<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Erhan Köse on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Erhan Köse on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@erhankose?source=rss-19ae63aa54a5------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*sZYhDsS0XOBoKc5x.</url>
            <title>Stories by Erhan Köse on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@erhankose?source=rss-19ae63aa54a5------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Mon, 16 Nov 2026 12:02:05 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@erhankose/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Bir Kuruluş Anlatısı]]></title>
            <link>https://medium.com/@erhankose/bir-kurulu%C5%9F-anlat%C4%B1s%C4%B1-5fcb316a59f3?source=rss-19ae63aa54a5------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/5fcb316a59f3</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Erhan Köse]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 13 Jun 2017 22:17:15 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2017-06-13T22:17:15.874Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>Tarık Buğra - Osmancık</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*boLupFj33eIlq0irm_H4pA.jpeg" /><figcaption>Tarık Buğra-Osmancık</figcaption></figure><p>Osman Gazi Hân, ölüm döşeğinde; Allah’tan mehil istiyor, Bursa’nın fetih müjdesini alabilmek için. O, tâ bahardan badem ağaçlarının çiçeğe durduğu günden seçmiştir ölümü: “Oğul, ben öldüğüm vakit, beni Bursa’da şu gümüşlü kubbenin altına koy!” Osman Gazi’nin, oğlu Orhan Beğ’e vasiyetidir bu. Bu, O’nun soy sop ülküsü yaptığı rüyasının gerçekleşmesi demektir. Ancak, o zaman gülümseyerek “hoş geldin, hoşnutluk getirdin” diyebilecektir ölüme. Son göçe, tek başına çıkılan yolculuğa hazırlanan Osman Gazi Hân, şimdi, hayatı boyunca dinlediklerini, gördüklerini, deliliklerini, durulup arınışını, büyük yörüngeye oturuşunu; yerleri, halleri, kişileri ve büyük ülküsünün adım adım gerçekleşmesini hatırlamamaktadır. O, şimdi Uludağ’dan da büyük bir hatıralar dağıdır…</p><p>Osmancık’ın çocukluğu, herhangi bir çocukluktan farksızdır. Gençliği de öyle… Ele avuca sığmaz; nerede çalgı, orada kalgı günleri… Gücünün, kuvvetinin sahibi değildir; aksine gücü kuvveti, onun sahibidir. Kılıçta ve yayda üstünleştikçe, değil meydan okumaya; bir yan bakışa bile katlanamaz olur. Gururu için yaşamaktadır. Babası Ertuğrul Beğ, bir müddet Osmancık’ı takip eder, öğütler verir. Fakat sonradan onu kendi haline bırakır. Öteki oğlu Gündüz Beğ’e önem vermeğe başlar. Osmancık, ağasını kıskanacak yerde rahatlamış ve mutlu olmuştur. Azâd edilmiş sayar kendini ve keyfince yaşamaya başlar. Tâ ki Şeyh Ede Balı ile tanışıncaya kadar. Domaniç temmuzlarından birinde, Sivrikaya’da Osmancık, Ede Balı ile karşılaşır. Gökte ay ve yıldızlar… Osmancık, yıldızlara bakarak<em> “dünya ne kadar büyük!”</em> der. Osmancık’ı gizliden gizliye takip eden Ede Balı:<em> “Dünya’yı bize büyük gösteren bizim küçüklüğümüz oğul! Hırsımız, sabırsızlığımız, bencilliğimiz. Önce bu yüzden küçülüyor, sonra da Dünya’yı çok büyük görüyoruz, dünya bir ömür için, bir tek insan için büyüktür. Bir soy için değil; bir soyun benimseyeceği, bir soya benimsetilecek bir amaç, bir inanç, bir ülkü için değil…”(s11–12)</em>Osmancık’ın kafası ve ruhu altüst olmuştur. Öfkelenir, Ede Balı’ ya saygıda kusur eder. Oğlunun Edebalı’ya söylediklerini duyan Ertuğrul Gazi, oğluna: <em>“Dinle oğul; Ede Balı’nın terazisi doğru tartar, dirhem şaşmaz. Bana karşı gel, ona gelme. Bana karşı gelirsen üzülür, incinirim; ona karşı gelirsen gözlerim bakmaz, baksa da görmez olur. Ede Balı soyumuzun ışığıdır. Var git şimdi. Şu dediklerimi de vasiyetim say unutma.”