<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Fatmanur Ozcetin on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Fatmanur Ozcetin on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@fatmanurozcetin20?source=rss-b4a05d5e0d0e------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*bk_bomeH14x3IeDm9joQWg.jpeg</url>
            <title>Stories by Fatmanur Ozcetin on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@fatmanurozcetin20?source=rss-b4a05d5e0d0e------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Sun, 22 Nov 2026 01:47:03 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@fatmanurozcetin20/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[CLEAN ARCHITECTURE (TEMIZ MIMARI) NEDIR?]]></title>
            <link>https://medium.com/@fatmanurozcetin20/clean-architecture-temiz-mimari-nedir-0df408939520?source=rss-b4a05d5e0d0e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/0df408939520</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Fatmanur Ozcetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 22 Feb 2024 14:53:16 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-02-22T14:53:16.985Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>CLEAN ARCHITECTURE (TEMIZ MIMARI) NEDIR?</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*wEH4ugceecc3OvtB2U6flw.png" /></figure><p>Yazılımların büyümesi ve gelişmesiyle kod karmaşıklığının artması, test edilebilirliğin zorlaşması ve esnekliğin azalması, değişikliklere uyum gibi teknik sorunların çözümü için belli mimarilere, tasarımlara ve paradigmalara ihtiyaç duyarız.</p><p><strong>Neden Bir Mimariye İhtiyaç Duyarız?</strong></p><p>Mimari bir yazılım sisteminin yapısını, bileşenlerini, ilişkilerini ve bileşenlerin nasıl bir araya geldiğini, amaca ulaşmak için hangi sıra ile çalışıp nasıl organize edileceğini tanımlayan yapıdır. Aslında mimimum efor maksimum üretkenliği amaç edinir. Projelerinizde tek mimari kullanmak yerine farklı yerlerde farklı mimariler kullanabilirsiniz. Birçok mimari vardır fakat ben yazımda clean architecture’ ı esas alıp onu anlatacağım.</p><p><strong>Doğru Bir Mimarinin Avantajları:</strong></p><ul><li>Test edilebilir</li><li>Kolay dağıtıma sahip</li><li>Kolay geliştirilebilir</li><li>Bağımsız</li><li>Değiştirilebilir</li><li>Bakımı kolay</li></ul><p><strong>Clean Architecture:</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/733/1*iAkV8gguXAp9My2LRLIIKw.png" /></figure><p>“<em>Uncle Bob</em>” olarak bilinen Robert C. Martin tarafından geliştirilmiştir. Görseldeki gibi oklar dıştan içe bağımlılıkları temsil eder. <strong>Domain</strong>, <strong>Application</strong>, <strong>Infrastructure</strong> ve <strong>Presentation </strong>olmak üzere<strong> </strong>4 katmandan oluşmuştur.</p><p><strong>Domain Katmanı</strong>:</p><p>Mimarinin çekirdek katmanı olan bu katman başka hiçbir katmana bağımlı olmadığı gibi genelde basit ve küçük sınıflı olan business entitiy’ ler buradadır. Yani kesinlikle ihtiyaç duyacağımız elemanlarımız. <em>Value Objects, Logic, Exceptions, Enumerations’</em> lar da buradadır.</p><p><em>Entities</em>: Projede geliştirilen sınıflarla veritabanı oluşturmak içindir. Orm araçlarıyla beraber daha da kolaylaşmıştır.</p><p><em>Value Objects: Ya</em>zılımda belirli bir değeri temsil etmek ve işlemler yapmak için kullanılan bir tasarım desenidir. Genellikle değiştirilemez (immutable) ve kimliksizdir; yani içinde bulundurdukları değerlerle tanımlanırlar. Mesela bir tarih, para birimi miktarı veya coğrafi koordinatlar.