesabınızdaki paranın 2 katını, 10x kullanıyorsanız 10 katını alışverişte kullanabilirsiniz. Fakat kaldıraç yükseldikçe fiyat oynamalarının yarattığı kar da zarar da büyür, yani olası kazanç yükseldiği gibi <em>liquidate</em> olma riski de artar. Yine örnek verelim.</p><p>Hesabımda 1.000 dolar varken ben 10x kaldıraç kullanırsam 10.000 dolarla alışveriş yapabilirim. Bu da BTC 4000$ iken 2,5 BTC’lik bir long pozisyonuna girebilirim demektir. Fakat bu durumda 400 dolarlık bir düşüş 2,5 BTC’de 1.000 dolar zarara denk geleceği için, benim margin’im de (1.000$) bu meblağı ancak karşıladığı için <em>liquidation</em> seviyem 3.600$ olur. Halbuki bir önceki örnekte <em>liquidate</em> olmak için 3.000&#39;e düşmesi gerekiyordu, farklı olan nedir? Çünkü o örnekte 1.000 doları teminat göstererek 4.000 dolarlık (hesabımdaki paranın 4 katı) alışveriş yapmıştım. Yani 10x yerine 4x’lik kaldıraç kullanmıştım. Görüldüğü gibi 10x’te tüm paramı kaybetmek için ters yönde 400 dolarlık bir hareket yeterliyken 4x’te 1.000 dolarlık bir hareket gerekiyor.</p><p>Tabi yüksek kaldıraç daha risklidir ama aynı zamanda daha kazançlıdır. 4x ile 400 dolar kar ettiğim bir pozisyonda 10x ile 1.000 dolar kar edebilirim. Aslında kaldıraç bir nevi alışverişlerimizin sonuçlarını “amplify” eden (yükselten) bir araçtır.</p><p>Yazının başına dönecek olursak, spot / kaldıraç farkı da işte tam olarak budur. Hiç kaldıraç kullanmadığımız, sadece elde ne varsa onunla alım satım yaptığımız piyasalara spot piyasa denir. Eldekini teminat göstererek borç aldığımız ve onunla alım-satım yaptığımız piyasalara ise kaldıraçlı piyasa denir. Tabi kaldıraçlı piyasalarda hesabımdaki paranın dışında borç kullanmadan girdiğim long pozisyonlar da olabilir. Bunlardaki kaldıraç oranı 1x olur (yani kaldıraç kullanılmaz) Bir başka deyişle 1x long pozisyonu aslında spottan farksızdır. Fakat short pozisyonu tanımı itibariyle borç almayı gerektirdiği için her short pozisyonu ister istemez kaldıraçlıdır (1x olsa bile) Yani “spot short” diye bir şey yoktur. Spot spot demişken bir de kamu spotu verelim.</p><h4>Kamu spotu</h4><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/700/1*W5hfJOwSF_dGq1oXJO8jlw.jpeg" /><figcaption>Keşke kaldıraça abanmasaydı…</figcaption></figure><p>Kaldıraç, sorumluluk isteyen bir araçtır. Sahip olduğunuz paranın 10 katıyla, 100 katıyla yatırım yapmak ilk başta çekici gelebilir fakat kaldıraç arttıkça hele de kripto gibi oynak bir piyasada en ufak bir harekette bile anaparanızı kaybedebilirsiniz. Bu yüzden ne yaptığınızı çok iyi bilmeden ve riski iyi hesaplamadan asla kaldıraç kullanmayın. Bu arada kaldıraçlı piyasalarda aldığınız borçların faizleri genelde banka kredilerinden çok daha yüksektir. Bu yüzden uzun vadeli pozisyonlarda ya futures gibi pozisyon açık kaldığı sürece faiz işletmeyen yerleri tercih edin. Ya da long pozisyona girecekseniz bankadan kredi almayı ve kaldıraç kullanmadan spot olarak pozisyon almayı değerlendirin. Çünkü 1.000 dolarla 10x kaldıraç kullanarak pozisyona girmekle 10.000 dolarla spot olarak pozisyona girmek arasında fark yoktur. Hatta ikincisinde yüksek kaldıraç faizi yerine düşük banka faizi işleyeceği için daha avantajlıdır. Fakat her ne kadar kredi almayı öneriyor gibi görünsem