(s15)</em> diye tembih eder. Osmancık, Ede Balı’nın tekkesine gittiği bir gün Malhun Hâtun’u görür ve ona âşık olur. Töresince istetir. Ede Balı kızını vermez: Halleri müsavi değil, diye… Bundan sonra Osmancık için değişim ve arayış dönemi başlar. Yine tekkeye misafir olduğu bir gün, rüyasında Ede Balı’nın göğsünden çıkan bir ayın kendi göğsüne girdiğini, sonra bir çınar ağacı şeklinde dünyaya dal budak saldığını görür. Dört yana rahmet ve nur yağdıran bir çınar ağacıdır. Rüyanın tabirine göre, bu ay Malhun Hâtun, bu çınar ağacı ise Osmancık’ın kuracağı devlettir. Osmancık artık değişmektedir. Kılıcını, yayını, topuzunu kendisi için değil, soyu sopu için, soyunun amacı için kullanmaktadır. Sonunda Ede Balı kızını Osmancık’a verir. Sade bir törenle evlenirler. Osmancık, artık yaşlanmış olan babası Ertuğrul Gazi’nin yerine beğ seçilir ve Ede Balı’nın şu sözleri tarihe bir not gibi dökülür: <em>“Ey Osmancık; beğsin. Bundan sonra öfke bize, uysallık sana; güceniklik bize, gönül alma sana; suçlama bizde; katlanma sende; bundan böyle, yanılgı bize, hoş görmek sana; aciz bize, yardım sana; geçimsizlikler, uyuşmazlıklar, anlaşmazlıklar, çatışmalar bize, adâlet sana; kötü göz bize, şom ağız bize, haksız yorum bize, bağışlama sana. Ey Osmancık; bundan böyle, bölmek bize, bütünlemek sana; üşengeçlik bize, gayret sana; uyuşukluk bize, rahat bize, uyarmak, şevklendirmek, gayretlendirmek sana.” (s.121) </em>Osman Beğ, ilk iş olarak civardaki Türk boylarını birleştirir. Kendi buyruğunda ve hepsinin rızalarını alarak… Domaniç ve civarı dar gelmeye başlamıştır. Her gün yeni topraklar alınır, kaleler düşürülür yeni gelenler, tâ Orta Asya’dan ve daha yakın yerlerden gelenler, bu topraklara yerleştirilir. Savaş, akın, ganimetin paylaşılması, yerleşme biçimi, doğumlar, evlenmeler, dostluk ve düşmanlıklar her şey bir düzene bağlanmıştır. Herkes nefsini ve bencilliğini yok etmiştir. Başkalarını, soylarının geleceğini düşünmektedirler. Pazar yerlerinin emniyeti sağlanmıştır. Yöredeki herkes ( Rumlar dahil; Osman Beğ’ e tâbi olan herkes ) hayatından, ırzından, malından emindir. Bu günlerde Osman Beğ’ in anası Cankız, ardından da doksan yaşındaki Ertuğrul Gazi vefat ederler. Oğlu Orhan dünyaya gelir. Bütün bu olup bitenler sırasında Osman Beğ’in önemli meselelerinden birisi amcası Dündar Beğ’dir. Dündar Beğ, ağabeyi Ertuğrul Gazi’den sonra beğliğin kendisinin hakkı olduğunu düşünüyor, Osman Beğ’i kıskanıyor ve bozgunculuk ediyordu. Osman Beğ, saygısını bir an bile ihmal etmeden, amcasını uyarıyordu. Hatta bir gün Dündar Beğ’e:<em> “Elin öperim emice, dizin öperim emice. De ki davarın güdeyim, odunun kırayım emice. Amma ko ki beğliğime eller taş atsın ki beğliğimi korumam zor olmasın. Ben bunda akıl isterim, rey isterim, ışık isterim. Yanılırsam doğruyu isterim. Ben bunda takaza istemem, dokunç istemem, kakınç istemem.”(s200)</em> demiştir. Dündar Beğ aldırmaz, bildiğince devam eder. Bir muharebe esnasında düşman üstüne ılgar eden savaşçıları geri çağırır. Osman Beğ, buna kızar ve bir yay darbesiyle amcası Dündar Beğ’ i yere düşürür. Osman Beğ’ in ikinci oğlu Alaeddin dünyaya gelir. Mihail Kosses Müslüman olur. Töreye bağlılık şuuru, zayıfa yardım fazileti, din uğrunda göz kırpmadan ölüme gitme heyecanı Mihail’i Abdullah yapmıştır. İnegöl, Yarhisar, Aydos, Bilecik, İznik kaleleri alınır. Zaman geçip gitmektedir; Osman Beğ’e rağmen… Alaeddin bile at bitmektedir artık. Orhan Beğ, Yarhisar tekfurunun kızı Holofira ile evlenir. Holofira’nın rızası, arzusu, isteği ve aşkı ile… Osman