<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Enver Paşa Özdemir on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Enver Paşa Özdemir on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@enverozdemir?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*DaJV-kcIMunDCJKjvcB2CQ@2x.jpeg</url>
            <title>Stories by Enver Paşa Özdemir on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@enverozdemir?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Thu, 19 Nov 2026 17:47:22 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@enverozdemir/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Geleceğin Savaş Ortamı]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/gelece%C4%9Fin-sava%C5%9F-ortam%C4%B1-6a1ea940586b?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6a1ea940586b</guid>
            <category><![CDATA[yapay-zeka]]></category>
            <category><![CDATA[gelecek]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[savaş]]></category>
            <category><![CDATA[öngörü]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 04 Jun 2023 14:20:00 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-24T17:48:15.949Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>2050 yılında değişmeyen tek şey belki de savaşlardı. İnsanoğlu ne kadar teknolojide ilerlerse ilerlesin sürüngen beyninin ona dikte ettirdiği hayatta kalma, korku, bencillik gibi ilkel dürtülerinden hala uzaklaşamamıştı. Ünlü düşünür, fütürist Jacque Fresco kendi tanımıyla bir “toplum mühendisi”ydi. Dediği gibi; eşit olarak dağıtılsa dünya üzerindeki nimetler herkese yeter idi.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F7gF0M_yfkzQ%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D7gF0M_yfkzQ&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F7gF0M_yfkzQ%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="640" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/be326b14121e07076c9afdd9b4f073d2/href">https://medium.com/media/be326b14121e07076c9afdd9b4f073d2/href</a></iframe><p>Daha fazla enerji, gıda, su, hammadde talebi ve insanoğlunun bitmek bilmez açgözlülüğü sebebi ile dünya üzerinde savaşların azalsa da bitmeyeceğini düşündüğümüzde, ileride bu ortamın nasıl olabileceğini tahayyül etmeye çalışalım.</p><p><strong>MDO (Multi Domain Operations):</strong> Günümüz harekat ortamları 5 alana ayrılmış durumdadır. Hava, Kara, Deniz, Uzay ve Siber olarak bölümlendirilebilir.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FY6CViDbOl88%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DY6CViDbOl88&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FY6CViDbOl88%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/9dbacba4d2e1937291ac940156307ec1/href">https://medium.com/media/9dbacba4d2e1937291ac940156307ec1/href</a></iframe><p>İleride bu alana dijital birlikler eklenecek gibi gözüküyor. Daha az insan ve daha çok robotlardan oluşan ordular kurulmaya şimdiden başlandı. HAVELSAN tarafından ismi verilen ve dijital birlikler olarak adlandırılan ordular insan yerine, insan komutasında yada otonom olarak görev yapmaya başlayacak. belki de 5 olan harekat ortamı robotların sahaya inmesi ile 6 ya yükselebilir.</p><p>Gelecekte askeri yöntemlerden daha fazla, askeri olmayan yöntemlerin sayısı çeşidi etki alanı ve etki derecesinin artmaya devam edeceği ön görülmektedir. Siber saldırılar, enerji silahları, öldürücü olmayan silah sistemleri, güdümlü muhalif sivil toplum faaliyetleri, ekonomik, psikolojik silahlar, algı yönetim oyunları gibi sahaya klasik yöntemlerden farklı olarak birçok asimetrik silahın dâhil olacağını söyleyebiliriz.</p><p>Türkiye coğrafyasının ileriki yıllarda daha da istikrarsızlaşması beklenen bölgemizde, üzerimizden geçen boru hatları ile enerji güvenliği alanında daha da kritik bir konuma sahip olacağı düşünülmektedir. Ama bu hatların güvenliğinin sağlanması sınır güvenliği ve hava sahasının etkin bir şekilde korunmasına bağlıdır.</p><p>Düşmanı engellemek yâda bertaraf etmeyi düşündüğümüzde ilk onu tespit etmemiz gerekir. Bunu yapabilmek için ise gelişmiş bir sensör ailesine ihtiyacımız vardır.</p><p>S/İHA/Dronların RCS (Radar Cross Section-Radar Kesit Alanı) düşük olduğu için klasik anlamdaki radarlarımız yetersiz gelmeye başlamıştı. Hava ortamında düşük görünürlüğün etkilerini azaltmak için pasif, bistatik ve multistatik radarlar, ağla bağlanmış radarlar ve düşük frekans bandında erken ihbar görevi yapan radarları kullanmak gerekmekteydi.</p><p>2050&#39;de harekât ortamında; % 75 insansız sistemleri kullanmaktayız. %25’lik kısım ise çoğu uzaktan kumanda edilen sistemlerin düşmanın bilmediğimiz yeni bir teknolojisi karşısında bertaraf edilmemesi için (EMP gibi) hala klasik anlamda insanlı sistemleri de kullanmaya devam ediyoruz. Artan asimetrik tehdide karşılık özel silahlar geliştirmemiz gerekti.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F-Mf6CMRIq-4&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D-Mf6CMRIq-4&amp;image=http%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F-Mf6CMRIq-4%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/555ad3085cde62aae89207a95b5a34c7/href">https://medium.com/media/555ad3085cde62aae89207a95b5a34c7/href</a></iframe><p>Komutanlar ise yazılım bilen fütürist kimselerden seçiliyordu. Gelecek 10 yılı tahayyül etmek hiç bu kadar zor olmamıştı. Geleceği görebilen savaşın kazananı anlamına geliyordu.</p><p><strong>Bilişsel Üstünlük (Cognitive Superiority): </strong>Yapay zekâ kullanarak önceleri ABMS (Advance Battle Management System-Gelişmiş Savaş Yönetim Sistemi) geliştirdik. Birçok Yapay zekâ (YZ) uygulaması önceleri karar destek sistemleri olarak görev yapıyordu. Bu Farklı kaynaklardan gelen verilerin bir bütün halinde kıymetlendirilmesini ve anlamlı hale getirilmesini sağlıyordu. Verileri işleme ve anlamlandırma kabiliyetinde yaşanan bu katkı muharebe sahasında orduları daha hızlı karar alabilen birimler haline getirdi. Hava sahası-Uzay kontrol ve yönetimi bunu gerektiriyordu.</p><p><strong>Katmanlı Dayanıklılık (Layered Resilience):</strong> Katmanlı hava savunması, hava savunma sistemi ailesine sahip olmakla gerçekleşebilir. Bu balistik füzelerin imhasından, bir tankın kendini koruması için kullandığı yakın hava savunma sistemlerine kadar büyük bir hava savunma yelpazesini kapsar.</p><p><strong>Büyük Beyin: </strong>Büyük beynimiz (BB) Chat GPT-4 benzeri 2020’li yıllarda kendini göstermeye başladı. Bu aslında bir dar yapay zekâ örneği idi. Sonrasında ise YZ uygulamaları tekillik-Singularity sonucu birleştiler ve bir üst kademeye evrildiler.</p><p>Daha sonra ise BB’yi gözetimli ve gözetimsiz olarak eğitmeye devam ettik ve 2030’lı yıllarda Genel Yapay Zeka yani bir insana eşdeğer bir seviyeye geldi. Süper Yapay Zekâya ulaşmak bu kadar kolay olmadı ama bir süre sonra BB kendi kendini eğitmeye başladı ve artık biz sadece onu denetliyorduk. O artık sensörleri aracılığı ile kendi kendine öğreniyordu.</p><p>İnsanlara daha sempatik gözükmesi için ona bir espiri modülü ekledik. Çok zeki olmasına karşılık karşınıza alıp sohbet edebilir ve zaman zaman dozunu kaçırsa da espiriler yapar bizleri eğlendirmekten de geri kalmazdı. BB gün ve gün kendini geliştirmeye devam ediyordu. Öğrendikçe espirilerini daha az duyar olduk. Bizi çözdüğünden ve akıl almaz işlerimizden dolayı olduğunu düşünmeye başladık.</p><p><strong>Geleceği Öngörmek: “</strong>Bir zekâ herhangi bir anda var olan tüm taneciklerin ve onlara etki eden tüm yasaları bilebilir ise geçmiş ve gelecek bütün berraklığı ile gözler önüne serilir.” Bu kavram deterministik bir yaklaşım sergileyerek Eisenberg belirsizlik ilkesi karşısında çaresiz kalsa da, quantum fiziğindeki sırları çözmemiz ile beraber rastgele olduğu sanılan quantum evreninin aslında kendine özgü bir paterninin olduğunu gördük. Bunu anlamamız biraz zaman aldı ama her şeyin teorisi adını verdiğimiz kuramı sonunda çözmeyi başardık ve quantum evreni quantum bilgisayarları sayesinde açık ve anlaşılır bir ortama dönüştü.</p><p>BB Quantum bilgisayarlarının yüksek işlem güçü, extrapolasyon özelliği sayesinde geleceğe yönelik % 90 başarı oranında başarılı tahminleri ile bizlere savaş ortamında yardım ediyor, hatta savaşları onlar yönetiyorlardı. Biz sadece monitör ediyor, gözlemleyip çok afaki kararlarda müdahale ediyor ve sonrasında ise bunun sebebini araştırıyorduk.</p><p>BB belki de öz farkındalığa hiçbir zaman varamayacak ama şu an onun bir insandan daha üstün olduğunu söyleyebiliriz. Peki, bizler bunu nasıl sağladık. Öncelikli olarak şu ana kadar yaşanmış olan savaş senaryolarını ona yükleyerek onun bir data base (DB) ‘inin oluşmasını sağladık ve bunu gelişen teknoloji, yeni çıkan silahlar ve simülasyon oyunları ile destekledik. BB günler boyunca bu data’lar eşliğinde genetik algoritmaları kullanarak en iyi savaş senaryolarını bulmaya çalıştı. İyi iş yaptığını söyleyebiliriz. Eğer o olmasa idi bu kadar veriyi nasıl değerlendirirdik.</p><p><strong>Sınır Güvenliği:</strong> 2000’li yıllardaki gibi artık sınır güvenliğini karakollarda bekleyen askerler sağlamıyordu. Bunun yerine BB, BB’nin keşif ve gözetleme için kullandığı otonom olarak sınırlarımızı gözetleyen S/İHA’larımız ve BB’nin emrinde çalışan robo askerlerimiz vardı.</p><p>Sınır üzerinde devriye uçuşu yapan S/İHA’larımız MTI (Moving Target Indicator) kademeleri ile hareketli olan nesneleri algılayabiliyor ve bunu BB’ye bildiriyordu. BB bunu Big Data Base’i (BDB) ile değerlendiriyordu. BB BDB’inde ülke içerisinde yaşayan tüm insanların ID (Identification-kimlikleri) yüklü olduğu için bu BDB’de bulunmayan kişileri fugitive (kaçak) olarak değerlendiriyordu. BB Tespit ve teşhis sonrasında bu kaçaklara yapılacak olan işlemleri otonom olarak (tutuklama, sınır dışı etme, imha (eğer silah taşıyorsa)) icra edebilirdi. Herhangi bir tersliğe mahal verilmemesi bakımından son kararı gene insanlar veriyordu. Elinde oyuncak tabanca taşıyan bir çocuk ile baskına gelen bir teröristi ayırt etmek onun için hala büyük bir problemdi.</p><p><strong>Keşif Görevleri: </strong>otonom olarak uçuş gerçekleştiren S/İHA’larımız fark algoritmaları ile coğrafyayı denetliyor, coğrafyadaki değişiklikleri, (tünel girişi, mağara girişi, konuşlanma) merkeze ikaz olarak iletiyordu. Duvar arkası sensörleri ile girişleri kapatılmış tünel ve mağaraları yâda toprak altındaki canlıları bir yere kadar kolayca tespit edebiliyordu. Eğer tespit edilen canlı bir terörist ise sadece insanlar tarafından angaje tuşuna basmak yeterli idi.</p><p>BB maliyet analizi, yeterlilik, hedefe ulaşma süresi gibi parametleri değerlendirerek uygun olan birimleri teröristlere yönlendiriyordu. Bunlar SİHA’lar, İKA’lar, yâda Robo askerler olabilirdi. Bunları genel manada robo vurucu timler olarak adlandırıyorduk.</p><p>BB ani olarak karar vermeyip yeri geldiğinde saatler boyu 1 teröristi izleyebiliyor ve bu sayede kullandıkları derin mağaraları tespit ediyor ve en büyük hasarı verebilmek için kendi algoritmalarını işletiyordu.</p><p>Teröristlerin telsizlerine girerek yapay dil işleme özelliği sayesinde o bölgede bulunan üst düzey bir teröristin sesini taklit ederek teröristler ile konuşuyor, toplanma kararı alabiliyordu. Üzücü olan o ki toplanma bölgelerine vardıklarında teröristlerin gördükleri şey içlerinde taşıdıkları 5 g.lık patlayıcı ile avlarını bekleyen casus robo arı vurucu timleri oluyordu.</p><p>Bu timlerin uçuş mesafeleri çok fazla olmamasına karşılık kanatlarına yerleştirilmiş güneş panelleri ile uzun mesafelere gidebiliyordu. Belirli bölgelerde kamufle olma yetenekleri sayesinde fark edilmeden günlerce bekleyebiliyor, görev verildiğinde aktif hale geliyorlardı.</p><p>BB tarafından hedefin nevine göre yeterli büyüklükte Robo Avcı tim ayarlaması yapılıyordu. Avcı timler arı büyüklüğünden fil büyüklüğüne kadar görevin içeriği kapsamında birçok robottan oluşuyordu. Vurucu Timler haricinde destek timlerimiz de mevcuttu. Aygır olarak adlandırdığımız yük ve malzeme taşıyan 4 bacaklı lojistik robotları, yaralıların hızla bölgeden tahliye edilmesini sağlayan 4 pervaneli AYD (acil yardım dronları) gibi her farklı görev için farklı türde robotlarımız mevcuttu.</p><p>BB’nin bu timlerin hepsi ile link bağlantısı vardı. Hepsini göreve yönelik görevlendirebiliyordu. Haptik eğilim sayesinde (ileri bir IOT biçimi) BB ve unsurları sanki tekbir canlı gibi hareket ediyordu. BB’yi beyin olarak görürsek robo timler de onun uzuvları gibiydi. Unsurlarının gördüklerini real time olarak görüyor ve durum gerektirdiğinde hemen adapte olup oyun stratejisini değiştirebiliyordu. Timleri vurulduğunda BB’nin acı çektiği söylenemezdi ama robotlara özgü bir çeşit duygu benzeri kendince haptik bir eğilim geliştirmişti.</p><p>Sahada insanlar ve robotlar birlikte savaşıyorduk. Robotlar çoğu konuda bizlerden çok daha iyi olmalarına karşın hala insana ihtiyaç duyuyorlardı.</p><p>Kızıl baron adını verdiğimiz IR teknolojisi görev yapan Depth First Search (DFS) algoritmasını kullanan ve mağara içlerinin haritalanmasında, içeride herhangi bir tehdit olup olmadığını araştıran küçük mini dronlarımız da vardı. Bu küçük dostumuz disk vari yapısı ile yatay eksende dönerek ilerlemekte ve yaydığı kızıl ışın ile mağaranın 3 boyutlu haritasını çıkarabilmekteydi.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Gm1aGYZvNCgW8h4JLQZwrQ.jpeg" /><figcaption>Spektral: İzlenilmesi önerilir güzel film. :0</figcaption></figure><p>Hiper spektral kameralar ile mağaralardan karbondioksit çıkışını görebiliyor ve bu mağaraların kullanıldığı anlamına geliyordu. Aynı yöntem ile mayınları, eşelenmiş toprağı da yoğunluğundan anlayabiliyor, renginden ormanlık alanda kenevir ekimlerini de denetleyebiliyorduk.</p><p>SAR (Synthetic Aperture Radar-Sentetik Açıklıklı Radar) ile tüm hava şartlarında görüş sağlayabiliyorduk. Bunun daha gelişmişi olan Quantum radarları ile Evrenin geri kalanından izole edilmiş atom sadece dünyanın çekirdeği etkileşim giriyor, aradaki her şeyi kapsıyor, herhangi bir derinlik incelenebiliyordu. Maden arama, terör tünelleri gibi amaçlar için kullanılabiliyorduk.</p><p><strong>Transhumanizm:</strong> Robotlaşmanın yanı sıra teknolojideki bu kadar gelişme ile insan uzuvlarını yenileyebiliyor. Savaşta kolu ve bacağı kopan askerlerin uzuvlarını robotik olarak yerine koyabiliyorduk. Bizleri diğer grup transhumanistler olarak adlandırıyor biz de onlara bio-muhafazkarlar diyorduk. Seküler olmayan bir yaklaşım ile vücutlarının bu şekilde yenilenmesine karşı çıkıyorlardı. Bunun bir sınırının olup olmayacağını şu an için çok da ön göremiyoruz. Artık robotik göz, akciğer ve sentetik beyin yapabiliyor ve bunları insanlara entegre edebiliyorduk. Felsefik bir yaklaşım ile yarısından fazlasının yenilenmiş olan bir insana ne diyeceğimizi bizler de bilemiyorduk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Ega9e4ybcpPsMqfLKVt4BA.png" /></figure><p><strong>Savaş alanında: </strong>robotik ilk olarak (Exoskeleton) adını verdiğimiz vücudu koruyan ve vücuda güç kazandıran zırhlar ile başladı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*CvmA2Kh37S79rfuWxowKzw.jpeg" /></figure><p>(Geleceğin savaş ortamını tahayyül etmek için en sevdiğim filmlerden olan Edge of tomorrow filmini önerebilirim. Hala anlamaya çalışıyorum :)) )</p><p>Bu ilk önce askerlerimizi korudu daha sonrasında ise askerlerimizi bunun içinden çıkartarak insansız hale getirdik.</p><p>Savaşlarda Ex insanlar (Exoskeleton giyen), T-insanlar (Transhumanist), Bio-insanlar (kurt-insan karışımı), Avatar robotlar (uzaktan komuta edilen), Otonom robotlar (kendi kendine spesifik görev yapan) bulunuyordu.