</p><p><em>Logic: </em>Domain’ i ilgilendiren mantıksal işlemlerdir.</p><p><em>Exceptions:</em> Domain için kullanılacak olan hata yakalama işlemleridir.</p><p><em>Enumerations: Y</em>azılımda enum, enumaration ya da enum sabitleri olarak adlandırılır. Değişkenlerin alabileceği değerlerin sabit (belli) olduğu durumlarda programı daha okunabilir hale getirmek için kullanılır.</p><p><strong>Application Katmanı:</strong></p><p>Mantıksal işlemlerin yapıldığı katmandır. Bu katman sadece domain’ e bağlı olup domain’ deki bileşenleri kullanarak business logic oluşturulur. Bu iki katmanla uygulama oluşturulabilir. Verilerin nasıl saklanabileceği, kullanıcı ile nasıl iletişime geçileceği gibi sorunları soyut bir şekilde gerekirse diğer üst katmanlarla implemente eder. Burada I<em>nterface, Model, Logic, Command/Queries, Validators/ Exceptions’</em> larımız bulunabilir.</p><p>I<em>nterface: </em>Mail servisi veya notification arayüzleri …</p><p><em>Model: </em>Application katmanlarında kullanılan modeller</p><p><em>Logic, Command, Queries: </em>Önemli servise gelen isteklerin Request ve Response modellerini, bu modellerin mantıksal işlemlerini ve veritabanı kayıtlarının bulunduğu kısım.</p><p><em>Validators: </em>Gelen isteklerin validasyonları bulunur.</p><p><em>Exceptions</em>: Oluşabilecek hatalar için Exceptions modelleri bulunur.</p><p><strong>Infrastructure Katmanı:</strong></p><p>Bu katman hiçbir katmana bağımlı değildir. Application’ daki interface’ leri implemente eder. Sisteme eklenebilecek external şeyler bu katmandadır. Mesela, email, sms, bildirimler…</p><p><strong>Presentation Katmanı:</strong></p><p>Kullanıcının uygulama ile iletişime geçtiği katmandır. En üst katmanlardan biridir ve bu yüzden hiçbir katman bu katmana bağımlı değildir. <em>Console, api , mvc projeleri</em> olabilir.</p><p><strong>Kaynakça:</strong></p><ul><li><a href="https://www.bayramucuncu.com/tag/clean-architecture/">https://www.bayramucuncu.com/tag/clean-architecture</a>/</li><li><a href="https://burakneis.com/clean-architecture/">https://burakneis.com/clean-architecture/</a></li><li><a href="https://medium.com/@gayemce/yaz%C4%B1l%C4%B1m-tasar%C4%B1m%C4%B1nda-value-object-kavram%C4%B1-ve-net-uygulamalar%C4%B1ndaki-rol%C3%BC-161de37ab06c">https://medium.com/@gayemce/yaz%C4%B1l%C4%B1m-tasar%C4%B1m%C4%B1nda-value-object-kavram%C4%B1-ve-net-uygulamalar%C4%B1ndaki-rol%C3%BC-161de37ab06c</a></li><li><a href="https://betterprogramming.pub/the-clean-architecture-beginners-guide-e4b7058c1165">https://betterprogramming.pub/the-clean-architecture-beginners-guide-e4b7058c1165</a></li><li><a href="https://serkanerip.medium.com/clean-architecture-temiz-mimari-nedir-22961b7d389b">https://serkanerip.medium.com/clean-architecture-temiz-mimari-nedir-22961b7d389b</a></li></ul><p><strong>Eleştirilerinizi ve yorumlarınızı iletmek için bana LinkedIn’ den ulaşabilirsiniz.</strong></p><p><a href="https://www.linkedin.com/in/fatmanur-ozcetin">https://www.linkedin.com/in/fatmanur-ozcetin</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=0df408939520" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[OSI (OPEN SYSTEMS INTERCONNECTION) MODEL NEDİR?]]></title>
            <link>https://medium.com/@fatmanurozcetin20/osi-open-systems-interconnection-model-nedi%CC%87r-1a449cf0c387?source=rss-b4a05d5e0d0e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/1a449cf0c387</guid>