Beğ, gelininin adını Nilüfer olarak değiştirir. Müslüman olan Nilüfer, Osman Beğ’e torunlar, Orhan Beğ’e oğullar verecektir; Murad’ı verecektir… Selçuklu Sultanı, bir fermanla Osman Beğ’in hanlığını tebaasına duyurur. Artık Cuma namazlarında hutbe Osman Han adına okunmaktadır. Şeyh Ede Balı Rahmet-i Rahmân’a kavuşur. Orhan yavaş yavaş pişmekte, olgunlaşmaktadır. Hem gazada hem yönetimde. Osman Gazi Hân’ın etrafı boşalıyor. Baba dostları, yola beraber çıktığı yoldaşları birer birer âhirete intikal ediyorlar. Malhun Hâtun da vefat ediyor. Osman Gazi Hân, hasta yatağında, iki aydır yatmaktadır. Kulakları nal seslerinde, Bursa’nın fetih müjdesini bekliyor. Derken, müjdelerin hası, nal sesleri… Sungur dışarı fırlıyor ve göz açıp kapayıncaya kadar da geri dönüyor. Nefes nefesedir: Gözün aydın Hânım! Bursa bizimdir! Osmancık, Osman Beğ, Osman gazi Hân; babası Ertuğrul Gazi’ye, şeyhi ve kayınpederi Ede Balı’ya, kendinden önce giden baba dostlarına, yoldaşlarına ve Zümrüd-ü Ankası Malhun Hâtun’a mülâki olmak için gözlerini yumuyor. Mesut ve huzurlu… <strong><em>Âlemlerimizden sefer eyler Osman Gazi Han; Bir garip yolcu gibi…</em></strong></p><h3>Roman Hakkında</h3><p>Tarık Buğra Osmancık’ı “<em>Osmanlı’nın sırrı nedir?</em>” sorusundan yola çıkarak yazdığını söyler. Eser tarihin en uzun ömürlü ve en büyük devletini kuran şuur ve karakterin Buğra’nın yorumuyla romanlaştırılmasıdır.</p><p>Eserde Osmancık üzerinden Osmanlı Devleti’nin kuruluşu ve Osmancık’ın Osman Beğ’e daha sonra da Osman Gazi Han’a dönüşüm süreci; yani bir kişilik arama ve bulma süreci anlatılmaktadır. Osmancık karakterinin olgunlaşması ve ruh haritası üzerinden Osmanlı Devletini kuran ve ayakta tutan ruh tahlil edilir. Aynı zamanda kişi — devlet eşleşmesi yoluyla Osmanlı’nın da şifrelerini çözülür. Romandan geriye okurun zihninde örnek alınması gereken bir devlet adamı karakteri ile tecrübelerinin damıtılması gereken bir devlet geleneği mirası kalır.</p><p>Romanda zaman ögesi belirgin bir şekilde ortaya çıkmaz. Bazı bölümlerden mevsimlerin değiştiği ve bu değişimler sırasında yapılan göçler anlatılır. Genel itibariyle bakarsak da romandaki zaman kavramı Osmancık’ın çocukluğundan başlayıp Osman Gazi Han’ın ölümüne kadar geçen süreyi içine alır. Yani Osmanlı’nın kuruluş sürecini… Ayrıca kitaptaki olaylar hakim bakış açısı ile anlatılmıştır.</p><p>Mekan kavramı ise zamandan daha belirgin bir şekilde karşımıza çıkar. Kitapta genellikle dış mekanlar tasvir edilmiştir. Uzun uzadıya tasvirlerle karşılaşılmaz. Tasvirler kısa geçilmiştir. Ertuğrul Gazi’nin önderliğindeki boy Söğüt ve Domaniç civarlarında yaşamaktadır. Tam anlamıyla yerleşik hayata geçiş olmadığı için yazlık — kışlık konaklanan yerler vardır. Romanda olaylar geliştikçe mekan da genişlemekte ve değişmektedir. Roman Bursa’nın kuşatılması ve fetih haberinin Bursa önlerinde çadırında hasta yatmakta olan Osman Gazi Han’a ulaştırılmasıyla sona erer.</p><p>Romanda kullanılan dil yazının başında da söylendiği gibi Tarık Buğra’nın dil anlayışıyla örtüşmektedir. İlave olarak kurguyu ve hikayeyi daha iyi yapabilmek için roman içerisinde geçen diyaloglar dönemin Türkçe’sine yakın bir şekilde oluşturulmuştur.</p><p>Osmancık tarihi roman türünde yazılmış bir eserdir. Ayrıca Türk milliyetçiliği için önem taşıyan bir kuruluş (başlangıç, doğuş) miti özelliği taşıdığı söylenmektedir. Özellikle bu yönüyle en çok benzetildiği ve karşılaştırıldığı eser de Kemal Tahir’in Devlet Ana’sıdır. Devlet Anada da yine aynı kuruluş miti Tahir’in kurgusuyla yazılmıştır. Tabi eserler oluşturulurken her iki yazar da kendi siyasi, ideolojik ve dini görüşlerine göre kurgular ortaya koymuşlardır.