</p><p>Robotik alanında çok ilerlememize karşılık bilinçli olan robotları hala yapamamış yada yapmak istememiş gibiyiz. Benim de haklarım var diyen ve isyan eden robotlar sanırsam pek de işimize gelmiyor.</p><p>Görevine sadık ve güçlü iradeye sahip olan askerlerin hafızalarını bir diske kayıt yapabiliyoruz. Bunu robotlara yerleştirerek tekrar onları sahaya sürmek üzerinde çalışmalarımız devam ediyor. Lakin o insanın öldüğünü ve amaçsız bir şekilde onun savaşa devam etmesi gerektiğini psikolojik olarak onlara anlatabilmiş değiliz.</p><p>Düşmanı kör edebilmek için Elektronik Harp konusunda çok iyi olmak zorundaydık. Bunları Elektromanyetik bombalara dönüştürerek düşman hava savunma sistemlerine daha hasar verici hale getirdik. Robotik silahlara karşı en caydırıcı silahlar da gene EMP (<em>Electromagnetic Pulse</em>) silahları idi. Bu silahlar robotlarımızın hassas olan işlemcilerini adeta küle dönüştürüyordu. Bu bombalardan korunabilmek için bireysel olarak faraday kafesinden yapılmış zırhlarımız bulunuyordu. Birlikleri yani daha geniş kitleleri korumak için ise EMP jammerları geliştirdik. Bu silahlar üzerimizde bir manteyik kubbe oluşturuyor ve EMP bombasını yüksek frekans sayesinde bize ulaşmadan patlatıyordu.</p><p>BB insan beynine bazı aparatlar ile ulaşabilse de biz Brain hacking konusunda ihtiyatlı davranmaya ve beyinlerimizi korumaya kararlıydık. Bu sebeple kulaklık ve lens kullanarak BB ile temas kurabiliyorduk. Augmented Reality (AR) olarak bize gördüğümüz resim üzerine bindirmeler yaparak savaş ortamında ihtiyaç duyduğumuz görsel ve işitsel enformasyonları sağlıyordu.</p><p>Holografik ısı yayan teknoloji IR kameralar, Hologram teknolojisi de görüş spektrumunda sahte hedefler oluşturabiliyor ve düşmanı bu sayede yanıltabiliyorduk. Beynin çalışma freakansında çalışan RF silahları beyinde dayanılmaz bir ağrıya sebep oluyor ve insan askerlerin savaş ortamında savaşma azmini kırıyordu. Sonic Weapons’lar öldürmese de vücutta dayanılmaz acılara sebep oluyor ve düşmanın bayılmasına sebep oluyordu. Sağlam ele geçirmek istediğimiz insan askerleri bu silahlar ile etkisiz hale getiriyorduk.</p><p>Yüz tanıma sistemleri ile kişik tahmini, hastalık analizi, suça yatkınlık analizi yapabiliyorduk. Kişilik tahminini askeriyeye alımlarda, hastalık analizini askerlerin sağlık taramalarında ve suça yatkınlığı da belirli aralıklar ile taramalarda kullanıyorduk. Bu sayede askeriye içerisindeki istenmeyen olayları minimum seviyeye düşürmeyi başardık.</p><p>Askeriyeyi dizayn etmek için de asker puanı denilen bir sistem geliştirdik. Bu sistemde her işin zorluğuna göre bir ağırlık puanı vardı ve asker bu işi düzgün bir şekilde yaptığında bu puana sahip oluyordu. İşin düzgün bir şekilde yapıldığı üstleri tarafından denetleniyor ve şeffaf bir sistem yaratılarak çok çalışanın ödüllendirilmesi prensibi ile adil bir ortam oluşturulmaya çalışılıyor idi.</p><p>Eğitimlerimizi simulasyon ortamında AR ile yapıyorduk. Simülatörlerin birbirlerine bağlanması ile ülke içerisinde müşterek, ülkeler aralarında birleşik harekâtlar yapılmasına olanak sağlandı. BB tarafından optimizasyonu yapılarak en iyi senaryolar belirleniyor ve pilotlarımızı bu senaryolar eşliğinde eğitiyorduk. Savaş zamanı geldiğinde artık onları hiçbirşey şaşırtamaz idi.</p><p>Öncelikle askeriyedeki birçok boş alanları değerlendirdik ve buralara güneş enerji panelleri yerleştirerek her birimin kendi enejisini üretmesini sağladık bu bir savaş zamanında merkezi enerji dağıtım sistemlerinin vurulmasına karşılık birliklerin en azından otonom olarak harekât yapmasına olanak tanıyordu. Sonrasında ise Füzyon teknolojisine önem verdik ve güneşi dünyamıza indirdik diyebiliriz. Ark reaktörlerini küçültme çalışmalarımız devam ediyor. Bu teknolojiler sayesinde robotlarımız savaş alanında günlerce sarj olmadan görev icra edebiliyorlardı.</p><p>Hava sahasının kontrol ve yönetiminin üzerinde Uzay sahasını da kontrol etmek zorundaydık. Balistik füzeleri atmosfere girmeden tespit etmek gerekiyordu. İmhası mümkün ise uzay dışında mümkün değil ise atmosfere girdikten sonra yakın hava savunma sistemleri tarafından gerçekleştiriliyordu. Ama en sağlıklı yol bunu uzayda yok etmekti. Uzayda Lazer silahları ve güneşin yansıtılarak odaklanması prensibine dayanan mercek yapısında silahlar kullanıyorduk. Yönlendirilmiş Enerji Silahlarını şu an hava hava füzesi olarak kullanıyoruz.</p><p>Tüm bu faaliyetlerin yapılabilmesi için de sağlam bir fiber alt yapısına ihtiyaç vardı. Büyük veri büyük işlem hızı ve iletimine gerek duyduğundan yıllara sâri bu konuda geliştirme çalışmalarımız hala devam ediyor.</p><p>2050’lere gelindiğinde yüksek teknolojiyi geliştirmek için gereken nadir elementler (nikel, kobalt platinyum, paladyum) dünya üzerinde iyice azalmıştı ve bu ihtiyacımızı karşılamak için uzay madenciliğini başlattık. Bulabilirsek dünyaya yakın geçen bulamazsak Mars ve Jüpiter arasındaki asteroit kuşağından asteroitleri topluyor, işliyor ve değerli olan kısmını ayda depolayarak ihtiyacımız kadar olanını Ay asansörü ile dünyaya gönderiyorduk.</p><p>GPS/INS, yeryüzü referanslı seyrüsefer, otomatik hedef tanıma, sistemleri savaş zamanı çalışmayacağı için bu sistemlerden bağımsız çalışan sistemleri tasarlamak zorundaydık.</p><p>Gelecek hala gelmeye devam ediyor. Aslında bu bir yarış ve savaşı kaybetmemek adına hep bir adım önde olma ve düşmanını anlayabilme savaş alanında büyük önem arz ediyordu.</p><p>Bizler dijital ütopyacılar olarak dijitalleşmeye önem verirken toplum içerisinde tekno kuşkucular dediğimiz küçük de olsa bir kısım insan ise bu kadar dijitalleşmenin zararlı olduğunu savunuyordu. Herhangi bir hacklenme durumu yâda yazılımsal olarak eksik bıraktığımız bir öncül başımızı büyük bela açabilirdi. Bu sebeple biz gene de tedbiri elden bırakmayarak son kararı gene insanın vermesi yönünde dijitalleşiyorduk.</p><p>Buraya kadar okuduğunuz için teşekkür ederim :)</p><p>Bundan sonrası için;</p><blockquote>- profilimden diğer yazılarıma bakabilir</blockquote><blockquote>- destek amaçlı alkışlayabilir, paylaşabilir</blockquote><blockquote>- yada eklemek istediğiniz yeni teknoloji veya fikirler var ise yorumlara ekleyebilirsiniz.</blockquote><p>Şimdiden teşekkürler …</p><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/mars-ve-uzay-madenci%CC%87li%CC%87%C4%9Fi%CC%87-898211adbdcd">Mars ve Uzay Madenciliği</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6a1ea940586b" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/gelece%C4%9Fin-sava%C5%9F-ortam%C4%B1-6a1ea940586b">Geleceğin Savaş Ortamı</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Epik Bir Yapay Zeka Uygulaması]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/epik-bir-yapay-zeka-uygulamas%C4%B1-6ecd4268ccf9?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6ecd4268ccf9</guid>
            <category><![CDATA[yapay-zeka]]></category>
            <category><![CDATA[veri]]></category>
            <category><![CDATA[büyük-veri]]></category>
            <category><![CDATA[uygulama]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 01 May 2023 20:06:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2023-08-27T19:10:02.026Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3><strong>Jenerik Bir Yapay Zeka Uygulaması</strong></h3><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FxoqQKFtfzvM%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DxoqQKFtfzvM&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FxoqQKFtfzvM%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/923ddd9173bc5cf0a021772925bc3306/href">https://medium.com/media/923ddd9173bc5cf0a021772925bc3306/href</a></iframe><p>Öncelikli olarak yukarıdaki videoyu izleyerek algoritma hakkında bilgi sahibi olalım. :) En sevdiğim videolar arasındadır. Eğitimin nasıl eğlenceli hale getirileceğine de iyi bir örnektir.</p><p><strong>Yapay Zeka:</strong> Konuya geçmeden önce yapay zeka nedir ne değildir bir bakalım. Literatürde ;</p><p>Yapay zekâ, bir bilgisayarın veya bilgisayar kontrollü robotun, genellikle akıllı varlıklarla ilişkili görevleri yerine getirme yeteneği olarak geçmektedir. Tam manası ile normal kod yazılımından bir farkı yoktur.</p><p>Lakin son yıllarda yaşanan teknolojik gelişmeler, Moore yasası gereği her yıl teknolojinin üstel olarak artması büyük ve veri madenciliği ile karar vermenin birey düzeyine inmesi ile işler değişmeye başladı.</p><p>İlave olarak kütüphaneler bazı şeyleri yapmayı çok kolay hale getirdi ve bence en önemlisi Open source code - açık kaynak kodu ile başka birinin kodlarına direkt olarak erişebilme o seviyeden devam etme ve bunun sonucunda kümülatif bir yaklaşım ile yazılım camiası almış başını gidiyor. Bunun son örneği olan Chat CPT-4 ise hayretler verici şekilde resimlerdeki esprileri bile anlayabiliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/850/1*Nve9usF1qhnMvkNewC5S2A.png" /></figure><p>Yapay zeka alt bölümleri yukarıdaki gibidir. Şimdi ise bunlardan bazılarına göz atalım.</p><p>📍<strong> Doğrusal Regresyon:</strong> Veri noktaları arasındaki ilişkiyi temsil etmek için bir doğru bulmaya çalışır. İki sayının ortalaması değil de birçok verinin ortasından geçen ortalama değer çizgisi denebilir. bu iç ve dış değerlendirme yaparken bize yardımcı olur.</p><p>📍<strong>Lojistik regresyon:</strong> Sınıflandırma algoritmasıdır. Sigmoid fonksiyonunu kullanır. Verilen her değeri işler ve 0–1 aralığına getirir.</p><p>📍 <strong>K-Means clustering (kümeleme):</strong> Veriyi belirli sayıda kümeye bölmeye çalışır, her küme merkezi ortalamaları temsil eder. 3-Means verinin 3 kümeye ayrılmaya çalışıldığı anlamına gelir.</p><p>📍 <strong>Destek Vektör Makinesi (SVM):</strong> iki veri kümesi arasına sonsuz tane bu iki kümeyi ayıran çizgi çizilebilir ama boşluğun maximum olması sınıflandırmanın daha iyi olacağı anlamına gelir.</p><p>📍 <strong>Karar Ağaçları:</strong> Veriyi sıralı bir dizi kararla işleyen bir ağaç yapısı oluşturur, her düğüm veriyi bir özellik üzerinden böler.</p><p>📍 <strong>Random Forest- (rastgele orman): </strong>Birden fazla karar ağacının birleşimi olarak çalışır .Hem sınıflandırma hem regresyon için kullanılır. Çok fazla ağaç içerisinde en yüksek eğitim ve test doğruluğunu sağlayan ağaç seçilir. Daha sağlam bir tahmin yapılması hedeflenir.</p><p>📍 <strong>K-En Yakın Komşu (KNN):</strong> Yeni bir veri geldiğinde hangi kümeye dahil olacağı araştırılır. Komşu kümedeki her nokta ile uzaklığına bakılır.</p><p>📍 <strong>Naif Bayes: </strong>Olasılıksal olarak olaylara yaklaşır. örneğin bir şehirde 10 kişiden 9&#39;u yüzme biliyor ise sonradan değerlendirilecek bir kişinin %90 olasılık ile yüzme bileceği varsayılır.</p><p>📍<strong> Yapay Sinir Ağları (YSA): </strong>Biyolojik sinir sistemini taklit eden yapay bir ağ yapısıdır ve derin öğrenme için kullanılır.</p><p>📍 <strong>Derin Sinir Ağları (DNN):</strong> Çok katmanlı YSA’lardır ve genellikle büyük ve karmaşık veri setlerini işlemek için kullanılırlar.</p><p>📍 <strong>Hiyerarşik Kümeleme:</strong> Veriyi ağaç yapısı gibi alt kümeler halinde böler, bu şekilde farklı ölçeklerde kümeler elde edebilir. Ne işe yaradığını anlamadım ??</p><p>📍 <strong>Prensip Bileşen Analizi (PCA):</strong> Boyut azaltma yöntemidir, veriyi temsil etmek için en önemli özellikleri belirler.</p><p>📍<strong> Konvolüsyonel Sinir Ağları (CNN):</strong> Özellikle görüntü işlemede kullanılır, verinin özgünlüğünü ve hiyerarşisini anlamak için konvolüsyon işlemleri yapar.</p><p>📍 <strong>Tekil Değer Ayrışımı (SVD):</strong> Genellikle boyut azaltma veya gürültü azaltma amacıyla matrisleri daha basit bileşenlere ayırmak için kullanılır.</p><p>📍 <strong>Tekrarlayan Sinir Ağları (RNN):</strong> Sıralı verileri işlemek için kullanılır, önceki adımlardaki bilgileri hatırlayabilirler.</p><p>📍 <strong>Üretken Rekabetçi Ağ (GAN):</strong> İki yapay sinir ağı arasındaki rekabeti kullanarak veri üretmeyi öğrenir, özellikle görüntü sentezi için kullanılır.</p><p>Veri zamanımızın petrolü olarak değerlendirilmektedir. Bu veri bir metin olabileceği gibi, bir ses kaydı yada bir görüntü olabilir. Bunların hepsi dijitale aktarılarak bilgisayarın anlayacağı hale dönüştürülür. Bazıları yukarıdaki şekilde gösterilen methodlar vasıtası ile işlenir ve kullanışlı hale getirilmeye çalışılır. Yukarıdaki çabaların hepsi elimizde bulunan yüksek miktardaki veriyi işleyerek anlamlı bir hale getirme çabasıdır.</p><p>Öncelikli olarak analiz etme, anlamlandırma ve bu veriden bir değer elde etme olarak açıklanabilir. Her zaman dediğim gibi bir sonraki seçimde sizin hangi partiye oy vereceğiniz çok önemli olmayabilir lakin ülkenin hangi partiye oy vereceği bir ülkenin kaderini değiştirebilir. Sosyal medya kullanarak algı yönetimi ile bunu farklılaştırabiliyor iseniz de elinizde büyük bir güç vardır demektir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YU1L9rnPSztdxP-sj7WYNw.png" /></figure><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FCAdwQ9wO49Y%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DCAdwQ9wO49Y&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FCAdwQ9wO49Y%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/7b733fc62d22c1e44132f124585ec1dc/href">https://medium.com/media/7b733fc62d22c1e44132f124585ec1dc/href</a></iframe><p>Makine Öğrenimi Algoritmaları Değişik şekilde şematize edilebilir. Aslında gene yapmaya çalıştığımız elimizde bulunan verinin öncelikli olarak analiz edilmesi ve bu analiz sonucunda verinin kullanılabilir hale getirilmesine dayanıyor. farklı veri türlerini anlamlandırmak için farklı yöntemler insanoğlu tarafından geliştirilmeye devam ediyor.</p><p><strong>Makina öğrenmesi alt dallarına da değinmek gerekir;</strong></p><ul><li><strong>Supervised-gözetimli öğrenme</strong>de data setinde label mevcuttur. En basiti bu sanırım.</li><li><strong>Unsupervised-gözetimsiz öğrenme</strong>de data setinde label bulunmaz. verilerdeki örüntüler keşfedilmeye çalışılır.</li><li><strong>Reinforced -takviyeli öğrenme</strong> işe veri seti olmayan bir ortamda öğrenir. Şu an için nasıl bir yöntem kullandıklarını bilmiyorum lakin genetik algoritma gibi geliyor. sistemin daha iyiyi bulabilmesi adına burada iyi yada kötü oldu olarak sisteme bir geri besleme verilmesi gerekiyor.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*o6JZqnJ81IDkll-4" /></figure><p>Bunlar bana hala yetmedi diyorsanız, yukarıdaki alt dalları araştırabilir ve bilgi birikiminizi artırabilirsiniz. Birden olmaz sabırlı olmak gerekir ama her gün bir konuya bakarsanız 1 sene sonra çok faklı bir yerde olursunuz.</p><p><strong>Gelelim sorumuza. :)</strong></p><p>Kahvaltı yaparken arkadaşımın sorusu üzerine kahvaltı kağıdını ters çevirerek koyulduk tasarlamaya :)</p><p><strong>Soru:</strong> 18 ilçesi bulunan Afyon ilinin minimum ekip ile elektrik arızalarının çözümünü bulmaya çalışacağız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/434/1*opdyHS2G17Q87DPes5WxHw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/434/1*bUf3TZchmml9KmVyHuyIAg.jpeg" /></figure><p>Acaba nasıl olabilir? nelere dikkat etmemiz gerekiyor? Dedik.</p><p>İlk önce priority yani öncelik verelim dedik. Çünkü ekiplerimiz sınırlı ve en çok arıza yapan ilçelerin en yakınına koyar isek işin büyük çoğunluğunu hallederiz dedik. Sonradan tekrar düşününce sapa bir ilçenin uzun süre elektriksiz kalması söz konusu olunca bu çözümün tam olmadığı anlaşıldı.</p><p>Beyin yakmaya devam :)</p><p>Bütün ilçeleri kapsayan bir çözüm olması gerekiyordu.