de gerçek tavsiyem sizin olmayan bir para ile borsada asla yatırım yapmamanız yönünde olur. Bir anda çakılma yaşanır ve BTC değeri yarısına inerse kaldıraçlı pozisyonda kaybedeceğiniz miktar hepi topu 1.000 dolardır fakat spotta 10.000 dolarınız bir anda 5.000 dolara kadar erir. Para sizinse bekleyelim, nasıl olsa çıkar diyebilirsiniz (hatırlayalım, satmadığın sürece zararda sayılmazsın) fakat para borç ise alacaklı kapınıza dayanır ve o BTC’leri çok ucuzdan satmak zorunda kalabilirsiniz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d1b1a92bf262" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Stop emri ve incelikleri]]></title>
            <link>https://medium.com/@emresuvari/stop-emri-ve-incelikleri-cf38c6a8054c?source=rss-c6012cd3125------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/cf38c6a8054c</guid>
            <category><![CDATA[borsa]]></category>
            <category><![CDATA[finans]]></category>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Emre Suvari]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 26 Feb 2017 02:52:11 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-12-14T21:23:04.644Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><a href="https://medium.com/@emresuvari/borsadaki-emir-%C3%A7e%C5%9Fitleri-7c244be44663#.cxkho1wf6">Önceki yazıda</a> temel iki emir cinsini anlatmıştık; <strong>Market Order</strong> ve <strong>Limit Order</strong>. Bunların yanında bir de olmazsa olmaz bir üçüncü emir çeşidi var: <strong>Stop Order</strong>. Bazı yerlerde <em>Stop Loss</em> olarak da geçer, yani “zararı durdur”. Adından da anlaşılacağı gibi piyasa istediğiniz yönde gitmiyorsa yol yakınken pozisyondan çıkmak ve muhtemel bir felaketi küçük sıyrıklarla atlatmak için kullanılır.</p><p>Ticaretin temel kuralı: ucuz al, pahalıya sat. Diyelim BTC yükseliş trendinde ve daha da yükselecek gibi gözüküyor. Siz de bir süre sonra satmak amacıyla o anki kur olan 1000 dolardan 3 BTC aldınız. Fakat trend terse döndü ve fiyat düşmeye başladı. Elbette yeterince beklerseniz tekrar aldığınız seviyelere gelmesi, hatta geçmesi muhtemel. Ama yol yakınken zararına da olsa satıp, sonra fiyat iyice düşünce tekrar almak daha mantıklı olmaz mı?</p><p>Diyeceksiniz ki kardeşim ben zaten piyasayı izliyorum, durum kötüyse de Market Order ya da Limit Order vererek pozisyondan çıkarım. 3. bir emir tipine ne gerek var? Stop emri aslında sizin piyasayı izleyemediğiniz zamanlarda (<em>uçakta, uykuda, tatilde, internetsiz ortamda vs.</em>) sizi koruyan bir sigortadır. Belli bir eşik geçildiğinde sizin yerinize o Market Order’ın ya da Limit Order’ın verilmesidir, başka bir şey değildir.</p><p>Örneğe geri dönelim. Diyelim 1000&#39;den aldığınız BTC fiyatı şimdi 980&#39;lerde ve 950&#39;ye kadar düşerse daha da düşeceğinden, atıyorum 800&#39;leri zorlayacağından korkuyorsunuz. Bu olursa 600 dolar zarar edeceksiniz. Demek ki sizin için kritik eşik 950 dolar. 950&#39;yi şu anda görse hemen satıp 150–200 dolar civarı zararı sineye çekmeye razısınız fakat şu anda bulunduğu 980 seviyesinden geri dönüp tekrar yükselişe devam etmesi de mümkün. Erkenden boş yere satmak istemiyorsunuz. Aksi gibi 12 saatlik bir uçak yolculuğuna çıkmak üzeresiniz. N’apıyorsunuz, 950&#39;den Stop emri veriyorsunuz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*h12nGml4dmirGg3tsDpuog.jpeg" /><figcaption>Çünkü vermezseniz sonunuz bu arkadaş gibi oluyor.