            <category><![CDATA[osi-model]]></category>
            <category><![CDATA[osi-model-explained]]></category>
            <category><![CDATA[osimodel-computernetwork]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Fatmanur Ozcetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 11 Aug 2022 23:26:22 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-08-11T23:26:22.401Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/809/1*OWrWDuMJKZwbPNJViDEvcg.png" /></figure><p><strong>A) OSI Modeli Nedir?</strong></p><p>OSI modeli ağlar için birincil mimari modeldir. Verilerin bir bilgisayardaki uygulamadan ağ medyası aracılığıyla başka bilgisayardaki uygulamaya nasıl iletildiğini açıklar. Üretici bağımlılığını ortadan kaldıran, bilgisayar ağları oluşturulurken kullanılan donanımsal, yazılımsal çözümleri düzenler. Aynı ağ üzerinde farklı marka bilgisayarlar arası iletişimi sağlar. Bununla da ağ türleri ve donanıma göre değişiklik göstermediğini anlayabiliriz.</p><p>Mimari ve türden bağımsız bir kavramdır. Amacına gelecek olursak da ağ topolojilerinin, mimarilerinin ve protokollerinin ağ ürünü olarak kullanılabilmesini sağlamaktır. Model 7 katmandan oluşmuştur: uygulama (application), sunum (presentation), oturum (session), taşıma (transport), ağ (network), veri iletim (data link), fiziksel (physical).</p><p><strong>B) OSI Modelinin Önemi:</strong></p><p>Ağ kavramı ilk ortaya çıktığında aynı ağ üzerinde iki farklı markanın bilgisayarlarını kullanmak sorunlara yol açıyordu. Hatta kullanıcılar ihtiyaç duyduğu tüm cihazları bilgisayarının üretildiği üreticiden almak zorundaydı. Bunun en büyük sebebi paket yapısının uygunsuzluğuydu. Bu yüzden ISO (Uluslararası Standardizasyon Örgütü)1984&#39;de son OSI (Open Systems Interconnection) modelini kullanıma sundu. OSI modeli bu kullanım zorluğunu, satıcıların birlikte çalışabilen ağ cihazları ve yazılımlarını oluşturulabilmesine imkan sağladı.</p><p><strong>C) OSI Modeli Katmanları:</strong></p><p>OSI modeli 7 katmana ayrılmıştır. Veri iletimi sırasında birbirini belli sırayla takip eden her katman kendi görevini yapar. Her katmanın görevi bir üst katmana hizmet etmektir. Uygulama, sunum ve oturum katmanları işlevleri yazılımlarla sağlanan üst katmanlardır. Taşıma, ağ, veri iletim ve fiziksel katmanları işlevleri ağda kullanılan bilgisayar ve diğer cihazların donanımlarının yazılımları tarafından sağlanır.</p><p>1.Uygulama, sunum ve oturum katmanlarından geçen veri taşıma katmanına gelince bölümlere ayrılır.</p><p>2.Ağ katmanında bölüm üstüne adres bilgileri de eklendikten sonra paketler oluşmuş olur.</p><p>3.Veri iletimde paketlere alıcının Mac adresi de eklenerek çerçeve denen bir yapı oluşur.</p><p>4.Fiziksel katmandaysa verimiz bit halinde alıcı ağın fiziksel katmanına iletilir. Şimdiyse detaylı anlatıma geçelim.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/620/1*KvfNwxmGaOTcxnvi8WvTFQ.png" /></figure><p><strong>C.7. Uygulama (Application):</strong></p><ul><li>Göndericiye en yakın katmandır.</li><li>Bir bilgisayarda çalışan programlara ağ oluşturma seçenekleri sağlar.</li><li>Uygulamanın model boyunca bilgi gönderimini sağlamak için uygulama programı ile sonraki katman arasında veri iletimi için bir arayüz oluşumunu sağlamaktır.</li><li>Monitörümüzde gördüğümüz her şeyi bu katmana örnek verebiliriz.</li><li>Ağ bağlantısına ihtiyaç duyan bir katmandır.