</p><p><strong>Optimizasyon:</strong> Ekiplerin daha erken müdahale edebilmesi için sık arıza yapan yerlere daha yakın olmasını bize belirtir. Uzaklık optimizasyonu olarak bu şekildedir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/290/1*2mvVdZ_0pv0jyJjo9w_hfA.jpeg" /></figure><p>Diğer bir kavram ise maddi optimizasyon olarak da tanımlanabilir. Ekonomik kısıdımız olmasa, her ilçeye 1 ekip koyar işimize bakardık. Demek ki bu konuda da bir optimizasyon yapmak gerekiyor. Yıl boyu hiç arıza yapmayan bir ilçede ekip bulundurmak da boşuna giden maddiyat anlamına geliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/589/1*92UYvMHzzwkMaENi9ASCZw.png" /></figure><p><strong>Graph Teory:</strong> Yuvarlaklar içerisindeki sayılar ilçeleri temsil etmekte, aradaki bağlantılar hangi ilçenin diğer ilçe ile bağlantısı yani yolu olduğunu göstermekte ve bağlantılar üzerindeki sayılar ise ilçeler arası uzaklığı temsili olarak göstermektedir. İlçeler arasındaki uzaklık müdahale süresini etkilemesi bakımından direkt hesaba katılması gereken önemli bir değişkendir.</p><p>Ahmet Mehmetten iyidir ! önermesi göreceli bir kavramdır. Ama Ahmet 180 cm Mehmet ise 170 cm ise Ahmet Mehmet’ten boy olarak daha uzundur, daha iyidir denebilir. Buradaki iki rakam bize verinin bizi nasıl aydınlattığı ve görece olan şeyleri somut hale dönüştürdüklerini göstermektedir. Her zaman veri ile iş yapılmalı, çıkarımlarımız ve öngörülerimiz bu doğrultuda olmalıdır.</p><p><strong>Büyük Verinin Önemi</strong></p><p>Büyük veri tamamen gerçek verilerin analizine dayandığı için maliyetleri düşürme, doğru kanallara reklam harcaması yapma, iş gücünden tasarruf sağlama ve beklentilere uygun ürün geliştirme gibi birçok farklı alanda doğru kararlar alınmasına olanak tanımaktadır.</p><p><strong>Monte Karlo Simulasyonu:</strong></p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F7ESK5SaP-bc&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D7ESK5SaP-bc&amp;image=http%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F7ESK5SaP-bc%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/c47f66f3f7b2def4ab8cb03b9e87eda3/href">https://medium.com/media/c47f66f3f7b2def4ab8cb03b9e87eda3/href</a></iframe><p>Raslantısallığı bize ifade eden video yukarıdadır. Aslında ben bu videodan neden daha fazla veriye ihtiyacımız olduğunu da anlamış bulunuyorum. Az veri bizi hataya sürükleyebilir. Çünkü tüm olasılıkları hesaba katmamış, değerlerimiz belirli bir alandaki duruma ait sınırlı kalmış olabilir bu da bizi hataya yada yanlışa götürebilir.</p><p><strong>Sorumuza geri döner isek;</strong></p><p>Bu sorunun aslında tek bir cevabı yok. Daha çok bir çözüm kümesi mevcut.</p><p>Merkeze 1 ekip koyarak her yere bu ekibin müdahale etmesi istenebilir. Yâda müdahale süresini minimuma indirmek için 18 ilçenin her birine ekip koyarak anında müdahale edilmesi istenebilir.</p><p>Çözüm kümesine gelir isek bu 1 ile 18 arasında bir ekip olabileceği düşünülmektedir.</p><p>Temsili çözüm ise şu şekildedir;</p><p>· 6 ekip olur ise max müdahale süresi 1 saat,</p><p>· 12 ekip olur ise max müdahale süresi 20 dk gibi bize bir çözüm kümesi vermesi beklenmektedir.</p><p>Her ilçede bir ekip bulundurmak; bu ekibin aletleri, maaşları gibi tüm giderleri hesaba katıldığında bu bir maliyet anlamına gelir. Kar amacı güden bir özel şirket yâda giderlerini azaltmaya çalışan bir kamu kurumu olduğunuz düşünüldüğünde minimum ekip ile bu işi yapmaya çalışmak gayet doğaldır.</p><p>Bu çalışma sizin batmanızı engelleyebilir kar marjınızı artırmanızı sağlayabilir. Bu sebeple veri çok önemli ve gelecekte bizi olabileceklere karşı hazırlayan bir olgu olarak nitelendirilebilir.</p><p>Çözüm kümesini oluşturan yâda bizi kısıtlayan bence en büyük parametre max müdahale süresi olmalıdır.</p><p>Sanayi tesisleri, hastanelerin soğuk zincir gereksinimleri, hane halkının buzdolaplarında bulunan gıdaların bozulma süreleri göz önünde bulundurulduğunda eğer iyi bir ekip yönetimi isteniyor ise ; max müdehale süresinin bu bozulma sürelerinden daha az olması ve herhangi bir kesinti zamanında mümkün ise kimsenin bu kesintiden zarar görmeden arızanın giderilmesi beklenmektedir.</p><p>Örneğin hane halkının buzdolaplarında gıdaları 1 saat içerisinde bozulmaya başlıyor ise her ilçe için max müdehale süresi 1 saat olmalıdır ve bu süre geçilmemelidir.</p><p><strong>Çözüme etki eden faktörler: </strong>Çözüme etki eden birçok faktör olduğu düşünülmektedir. Bunlardan bazılarını sıralayalım.</p><ul><li>İlçelerin birbirine olan uzaklıkları, ilçeler arasındaki tüm yollar kullanışlı mı? yolların bozuk olması müdahale süresini uzatır.</li><li>İlçelerdeki son 1 yıl içerisindeki arıza sayısı,</li><li>Arıza olduğunda bundan etkilenecek olan nüfus,</li><li>Her ilçede aynı tip arıza mı oluyor? her ekip her arızaya müdahale edebilir mi?</li><li>Yaz kış aylarında yol kapalılık durumu da ulaşımı etkileyeceğinden yüksek kesimlerde eğer ilçe var ise kış ayına özgü ilave ekip takviyesi yapılması,</li><li>Arızaların ortalama ne kadar sürede çözülebildiği gibi birçok göz önünde bulundurulması gereken faktör vardır.</li></ul><p><strong>Çözüm de şu şekilde olmalıdır. </strong>Yukarıda verilen etkenler her biri çözüme pozitif katkı sağladığı için bir çarpan etkisi yapmalı, tersi durumda ise bu bölüm olmalı ve nihai olarak her ilçe için ilçenin önemini belirten bir sayı karşımıza çıkacaktır. Bu sayı ne kadar büyük olursa konuşlandırılacak olan ekip bu ilçeye o kadar yakın olmalıdır.</p><p>Etki eden faktörleri belirleyip ilçelerin temsili kat sayılarını çıkardıktan sonra bir de ilçeler arası uzaklıkları max müdehale süresi ile harmanlar isek sonuca yaklaşmış oluruz diye düşünüyorum.</p><p><strong>Alternatif plan:</strong> Belirli bir bölgeden sorumlu ekip bir ilçeye müdahale ederken sorumlu olduğu diğer ilçelere müdahale edemeyeceği için herhangi bir arıza durumunda alternatif planlar devreye girmeli ve ekip sorumluluk alanları değişmeli, Alternatif planlar uygulanmalıdır.</p><p>Aslında elde veri olsa bu problemi kodlamak çok güzel olurdu, lakin verimiz olmadığı için sadece taslak bir çalışma olarak ele alabildik.</p><p><strong>Eksik öncül:</strong> bu kodlamada dikkat edilmesi gereken bence en değerli bileşen olabilir. Aslında neyin eksik olduğunu bilmediğimiz için burada da bir paradox mevcut. Ama tasarladığımız bir plan eğer gerçek ile uyuşmuyor, farklılıklar var ise burada birşeyleri hesaba katmayı unutmuşuz anlamına gelir.</p><p>Hesaba kattığımız değer eğer ağırlık fonksiyonu bakımından katsayısı yüksek ise bulduğumuz sonucun gerçek ile çok faklı olduğunu görürüz. Bu sebeple yapılan iş tam doğru olmasa da doğru ya en yakın bir yaklaşım sergilemek amacımız olmalıdır.</p><p>Okuduğunuz için teşekkürler.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6ecd4268ccf9" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/epik-bir-yapay-zeka-uygulamas%C4%B1-6ecd4268ccf9">Epik Bir Yapay Zeka Uygulaması</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Başarı ve Eğitim İlişkisi]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/ba%C5%9Far%C4%B1-ve-e%C4%9Fitim-i%CC%87li%C5%9Fkisi-48193634bd21?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/48193634bd21</guid>
            <category><![CDATA[eğitim]]></category>
            <category><![CDATA[kişisel-gelişim]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[başarı]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 07 Jan 2023 18:05:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-20T22:57:35.088Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Başarı ve eğitim ilişkisinde öncelikli olarak başarının ne olduğu ya da olmadığını tanımlayarak başlayalım.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/780/1*scVFmMBc2GzX-7GZ7F6x3A.jpeg" /></figure><p>Maslow temel ihtiyaçlar piramidine baktığımızda en tepede “kendini gerçekleştirme” yer alır. Tabi ki fizyolojik ihtiyaçların karşılanması için bireyin iyi bir işinin olması ve para kazanması gereklidir. Fizyolojik ihtiyaçlar karşılanmadan bireyden fikir üretmesi yâda kendini gerçekleştirmesi beklenemez. Peki, iyi bir iş bulduk, para da kazandık bundan sonraki amacımız ne olmalıdır? Yani eğer başarılı olmak istiyor isek ne yapmalıyız sizce?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*TGUFK8tLk7QV2sk9IoLMQQ.jpeg" /></figure><p>Sonrasında ise;</p><p>· Her eğitimli kişi başarılı mıdır?</p><p>· Her başarılı olan kişi eğitimli midir? İkilemini de incelememiz gerekecektir.</p><p>Tabi ki başarı zamana mekâna göre de değişebilir. İlk insan dönemlerine bakıldığında bir hayvanı öldürmek üstünlük kahramanlık göstergesi sayılsa da günümüzde bu tamamen değişmiştir. Toplum ahlak etik kurallar ile yüz yüze kalırsınız. Siz başarıyı her ne şekilde tanımlarsanız tanımlayın. Biz burada bunun eğitimle olan ilişkisine bakacağız.</p><p>Aslında her şey ihtiyaca binaen şekillenir. Size herhangi bir tehdit yok ise koca koca kaleler, yüksek yüksek duvarlar yapmazsınız. Buna benzer 1900 ve sonrasında eğitim sanayi ve onun ihtiyaçlarına göre şekillendi yani bir ustabaşı ve onu dinleyen çırakları işi öğrenmeye çalışıyor idi. Çok tanıdık geldi dimi ustabaşı öğretmen çıraklar ise öğrenci olageldiler. Teneffüsler dinlenme zamanları paydos ise uzunca çalan okul bitim zili idi.</p><p>Ama bu günümüzde değişti yâda değişmek üzere. Ben bunu zaman ve mekândan bağımsız eğitimler olarak nitelendiriyorum. Zati eğitim sadece okulda değil her yerde. Öncelikli olarak ailede özellikle terbiye ve ahlak kuralları ile başlar okullarda da ağırlıklı olarak öğretim ile devam eder.</p><p>Her şekilde olması gerekirken belki teknolojinin de yardımı ile bilgi paylaşımı ve insanlara ulaşımı son yıllarda çok değişti.</p><p>Önceleri insanlar bilgiyi saklar iken yâda çok fazla paylaşmaz iken şu anki dönemde ise belki ünlü olmak, belki ego tatmini buna her ne denir ise bilgiyi paylaşma oranımız bayağı artmış durumda. Kişiler bunu her ne için yapıyor olursa olsunlar artık! Bilgiye ulaşmamız çok kolay ve aradığımız bir konuyu internette çok rahat bulabiliyoruz. Artık burada iş kişiye düşüyor. Kendimizi geliştirmek ve olabildiğince hazır olmak.</p><p>Bir büyüğümüzün sözünü unutmayalım “başarı hazır olana gelir.” başarıyı şu şekilde de tanımlayabiliriz. Çan eğri sisteminden de hatırlarsınız. Eğer sınıfın ortalaması çok düşük ise 30–40’lı notlar ile sınıfın en iyisi olabilirsiniz. Hâlbuki bu not genel anlamda bakıldığında çok da iyi bir not değildir. Bu sefer buradan neyi anlıyoruz. Hasım demeyelim de rakiplerimizden iyi olmak 1 adım daha ileride olmak olarak da tanımlanabilir.</p><p>İş görüşmesine gittik 1 rakibimiz var ve her özelliklerimiz aynı ama benim sadece 1 özelliğim ondan fazla diyelim sadece bu bir özellik bizim bu koşullarda işe alınma sebebimiz olabilir.</p><p>Peki bu şartlarda ne yapacağız. İş yok. Kelimesi en nefret ettiğim kelimedir. Çöpten Suriyeli gibi kâğıt bile toplasan aslında iş var. Belki de güzel ülkemde iş beğenmeme sorunu vardır.</p><p>Bir başka büyüğümüzün belirttiği gibi ülkede bir grup var diyor üniversiteden mezun olmuş, çalışmıyor ve herhangi bir kursa da gitmiyor. Azımsanacak kadar da bir sayı değil 5 milyon genç nüfusun tam olarak ne yaptığı belli değil? Bence bu grup zart üniversitesinin zurt bölümünden mezun olup sonrasında da ben üniversite Mezunuyum öyle işlerde çalışır mıyım diyen kesim olabilir mi ?</p><p>Maalesef güzel ülkemde garsonluk işten sayılmaz iken köylerde bile çalıştıracak adam bulmak son dönemlerde zor hale gelmiştir. Herkes ofis boy olmak ister. Ama İngilizce, kodlama yada fark yaratan bir özelliğin var mı denildiğinde …..sessizlik. Lütfen kendinizi geliştirin. Bir gün gelir bir yerde işe yarar. Hiçbir işe yaramaz ise sohbet esnasında konusunu açacak bir şeyleriniz olur.</p><p>Başka bir motto da;</p><p>“Ya herkesin yaptığı bir şeyi en iyi sen yap yâda hiç kimsenin yapmadığı bir şeyi yap.”</p><p>Peki, hangi konularda kendimizi geliştireceğiz. Babamın bir sözü vardır “Malını övme pazarını öv” diye. Eğer Pazar malınızı çekmez- yani talep yok ise dünyanın en iyi malını üretseniz bile malınız elinizde kalabilir.</p><p>Aslında çok fazla iş var. Lakin kalifiye eleman gerekiyor. Biraz zevk aldığımız biraz da piyasanın ihtiyacı olan bir dal seçmek gerektiğini düşünüyorum. Şu devirde tarih okursanız elbette işsiz kalırsınız. Ama herhangi bir kodlama biliyor iseniz işsiz kalmanızın imkânı yok. Hele hele yapay zekânın herhangi bir yerinden tutar iseniz konti garanti diyebilirim.</p><p>Amacınız doğrultusunda bir ana dal ve bunu besleyen yan dallar diyebiliriz. Distance fonksiyonu diye bir şey tanımlayalım. Bu yapay zekâda kelimelerin birbirleri ile ne kadar alakalı olduğunu vurgulamak için de kullanılan bir araç aslında. Yapay zekâ, matematik, algoritma birbirleri ile uyumlu birbirlerini tamamlayan kavramlar olarak değerlendirildiğinde kedi bakımı bunlar arasında kel alaka kalacaktır. O zaman piyasa değeri olan ve zevk aldığımız bir iş seçip bu işin gerektirdiği distance fonksiyonu ile yakınındaki alanlarda kendimizi geliştirmemiz gerekiyor.</p><p><strong>Üniversitelerden aldığımız diplomalar birer kâğıt parçası mi?</strong></p><p>Bu konu o kadar çok yönlü ki? Öncelikli olarak eğitim sistemimizle başlayan bir sorun yapay zekâ (YZ) konusunun çok yeni olmasından mütevellit sayılı üniversiteler bu eğitim verilebilmektedir. YZ’nın daha ne olduğunu bilmeyen yöneticilerden bunu öngörüp yıllar öncesinden buna yatırım yapmalarını beklemeleri de imkânsız gibi duruyor. Teknolojinin günümüz çağında çok hızlı ilerlemesi de bir etken. Programcılar için bile konuşsak programcılıkta bile o kadar hızlı ilerliyor ki bunu yakalamak çok zor. Eğer bir yatırımcı iseniz Metaverse yâda bitcoin gibi saçmalıklara da yatırım yapmışsanız vay halinize. Her yeni çıkan teknoloji de iyi olacak değil.</p><p>“Bir yaprak misali oradan buraya savruluyoruz” dediğinizi duyar gibiyim. evet doğru. Bu konudan ben de mustaribim. Zamanında ilkokulu bitirip öğretmen MEMUR olmak ve gençlerin cebindeki cep telefonunu sormak varmış:9 Ama başka bir açıdan ise başarılı olmak çok yönlülük gerektiriyor. Eğitim grafiğine bakıldığında ise bir konuda profesyonel olmak, yan unsurlar ile de bunların desteklenmesi lazım.</p><p>Çoklu zekâ kuramına da burada değinmek gerekiyor;</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*pSXSpCcwVW-KeMxstiDr6Q.jpeg" /></figure><p><strong>Farklı alanlarda kendimizi geliştirirsek ne olur.</strong></p><p>Bu konu ile ilgili bir örnek verecek olursak, Herkes oyun tasarlıyor, basit oyunlar Tetris gibi düşünelim! Zilyon tane benzeri de var piyasada ama 1 tanesi çok tutuluyor. Sebebi ise programcı arkadaşın bir zamanlar resim dersi almış olup zıt renkleri oyununa güzel bir şekilde adapte etmiş olması olarak yorumlanıyor. Oyun örneği ….renkleri iyi bilen oyun tasarımında kazanıyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nXo7YQtvOnmed2HwZVHksg.jpeg" /></figure><p>Ben yapay zekâ uzmanıyım. Bunu bilir başka bir şey de bilmem demek de çok mantıklı değil. İngilizce bilmek, matematik bilmek, algoritmik düşünebilme gibi birçok alt başlık gene gerektiriyor.</p><p>Başarıya giden yol üzerinden konuşursak Matematik bilmek bir şey ama sadece matematik zekâsı da yeterli değil. Sosyal zekâ da gerekiyor. Bu konu ile de ilgili olarak kızını üniversiteye göndermeyen Erol Evgin örneği incelenebilir.</p><p>Üniversitelerde sadece öğretim verilmiyor. Eğitim denmesinin altındaki maksat da bu. O zaman açalım YouTube u yâda canlı bağlanalım hoca anlatsın uzaktan. Eğer öyle ise neden hala yol kahrı, memleket ayrılığı çekiyoruz ki o zaman?