</p><p>Eserde milli bir kimlik oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu kimlik oluşturulurken ta Orta Asya Türkleri’ne kadar uzanan hatta Oğuz Kağan’ı çağrıştıran unsurlar göze çarpar. Dede Korkut hikayeleriyle benzer bölümler vardır. Örneğin; Orhan’ın Türk töresince ve Oğuz Kağan’ın gergedanı öldürmesi hadisesi benzeri bir kahramanlık göstermesi gerekmektedir. Orhan da babası Osman Gazi gibi bir ayıyla boğuşur. Yaralanır, berelenir ama alnının akıyla çıkar mücadeleden: <em>“Uzun bir boğuşmadan sonra yıktığı ayı için, Domaniç’in yaşlıları: ‘Bu dağların en büyüğüdür.’ dediler.” (s.296)</em> Bu örnekler romanın, kadim zamanlarla, destan geleneği ve mitlerle, başta Dirse Han oğlu Boğaç Han hikâyesi olmak üzere Dede Korkut hikâyeleri ile kurduğu ilişkinin örneklerinden biridir.4 Bu tarz olaylar ve hikayeler çerçevesinde bir cihan devletinin kuruluşu daha da önemlisi Türk kimliği anlatılmıştır. Yine Osman Gazi Han’ın etrafında toplananlara hanlığını ilan ederken söylediği sözler, cihan devletini kuran ve ayakta tutan şuuru ifade eder: <em>“Dilerim, adaletten kayar, zulme ve dalâlete meyledersem Allah beni kahretsin. Ve dilerim, ben bilerek, bilmeyerek saptığımda karşı çıkmayanları ve benimle kalanları dahi Allah kahretsin. Ve dilerim, benden ehli çıkınca o sancağı benden almayanlar benim vebalimi çeksin.” (s.317</em>) Osman Gazi’nin ağzından dökülen bu sözler kendinden sonra gelecek nesillere bir öğüt olmuştur. İşte Buğra’nın yeni nesle anlatmaya çalıştığı şey de bu kelimeler arasında saklıdır.</p><p>Romandaki kurgunun eski Türk destanları ve Dede Korkut hikayelerinden ayrılan yanıysa bu anlatılarda geçen savaşçı ve yiğit kişiliğin Romanda bilge ve üreten bir kişilikle birleşmesidir. Osman Gazi Han ve onun şahsında Türk’ün duyuş, düşünüş ve yaşayışına yeni kutsallar eklenmiştir. Bunlar Kuran’ın refakatinde dinî değerler ve İlâ-yı Kelimetullah davası ile Ede Balı’nın şahsında, ilme ve âlim olmaya verilen önemdir. Artık olgunlaşacak, beylik ve hanlık yapacak insanların eli hem kılıç, hem de kalem tutmak zorundadır.5</p><p>Değerler sistemimiz kuvvet, akıl ve adalet arasında altın ortayı bulacak yeni bir senteze yönelmiştir. Türklerin ilk tipi olan, atçılık, avcılık, akıncılık özellikleri öne çıkan,<em> “ya devlet başa, ya kuzgun leşe”</em> diyen, kahramanlıktan daha ulu bir değer tanımayan<em> “alp”</em> tipi;<em> “İlim ilim bilmektir / İlim kendin bilmektir.”</em> diyen veli hatta ölürsem şehit, kalırsam gazi olurum diyerek İlâ-yı Kelimetullah için yaşayan ve savaşan gazi tipi ile karışıp <em>“alperen”</em> tipine doğru evirilmektedir.</p><p>Roman bu söz konusu değerler sistemini yeniden üreterek Osmanlı’yı cihan devleti yapan talihi ve tarihi açığa çıkarma başarısını göstermiştir. Böylece Tarık Buğra’nın attığı taş yerini bulmuştur: “Buğra, ‘Osmancık’ yazılmadan önce kendisiyle yapılan bir mülâkatta;<em> “Dünyanın en medenî imparatorluğunu kurmanın şifresini çözdürtebilecek tiplerle”</em> bir roman yazmayı düşündüğünü söylemiş; 1950’lerden beri yazmayı tasarladığı bu romanı, 1983 yılında ‘Osmancık’ adıyla yayınlayarak düşüncesini, büyük bir başarının altına imza atarak gerçekleştirmeyi başarmıştır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*Ew-CioTG5NhaxUB4FhJEcQ.jpeg" /><figcaption>Tarık Buğra</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/640/1*pbMk9yQ42ySh6AtKoPfjcg.jpeg" /><figcaption>Tarık Buğra’nın dil hakkındaki görüşlerini yansıtan bir sözü</figcaption></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=5fcb316a59f3" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>