</figcaption></figure><p>Şimdi burası önemli. Piyasa 950&#39;yi görürse sizin adınıza satış için Market Order mi verilsin? Limit Order mi verilsin?</p><ol><li><strong>Limit Order</strong> derseniz 950&#39;nin yanında bir fiyat daha girmeniz lazım. Çünkü ilk girdiğiniz 950 dolar aslında emri tetikleme fiyatı <em>(trigger price)</em> olarak muamele görecek, gerçek satış fiyatı o değil. Piyasa 950&#39;yi görünce 3 BTC’nizin satışa çıkarılacağı asıl fiyat, girdiğiniz 2. fiyat olacak. Bunu da 950 olarak girmeniz mümkün tabi fakat ya düşüş hızlıysa? 3 BTC’nin hepsi satılmaya vakit bulamadan daha ucuz teklifler geçebilir önünüze hatta emrinizin hiç dolmama ihtimali var maalesef. Bu yüzden tetikleme fiyatıyla limit fiyatı arasında biraz pay bırakmakta fayda var.</li><li><strong>Market Order </strong>derseniz ikinci bir fiyata gerek yok, piyasa 950&#39;yi görür görmez o anda almaya talip olan kim varsa onlara satacak. Ama sorun şu ki sizin değil, onların istediği fiyattan satacak. Burada da order book’un durumu önemli işte, alıcı tarafı çok kalabalık değilse ortalama satış fiyatınız çok düşebilir. (İlk sırada 950&#39;den alan sadece 0.1 BTC alıyorsa ve bir sonraki teklif de 900&#39;de ise kalan 2.9 BTC’nizi arzu ettiğinizden 50 dolar daha ucuza satmış olacaksınız maalesef.)</li></ol><p>Stop emirleri sadece zararı durdurmak için değil, o anki kârınızın bir kısmını garantilemek için de kullanılabilir. (Yani bir nevi “<em>zararı durdur”</em> değil de <em>“kârdan zararı durdur” </em>emri.) Aynı örnekten gidersek 1000&#39;den aldığımız BTC yükseldi ve 1100&#39;lere kadar çıktı diyelim. Ama göstergeler “<em>overbought</em>” diyor yani buranın zirve olması ve trendin yön değiştirmesi muhtemel. Şu anda birden 30 dolar düşse yönün değiştiğine kanaat getirip hemen satacaksınız. Çünkü böyle bir düşüş 1000&#39;e kadar devam eder gibi gözüküyor, satmazsanız tüm kârınızı kaybedebilirsiniz. Ama daha ortada 30 dolarlık bir düşüş yok, yükselişe devam ihtimali hala var ve erkenden satmak istemiyorsunuz. Uyumanız da lazım, n’apacağız? 1070&#39;e stop emri vereceğiz.</p><p>Peki ya tırmanış devam eder de zirveyi 1100&#39;lerde değil, 1300&#39;lerde görürsek? 30 dolarlık bir düşüş bizim için hala bir yön değiştirmeyi işaret ediyor olabilir ama böyle bir durumda 1070&#39;ten değil 1270&#39;ten satmayı tercih ederdik değil mi? Çünkü 1300&#39;lerden başlayan düşüş ben hala uykudayken devam edip stop noktama (1070) kadar gelebilir. Yazık değil mi, uyanık olsanız 1070&#39;i beklemeden daha yukardan satardınız mutlaka..</p><p>İşte bu tip durumlar için de emrinize <em>“trailing”</em> (izleyen) özelliği verebilirsiniz. Trailing, emri verdiğiniz andaki güncel fiyatla stop fiyatınızın arasındaki mesafenin korunması ve tetikleme fiyatının sizin lehinizde değiştirilmesi anlamına gelir. Yani fiyat 1100 iken 1070&#39;e verdiğim stop emrini trailing özelliğiyle verirsem, piyasa yükseldikçe aradaki 30 dolarlık farkı korur, benim stop emrimin fiyatı da beraberinde yükselir. Elde edebileceğim potansiyel kârdan olmam böylelikle. <em>(Fiyat 1200&#39;e çıkarsa stop’um 1170&#39;e, 1300&#39;e çıkarsa 1270&#39;e çıkar. Tabi bu yükseliş esnasında aralarda düşüşler de olacaktır. Bunların 30 dolardan fazla olmaması lazım, yoksa stop tetiklenir.)