</p><p>Demek ki üniversitedeki eğitim öğretimden öte başka bir şey. Öğretimi aldığımız dersler olarak nitelersek Eğitim bundan daha fazlasıdır. Üniversiteye giderek sadece ders öğrenilmiyor. Ahlak kuralları, Edep, Adap, karşı cins, kibar olma gibi nazik olma gibi hususları da biz farkında olmadan çevremizden kopyalayarak alıyoruz. Aslında üniversitelerde bir öğrenme ekosistemi yaratılmış durumda sadece öğretmenden değil akranlarımızdan da çok fazla öğreniyoruz. Bir hocamızın dediği gibi; “çocuklarımızın ekrana değil, akrana ihtiyacı var”</p><p><strong>Kuru notlar …bize başarı kazandırır mı ?</strong></p><p>Eğitim, “önceden saptanmış esaslara göre insanların davranışlarında belli gelişmeler sağlamaya yarayan planlı etkiler dizesidir. Eğitim, bireyin davranışlarında kendi yaşantısı yoluyla kasıtlı olarak istedik değişme meydana getirme sürecidir.” olarak tanımlanabilir.<strong> </strong>Yıllar boyu bir şeyleri ezberlememiz ve ezberlediğimiz şeyleri de sınavda kâğıda dökmemiz istendi. Matematik sınavlarına bile formül ezberleyerek girdik. Bazı arkadaşlarım bunu çok iyi yaptılar ama sınav sonrası 1 haftasında bile konular aklında kalmamıştı. Doldur boşalt istasyonları gibi bir şeyleri iyi ezberlememiz bizleri yıllar boyu başarılı yaptı ama gerçek başarı bu muydu acaba! 1920’lerde Atamızın emri üzerine hazırlanan Misak-ı Maarif’in temel dayanağı eğitim pragmatist, yani faydacı olmak zorundadır. Bu çalışma köy enstitüleri fikrinin oluşmasına zemin hazırlamıştır. (linki aşağıda) Kişi iş hayatında ne işine yarayacak ise onu öğrenmelidir. Yani en azından eğitim görüldüğünde bize bir fayda sağlamalıdır. Bize katkı sağlamayan 1 hafta sonra unutulan bilgiler hamallıktan, öğrenci yormaktan başka bir şey değildir.</p><p>· İngilizce konuşmayı öğrendim. Yabancılar ile artık iletişim kurabiliyorum.</p><p>· Kodlama öğrendim ihtiyaç duyduğum programları kodlayabiliyorum.</p><p>· Resim eğitimi aldım. Sanatımla kendimi ifade ediyorum.</p><p>gibi bu örnekler artırabilir. Bunlara gerçek eğitimler diyebiliriz. Hayatımıza dokunmuşlar, bizlere katkı sağlamış, bizi geliştirmişlerdir.</p><p>Eğitim eleştirel düşünce, problem çözme gibi konulara ağırlık vermeli kişi o konuda hiçbir bilgiye sahip olmasa bile kendiliğinden araştırarak karşısına çıkan problemleri bertaraf edebilmelidir. Artık yeni düzen eğitim sisteminde de eğitmenler bir şeyler öğretmekten çok öğrencileri motive etmeli meraklandırmalı ve onlara birer yaşam koçu olmalıdırlar.</p><p>Eğitimin amacı herkesi olduğu konumdan 1 basamak yukarı çıkarabilmek olmalıdır. Eğitilen eğer öğrenmede güçlük çekiyor ise eski bilgiler ile yeni öğrenilen arasında bir gap yani boşluk oluşmuş bilgiler arası köprü kurma işlemi tam olarak gerçekleşememiştir. Eğitici burada 1 basamak geri giderek aradaki boşluğu doldurarak yeni bilgiye zemin hazırlamalıdır.</p><p>Eskisi gibi bilgi artık kısıtlı değil ve her yerde ama bu bolluk bizi her ne kadar bilgiye ulaşmak kolaylaşmış gibi gözükse de çok fazla bilgi eğitileni işba etmekte ve motivasyonu kırmaktadır.</p><p>Moore yasasına göre her yıl bilgisayar teknolojisinin 2 ye katladığı bir dönemde ben biliyorum demek şu an için doğru olsa da kendimizi yenilemediğimizde, yıllar geçtikçe demode olma ile yüz yüze kalırız.</p><p>Kendi kendine öğrenme, örgüt içi öğrenme ve öğrenen örgütler kavramları kurumlar tarafından dikkate alınması gereken kavramlardır. Kurum personelini bir taraftan çalıştırır iken diğer taraftan da gelecekte ihtiyaç duyacağı teknolojilere ulaşma açısından personeline eğitim vermeyi de ihmal etmemelidir. Eğitimin sürekliliği önemsenme hissiyatı ile beraber, personeli motive ederek kurumuna olan bağlılığını da artıracaktır.</p><p>Eğitim ile ilgileniyor ki bu yazıyı buraya kadar okuduysanız Selçuk R. Şirin ve Soner Yıldırım hocalarımızı takip edebilirsiniz. Eğitimin ne şekilde olması gerektiğini kendileri çok iyi bir şekilde anlatıyorlar.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*o8UCP-GkRaN8rTAIK5zSAg.jpeg" /></figure><p>Her gün sadece %1 ilerle. yeter ki ilerle …. İşiniz yok. Hiçbir şey yapamıyor iseniz BTK ve Udemy’den sertifika toplayın. iki gün sonraki iş başvurunuzda bu şekilde şansınızı artırabilirsiniz.</p><p><a href="https://www.instagram.com/reel/Cl31kOYJRPp/?igshid=NDdhMjNiZDg=">GENÇ GİRİŞİMCİ on Instagram: &quot;İNTERNETTEN kendimizi geliştirmemiz ve ilerlememiz mümkün mü ? sorusuna Serdar Kuzuloğlu mükemmel bir cevap veriyor Via: @rexusplus #kişiselgelişim #psikoloji #yazılım #faydalibilgiler #haber #dijital&quot;</a></p><p>“BOŞ DURMA BOŞA ÇALIŞ” diyelim ve yazımızı güzel bir hikâye ile sonlandıralım.</p><p><a href="https://www.instagram.com/reel/C2AZZLVN02o/?igsh=bnZsa24yODRibzM2">https://www.instagram.com/reel/C2AZZLVN02o/?igsh=bnZsa24yODRibzM2</a></p><p><strong>Mısır Tarlası Hikâyesi:</strong></p><p>Mısır üreten bir çiftçi varmış. Her yıl en kaliteli mısır ödülünü alırmış. Bir yıl bir gazeteci çiftçi ile röportaj yaparken oldukça ilginç bir bilgiye ulaşmış. Çiftçi ödül aldığı mısır tohumlarını ekmeleri için komşularına da veriyormuş. Gazeteci çiftçiye “seninle her yıl aynı yarışmaya giren komşularına, tohumlarından vermeyi nasıl göze alabiliyorsun?” diye sormuş. “Neden?” diye sormuş çiftçi. “Rüzgar olgunlaşan mısırlardan polenleri alır ve tarla tarla dağıtır. Eğer komşularım kalitesiz mısır yetiştirirse çapraz tozlaşma sonucu her geçen yıl ürettiğim mısırın kalitesi düşer. Eğer kaliteli mısır yetiştirmek istiyorsam, komşularıma da kaliteli mısır yetiştirmeleri için yardım etmeliyim”. demiştir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/459/1*DlyfWsN7fhC8reLAjlQzzg.png" /></figure><p>Yaşamlarımızda da bu böyledir. Hayatlarını anlamlı ve iyi bir şekilde yaşamak isteyenler başkalarının hayatlarını da etki etmelidirler. İnsan olmak da bu değil midir?</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*S5Q7bclfXClLSK5O_aNrBQ.jpeg" /></figure><p>Benzer linkler de aşağıdadır. İlginizi çeker ise okumanızı isterim.</p><p>Hayatı ıskalamayın. Lütfen !</p><ul><li><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/e%C4%9Fitimle-imtihan%C4%B1m%C4%B1z-3e8905bf1ebd">Eğitimle İmtihanımız !</a></li><li><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/misak-%C4%B1-maarif-ve-k%C3%B6y-enstit%C3%BCleri-ger%C3%A7e%C4%9Fi-ec2ac3addb8c">Misak-ı Maarif ve Köy Enstitüleri Gerçeği</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=48193634bd21" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/ba%C5%9Far%C4%B1-ve-e%C4%9Fitim-i%CC%87li%C5%9Fkisi-48193634bd21">Başarı ve Eğitim İlişkisi</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Mars ve Uzay Madenciliği]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/mars-ve-uzay-madenci%CC%87li%CC%87%C4%9Fi%CC%87-898211adbdcd?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/898211adbdcd</guid>
            <category><![CDATA[uzay]]></category>
            <category><![CDATA[madencilik]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[mars]]></category>
            <category><![CDATA[yapay-zeka]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 12 Jun 2022 17:33:36 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-01-24T17:42:59.790Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Dünyanın 4.6 milyar yıllık yaşından 800 milyon yıl sonra ortaya çıkıyor ilk canlılar. Karaya çıkışları ise son 500 milyon yılda oluyor. Yaşamın kimyasal yollardan kendiliğinden ortaya çıktığını söyleyen Abiyogenez Teorisi eğer doğru ise bildiğimiz canlılık için Marsta sıvı su, çeşitli elementler ve yeterince zaman var ise kızıl gezegende de yaşam sonradan yok olmuş olsa bile bir noktada var olmuş olmalı.</p><p>Bu yaşamın fosillerini bile bulabilsek bu bize yaşamın evrende ortaya çıkmasının sıradan bir olay olduğunu gösterecektir. Eğer bir zamanlar marsta hayat olduğu kanıtlanır ise bazı yazılan eserlere ters düşerek onların güvenilirliğini sorgulamamıza sebep olabilir. Neyse konumuza geri dönelim.</p><p><strong>Mars’ta yasam varsa yâda vardıysa acaba başka nerede var?</strong></p><p>Evren’de milyar kere trilyonlarca yaşam barındırma potansiyeline sahip yıldız bulunuyor. Fermi Paradoxu ise bu kadar fazla olasılığın olduğu evrenimizde neden hala bir dünya dışı yaşam ile karşılaşmadık sorusunu yanıtlama çalışır. Bunun en azından birkaç sebebi olabilir. Biz hala canlılığı karbon bazlı su temelli bir canlılık olarak nitelendiriyoruz belki de uzayın başka yerlerinde canlılık farklı şekillerde çok önceden oluşmuş veya farklı boyutlara evrilmiş olabilir. Hatta bizimle aynı mekanı kullanan ama frekansları farklı olduğu için onları göremediğimiz bile farz edilebilir. Yâda belki de bu canlılar çok çok büyük yâda çok çok küçük olabilirler. Bağırsaklarımızda yaşayan bakterilere sorsak acaba bizden haberleri var mıdır? Uzaylılar ile akalı olarak da şu an için uzaylı yok demek bir damla suyu mikroskop altında inceleyerek balinalar yok demek gibidir. Çok çok geniş olan evrende daha komşumuz olan marsa gidememişken bu şekildeki gibi kesin ifadeler anca bizim evren karşısındaki acizliğimizi ifade eder. Ama gene de uzaydaki canlılığı bulamayışımızın en büyük sorunu Mesafe ve hız problemidir.</p><p>Güneş Sistemi dâhilinde olmayan en yakın gezegen, Dünya’dan yaklaşık 4.4 ışık yılı (41.630.000.000.000 kilometre) uzaklıktaki Alpha Centauri B’nin etrafında dönen gezegenlerdir. Yani bu gök cisimlerinde yaşam olsa, o yaşam zeki olsa, o zeki yaşam yıldızlararası seyahat yapabilecek olsa, o yıldızlararası seyahati ışık hızında yapabilecek olsa bile buraya ulaşmak için 4 yıldan uzun bir süre ışık hızında yol kat etmeleri gerekir. Eğer ışık hızının yarısı hızda gidebiliyorlarsa, buraya gelmeleri için 8 yıldan uzun bir yolculuk yapmaları gerekecektir.</p><p>Kıyas olması bakımından, insanlığın ürettiği en hızlı uzay aracı olan Juno, saatte 265.000 kilometre hızla gidebilmektedir. Bu, ışık hızının bırakın %50&#39;sini, sadece ve sadece %0.0245&#39;i kadar hızlıdır. Yani bu tarz bir araç kullanarak aradaki mesafeyi kat etmek için neredeyse 18.000 yıl boyunca yolculuk yapmaları gerekirdi. Bir de dünya acaba onlar için seyahat edilecek kadar değerli midir? Belki de değerli madenlerin çokça olduğu başka gezegenlere seyahatlerini gerçekleştiriyorlar. Maden kıtlığından asteroit madenciliğine başlamanın eşiğinde olduğumuz düşünüldüğünde.</p><p>İşte tam olarak bu nedenle uzay yolculukları için solucan deliklerine veya büküm sürüşüne ihtiyacımız var. Ama teknolojimiz olmadığı için bunlar uzun yıllar boyu bilimkurgu olarak kalacak gibi duruyor.</p><p><strong>Mars’ın İklimi ve Yaşanabilirliği:</strong></p><p>Mars Özellikle dünya dışında güneş sistemi içerisinde sıvı su bulunması ile yaşam olabileceği ihtimali yüksek en önemli gezegendir. Aslında komşu gezegenimiz olduğu için elimizin uzanabildiği tek gezegendir de denebilir. Günümüze kadar gerçekleştirilmiş olan insansız keşif araçları gezegenin kutup bölgelerinde buzullara rastlamış durumda. Bu sebepten dolayı sürekli olarak takip edilen ve insanlı şekilde ulaşabilmek için hedef alınan bir gezegendir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/480/1*Lq54kvOB39JIvQUrdrnhsg.png" /></figure><p>Mars’ın gezegenimize benzetilmesine rağmen, dünya gibi tam anlamıyla bir atmosfer yapısına sahip değildir. Kızıl gezegenimizin ince bir atmosferi vardır ve dünyamızın %10–25&#39;i kadardır. Atmosferin yokluğu, bu gezegenin gece gündüz sıcaklıklarının eşitlenmesine engel olmakla beraber, yaşam döngüsü için önemli olan yağmur, kar gibi hava olaylarının yaşanmamasına sebebiyet vermektedir. Bu da gezegenin çorak bir çöl olmasına neden olmaktadır.</p><p>Mars’ın atmosferi %95 karbondioksit, %2.8 moleküler azot, %1.6 argondur ve eser miktarda su buharı, oksijen, karbon monoksit, su, metan ve diğer gazların yanı sıra çok miktarda toz içerir. Mars’ın yüzeyi genelde kayalıktan oluşmakla beraber yüzeyinde kanyonlar, volkanlar kuru göl yatakları ve hemen her yerinde kraterler bulunmaktadır. Bu kraterlerin sıklığı bize gezegenimizle kıyasladığımızda oldukça çok gelebilir; ancak doğaldır.</p><p>Tabii diğer yandan Mars günümüzde ölümcül bir gezegen olarak öne çıkar. Çünkü sıcaklığı çok düşüktür ve yaklaşık olarak — 87 °C’ye kadar düşmektedir. Yani gezegenin her tarafı sıcaklık olarak Antartika gibidir ve 0 derecenin üstüne çıkması nadir olarak gerçekleşir. Bu da demek oluyor ki herhangi bir kıyafet olmadan sıcaklık bakımından Marsta dolaşmak mümkün değildir.</p><p>Güneşimizin yakıtının bitmesinden dolayı giderek küçüldüğü varsayıldığında, yaşanabilir bölgenin de çevresinde bulunduğunuz yıldızın büyüklüğü ile orantılı olduğu düşündüğümüzde milyarlarca yıl öncesinde yaşanabilir bölgenin mars civarlarında olması ve bir zamanlar mars ta hayat olma olasılığı akıllara gelmektedir. Tabi ki bu canlılık tabiri bir insan seviyesine kadar evrimleşmemiş olabilir. Mikro seviyede kalmış yâda bazı tezahürlerden dolayı hiç var olmamış bile olabilir. Manyetik alan için çekirdeğinde erimiş halde demir olması gerekiyor. Marsın çekirdeğinde demir yoktur. Demir çekirdek oluşturamayacak kadar küçüktür. Manyetik alan oluşturamadığı için güneşin zararlı ışınlarına hep maruz kaldı ve belki de bu sebepten dolayı hiç canlılık oluşamadı.</p><p>Jupiterin manyetik alanını yaratan hidrojen bulunmakta. Hidrojen çok büyük basınç altında sıvıya dönüşmüş ve aynı demir gibi yarattığı etki var ve dünyaya yakın belki daha güçlü bir manyetik alana sahip.</p><p><strong>Eğer Mars’ta yaşamak istersek;</strong></p><ul><li>Marsta yerçekimi dünyanın yaklaşık olarak %37’si kadar ölçülmüş durumdadır. Yerçekiminin az olmasının iskelet sistemi üzerinde kemik ve kas erimesi başta olmak üzere birçok sıkıntıya sebep olmaktadır. Uzun süre uzayda kalarak kaslarını yeteri kadar kullanmayan astronotların dünyaya döndüklerinde yürüyemediklerini ve taşındıklarına şahit olmuşsunuzdur. Evrimleşerek bu yer çekimine adaptasyon mümkün olabilir. Ama bu süre çok uzun olabilir yâda evrimleşemeden doğal seleksiyon gereği yok olup gidebiliriz.</li><li>Manyetik alan olmasaydı güneşten dünyamıza radyasyon yayılırdı. Dünya’nın manyetik alanı güneşten gelen tüm radyasyondan dünyayı korumaktadır. Eğer manyetik alan olmasaydı tüm radyasyon dünyaya yayılırdı ve tüm canlılar üzerinde ölümcül bir sonuç doğururdu. Manyetik alandan yoksun olan Mars güneşin zararlı ultraviyole ışınlarının engellenememesi sonucu marsta yaşam bir solaryum cihazında yaşamaktan farksız olurdu. Bu ışınlar deri kanseri başta olmak üzere birçok hastalığa sebebiyet vermektedir.</li><li>Bildiğimiz gibi ozon tabakası, güneşten gelen zararlı ışınları yansıtarak hem yer yüzünün fazla ısınmamasına hem de canlı hayatının korunmasına yardımcı olmaktadır. Mars’ın atmosferi çok ince olduğu ve bir ozon tabakasının olmaması, gerekli 1 Atmosfer basıncın olmadığı elbisesiz dışarı çıktığınızda negatif basınç ile gözlerinizin ve başka bir yerlerinizin pörtleyeceği anlamına gelmektedir J</li><li>Gök taşları da atmosfer tarafından engellenememektedir. Her an için atmosferde yanamayacağı için kafanıza bir meteor düşme olasılığının olduğu anlamına gelir. Kum fırtınaları, aşırı rüzgârlar ve yaşama elverişli olmayan birçok olay ile dönem dönem sert bir iklim geçirmektedir.</li><li>Güneşten uzaklığı ile de soğuk olan Mars gezegenimizde suyun yüzeyde sıvı halde bulunmaması ile içilebilir su kaynağı da sorgulanmaktadır.</li><li>Oksijenin yeterli olmaması sebebi ile Marsta ulaşılabilir seviyede su olduğunu farzederek hidroliz yöntemi ile sudan oksijen de elde etmek ve elde ettiğimiz bu oksijeni solumak zorundayız.</li><li>Toprağının uzun yıllar ultraviyole ışına maruz kalması ile içerisindeki tüm yararlı oluşumların yok olduğu düşünüldüğünde bu koşullarda insanların besin ihtiyacının nasıl sağlanacağı açıklık kazanamamıştır. Marslı filminde olduğu gibi .okumuzla patates yetiştirerek acaba ne kadar hayatta kalabiliriz.