</li><li>İletişim ortaklığının uygunluğu, onaylanması, bu iletişimin gerçekleşmesi için gerekli kaynakların doğrulanması bu katmanda gerçekleşir. Örneğin, dosya transferleri, e-posta, uzaktan erişimi etkinleştirme, ağ yönetimi faaliyetleri, istemci/sunucu işlemleri yapılır.</li><li>SSH, telnet, FTP, TFTP, SMTP, SNMP, HTTP, DNS protokolleri bu katmanda çalışır. Fakat tarayıcılar bu katmanda çalışmazlar, sadece uzak kaynağa erişim istendiğinde protokoller dışında bunlarla da iletişim kurulur.</li><li>Veriler bir sonraki katmanımız olan sunum katmanına aktarılır.</li></ul><p><strong>C.6. Sunum (Presentation):</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/442/1*WT5Vrhcu_WcgULcPdK-VPA.jpeg" /></figure><ul><li>Veriyi uygulama katmanına sunar.</li><li>Veri çevirisi ile kod biçimlendirilmeleri yapılır.</li><li>Veri şifrelenmesi, bunların çözümlenmesi, sıkıştırılması, genişletilmesi yapılır.</li><li>Karşı bilgisayara gidecek olan veriyi önce standart bir formata dönüştürür sonra da okuyabilmek için karşı bilgisayarın anlayabileceği ortak bir formata dönüştürür. Böylelikle aslında ekrana gelecek olan çıktıyı oluşturur.</li><li>Bununla da aslında standart verilerin nasıl biçimlendirilmesi gerektiğini tanımlayan protokolleri de içerdiğini söyleyebiliriz. Örneğin, GIF, MPEG, TXT, ASCII, JPEG, PNG vb. bu katmanda oluşup çıktıya dönüşür.</li><li>OSI modeli tercümanı da diyebiliriz.</li><li>Bu katman çoğunlukla ağ ile ilgili değildir.</li><li>Veriler bu katmandan sonra oturum katmanına iletilir.</li></ul><p><strong>C.5. Oturum (Session):</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/686/1*hhkNe4L8p7xJPSxeHPVcSw.jpeg" /></figure><ul><li>Sunum katmanından aldığı verileri aldıktan sonra bağlantı kurulup kurulmayacağına bakar. Eğer kurulamayacaksa bir hata mesajı gönderir. Bağlantı kurulabilecekse de haberleşecek olan bilgisayarın oturum katmanıyla oturum bağlantı koordinasyonunu sağlar, oturumları ayarlar, yönetir veya sonlandırır.</li><li>Bağlantı kurulan bilgisayarlar arasında oturumların açık kalıp kalmadığı kontrolleri gerçekleşir. Örneğin, Facebook’ un sunumunun karşı bilgisayarda açık kalıp kalmadığı kontrolü yapılır.</li><li>NetBIOS, RPC, Named Pipes ve Sockets gibi protokoller farklı bilgisayarlarda aynı anda bağlantı yönetme imkanı sağlar.</li><li>Veri güvenliğinde ya da iletiminde sorun oluşmuş ise verinin tekrar iletimini sağlar.</li><li>Oluşturulan oturum iletişime özgü olduğu için aynı veri için birden fazla istekte bulunulabilir. Bu bize örneğin tarayıcı da aynı anda birden fazla sekme açmamıza olanak tanır.</li><li>Mesajları düzgün bir şekilde yeniden senkronize etmemizi sağlayan işaretli veri akışlarının sayesinde veri kaybının önüne geçer.</li><li>3 ana işlev vardır:</li></ul><p>İletişim Yönetimi: Karşılıklı olarak yarı çift yönlü ve tam çift yönlü modlarla iletişim kurmayı sağlar.</p><p>Token Yönetimi: 2 tarafın aynı anda aynı işlemi gerçekleştirilmesini kısıtlar.</p><p>Senkronizasyon: Veri akışına kontrol noktaları eklememizi ister.</p><ul><li>Bu katman ana bilgisayar ile karşı bilgisayar arası bağlantıyı başarıyla kaydettiğinde veriler taşıma katmanına aktarılır.</li></ul><p><strong>C.4. Taşıma (Transport):</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/688/1*peItUEIjVwBa0GMBFR_Qlw.jpeg" /></figure><ul><li>Üst katmandan aldığı verileri segmentlere bölerek alt katmana iletir, alt katmandan aldığı verileri de yeniden birleştirerek üst katmana iletir.</li><li>Yazılım ve donanım katmanları arası geçit görevindedir.