</em></p><blockquote>“…Bir eşik geçildiğinde (trigger) bir emrin işleme konması. (limit ya da market emri) Stop’un özeti bu.”</blockquote><p>Son olarak stop emrinin amacı dışında bir başka kullanımı daha var. Aslında hiç pozisyonda değilken, pozisyona girmek için kullanılabilir. Diyelim fiyat 1100&#39;de ve yükseliş devam ediyor. 1200&#39;ü görürse önemli bir direnç kırılmış olacak ve hızla 1400&#39;leri buluruz diye düşünüyoruz. Bu ihtimal gerçek olursa şu anda ucuzken almış olmak elbette daha avantajlı. Ama riskli, buralardan düşüşe geçip tekrar 1000&#39;leri test edebilir. O yüzden şimdi değil de 1200 ve üstünden almak daha garantili. N’apıyoruz, 1200&#39;e <strong>bu sefer satış değil alış için </strong>bir stop emri veriyoruz. Aslında mantık aynı: Bir eşik geçildiğinde bir emrin işleme konması<em>.</em> Stop’un özeti bu.</p><p><strong>Özetle </strong>sonradan pişman olmamak için kullanılması elzem bir emir cinsidir Stop. Tabi BTC gibi oynak bir piyasada tetikleme fiyatı ile limit emri fiyatı arasındaki farkın, order book’un durumunun, <em>trailing</em> mesafesinin filan çok iyi düşünülmesi gerekir. Stop seviyesini pozisyona giriş seviyemizin çok yakınlarına koyarsak gereksiz yere (ortada gerçek bir tehlike yokken) tetiklenebilir. Ama çok uzağa koyarsak da muhtemel zararımızı büyütmüş oluruz.</p><p>Çoğu borsada yaşanan bir başka risk ise manipülatörlerin insanların muhtemel stop seviyelerini tahmin edip sürekli satış yaparak fiyatı bilhassa o seviyelere düşürmesidir. Bir kaç yüksek hacimli pozisyonun stop’u tetiklendiğinde market sell emirleri devreye girer, fiyat iyice düşer ve bu kişiler BTC’leri ucuzdan kaparlar, piyasa tekrar yükselir. Buna Stop avı <em>(stop hunt)</em> derler.</p><p>İşte burada biraz spot piyasası / kaldıraçlı piyasalar ayrımına değinmek gerekiyor. Çünkü bu stop avcıları sadece stop-sell’leri <em>(zararı durdur satışı)</em> değil, stop-buy’ları <em>(zararı durdur alışı)</em> da kovalar. Teknik olarak BTC yükselirken siz alım yapmadıkça zarara girmiş olmazsınız, sadece bir fırsat kaçırıyor olursunuz. O yüzden alım yapacak bir “zararı durdur” emri vermek bir mana ifade etmiyor gibi gözükebilir. Fakat bu sadece spot piyasalar için geçerli. Kaldıraçlı piyasalarda “short” pozisyonundaysanız alım yaparak zararı durdurmak hayati önem taşıyabilir. Hadi o da <a href="https://medium.com/@emresuvari/d%C3%BC%C5%9Ferken-kazanmak-d1b1a92bf262">3. yazının</a> konusu olsun.</p><p>Spoiler: Evet, fiyat düşerken de kâr edebilirsiniz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=cf38c6a8054c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Borsadaki emir çeşitleri]]></title>
            <link>https://medium.com/@emresuvari/borsadaki-emir-%C3%A7e%C5%9Fitleri-7c244be44663?source=rss-c6012cd3125------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/7c244be44663</guid>
            <category><![CDATA[bitcoin]]></category>
            <category><![CDATA[finans]]></category>