</li></ul><p>En makul seviyede Marsta toprağın altındaki dehlizlerde yani mağaralarda yaşayarak arada giysimizi giyerek buz gibi çölde gezintiye çıkabiliriz. Bunu yapabilmek için bile marslı filminde anlatıldığı gibi marsa milyarlarca dolar değerinde teçhizat göndermek zorundayız.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/522/1*jMssvK4DChDQcHw2vND8lw.png" /></figure><p>Terraforming adı altında Marsı yaşanabilir bir gezegen nasıl yapabiliriz düşüncesi ve girişimleri devam etmesine karşın daha dünyamızdaki küresel ısınmaya çare bulamamışken bu düşünce çok maliyetli ve biraz da uzak gözüküyor. Daha mantıklı olan bir çözüm love-death-robots dizisinde aşağıdaki linkte basitçe anlatılmıştır.</p><p><a href="https://www.dizibox.tv/love-death-robots-3-sezon-1-bolum-izle/">https://www.dizibox.tv/love-death-robots-3-sezon-1-bolum-izle/</a></p><p>Elon amcanın dünya yok oluyor yedek bir eve ihtiyacımız var söylemleri bu kapsamda sadece duygusal kalıyor. Venom 1 filminde Tom Hardy’nin Riz Ahmed ile olan roportajında Elon amcaya biraz giydirmişler gibi sanki. 12:00:00 dk. dan sonra;</p><p>“Tom Riz amcaya sorar: 19 yasında Amerika’lı her genç gibi yaşam vakfını kuruyorsunuz. ve sonra roketler ve sonra her normal insan gibi uzayı keşfetmeye karar veriyorsunuz.” :))))</p><p>Devam edelim. Manyetik alan olmadığı için güneş rüzgârları atmosferin büyük kısmını alıp uzaya süpürmüştür. Mars için en iyi senaryo belki milyar yıllar mertebesi sonrasında Ters evre olurda güneş büyür ise dünya yaşanamayacak kadar sıcak mars ise yaşanabilir sıcaklığa ulaşabilir. Tabi bu birden canlılık oluşacağı anlamına gelmiyor. Olumsuz şartlardan sadece birkaçını elimine etmiş oluyoruz.</p><p><strong>Uzay Madenciliği:</strong></p><p>Dünyadaki ağır metaller dünya oluşumu esnasında merkezi çekim kuvveti etkisi ile yıllar boyu içeriye çökmüş durumdadır. Bu sebeple çekirdeğe yakın bölgelerde daha fazla iken yüzeyde bu elementlere daha az rastlanmaktadır. Dünya yüzeyinde 100 gramda 2 gr element rezervi bulunurken asteroitlerde bu 100 gr da 80 gr a yaklaşmaktadır. Dünyaya verdiği zararı da hesaba katarsak klasik anlamda madencilik yıl geçtikçe daha maliyetli ve daha zor olagelmektedir. Değerli ve nadir bulunan hammaddelerin tüketilmesi yâda bu hammaddelere ulaşım maliyetlerinin günden güne giderek artması sebebi ile gelecek bizi daha ucuz kaynaklar bulmaya yönlendirmektedir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/732/1*R142rzo4EIdNLrkbPB_NvQ.jpeg" /></figure><p>Cep telefonu, televizyon, radar gibi teknolojik aletlerin içerisinde az miktarda da olsa bunların çalışmasını sağlayan tungusten, paladyum, rodyum, platin, lityum gibi nadir elementler bulunmaktadır. Bu elementler geri dönüştürülebilir değildir. Bu ne demek, demir bakır gibi elementleri bir yerde kullandınız sonra eritip başka bir yerde tekrar kullanabilirsiniz. Bunlar geri dönüştürülebilen elementler ama yukarıda bahsettiğimiz elementler hem çok nadir bulunuyor ve de kullanıldıktan sonra geri dönüştüremiyoruz. Yâda iron man filminde olduğu gibi şu anki teknolojimiz bu elementleri sentezlemeye de izin vermiyor.</p><p>Peki sıkıntı nerede, 2050 yıllarında dünyada bulunan bu nadir elementlerin çok azalması belki de bazılarının bitmesi bekleniyor. Aslında bitmesine bile gerek yok. Yeteri kadar azalıp, piyasa değerinin yükselmesi bile aslında dünya ekonomisini sarsmak için yeterli.</p><p>Son zamanlardaki çip krizi bile araba sektörünü derinden etkilemiş, şu aralarda da kablo krizi baş göstermiş gibi gözüküyor. TESLA Elektrikli arabalara bu kadar yatırım yaparken ki bunun iyi bir şey olduğunu düşünüyorum. Araba bataryaları ise bu nadir elementlerden oldukça fazla derecede kullanmakta ve Tesla’nın ileride karşılaşacağı en büyük tehlike ise nadir elementleri bulamadığı yâda çok pahalıya bulduğu için bu sektörün krize girmesi beklenen bir durum olsa gerek. Hidrojen ile çalışana arabalara mı geçsek. elektrikli arabaların ömrü pek uzun gözükmüyor. Bu da başka bir yazının konusu olsun. Kaldığımız yerden devam edelim.</p><p>Şu an için ortalama bir cep telefonu fiyatının 10.000 tl olduğunu düşünelim. Nadir element kıtlığı ile bu fiyat 100.000 tl ye çıkar ise cep telefonu alabilecek kişi sayısı da muhtemelen artış oranında azalacaktır. Pahalılıktan dolayı belki de tuşlu telefonlara hatta ev telefonlarına bile geri dönüş yapabiliriz. Bu da cep telefonu ve buna bağlı birçok yan sektörün gümlemesi ve belki de küresel bir kriz ile sonuçlanabilir.</p><p>Bu durumun yaşanmaması için bence 2 yol var bunlardan bir tanesi yeni bir teknoloji olan ve bol bulunan karbon (bacanın içerisindeki o siyah şey) Grafen tabanlı sistemler geliştirmek yâda yeni elementler bulmak için uzaya açılmak gerekiyor. Uzay madenciliği ile ilgili öz ve değerli bir link aşağıdadır.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FJWahaO8Ck50%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DJWahaO8Ck50&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FJWahaO8Ck50%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/ae45b220952fa420e2e795aab9ab5a98/href">https://medium.com/media/ae45b220952fa420e2e795aab9ab5a98/href</a></iframe><p>Marsta da değerli elementler olmasına karşın katı yakıt ile mars yâda dünya yörüngesi dışına malzeme göndermek şu anki teknoloji ile çok pahalıdır. İnterstaller-yıldızlararası dizisinde de bu sorunu bir kara deliğe yaklaşarak içerisinden tekillik ile ilgili verileri alarak çözmüşler ve farklı bir teknoloji ile bu konuya yaklaşmışlardı. Ama biz şu an için bu teknolojinin ne olduğunu tam olarak bilemiyoruz.</p><p>Marsa gitmek 200 gün sürüyor bu bile insan fizyolojisi ve psikolojisini zorlayan bir durum. Astronotlara sorulduğunda en çok zorlandıkları konunun aynı 3–5 kişi ile dar bir alanda beraber yaşamak olduğunu söylüyorlar.</p><p><a href="https://www.youtube.com/shorts/ExTnsaHjtxE">Mars’ta, Dünya’dan Bile Daha Yaşanabilir Yerler Olabilir mi? — YouTube</a></p><p>Peki olur ise nasıl olabilir? O gezegende bulunan su çok önemli, su var ise işimiz çok daha basit. Suyun olmadığını düşünürsek; Önce dünyadan marsa hidrojen ile giden bir otomatik kimya fabrikası götüreceğiz. Bu fabrika marsın karbondioksitini alarak karbona ve oksijene ayıracak oksijen getirilen hidrojen ile su yapılacak hem yakıt, hem hava, hem de suya dönüştürülebilecek.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/524/1*vCdK84gC0TxwRWyKXt4nLg.png" /></figure><p>Maliyetleri azaltma adına marstaki madenleri kullanmak yerine, Asteroit kuşağı, <a href="https://rasyonalist.org/yazi/gezegenler-mars/">Mars</a> (4) ile <a href="https://rasyonalist.org/yazi/jupiter-gezegeni-ozellikleri/">Jüpiter</a>(5) gezegenlerinin arasında yer alan ve tıpkı sistemimizdeki diğer gök cisimleri gibi Güneş’in etrafında bir yörüngede dolanan bir asteroit sisteminden asteroitleri getirmek daha mantıklı hale geliyor. Bu kuşakta birçok irili ufaklı asteroit ve cüce <a href="https://rasyonalist.org/yazi/gezegen-nedir/">gezegen</a> sayılabilecek gök cisimleri yer alır ve bu asteroitler nadir elementler bakımından zengindir. Bir asteroitin dünyaya çarpma riskini ortadan kaldırmak için öncelikli olarak dünyanın uydusu olan aya bu asteroitlerin indirilmesi yada yörüngesine alınması, değerli olan elementlerin orada ayıklanarak sonrasında dünyaya gönderilmesi en mantıklı çözüm gibi duruyor.</p><p>Ay-Moon filmi ay yüzeyinin nasıl işlendiği konusunda fikir vermesi açısından güzel bir örnektir.</p><p>Ay yüzeyi element bakımından çok zengin olmasa da helyum-3 içermektedir. Bu ne işimize yarayacak dersek dünyadaki yapay güneş-Tokamak adı verilen füzyon reaktörlerinin çalışması için bu elemente ihtiyaç duyulmaktadır. Rus, Çin, Hint, ABD li şirketler şimdiden Ay’ı parsellemeye başladılar. Planetary Recourses şirketine yatırımlar şimdiden başladı. Yani aya üs kurulması öncelikli olarak oradaki helyum-3’ün elde edilmesi ve sonrasında da asteroit kuşağından gelen madenlerin ayıklanması bakımından önem ihtiva ediyor.</p><p><strong>Asteroitler:</strong></p><p>Merkür(1)’ün çok büyük kısmı demirdir ve güneşten uzaklaştıkça giderek ağır metal oranı gezegenlerde azalmaktadır. Jüpiter ve ötesinde de su ve uçucuların buza dönüştüğü bölgedir. Güneş sisteminde ağır olanlar en içte hafif olanlar ise en dışta olacak şekilde bir dağılım mevcuttur.</p><p>Asteroit kuşağı kara gezegenler ile gaz gezegenler arası bir geçiş yeridir. Aslında burası tam olarak ne olacağını bilemeyenlerin arafta kalanların bir gezegene dönüşememiş olanların yeridir. J</p><p><strong>Asteroid tiplerine bakarsak;</strong></p><ul><li><strong>C-tipi asteroidler,</strong> en bol olanlarıdır ve bütün asteroidlerin %75ini oluştururlar. Karbon ve su içeren mineraller bakımından zenginlerdir. Ayrıca çok miktarda organik karbon, fosfor ve gübreleme amacıyla kullanılabilecek temel bileşenleri de barındırırlar.</li><li><strong>S-tipi asteroidler,</strong> kayalık yapıya sahiplerdir temel olarak demir ve magnezyum silikatları içerirler. Ayrıca yapılarında nikel, kobalt, altın, platin, rodyum barındırırlar.</li><li><strong>M-tipi asteroidler,</strong> nadir kayalardır ancak S-tipine kıyasla 10 kat daha fazla metal içerirler.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/558/1*Yl5Y258XoZuCd7gTWOElBQ.png" /></figure><p>Peki, Asteroitlerin değerli olup olmadıklarını nasıl anlarız. Öncelikle optik olarak ışığın ne kadarını geri yansıttığına bakılarak öngörülerde bulunulabilir. Ama daha kesin sonuçlar almak için uzay araçları göndererek inceleme yapılabilir. Gerekiyor ise yüzeyden örnek alarak sonuçlar dünyaya gönderilebilir. Asteroit madenciliği pahalı bir iş olduğu için seçimi iyi yapıp değerli olan asteroidi yakalamak gerekir.</p><p>Kütlesini ve içeriğini belirlemek için üzerine inmek şart değildir. Onun etrafında dönen bir uydunun çizdiği yörünge aslında onun kütlesini belirler. Özgül ağırlığı hesaplanır ve az çok size bu özgül ağırlık o asteroidin nelerden oluştuğunu söyler.</p><p>Bulabildiğimiz en ucuz asteroit 1600 dolar ve sadece su var. En pahalısı da 100 trilyon dolardan daha fazla, ulaşabilmemiz biraz zor ama nikel, demir, kobalt, nitrojen, hidrojen ve amonyaktan oluşmaktadır. Çapı 326 kilometredir.</p><p>Herhangi bir gezegene kontrollü iniş yapamadığınızda atmosferde yanıyorsunuz ve fazla süratli olduğunuzdan gezegene çarpıyorsunuz. Kontrollü iniş ters itiş sistemleri gerektirdiğinden büyük enerji büyük maliyet gerektiriyor. Bu sebepten dolayı gitmesi bile 200 gün alan marstaki madenleri dünyaya getirmek çok maliyetlidir.</p><p><strong>Asteroid madenciliği denilince uzaya bir roketi göndermenin maliyeti;</strong></p><ul><li>4 kiloluk bir uyduyu uzaya göndermek 250.000 dolar,</li><li>50 kilo olursa 2 milyon dolar,</li><li>100 kilo olursa 4 milyon dolar mertebesindedir.</li></ul><p>Dünyaya yakın geçen gök taşlarını yakalamak ilk etapta çözümü olabilir. Daha sonrasında ise eğer başarılı olabilir isek asteroid kuşağına yöneleceğiz. İnsanların oraya gönderilmesi çok maliyetli olduğu için robotlar gönderilecek ve ayın yörüngesine getirilecek aya 1 haftada gidip gelinebiliyor ve astronotlar burada devreye girerek geri kalan daha spesifik işleri yapabilirler.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/532/1*gKSll8SuaYBDVwei17vggA.png" /></figure><p>Hey dostum ver bir bira, Yapay zeka ve robotlar sağolsun.</p><p>Çalışın köleler :))</p><p>Ay ın karanlık yüzünde helyum-3 bolca var. Ayda suyun olması çok önemli hidrojen ve oksijene ayrılarak yakıt ve solunum için gerekli olan hava anlamına geliyor. Bu ayda kurulacak bir tesis için ilk kurulum aşamasında yapılacak olan işleri kolaylaştırır. Önceleri 50 milyon dolarlık roketi 1 kere kullanarak sonrasında çöpe atmamız gerekiyordu. Ama Elon Musk ve diğer girişimciler sayesinde teknolojinin de ilerlemesi ile beraber artık roketleri geri kazanabiliyor ve maliyetler bu sayede yakıt (200.000 dolar) ve bakım giderleri ile sınırlandırılmış durumdadır.</p><p><strong>Peki buradaki hukuk ve paylaşım işleri nasıl olacak?</strong></p><p>Uzay anlaşmalar ile herkesin ortak alanı olarak değerlendirilir. Uluslararası sular gibi düşünülüyor. Şimdilik uzayda kimsenin egemenlik alanı yok denilmesine karşın. Orman kanunları geçerli olacak ve ilk oraya giden oraları parselleyecek kurallarını o koyacak daha doğrusu oraları ele geçirecek de diyebiliriz.</p><p>Son dönemdeki aya sert iniş yapacağız naralarının arkasında aslında biz de bu işte olmak istiyoruz düşüncesi mevcuttur. Tabi bu işin nara atma ile olmayacağı yüksek teknoloji, uzun yıllar alan eğitimler ve bilgi birikimi gerektirdiğini hepimiz biliyoruz. Keşke okuyup üflesek de bir anda oluverse !</p><p>Uzay yaklaşık 100 km.de başlıyor. Ülke güvenliği şimdilik ülke üzerindeki Hava sahası kapsamında uzaya kadar olan yer olarak nitelendirilse de Uzaydaki çalışmalar başlatıldığında ülke güvenliğini sağlamak için uzayda da bulunma gerekliliği ortaya çıkacaktır. 500 mt lik bir asteroit bir ülkeyi yok edebiliyor. Nükleer bombaya gerek yok. Aslında hiçbir silaha gerek yok. Sadece gereken biraz teknoloji ve biraz zamanlama ile istenilen bir asteroidin istenilen bölgeye yönlendirilmesi sağlanabilir. Radyasyan yok, kanıt yok, para harcamak bile yok ! elinizden kazara kaçan bir asteroit sadece J</p><p>İşin maddi kısmına gelirsek kural koyabilmek, asteroit madenciliğinden yararlanmak için her işte olduğu gibi bu işte ilklerden olmak gerekiyor.</p><p>Türkiyede ise; “Bir sürü derdimiz var iken bununla neden uğraşalım” deniyor. Aslında uğraşmaz isek daha fazla derdimiz olacak. Uzaya çıkıp asteroit madenciliği yapabilen bir ülke her yönden gelişmiş denilebilir. Bunu başarırsanız ekonominiz de iyi olur. Eğitiminiz de iyi olur. Teknolojiniz ve Savunma sanayiniz de iyi olur ve bize kafa tutacak ülke pek bulunamaz. Okunmuş erikten pek fayda yok. Anladın sen. :) hadi güzel günlere….destek olmayı, alkışlamayı, linki paylaşmayı unutmayalım.</p><p><strong>Referanslar:</strong></p><ul><li><a href="https://evrimagaci.org/mars-nedir-mars-hakkinda-neler-biliyoruz-11012">https://evrimagaci.org/mars-nedir-mars-hakkinda-neler-biliyoruz-11012</a></li><li><a href="https://www.youtube.com/watch?v=mEkvvyU4rAo&amp;ab_channel=EvrimA%C4%9Fac%C4%B1">https://www.youtube.com/watch?v=mEkvvyU4rAo&amp;ab_channel=EvrimA%C4%9Fac%C4%B1</a></li><li><a href="https://www.milliyet.com.tr/egitim/mars-nasil-bir-gezegendir-marsin-ozellikleri-hakkinda-bilgiler-6238979">https://www.milliyet.com.tr/egitim/mars-nasil-bir-gezegendir-marsin-ozellikleri-hakkinda-bilgiler-6238979</a></li><li><a href="https://www.youtube.com/watch?v=QHU2eQgj74w&amp;ab_channel=Habert%C3%BCrkTV">https://www.youtube.com/watch?v=QHU2eQgj74w&amp;ab_channel=Habert%C3%BCrkTV</a></li><li><a href="https://www.kozmikanafor.com/asteroid-madenciligi-gelecegin-altina-hucumu/">https://www.kozmikanafor.com/asteroid-madenciligi-gelecegin-altina-hucumu/</a></li><li><a href="https://evrimagaci.org/uzaylilarin-bizi-ziyaret-etmesi-neden-olasi-degil-4844">https://evrimagaci.org/uzaylilarin-bizi-ziyaret-etmesi-neden-olasi-degil-4844</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=898211adbdcd" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/mars-ve-uzay-madenci%CC%87li%CC%87%C4%9Fi%CC%87-898211adbdcd">Mars ve Uzay Madenciliği</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Laplace’ın Şeytanı ve Öngörülebilirlik]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/devs-yada-deus-8892c03e36a?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8892c03e36a</guid>
            <category><![CDATA[öngörü]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[yapay-zeka]]></category>
            <category><![CDATA[determinizm]]></category>