</li><li>İlk amacı verilerin nasıl iletilmesi gerektiğinin belirlenmesidir.</li><li>Verilerin doğru iletilip iletilmediğinin kontrolünü güvenlilik ve akış kontrolü ile gerçekleştirir.</li></ul><p><strong>a) Güvenlilik:</strong> Gönderilecek verinin alıcıya doğru biçimde ulaşıp ulaşmadığı, ulaşmadıysa verinin tekrar gönderiminin sağlanmasıdır.</p><p><strong>b) Akış Kontrolü:</strong> Alıcı ve gönderici bilgisayarlar farklı modellerde, hızlarda ve kapasitede olabildiği için veri akışının sağlıklı olması için eğer alıcı yavaşsa ya da ağ meşgulse gönderici veriyi yavaş gönderir. Diğer türlüsü veri kaybına neden olur. Bunun önünde geçebilmek için ara bellekleme, tıkanıklıktan kaçınma ve pencereleme metotları kullanılır.</p><ul><li>Paketlere veri tipine göre değişen hedef ve kaynak port numaraları eklenir.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/706/1*zB91YzG8R4tYIyN65wkw2Q.png" /></figure><ul><li>Bu katmanda verinin hangi protokolleri kullanacağına karar verilir. TCP ve UDP protokolleri taşıma katmanında kullanılır.</li></ul><p><strong>TCP Nedir?</strong></p><p>Güvenilirdir. Bilgisayarların birbirleriyle haberleşmesini sağlayan internet üzerindeki iletişim metodudur. Buradaki aktarım bağlantı tabanlıdır ve yeni bir bağlantı kurulduğunda istek bozulana kadar korunur. Verilerin ideal bir hızda gönderilmesini, kaybolan verilerin yeniden gönderilmesini sağlamak için bilgisayarlar arası bağlantıyı koparmaz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/746/1*AVdX_g7vgGf6bMHlXcGvUA.jpeg" /></figure><p>Peki bu bağlantı nasıl kurulur?</p><ol><li>Kaynak bilgisayardan hedef bilgisayara bağlantı kurmak istediğini göstermek amacıyla hangi sırayla segmentleri başlatacağı bilgisini veren <strong>SYNchronize </strong>mesajı yollanır.</li><li>Buna karşılık hedef bilgisayardan <strong>SYN</strong> ve <strong>ACKnowledgement </strong>mesajı gelir. Burada <strong>ACK</strong> alınan segmentin yanıtını belirtir ve <strong>SYN</strong> ise hangi sıra ile başlatacağı bilgisini döndürür.</li><li>Son olarak kaynak bilgisayar hedef bilgisayarın yanıtını kabul ettiğini gösteren <strong>ACK </strong>mesajını döndürür ve böylece güvenilir bir bağlantı kurulur.</li></ol><p><strong>UDP Nedir?</strong></p><p>TCP gibi üst katmandan gelen verileri parçalara ayırır ve bunların her birine “datagram” denir. Datagramlar segmentlere göre daha küçük olup daha az bant genişliği harcarlar. Böylece TCP den daha hızlı fakat güvenilir değildir. Gelen verinin hatalı olup olmadığı kontrolü yapılır fakat paketin hedef kaynağa iletilip iletilmediğinin kontrolü yoktur. Kaybolan veriler yeniden gönderilmez.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/1*y4vfi_sHtYEQzVYFQlXEZQ.png" /></figure><p><strong>C.3. Ağ (Network):</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/582/1*Y9OdOjW20iJYcC6XHD-q7A.png" /></figure><ul><li>Bu katmanda veriler paket olarak taşınır.</li><li>Verinin iletileceği en mantıklı fiziksel yolun belirlendiği katmandır.</li><li>Mantıksal adresleme, fiziksel adresleme ve adres çözümleme işlemleri gerçekleşir.</li><li>Yazılım kontrollü <strong>mantıksal adresleme</strong>; ağlara düzen sağlamak, kategorize etmek, uygun bir şekilde sıralamak gibi işlevlerde bulunur. En yaygın mantıksal adresleme IPV4 (192.168.1.112) dir.</li><li><strong>Fiziksel adresleme,</strong> ağ donanımının tanımlanmasını sağlar. MAC adresi her bilgisayarın ethernet kartına üretici tarafından kodlanır. Aynı MAC adresine sahip birden fazla cihaz yoktur.