            <category><![CDATA[borsa]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Emre Suvari]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 11 Feb 2017 09:42:45 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-12-14T21:24:55.464Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Bir arkadaş alış satış emirlerine ilişkin bir soru sormuş. Uzun bir yanıt yazdım ama yorumların arasında kaynamasın, belki başkalarının da işine yarar diye makale haline getirmemi tavsiye etti başka bir arkadaş. Borsadaki temel emir çeşitleri nedir, order book (emir defteri) nedir, market maker / market taker ayrımı nedir açıklamaya çalıştım.</p><p>Öncelikle borsalardaki iki tip rolden bahsedeceğim. Her alışveriş yaptığımızda bu iki rolden birini icra ediyoruz aslında. Aklınıza alıcı/satıcı gelmesin, değil. Bu roller hem alıcılar hem satıcılar için geçerli.</p><ol><li>Pazarı oluşturan (Market maker)</li><li>Pazardan faydalanan (Market taker)</li></ol><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PSr0jioD-bRBpROeCe3hqA.png" /><figcaption>Sağ taraftaki listeye “order book” deniyor. Kırmızılar satanlar, yeşiller alanlar. Bunlar toplu halde pazarı oluşturuyorlar.</figcaption></figure><p><strong>Pazarı oluşturanlar</strong>, order book’a tekliflerini giriyorlar. İşte biri diyor şu fiyattan şu kadar BTC satarım, diğeri diyor bu fiyattan bu kadar BTC alırım, başkası diyor ben daha da yüksekten alırım filan diye order book’u dolduruyorlar. (Order book, görselde sağdaki kırmızı-yeşil fiyatların olduğu alan. Kırmızılar satanlar, yeşiller alanlar) Bu order book’u aslında normal pazardaki tezgahlar olarak düşünebiliriz. Sağdaki yeşil tezgahlarda alıcıların teklifleri var, sol taraftaki kırmızı tezgahlarda da satıcıların teklifleri. En uygun teklif de sıra başına geçiyor. Yani biri 900&#39;den satıyorsa ve ben 890&#39;dan satarım diyorsam sıranın başına geçiyorum. (Aynı şekilde biri 900&#39;den alırım diyorsa, bir başkası da 910&#39;dan alırım diyorsa 910&#39;dan alan sıra başına geçiyor)</p><p><strong>Pazardan faydalananlar</strong> da geliyorlar, tezgahtaki teklifleri topluyorlar. Yani ben 5 BTC alacaksam önce en öndeki 890&#39;dan satana gidiyorum. Fakat bu adam tezgaha sadece 3 BTC koyduysa, ondan sadece 3 BTC alabiliyorum. Kalan 2 BTC için 2. satıcıya gidiyorum ve o satıcıdan biraz daha pahalıya, 900&#39;den alıyorum. (Eğer o satıcı da 2 BTC’den az miktarda satıyorsa 3.’ye geçiyorum vs.) Aynı şey pazardan faydalanan satıcılar için de geçerli, en önce en yüksek fiyattan alana satıyorlar, sonra malları bitmediyse 2. alıcıya, 3. alıcıya geçiyorlar. (Ama tabi fiyat da gittikçe düşüyor.)</p><p>Pazardan faydalananların verdiği emirlere <strong>Market Order</strong> deniyor. Yani order book’ta ne varsa en baştan başlayarak dolduruyorlar sepetlerini. Pazarı oluşturanların emirlerine ise <strong>Limit Order</strong> deniyor. Yani onlar şartlarını (fiyat ve miktar) öne sürüp bekliyorlar ki biri emirlerini doldursun, başka deyişle sıra onlara gelsin.</p><p><em>Not: Pazarı oluşturanların verdiği emre “limit order” denir dedik. Ama bazı durumlarda limit order’ın bir kısmı market order olarak işlem görebilir. Diyelim order book’taki en ucuz fiyat 890 ve 1 BTC satıyor. İkinci sırada 900’e 2 BTC satılıyor. Eğer ben 900’den 5 BTC almak için limit order verirsem 1. ve 2. sıradaki toplam 3 BTC’yi otomatikman alırım. Hatta ilk sıradaki 1 BTC’yi vermeye razı olduğum fiyattan daha da ucuza kapatmış olurum. Kalan 2 BTC içinse ilk sıradan 900 ile order book’a girerim ve gelip bir satıcının emrimi doldurmasını beklerim. Yani önce market taker olur, sonra market maker’a dönüşürüm.