            <category><![CDATA[kuantum]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 20 Jan 2021 14:55:41 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-06-06T05:42:13.823Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Determinizm, gerekircilik veya belirlenimcilik evreninin işleyişinin, evrende gerçekleşen olayların çeşitli bilimsel yasalarla, belirlenmiş olduğunu ve bu belirlenmiş olayların gerçekleşmelerinin zorunlu olduğunu öne süren öğretidir. Bazı uygulama alanlarında pratik sonuca ulaşmak için uğraşan fizikçiler tarafından, evrendeki her şeyin bilinmesini gerektirecek kadar kullanılması zor bir gerçeklik olduğu için, doğruluğu bilinse de göz ardı edilmek zorunda kalınan ilkedir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*fszvwEGAe7K_9rfayiPTlw.jpeg" /></figure><p>Newton’ın önemi, yerçekimini bulması değil, onu ve iki cisimli yörüngeleri matematiksel olarak formülize etmesidir. Bu matematiksel devrim evrende hakiki bir düzenin olduğu ve bunun yasalarla, neden-sonuç ilişkileri kurarak açıklanabileceği fikridir.</p><figure><a href="https://bit.ly/turkceyayin-twitter"><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Hg6QZeY3WHm6Bt85bIPI4w.jpeg" /></a></figure><p>Heisenberg, 1926’da yazdığı bir makalede sonucunu etkilemeden bir fenomeni izlemenin imkansız olduğunu matematiksel olarak ortaya koymuştu.</p><p>Bunu kanıtlamak için bir bilim adamının bir subatomik partikülün konumunu ve hızını belirlemeye çalıştığını varsaymıştı. Bunu yapmanın tek yolu o partikülü bir ışık dalgasındaki bozulmayı takip ederek, ışıkla aydınlatıldığında partikülün konumunun belirlenmesiydi. Ama deneyin istenmedik bir sonucu da oluyordu. Işık ve partikül kesişinceye kadar partikülün hızı bilinemeyeceği için hızı ve konumu aynı anda tam doğrulukla ölçülemezdi.</p><p>Bunu günümüz fizik yasaları ile açıklamak gerekirse; bir bisikletimiz olsun ve bisikletin tekerine bağlanan belirli bir sürtünmesi olan ve tekerin dönüş hızını bize gösteren bir aletimiz olsun. Bu aleti kullandığımızda tekerin dönüş hızı sürtünmelerden dolayı aletin gösterdiği değerden daha fazladır. Yani teker aslında daha hızlı dönüyor ama hızını bilmiyoruz. Aleti kullandığımızda ise hızını biliyoruz ama tam olarak esas hız değil gibi düşünülebilir sanırım. Bu değişim subatomik boyutlarda daha yıkıcı olabilir.</p><p>Heisenberg bir partikülün hem konumunun hem de hızının aynı anda belirlenemeyeceğini ve böylece fiziksel dünyada her zaman bir belirsizlik olduğunu kanıtlamış oldu. Heisenberg, Newton’cu fizikçilerin her zaman savunduğu mutlak ilkelere karşı çıkmış ve dünyada siyah ve beyazdan başka aslında gri tonların da olduğunu ileri sürmüştür. Onun savına göre gerçek dünyada subatomik partiküllerin tam belirgin konumları olamazdı. Ancak olası konumları olabilirdi. Olasılık çerçevesinde belli bir yerde olsa bile aslında gözlemlenene kadar özellikle belli bir yerde de değildir. Yine de teoriyi herkes kabul etmemiş, özellikle de yürekten Newton’cu olan bilim adamları determinizmi savunmaya devam etmişlerdir.</p><p>Einstein bile <strong><em>“tanrı zar atmaz”</em></strong> sözü ile bu rastgeleliğe pek ısınamadığını itiraf etmiştir.</p><p>Ama mantık hem döngüsel hem de kendisi ile çelişiyordu. Olasılıklarla yönetilen bir evrende her şey olabileceği için evren olasılıklarla değil de mutlaklarla yönetiliyor düşüncesi de ortaya çıkıyordu.</p><p>1905’de Einstein görecelilik teorisini ortaya attı. Ona göre her şey göreceydi. Einstein Newton’un mutlak olarak var olduğunu saydığı konum, hız, ivme gibi şeylerin başka bir şeye göre göreceli olarak var olduğunu kanıtladı. Fizikçiler de hiçbir maddenin tam bir konumu ya da tam bir yaşı olmadığını anladılar. Bu da özel görecelilik dediğimiz maddenin enerji emilimini ve dağılımını inceleyen dalın gelişmesini sağladı.</p><p>Bir parayı havaya attığımızda yazı ya da tura gelmesini ele alalım. Çoğu kişi bunun şansa bağlı olduğunu düşünecektir. Ama paraya etki eden elimin açısı, yerden yüksekliği, parayı fırlatmak için ne kadar güç harcadığım, rüzgar ya da hava akımı, paranın alaşımı gibi tüm fiziksel faktörleri hesap edebilseydik yazı ya da tura gelme olasılıklarını yüksek bir oranda hesap edebilirdik.</p><p>Biz insanlar evrenin belli gerçeklerini ölçebilecek becerilere sahip değiliz. Deterministler hiçbir şeyin belirsiz olmadığına inanırlar. Her şey önceki bir sebebin sonucu olarak ortaya çıkar. Ama biz bu sebebin ne olduğunu ölçmedeki eksiklerimizden dolayı bilemeyiz.</p><p>1700’lerin başında Londra’da Abraham De Moivre adında Fransız bir istatistikçi vardı. İstatistik dediğimiz bilim dalı daha tam olarak doğmadığından De Moivre geçimini sağlamak için yerel kumarbazlar için olasılıkları hesaplayarak para kazanıyordu. 10 yıl kadar bunu yaptıktan sonra teorilerini bir kitapta topladı adı “Şansın Doktrinleri”ydi. Bu 52 sayfalık çalışma çok kısa olmasına rağmen olasılık teorisinin temellerini atıyordu.</p><p>Hayatının son birkaç ayında De Moivre her gece 15 dakika fazladan uyduğunu fark etti O bir deterministti ve hesap etti eğer uykusu her gece 15 dk. uzarsa o zaman 24 saat uyuyacağı gece ölecekti. Bu günü de 27 kasım 1754 olarak belirledi ve aynı gün aynen hesapladığı gibi öldü. (ölmem gerekiyor: ) Eğer bu bir kendini gerçekleştiren kehanet değil ise De Moivre iyi bir olasılıkçı idi.</p><p>Laplace’ın farkı ise olasılık teorisini farklı bir alanda kullanan ilk insan olmasıdır. 20 farklı astronomi ölçümünü alıp bir tablo yaptı ve eğer gözlemler normal dağılımdaysa o zaman çan eğrisinin ucu olası gerçek değeri gösteriyordu. O zaman da bu yıldızın gerçek konumudur dedi. Ama Laplace bununla da kalmadı ve o doğadaki tüm fenomenlerin moleküller arası güçleri inceleyerek ortaya konabileceğini iddia etti. Bu yeni teorisini kullanarak hava basıncından tutun astronomik reaksiyonlara kadar her şeyi incelemeye başladı. En büyük buluşu 1812’deydi. <em>“Olasılığın analitik teorisini” </em>yayımladı. Orada hata minimizasyonu hakkında bilgiler verdi.</p><p><strong><em>Laplace gerçeği tahmin etmenin en iyi yolunun doğru cevabı hesaplamak değil de, en az yanlış olan cevabı hesaplamak olduğunu kanıtladı.</em></strong></p><p>Bir an için doğanın tüm güçlerini ve bunu oluşturan tüm varlıkların konumlarını anlayabilen bir canlı olduğunu düşünürsek aynı anda evrendeki büyük varlıkları ve en küçük atomları hesaba katarak bir hesap yapılır ise hiçbir şey belirsiz değildir. Ve gelecek de geçmiş gibi gözlerinin önündedir.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FFp9LMsI6uJ8%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DFp9LMsI6uJ8&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FFp9LMsI6uJ8%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/b2b01d7c747f9da48890bd7ba87f3b8a/href">https://medium.com/media/b2b01d7c747f9da48890bd7ba87f3b8a/href</a></iframe><p>Yukarıda anlatılanlarla ilgili olarak hazırlanmış “DEVS” dizisi 8 bölümlük mini dizi kapsamında spoiler vermeden değinmeye çalışacağım. Dizi 8 bölüm olması itibari ile zaten kısa fakat kısa olmasının yanı sıra yavaş ilerleyen bir yapıya sahip. Ama günümüz gençliğinin merak ettiği konuları ele almakta ve teknoloji severler için güzel hazırlanmış bir yapıt. İzlerken “lost” dizisindeki gibi hayatta bunun sonunu bağlayamazlar nereye gidiyor bu dizi derken…. harika bir bitiriş ile maalesef bitti dedirten ve sonu itibari ile daha başka sorulara yelken açan bir yapıt olarak nitelendirebilirim. İzlemenizi tavsiye derim. Yazıyı okuyanlar, Amaya şirketi CEO&#39;su çılgın Forest’un tam olarak ne yapmaya çalıştığını yorumlara yazarlarsa sevinirim. Bakalım aynı düşüncede miyiz?</p><p>Laplace evrenin deterministik olduğunu varsaydığı için biri eğer fizik kurallarını ve bir an için evrendeki her şeyin konumunu bilirse o kişi olan her şeyi bilebilir ve gelecek tüm tarihi de bilebilir diyor. Bu düşünceden yola çıkarak <strong><em>“Laplace ‘ın şeytanı” </em></strong>deyişini:</p><p><strong><em>Her şeyi bilen geçmişte ve gelecekte olabilecekleri bilebilecek bir varlığı tanımlamak için kullandılar.</em></strong></p><p>Werner Heisenberg adında bir fizikçi subatomik partiküllerin gözlemleninceye kadar tek bir pozisyonları olmadığını kanıtladı. Ama subatomik partiküllerin birkaç konumu varsa, o zaman herhangi bir varlığın aynı anda tüm pozisyonlarını bilemeyeceği için, her şeyi bilen bu varlığın var olması mümkün değil. Ve geleceği tahmin edebilmek için bu verilere gerek olduğundan, gelecek tahmin edilemez. İşte Laplace’ın Şeytanı bu yüzden imkansız bir teoridir.</p><p><strong><em>Determinizm; Descartes ile başlayan Laplace ile doruğa ulaşan bir düşünce akımıdır ama Heisenberg ve onun belirsizlik ilkesinden sonra ise pabucu dama atılmıştır.</em></strong></p><p>Quantum fiziği her şeyi al aşağı etmiştir. quantum fiziğini anlasak bile geleceği tahmin etmek gene imkansızdır. Çünkü evren çok geniş ve teknolojimiz şimdilik buna imkan vermiyor. Eksik data girişi her zaman için felaket ile sonuçlanır.</p><p>Daha dünya dışından bize yaklaşan herhangi bir meteor var mı ? ve biz sosyal medyadaki like larımızı nasıl artırırız ! diye düşünürken kısa bir süre içerisinde dünyanın sonunun gelebileceği ihtimalinden bile habersiz varlıklarız. Ama ölçeği küçültür ve sadece dünya için düşünürsek ; bankalar bile sizlerin harcamalarınızı takip ederek evliliğinizin ne kadar riskte olduğunu size söyleyebiliyorlar. Hiçbir olay birbirinden bağımsız değil.</p><p>Yapay zekanın olağan üstü gelişimi ile beraber; karar destek sistemleri, big data, data mining, extrapolasyon-(dışsal çıkarım-öngörme) gibi farklı kavramları birleştirdiğimizde önceki zamana göre geleceği daha öngörülebilir hale getirebiliriz sanırım.</p><p>Not: destek için alkış lütfen. !</p><p><strong>Referanslar:</strong></p><p><em>. Olasılıksız kitabı.</em></p><p><em>. Devs dizisi.</em></p><p>Alakalı diğer bir yazı;</p><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/kaderimiz-ger%C3%A7ekten-yaz%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F-durumda-m%C4%B1-d405bf890f41">Kaderimiz Gerçekten Yazılmış Durumda mı ?</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8892c03e36a" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/devs-yada-deus-8892c03e36a">Laplace’ın Şeytanı ve Öngörülebilirlik</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Hızlı ve Yavaş Düşünme” Kitabı Üzerine]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/h%C4%B1zl%C4%B1-ve-yava%C5%9F-d%C3%BC%C5%9F%C3%BCnme-kitab%C4%B1-%C3%BCzerine-fb7e91613dc9?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/fb7e91613dc9</guid>
            <category><![CDATA[beyin]]></category>
            <category><![CDATA[psikoloji]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[karar]]></category>
            <category><![CDATA[daniel-kahneman]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 18 Feb 2020 12:21:10 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-02-22T20:57:39.891Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Yargı ve karar verme konusunda Daniel Kahneman 2002&#39;de “Beklenti Teorisi” ile bir psikoloji profesörü olmasına karşın, Ekonomi Nobel ödülünü alması ile dikkatleri üzerine çekmiştir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/391/1*ppinX3Pg6ZQt5Jpbk1iZ_g.jpeg" /></figure><p>Kitap karar verme mekanizmamızı 2 kısma ayırıyor. Sistem-1; hızlı yani sezgisel düşünme, Sistem-2 ise fiziksel olarak da gözlemlenebilen, yavaş düşünme yani hesap, kitap etmeyi ele alır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/604/1*IlVBoWzcRGVQvh8Cg31KhQ.png" /></figure><p>En temelde bu iki kavrama yoğunlaşan kitap, bu iki olguyu destekleyen birçok teori ve etkiyi de içerisinde barındırır.</p><p>Üniversite sınavına girdiniz ve puanınız doğrultusunda bir üniversite seçmek istiyorsunuz. Üniversitenin memleketinize olan uzaklığı, üniversitenin bulunduğu şehir, şehrin sosyal imkanları, üniversiteyi bitirdiğinizde sahip olabileceğiniz iş imkanları gibi birçok soru Sistem 2’yi gerektirir. Çok fazla girdi vardır, çok fazla efor gerektirir ve gerçekten bu süreç yorucudur. Kitapta Sistem-2 “The busy and depleted-meşgul ve tükenmiş” olarak ele alınır.</p><p>Beyin her zaman için kolay yolu tercih eder ve çok fazla yorulmak istemez. Bu evrimsel sürecin bir sonucudur. Yemek bulma olasılığının çok fazla olmadığı dönemlerden bize kalan bir miras aslında. Vücut-Beyin geleceğin çok da belirgin olmadığı bu durumlarda temkinli davranarak minimum düzeyde enerji harcamak ister.</p><p>Araba kullanmayı ele alalım; ilk öğrenirken debriyaj nerede, fren nerede, gaza ne kadar basmalıyım gibisinden birçok öğrenilmesi gereken husus vardır. Başlarda Sistem-2 yoğun olarak kullanılır. Sonralarında ise pratik yaptıkça melekelerimiz gelişir ve bu işler otomatikleşir, Sistem 1’e doğru bir kayma gerçekleşir. Artık debriyaj ve frenin yerini her seferinde düşünmemiz gerekmez, gaza gerektiği kadar basar arabayı otomatik olarak kullanmaya başlarız. Evrimsel sürecin yanı sıra gün içerisinden de birçok konuda karar vermemiz gerektiği için, enerjimizi idareli kullanmamız gerekir.</p><p>Bir arkadaşınız sizi bir etkinliğe çağırdı. Ama etkinlik ile alakalı tam olarak bir bilginiz yok. Sadece etkinliğin kitaplar üzerine olduğunu bildiğinizi düşünelim. Buradaki karar verme sürecimiz nasıl işliyor bir bakalım. Aslında internete girip etkinliğin yeri, düzenleyen kişi, önceki etkinlikleri, bu etkinlikler hakkında diğer kişilerin yaptıkları yorumlar gibisinden birçok veri incelenerek etkinlik hakkında fikir sahibi olunabilir ama dediğimiz gibi sadece bir etkinliğe gitmek için bu kadar çok bol keseden harcayacak enerjimiz yok. Süreç çok zorlu olduğu ve vermeniz gereken onlarca karar olduğunu düşünürsek gün içerisinde, biz Sistem-2 yerine Sistem-1 ile karar vermeyi yeğliyoruz.</p><p>&gt; Kitapları severim.</p><p>&gt; Arkadaşım iyidir.</p><p>&gt; O iyi olduğu için seçimleri de iyidir.</p><p>Ve kısa bir süre içerisinde etkinliğe gitmeye karar verebildik.</p><p>Sistem-1 heuristik-sezgisel yaklaşım olarak da ele alınır. Çabuk ve ani karar vermeyi gerektirir. Enerji tasarrufu sağlar. Ama sistem 1 ile alınmış kararların doğruluk oranları yanıltıcı olabilir.</p><p>Aşık oluruz neden aşık olduğumuzu bilmeyiz. Beynimiz bu kararımızı anlamlandırmaya çalışır. Kalbimiz ile beynimiz arasında kalmak aslında Sistem-1 ile Sistem-2 arasında kalmakla açıklanabilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*MZH5VU6hMrzAncAsTQf17A.jpeg" /></figure><p>Doğruluk yanılsamasına bir örnek;</p><ul><li><em>Tüm güller çiçektir.</em></li><li><em>Bazı çiçekler çabuk solar.</em></li><li><em>Dolayısıyla bazı güller çabuk solar.</em></li></ul><p>ilk bakışta bu önermenin doğru olduğunu düşünürüz-Sistem-1, lakin daha detaylı bir araştırma ile-Sistem-2 bazı güllerin bazı çiçekler olamayabileceğine karar veririz.</p><p>İnsan olarak her iki sistemi de kullanırız. Herhangi bir sistem diğer sisteme göre daha iyidir demek yanlış olur. Her iki sistemin de farklı olaylar kapsamında kullanıldığı yerler vardır. Bir işi (Araba kullanmak, Bisiklet sürmek vb.) öğrenirken daha çok Sistem-2&#39;yi kullanırız, öğrendikten sonra ise pratikler ile bu iş otomatik hale gelir ve kullanım Sistem-1&#39;e doğru yavaş yavaş kaymaya başlar.</p><p>Sistem-2&#39;nin ana işlevlerinden biri Sistem-1&#39;in önerdiği düşünce ve eylemleri izleyip denetlemek, bazıların doğrudan davranışsal olarak ifade edilmesine izin verirken diğerlerini bastırmak veya değiştirmektir.</p><p>Bir beysbol sopası ile bir topun fiyatı 1 dolar 10 cent. Sopa toptan 1 dolar daha pahalı ise topun fiyatı ne kadardır? Daha önce bu soruyu görmediyseniz soruya büyük bir ihtimal ile 10 cent olarak cevap verirsiniz. Ama elimize kağıt kalem alıp birinci dereceden 2 bilinmeyenli bir denklem yazıp çözüme ulaştığımızda Sistem-2 yi kullanmış oluruz. (Biraz düşünün ! Cevap aşağıda.)</p><p>Kitabın bir profesör tarafından yazılması sebebi ile pek eğlenceli olduğunu söylemek doğru olmaz. Akademik ve konuya hâkim çevrelerce okunduğunda başarılı bir kitap olarak nitelendirilse de, sıradan okuyucular için ağır bir kitap olduğunu itiraf etmem gerekiyor. Özellikle bolca kitap içerisinde bulunan psikolojik terimlerin internetten anlamalarına bakarak anlamaya çalışmak baya vaktinizi alıyor hele benim gibi kitabın bir de İngilizcesini almış iseniz vay halinize.</p><p>Kitap, Şu anki birçok çalışmaya (kitap, konuşma) kaynak sağlamaktadır. Human Behaviours- İnsan davranışları, seçimler ve karar verme mekanizmaları bakımından bir baş ucu kitabı olarak nitelendirilebilir.</p><p>Bahse konu olasılık örneklerinde deneklerin çoğunlukla hatalı seçimler yapması bazen zihinsel tembellik-cognitive ease olarak görülse de ünlü üniversite öğrencilerinin, doktorların da hatalı tercihler yapması işin sadece hesap bilmekle ilgili olmadığını gösteriyor.</p><p>Yeniden çerçeveleme etkisi dediği yöntemle kavram ve durumları yeniden tanımla, sık tekrar ile aşinalık kazandırarak yalanları doğruymuş gibi empoze etme (siyasi liderler), bir tercihi sanki kendi kararlarıymış gibi onaylatma (organ bağışı yapmak istiyorsanız lütfen işaretleyin, organ bağışı yapmak istemiyorsanız lütfen işaretleyin) gibi günlük hayatta kararlarımızı etkileyen aynı olgunun farklı şekillerde sunulmasını sağlayan birçok yöntem mevcuttur.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/580/1*ek3o_UN6jj_J9rPlu76Tbg.jpeg" /></figure><p>(Bu konuyu daha çok merak edenler “Adolf Hitler ve Propaganda Prensipleri” konulu makalemi okuyabilirler. Linki en aşağıda !)</p><p>Soyut bir resim gördüğümüzde onu yakın zamanda yaşadığımız ya da hiç fark etmeden aklımızda olan düşüncelere göre yorumlar, aynı şekilde gördüğümüz boşlukları zihnimizde ne varsa onunla doldururuz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/1*zxG64wxFq_2dKVznuYUBSQ.gif" /></figure><p>Bildiğimiz kadarı ile anlar, bilmesek bile bilmediğimiz konuları bildiğimiz konulara yakınsayarak çıkarımlar yapmaya onu anlamlandırmaya çalışırız.</p><p>İş arkadaşını bıçaklamayı düşünen insanların pil, meyve suyu, şeker yerine sabun, deterjan ve temizlik maddesi almaya daha eğimli olduğu, ruhun kirlendiğini düşünmenin bedeni arındırma duygusunu tetikliyor gibi birçok farklı etki ile karşı karşıya kalırız.</p><p>Fair trade (korku ticareti) olarak da adlandırılan bu kavram “ tehlikedesin ” tehlikeden kurtulman için şunu yapman gerekiyor ifadeleri ile karşıdaki kişiye istediğimiz şeyleri yaptırmak daha da kolaylaşıyor. Özellikle bu kişilere silah satmak, evine alarm sistemi taktırmak gibi. Gün içindeki davranışlarımız aldığımız farklı kararlar, Radyo ya da Tv’de duyduğumuz kötü birkaç olaya yada komşuların dedikodularında rastladığımız birkaç ip ucuna dayanıyor da olabilir. Kitapta da geçtiği gibi bir uçak kazasının yaşanması, an itibari ile Hava Yolu taşımacılığının adını kötüye çıkarmaya yeter de artar bile.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Ri8KBU796QMBVyFeWRZ35g.png" /></figure><p>İnsanların olumsuzlukları, mutsuzlukları olumlu ve mutluluklara oranla daha çabuk fark ettiğini ve cezalandırmayı ödüllendirmeye tercih ettiğine ve daha bir sürü konuya değinmiştir. % 50 şansınız var ve 100 dolar kaybetme riskinizin olduğu bir bahse girmek için kaç dolar kazanmayı istersiniz sorusuna 200 dolar olarak cevap bulmuştur. Bu teori loss aversion-kaybetme tiksintisi teorisi ile de ilintilidir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*SKadW7wOhvviQNU3Jy-CTQ.jpeg" /></figure><p>Kitap;</p><ul><li><em>Endowment Effect-Sahiplik Etkisi,</em></li><li><em>Prospect theory-Beklenti Etkisi,</em></li><li><em>Anchors-Çıpalama Etkisi</em></li></ul><p>gibi birçok etkinin bilimsel açıklaması ve daha fazlası ile birçok araştırmadan bahsediyor. Okumanızı ama okurken acele etmeden sindirerek okumanızı tavsiye edebilirim. Bir roman gibi alelade okunacak bir kitaptan çok resmen üzerinde çalışılmasını gereken bir başyapıt.</p><p>Düşüncelerimizin değişmemesi de bizleri Back fire Effect-Geri Tepme Etkisine götürüyor. Birileri düşüncelerimizi değiştirmemizi istediğinde konfor alanımızı terk etmek istemediğimizden düşüncelerimizi değiştirmek yerine onlara sıkı sıkıya sarılmayı seçiyoruz.</p><p>“İnsanoğlu rasyonel değildir” sözünü sıklıkla duymuşuzdur. Bu söze katılmakla beraber aslında robotlardan bizi ayıran insana özgü özelliklerin kararlarımızı etkilediğini de vurgulamak gerekir.</p><p>İnsan olarak korkularımız, çekincelerimiz, beğenilerimiz vb. birçok farklı değişken kararlarımızı etkilemektedir. İnsanoğlu aslında kararlarımızı etkileyen tüm değişkenler dikkate alındığında çok rasyonel olmasına karşılık daha işin çok başında olduğumuz beyin, bilinç, bilinçaltı kavramlarını çözmeden yapılacak değerlendirmede insanoğlunun rasyonel olmadığına vurgu yapmak çok kolayımıza gelmektedir.</p><blockquote><em>“İnsanlar dünya görüşlerini destekleyen insanlara inanırlar.”</em></blockquote><p>bunu her alana uyarlayabiliriz. Din, siyaset vs. Sistem-1 kullanılarak kısa yoldan o bizden ise doğru yapıyordur denilir ve liderin eylemleri sorgusuz sualsiz doğru olarak kabul edilir. Umarım Sistem-1&#39;e güvenerek hata yapmıyoruzdur.</p><p><strong>Referanslar:</strong></p><blockquote>* Thinking Slow and Fast Kitabı</blockquote><blockquote>* İnternet Araştırması.</blockquote><p><strong>Not:</strong> Destek amaçlı; paylaşmaktan, yorum yapmaktan, altını çizmekten, alkışlamaktan imtina etmeyiniz.</p><p>Okuduğunuz için teşekkürler.</p><p>Cevap, Topun fiyatı : 5 cent olmalı.</p><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/adolf-hi%CC%87tler-ve-propaganda-prensipleri-85638d17bf70">Adolf HİTLER ve Propaganda Prensipleri</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=fb7e91613dc9" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/h%C4%B1zl%C4%B1-ve-yava%C5%9F-d%C3%BC%C5%9F%C3%BCnme-kitab%C4%B1-%C3%BCzerine-fb7e91613dc9">“Hızlı ve Yavaş Düşünme” Kitabı Üzerine</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kitap Yazmaya Nereden Başlanmalı !]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/kitap-yazmaya-nereden-ba%C5%9Flanmal%C4%B1-a1cd29001c77?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/a1cd29001c77</guid>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[yazmak]]></category>
            <category><![CDATA[bağış]]></category>
            <category><![CDATA[kitap]]></category>
            <category><![CDATA[kütüphane]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 09 Jun 2019 23:54:24 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-06-11T20:36:00.550Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Kitap Yazmaya Nereden Başlanmalı!</h3><p>Arkadaşlar burada kitap okurken kendi kullandığım birkaç metottan bahsedeceğim. Umarım sizlere de yararı olur. İnsan olmamız gereği unutkan varlıklarız ve tekrar etmediğimiz süreçte de unutma oranımız daha da artıyor. Bu suretle öncelikli olarak kitapların altını çizerek ve notlar alarak okumanın daha faydalı olduğunu söyleyebilirim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*1DJbE_6RZnrI42W9-ny3AQ.png" /></figure><p>Yıllar boyu kitap okumaya çok sıcak bakan biri olmadığımı itiraf etmem gerekiyor ki; ATA’mızın 4000&#39;e yakın kitap okuduğunu ve 9 kitap yazdığını öğrendikten sonra düşüncelerim değişmeye başladı. Ulu Önder Atatürk’ün bu kadar kitap okumasının bir amacı olmalıydı !</p><p>Sonrasında ise yanlış, daha doğrusu bana uygun olmayan kitaplar okuduğumu sezinledim. Kişilik yapısı, ilgi alanları, zevkler göz önüne alındığında ise herkesin aynı kitapları okumasını ve aynı kitaplardan hoşlanmasını beklemenin gereksiz olduğu ortaya çıkıyordu. Bu sebeple araştırmalarım sonucu daha çok teknik ve bilimsel kitaplardan hoşlandığımı anladım.</p><p>Bu suretle teknik ve bilimsel kitaplar okumaya başladım. Başta da dediğimiz gibi en iyi kitapları bile okusak üzerinden 1 sene geçtikten sonra zar zor kitabın nelerden bahsettiğini hatırlayabiliyorduk. Bu sebeple not alarak çalışmanın uygun olduğunu düşündüm.</p><p>Okuduğum satırları önceliklendirmeye karar verdim;</p><ul><li><em>Altı çizili satırlar</em></li><li><em>Altı çizili ve yanına yıldız konmuş satılar (*)</em></li><li><em>Altı çizili ve yanına iki yıldız konmuş satırlar (**)</em></li></ul><p>olarak kendimce kategorize ettim. Altı çizili olanlar önemli olarak nitelendirilirken, iki yıldızlı olanlar ise en önemlileri niteliyordu. Tabi anlamadığımız yerlere de soru işareti koymayı unutmuyorduk !</p><p>Tamam da altlarını çizdik ama sonrasında neler olacak diye sorduğunuzu duyar gibiyim. Normal bir insan davranışı olmayarak altı çizili olan yerleri bilgisayarda tekrar yazmaya başladım. Çok çetrefilli bir olay gibi gözükse de inanın yazmak anlamayı kat ve kat artırıyor. 3, 5 kat daha fazla anladığımı ve daha uzun süre aklımda kaldığını itiraf edebilirim.</p><p>Daha sonrasında ise topladığım bu notları birleştirmeye başladım. Bilimsel ve Teknik olarak çoğu konuyu, daha doğrusu benim ilgi alanlarımı içeren bir arşiv oluştu. Sonrasında bunlar makalelere dönüştü ve en son basamak olarak da biraz daha araştırma yaparak ilgi çekici resim ve videolar ekleyerek bunları sunumlara dönüştürdüm. Videoları izlerken de değerli gördüğüm yerleri not ediyorum ve arşivime ekliyorum. Büyük bir ihtimalle bunların ileride kitaplara dönüşeceğini umuyorum.</p><p>Sizlerin de bu şekilde çalışması faydalı olabilir. Yazarların tam olarak nasıl çalıştığını bilmemekle beraber bu işin bir birikim işi olduğunu söyleyebilirim. İleride eğer kitap yazmak gibi bir hedefiniz varsa şimdiden biriktirin derim.</p><p>Bir de kitap biriktirmeniz ve kütüphane oluşturma fikrinize saygı duymakla beraber, elinizdeki kitaplardan onlarca daha kişinin faydalanabileceğini düşünerek bu kitapları dağıtmanızı rica etmek isterim.</p><p>Raflarda yıllar boyu duran kitaplar, kafese kapatılmış kuşlar gibi geliyor bana. Onları özgür bırakmak bizlerin elinde !!!</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=a1cd29001c77" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/kitap-yazmaya-nereden-ba%C5%9Flanmal%C4%B1-a1cd29001c77">Kitap Yazmaya Nereden Başlanmalı !</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Kaderimiz Gerçekten Yazılmış Durumda mı ?]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/kaderimiz-ger%C3%A7ekten-yaz%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F-durumda-m%C4%B1-d405bf890f41?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d405bf890f41</guid>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[kısmet]]></category>
            <category><![CDATA[kader]]></category>
            <category><![CDATA[araştırma]]></category>
            <category><![CDATA[bilim]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 24 Mar 2019 00:20:04 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-04-11T10:00:21.918Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<h3>Kaderimiz Gerçekten Yazılmış Durumda mı ?</h3><p>Bilimsel olarak kendimce bu soruya uzun zamandır cevap arıyorum. Hadi gelin bunun üzerine biraz kafa yoralım.</p><p>Heribert Watzke’ye göre bizler yaşamı pişmiş besinlere bağlı hayvanlarız. Hoşumuza gitmenin haricinde yemekleri pişirmek bize hayal edemeyeceğimiz ölçüde avantajlar sağladı.</p><p><a href="https://www.ted.com/talks/heribert_watzke_the_brain_in_your_gut/transcript?language=tr">Transcript of &quot;The brain in your gut&quot;</a></p><p>Beynimiz vücut ağırlığımızın %2–3&#39;ü olmasına karşın kullandığımız enerjinin % 25’e yakınını harcamaktadır.</p><p>Eğer çiğ besinler yemiş olsaydık bu enerjiyi sağlayabilmek için daha diğer canlıların yaptığı gibi günün 8 saate yakınını beslenerek geçirmek zorunda kalacaktık.</p><p>Yemekler ve yemek pişirme bize bu müthiş insanlık potansiyelini ortaya çıkarmamıza olanak verdi. Pişirme sayesinde bağırsaklarımız % 60 oranında kısalırken, beynimiz büyüdü. 8 saatte yapacağımız işi 1–2 saate yapınca geriye kalan zamanı daha farklı işler yapabilmek için kullanmaya başladık. Sosyalleşmek-düşünmek-el aletleri geliştirmek vb.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F-XynmtoTgNA%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D-XynmtoTgNA&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F-XynmtoTgNA%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/8fb5fb623d024bd36e57c736df27b776/href">https://medium.com/media/8fb5fb623d024bd36e57c736df27b776/href</a></iframe><p>Tüfek, mikrop, çelik belgeselini izlediğinizde ise Yeni Gineli, günümüz şartlarında hala kabileler olarak yaşayan yerli adamın neden bizim beyaz adamınki gibi kargolarımız (eşya, yiyecek, teknoloji vb.) yok sorusu gerçekten çok basit olmasına karşılık, cevabı o kadar da basit değil. Daha derin bilgi için yukarıda verilen videoyu izlemenizi tavsiye ederim.</p><p>Ama sözün kısası, bulunduğumuz iklim, kültür, çevre daha doğrusu coğrafya bizim kaderimizi etkiliyor. Gene yukarıdaki belgeselde anlatıldığı gibi bu insanların bulundukları adada besi hayvanlarının çok olmamasından dolayı zamanlarının çoğunu sadece birkaç bitki-ağaç türünden karınlarını doyurmakla geçirdikleri ifade ediliyor. Belgeselde bahsedilmese de özellikle demir gibi araç gereç yapmak için gerekli maden kaynaklarının bulunmaması da gene tarıma geçişi engellemiş ve bu insanların kabile yaşamında kalmalarını zorunlu kılmıştır.</p><p><strong>Coğrafya kader midir?</strong></p><p>1300–1400&#39;lü yıllarda İbn-i Haldun’un belirttiği gibi “Coğrafya kaderdir“ sözünün çok önemli olduğunu düşünmekteyim.</p><ul><li>Almanya gibi coğrafyalarda daha çok buğday yetişmiştir. Buğday yetişmesi kolay olduğu için bireyci aile yapısını desteklerken,</li><li>Çin gibi coğrafyalarda ise pirinç yetiştirmesi zor olduğu için daha çok insan ve aile gerektiğinden dolayı kolektif aile yapıları karşımıza çıkıyor. (kolektivist toplum yapısını merak edenler profilimde bu konu ile alakalı makalemi okuyabilirler.)</li></ul><p>Farklı coğrafya&gt; farklı bitkiler&gt;farklı aile yapıları&gt;farklı kültür ve farklı beyin gelişimine olanak tanımıştır. Farklı bir öngörü ise, neden teröristler aynı bölgeden çıkıyor? sorusu ile gene coğrafyanın-kültürün ne kadar önemli olduğunu bize gösteriyor.</p><p>Sonrasında ise belirli anne ve babalardan doğacak olan çocukların da gene bu anne ve babaların özelliklerini taşıyacaklarını düşündüğümüzde bu kişilerin çok sıradışı olaylar olmadığı sürece kendi çevrelerindeki kişiler gibi olacağını söylemek zor olmaz.</p><p><strong>İsmimiz kaderimizi nasıl etkiler;</strong></p><ul><li>Ece, Berk, Defne</li><li>Fatma, Ahmet, Ayşe</li></ul><p>isimlerine bir göz atalım. ne var ki bu isimlerde ? denilse de ailenizin size koyduğu isimler ailenizin sosyo-kültürel yapısını belirtir ve içerisinde yetişeceğiniz ortamı tanımlar. Bunu zaman olarak değerlendirmek de mümkün 1950&#39;lerde doğanların berk ismine sahip olması çok nadirdir. Bu sebeple bu kişin yeni doğduğu ve görece refah seviyesinin eskilere göre daha iyi olduğu ön görülebilir. Ece, ecem gibi isimler bence zengin kız isimleridir. ve bu kızlar için daha yeni tanıştığınızda bile yüzünden zengin olduğunu anlayabilirsiniz. Ayrıca şımarık ve hiçbir şeyi beğenmeyen bir yapıları da olabilir.</p><p>Aslında yeni karşılaştığınız kişilere temel 5 soru sorarak nasıl bir kişi oldukları hemen anlaşılabilir. Zaten sizle yeni tanışan kişiler en temel 2 soru sorar.</p><ol><li><strong>Memleketin neresi ;</strong> Genel karakter</li><li><strong>Ne iş yaparsın;</strong> Bu adamdan bana fayda gelir mi ?</li></ol><p>bunun üzerine eğitimi, ailesi, ilgi alanları sorulduğunda kişiden daha fazla bilgi elde edilebilir.