</em></p><p>Order book’u ince olan (yani kalabalığı az) borsalarda alış-satış makası çok geniş olabiliyor. Çünkü pazardan faydalananlar tezgahtakileri erittikçe satıcıların tarafında fiyat yükseliyor, alıcıların tarafında düşüyor, makas genişliyor. Bu yüzden borsanın kalabalık olması önemli. Ki boşalan tezgahların yerine başkaları teklif koyabilsin.</p><p>Kalabalığı da “<em>pazarı oluşturanlar</em>” sağladığı için çoğu borsada market maker’ların komisyonu market taker’lardan daha azdır. Hatta kimisi üstüne para bile öder. Çünkü bu adamlar ortamı kalabalıklaştırır, diğer bir deyimle likiditeyi arttırır. Böylece fiyatlar daha sabit kalır, “<em>pazardan faydalananlar</em>” yüksek hacimli işlemleri üç aşağı beş yukarı benzer kurlardan gerçekleştirebilirler.</p><blockquote>Bir mala talep çoksa fiyatı artar. Sebebi, order book’un satış tarafının talep tarafından eritilmesi, giderek sıranın daha yüksek fiyatlara gelmesidir.</blockquote><blockquote>Aynı şey tersi için de geçerli. Bir mal piyasaya bolca sürülüyorsa fiyatı düşer. Çünkü order book’taki yüksek fiyat vermeye razı olan alıcılar giderek azalır ve sıra daha düşük fiyattan alanlara gelir, yani fiyat düşer.</blockquote><p><strong>Pazarı oluşturanlardan olmanın avantajı</strong>, alışverişini kendi seçtiğin fiyattan yapabilmektir. Ayrıca borsanın teşvikinden faydalanırsın, daha az komisyon öder hatta bazen üstüne komisyon alırsın. Dezavantajı da oturup beklemektir. (Hatta piyasa ters yöne gidiyorsa fiyat senin teklifinin seviyelerine hiç ulaşmayabilir, treni kaçırabilirsin yani bir süre sonra sana daha pahalıya patlayacak bir teklif koymak zorunda kalabilirsin)</p><p><strong>Pazardan faydalananlardan olmanın avantajı</strong> da alışverişini hemen yapabilmektir. Emrini anında gerçekleştirebilirsin fakat dezavantajı da özellikle order book inceyse ortalama fiyat biraz pahalıya patlayabilir sana. Ayrıca daha yüksek komisyon ödersin.</p><p><strong>Özetle</strong>, BTC borsalarındaki güncel kur diye gördüğümüz şey aslında son gerçekleşen işlemin fiyatından ibarettir, başka bir belirleyiciliği yoktur. Son işlem 700’den gerçekleşmiş olabilir ama order book’ta bir sonraki emir 900’de ise siz BTC’nizi 700’den değil 900’den alırsınız. Bu anlamda döviz bürosuna girip miktar ne olursa olsun işlemin tamamını o anki güncel kurdan gerçekleştirmek gibi bir mantıkla işlem yapılmaz borsalarda, her şey order book’un durumuna bağlıdır. (Başka deyişle grafikteki ani çakılmaları görüp ah be keşke o fiyata düştüğü anda 100 BTC alsaymışım demeyin, büyük ihtimalle o fiyattan satılan 100 BTC bulamayacaktınız zaten)</p><p><strong>Son söz:</strong> Limit ve Market emirlerini anladığımıza göre bir diğer kritik emir cinsi olan Stop’u öğrenmek isteyenleri <a href="https://medium.com/@emresuvari/stop-emri-ve-incelikleri-cf38c6a8054c">şöyle</a> alalım.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=7c244be44663" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>