</p><p>Sosyal medyada yorumlarımız ile biz bunu kendimiz sunuyoruz. Bu da pazarlamacıların işine yarıyor ve kişilik tahminlerimiz ile neyi alıp almayacağımız, seçimde kime oy verebileceğimiz gibi tahminler yapabiliyorlar.</p><p>Face recognition konusu da aslında incelenmesi gereken bir konudur. Resmini gördüğünüz bir kişinin nasıl bir karakteri olduğunu tahmin etmek, nasıl bir yaşantısı olabileceğini öngörebilmek gayet heyecanlı olacaktır.</p><p>Sadece senin kime oy vereceğin çok önemli olmasa da, bir ülkenin gelecek seçimde kime oy vereceğini bilebilmek önemlidir. Ülkenin hassas damarlarını belirleyerek bunlara özgü konuşmalar yapmak size seçimi kazandırabilir.</p><p>Bunlardan daha fazlası ile aslında kaç yaşına kadar yaşayacağımız DNA sarmalımızda bulunan telomerlerin boyları ile orantılı olduğundan dolayı doğduğumuzda aşağı yukarı kaç kaşına kadar yaşayacağımız bile belli aslında. İyi beslenerek, sigara içerek, spor yaparak, stresli bir hayata sahip olarak da bunu değiştirmek pek tabi ki mümkün.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/768/1*BdM_B4dVU5PdqgH597eWiQ.jpeg" /></figure><p>Medeniyetin oluştuğu denilen Mezopotamya’da bile insanlığın gelişiminin aslında rastlantı olmadığını görüyoruz. İklim, toprak yapısı gibi etkenler sebebi ile en uygun yerler arasında.</p><p>Aynı şekilde Marsta Venüs’te neden hayat yok da ! dünyada var denildiğinde ise aynı sebeplerden, Güneşe olan uzaklık, buna bağlı olarak dünyamızın sıcaklığı, suyun içilebilir sıcaklıkta olması, Atmosfer ve solunabilen hava ile dünyamızın yaşam için gereken şartları sağladığını görüyoruz. Eğer güneş biraz daha büyük yada daha sıcak olsaydı yaşanabilir bölge daha ileriye kayacak dünyamız çok sıcak olup beklide Mars’ta yaşam için gereken koşullar gelişecekti.</p><p>Dünyaya gelirsek iklimin insan davranışları üzerinde de bir hayli etkili olduğunu görüyoruz. Soğuk bölgelerdeki insanların daha gergin, sıcak bölgelerdeki insanların ise daha cana yakın ve eğlenceyi seven insanlar olmaları da rastlantı değildir.</p><p>İklim koşulları, yaşam tarzımızı, yaşam tarzı kültürümüzü kültürümüz kişiliğimiz etkiler. İklim hatta ahlakımızın gelişmesinde bile bir hayli etkili rol oynar. Bu sebeple coğrafya ve iklimi insandan ayırmak olanaksızdır.</p><p>Sonuç olarak;</p><ul><li>hangi coğrafyada doğduğu belli,</li><li>O coğrafyanın kültürü ile şekillenmiş,</li><li>Anne ve babasından alacağı genetik miras çapraz laması oluşmuş bir bireyin nasıl bir kişiliğe sahip olacağını tahmin etmek çok da zor olmasa gerek !</li></ul><p>Ama her şekilde gene zincirleri kırmak bizim elimizde, yoksa yokluklar içerisinde büyüyen nice kişilikler yaptıkları devrimleri, buluşları, değişimleri nasıl yaparlardı.</p><p><a href="https://belgeselx.com/belgesel/sonsuzluk-bitecek-mi-m-freeman-evrenin-sirlari#">M. FREEMAN-EVRENİN SIRLARI Sonsuzluk Bitecek mi ? İzle | Türkçe Altyazılı &amp; Dublaj Belgesel İzle - belgeselx.com</a></p><p>Eğer bu beni tatmin etmedi beynimi daha da fazla nasıl yakabilirim ! diyorsanız :) üstteki 3.9 uncu bölümü izleyerek alışılmışımızın dışında geleceğin nasıl günümüzü etkilediği hakkında düşünebilirsiniz. Entropiye (yani bardağın kırıldıktan sonra kendiliğinden tekrar birleşememesi) ters olan bu konu bizi hayli zorluyor.</p><p>Konuya biraz tersten bakmak gibi olsa da eğer bu konuda düşünceleriniz var ise aşağıya yorum olarak belirtebilirsiniz. Okumak ve sizlerden öğrenmekten zevk duyarım.</p><p>Sağlıcakla kanın canlar. Okuduğunuz için teşekkürler.</p><p><strong>Referanslar:</strong></p><ul><li><strong>Tüfek mikrop çelik videosu</strong></li><li><strong>Heribert watzke Bağırsaklardaki Beyin- TED konuşması.</strong></li><li><strong>Nöroloji uzmanı TİMUR YILMAZ videosu</strong></li><li><strong>M.Freeman ve Evrenin Sırları 3.9 Belgeseli.</strong></li></ul><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/devs-yada-deus-8892c03e36a">Laplace’ın Şeytanı ve Öngörülebilirlik</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d405bf890f41" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/kaderimiz-ger%C3%A7ekten-yaz%C4%B1lm%C4%B1%C5%9F-durumda-m%C4%B1-d405bf890f41">Kaderimiz Gerçekten Yazılmış Durumda mı ?</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Geleceğin Ekonomik Rejimi Üzerine]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/gelece%C4%9Fin-ekonomik-rejimi-%C3%BCzerine-d4058832709c?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d4058832709c</guid>
            <category><![CDATA[kapitalizm]]></category>
            <category><![CDATA[rejim]]></category>
            <category><![CDATA[sosyalizm]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[komünizm]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 28 Feb 2019 17:38:06 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-04-21T07:33:46.134Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/520/1*Te-LCGZZXQXxzlY-DybNxw.jpeg" /></figure><p>Zırt uçlar olarak karşımıza çıkan kapitalizm ve komünizm üzerine biraz kafa yoralım ve geleceğin rejiminin ne olabileceğine dair öngörülerde bulunalım derim.</p><p>Kapitalizm: parayla istediğin her şeyi alabilirsin. Ama eğer paran varsa yoksa ne olacağı da bu durumda büyük bir sorun teşkil edebilir.</p><p>Komünizm: Devlet der ki ! Her şey benim ve bu sermayeyi eşit olarak ben dağitayim.</p><p>Bir zamanlar çok etkilendiğim aslan ceylan deneyi ile doğanın işleyişinden örnekler vererek ekonomik yapıya ışık tutmaya çalışalım.</p><p>Ceylanlara acıyarak-yada öyle gerektiği için, bir hayvanat bahçesindeki ceylanları bir kafese aslanları da başka bir kafese koyalım. Normal şartlar altında üzerinden zaman geçtikçe beklenen olgu ceylanların aslanlar tarafından yenemedikleri için nüfuslarının normalden daha fazla artması beklenirken, aslında hiç de iş görüldüğü gibi olmuyor ve ilk başlarda hızla artan ceylan nüfusu bir süre sonra aslanlardan ayrı olmalarına karşın düşüşe geçiyor. Nedenini araştırdıklarında ise hastalık ve kötü genetik aktarımdan dolayı ceylan nüfusunun kötüye gittiğini buluyorlar. Aslında ilk bakışta aslanların ceylanları yemesi kötü bir olguymuş gibi gözükse de… aslanlar hastalıklı ve yaşlı olan ceylanları yedikleri için ceylanların daha güçlü ve sağlam olanlarının üremelerini sağlayarak bekalarını garanti altına almalarına yardımcı oldukları görülmüş. Tam da bu sırada olanlara biz Natural Selection-Doğal seçilim olarak adlandırıyoruz. Zayıf ve hastalıklı olanların elendiği ve güçlü olanın hayatta kaldığı bu sistemin ekonomik karşılığı da Kapitalizm anlamına geliyor.</p><p>Komunizm ise her ne kadar insancıl duygular, adalet, eşitlik kavramları üzerinde hal-tavır sergiler gibi gözükse de, insan doğasına aykırı bir olgudur. Komunizmi kafese kapatılmış ceylanlara benzetebiliriz. yiyecek yemekleri oldukları halde sonlarının çok da iyi olmadığını gördük.</p><p>Peki ileride bizi nasıl bir düzen bekliyor. Endüstri 4.0 ve robot teknolojisinin gelişimi vs. ile beraber ileride bu kadar çok da fazla insan kas gücüne ihtiyacımız olmayacağını söylemek yanlış olmaz. Daha nitelikli ve daha az çalışan insandan bahsedebiliriz.</p><p>Peki dünya nüfusunun hala artmaya devam ettiği bir dönemde daha az çalışan insan bana ileride daha çok işsiz olacağı anlamına geliyor. Geçinmekte zorlanan hatta işsiz olan büyük bir güruh toplum için çok tehlikeli. Hatta devletler sırf bu durumun önüne geçebilmek için universal basic income-vatandaşlık maaşı olarak adlandırılan sistemleri yürürlüğe koymaya başladılar bile.</p><p>Bu sistem devletler kadar kapitalist sistemin de canını sıkmaya devam ediyor. Birçok mal ürettiniz ama karşınızda bu malları alabilecek yeterli zenginlikte bir toplum olmadığında bu kapitalist sistemin kendi varlığının da tehlikeye girmesi anlamına geliyor. Bu sistemi tavşan neslini avlayarak sonuna kadar tüketmeyen kurt sürülerine benzetebiliriz. Eğer tüm tavşanları yedikleri anda gelecek seneye yiyebilecekleri bir tavşan sürüsü kalmayabilir.</p><p>Bu sebeple kapitalizm insan varlığı için gerekli bir sistem olmasına karşılık ileride yumuşayacağını ve sosyalist-kapitalist bir yöne doğru evrileceğini düşünmekteyim. Tabi bunu gene kendi geleceği için yapacak…</p><p>Not: Diğer makalelerime de bir göz atın derim. Yaralı olması dileği ile…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*P3XdS_n3P5UrhTGk3TZbyg.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> |</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d4058832709c" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/gelece%C4%9Fin-ekonomik-rejimi-%C3%BCzerine-d4058832709c">Geleceğin Ekonomik Rejimi Üzerine</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Uluslar Neden Zengin Olurlar !]]></title>
            <link>https://medium.com/t%C3%BCrkiye/uluslar-neden-zengin-olurlar-e8ad35b7836a?source=rss-1d7638aa40f0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e8ad35b7836a</guid>
            <category><![CDATA[yaşam]]></category>
            <category><![CDATA[para]]></category>
            <category><![CDATA[türkçe]]></category>
            <category><![CDATA[uluslararasi-iliskiler]]></category>
            <category><![CDATA[gelecek]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Enver Paşa Özdemir]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 29 Sep 2018 13:38:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2018-12-25T19:34:12.097Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Minimalist yaşam tarzında önemli örneklerden biri <strong>Japonya’dır.</strong> İnsanın yaşama amaçlarından bir tanesi <strong>“mutlu” </strong>olmaktır. Ancak hızlı yaşam tarzı ve tüketim toplumunun dayatmaları insanı mutlu olmaktan uzağa götürmektedir.</p><p>Zen Budizmi etkisiyle basitliğin tutku olduğu Japonya’da, son zamanlarda yayılan bu <strong>minimalist yaklaşımda</strong> ana fikir “<strong>less is more</strong><em> (ne kadar az o kadar çok)</em>”dur. Felsefi boyutunun yanı sıra Japonların bu yaşam tarzını benimsemelerindeki diğer etkenler arasında ucuz olması yer alıyor. Sürekli depremlerle ve depremlerde maddiyatın ve mülkiyetin kayıplarıyla cebelleşen Japon toplumunda bu yaşam tarzının benimsenmesi bu doğrultuda kaçınılmaz hale geliyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PgXdq2-CvxmJ3mfu2P-09Q.jpeg" /></figure><p>Aynı zamanda tüketimin giderek ulusal bir takıntı haline geldiği Japon toplumunda, materyalizme karşı insanlar,daha fazla özgürlük kazandıkları minimalizme yöneliyor. Zaten belirli bir noktadan sonra daha fazla para kazanmak insanın refah seviyesini artırmıyor. Aldığınız Ev, Araba, Arsa gibi birçok mülk size sorumluluk olarak geri dönüyor ve yaşam kalitemizi olumsuz yönde etkilemeye başlıyor.</p><p>Mülkiyetçiliği ve materyalizmi terk etmek olan minimalizm yaşam tarzında; bütçeye göre hareket etmek, lüks seyahatlerden kaçınmak, kendinize zaman ayırmak, hareket alanı yaratmak, tasarruf etmek ve üretken olmak geliyor. İnanın aynı seyahati biraz konfor alanınızdan fedakarlık yaparak çok, çok daha ucuza getirmenin birçok yolu var.</p><p>Minimalist yaşam tarzını benimsemek demek hiç bir şeye sahip olmamak değil elbette, ya da sadece gerekli olanların dışına çıkmamaktır. Minimalist yaşam tarzında önemli olan maddenin önemini ve gücünü bilmek, tüketim kültürünün dayatmalarına karşı bilinçli olmak, dayatmalar ile değil ihtiyaçlar doğrultusunda tüketmek, hayatı ve bireyi karmaşıklaştıran kültür endüstrisi içerisinde sadeliği yakalayabilmek ve bu doğrultu da saf mutluluğa ulaşabilmektir.</p><p>Tüketim toplumunun dayatmaları ile gerçekten ihtiyacımız olandan fazlasını lüks bir şekilde harcıyoruz. Arkadaşımın biri bizim evde 3 tane televizyon var. dedi :O inanılmaz !</p><ul><li>Almanya’da öğrenciler kitaplarını birbirlerine devrediyorlar ve o kitabi kullanan arkadaş kitabın arkasına ismini yazıyor. Aynı kitabı kullanan 10. kişi olmuş bizim arkadaş ve kitapta en küçük bir çizik yok.</li><li>Gene Almanya’da siz rahatsız olmadığınız ve istemediğiniz sürece otellerde çarşaflarınız değişmiyor.</li><li>Avrupa’da Evrak gönderiyorsunuz, kullandığınız evrakın arkasında 10–15 hane var evrakı alan kurum bir önceki haneyi silerek tekrar alttaki haneyi doldurup kullanabiliyor.</li></ul><p>Biz Avrupa’dan daha zengin değiliz sanırım. Buradan şunu anlıyoruz. Gelişmiş toplumlara bakıldığında çalışkan olduklarının yanı sıra <strong>tutumlu ve hesaplı</strong> olduklarını da görüyoruz. (ABD biraz bunun dışında, ama sırf bu sebepten geleceklerini pek parlak görmüyorum.) Japonların minimalist yaklaşımı, Almanların tutumlu hareketleri bizlere bunu gösteriyor.</p><p>Çin’in yıllardır ABD’nin çöpünü temizleyip dönüştürerek de zengin oldugunu da unutmamak gerekir.</p><p><strong>“İşten artmaz dişten artar”</strong> “İnsan ne denli çok çalışıp para kazanırsa kazansın, tutumlu harcamasını bilmezse bir şey arttıramaz. Para, kazanmakla değil, tutumla artar.” Anlamına gelir.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FlpFg6tl0qP0%3Ffeature%3Doembed&amp;url=http%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DlpFg6tl0qP0&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FlpFg6tl0qP0%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/257ba9481ba1c49aa27e835baed305e9/href">https://medium.com/media/257ba9481ba1c49aa27e835baed305e9/href</a></iframe><p>Bizim kültürümüzde de tutumun çok büyük yeri olmasına karşılık, gerek tüketim ekonomisinin etkisi, gerekse kültürel yozlaşma (bi daha mı geleceğiz dünyaya kafası !) bizleri gereğinden fazla harcamaya itiyor. Aldığımız ve hiç kullanılmadan çöpe attığımız materyallerin doğaya ve gelecek nesillerin geleceğine etkilerini de düşünmemiz gerekiyor.</p><p>Mutluluğu da Zen öğretisinde olduğu gibi materyallerde değil, tutumlu olmak ve üretken olmakta arayabiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/431/1*rOxPkZubWuZAXBVeTeTdbQ.jpeg" /></figure><p>Ulusların düşüşü kitabı da bu kapsamda bizleri derinden etkileyen örnekleri ile ışık tutmaktadır. Okumanızı tavsiye eder. Bilgi ile kalmanızı temenni ederim.</p><p>Not: Alttaki diğer yazılarıma da göz atabilirsiniz</p><p>Referanslar:</p><p><a href="http://japonsinemasi.com/zen-budizmi-ve-minimalist-yasam-tarzi-az-oz-ve-sade/">Zen Budizmi ve Minimalist Yaşam Tarzı: &quot;Az, Öz ve Sade&quot; | Japon Sineması Platformu</a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*EphTjkJm7YSDD7TZYBup6A.png" /></figure><p><a href="https://www.facebook.com/turkceyayinblog/"><strong>Facebook</strong></a><strong> | </strong><a href="https://twitter.com/turkceyayinblog"><strong>Twitter</strong></a><strong> | </strong><a href="https://www.instagram.com/turkceyayin/"><strong>Instagram</strong></a><strong> | </strong><a href="https://join.slack.com/t/turkceyayin/shared_invite/enQtMzMzMDU1MDMyMzI0LTEwYjBjNzhlNmQ5NzNiYTBjZjQyMDkzYmRmOTg0ZmM4NmI4OTcyMTY4YmMwMGVmMmRjYjgyMDExMzZhODQ2NDE"><strong>Slack</strong></a><strong> | </strong><a href="https://medium.com/kodcular"><strong>Kodcular</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.mustafagerdan.com/"><strong>Editör</strong></a><strong> | </strong><a href="http://www.wolony.com/"><strong>Sponsor</strong></a></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*2fQUHUI0FA9h9aPtwxJ6fQ.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e8ad35b7836a" width="1" height="1" alt=""><hr><p><a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye/uluslar-neden-zengin-olurlar-e8ad35b7836a">Uluslar Neden Zengin Olurlar !</a> was originally published in <a href="https://medium.com/t%C3%BCrkiye">Türkçe Yayın</a> on Medium, where people are continuing the conversation by highlighting and responding to this story.</p>]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>