</li><li>Bu katmanda ağdaki cihazların konumunu izlenir.</li><li>IP, IPX, AppleTalk vb. ağ protokolleri bu katmanda çalışır.</li><li>Switch ve router teknolojisinin kullanıldığı katmandır.</li><li>Paketin farklı bir ağa yönlendirilmesi gerektiğinde router kullanılacağı bilgisinin eklendiği katmandır.</li></ul><p><strong>Router: </strong>Paketin farklı ağlar arası sorunsuz iletimini ve verinin teslim edileceği yolun belirlenmesini sağlar. Paketi yönlendirmek dışında paketi görüntüleyebilir. İnternet bağlantısının sağlanamadığı vakitlerde kullanıcı router modeme bağlanır ve internete erişim sağlanır.</p><p><strong>Switch:</strong> Paketleri bilgisayarlar, yönlendiriciler, sunucular gibi birden çok ağ aygıtı arasında aktaran cihazdır.</p><p><strong>C.2. Veri İletim (Data Link):</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/683/1*ftkv2qMjSb7xmLiN7qvwCQ.png" /></figure><ul><li>Bu katmanda ağ katmanından gelen paketlere hata kontrol bitleri eklenerek çerçeve (frame) oluşturulur.</li><li>Bu katmandan sonraki katmanın verileri iletmesi için verileri bitlere çevirir.</li><li>Verilerin hatasız iletimi için fiziksel katmanın erişim yetkilerini ve kurallarını belirler.</li><li>Verilerin fiziksel iletimini ve adreslenmesini sağlar.</li><li>Hata bildirimi, ağ topolojisi ve akış kontrolünü işler.</li><li>Verilerin donanım adreslerini kullanıp LAN üstündeki uygun cihaza iletimini sağlayacaktır.</li><li>Bu katmanın büyük bir bölümü ağ kartı içerisindedir.</li><li>Ağ üstünde diğer cihazları tanıma, hattın hangi cihaz tarafından kullanıldığını tespit etme ve fiziksel katmandan gelen verinin hata tespiti bu katmanda gerçekleşir.</li><li>Aynı zamanda switch bu katmanda çalışır. Çünkü switch MAC adreslerini tanıyabilir ve veriyi sadece ilgili MAC adresine iletir.</li><li>Bu katmanda iki alt katman vardır.</li></ul><p><strong>C.2.1. Logical Link Control(LLC):</strong></p><ul><li>Ağ katmanına iletilecek çerçeveler için taşıyıcıdır.</li><li>Kullanılan protokole özel portlar oluşturur. Böylelikle gönderici ve alıcı cihaz aynı port üzerinden iletişime geçer.</li><li>Bozulmuş veri paketlerini tekrar gönderir.</li></ul><p><strong>C.2.2. Medya Access Control(MAC):</strong></p><ul><li>Paketlerin hangi zamanda ağ ortamına aktarılabileceğini belirler.</li><li>Üretici tarafından cihazlara tanımlanır.</li><li>Veriyi kontrol biti, alıcı ve gönderici cihazın MAC adresleriyle çerçeveler ve fiziksel katmana iletir.</li><li>Fiziksel katmandan aldığı veriyi de LLC’ ye iletir.</li></ul><p><strong>C.1. Fiziksel (Physical):</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/688/1*_nepwWbDbKOCJqDsIhFKbA.png" /></figure><ul><li>OSI modelinin donanım katmanı olup en düşük katmandır.</li><li>Bu katman için bir protokol yoktur.</li><li>Bu katmanda veriler dijital bitlere çevrilmiştir.</li><li>Gönderen kısımda bitleri elektrik sinyallerine çevirip kabloya yerleştirir, alıcı kısımda da elektrik sinyallerini bitlere çevirir.</li><li>Bitlerin anlamıyla ilgilenilmez, ağa fiziksel bağlantı kurulumu, sinyallerin iletimi ve alımı ile ilgilenilir.</li><li>Kablosuz iletim, kablolama, ağ ara birim kartları, konektörler ve türleri vb. ağ gereksinimleri belirlenir.</li><li>Gerçek fiziksel ortamla ilgilenilmez. (bakır, lif vb.)</li><li>Repeater cihazları ve hub kabloları bu katmanda kullanılır.</li></ul><p><strong>Repeater</strong>: Alıcı ve verici sinyallerin gerektiğinde değişime uğramasını, fiziksel alanlarda bir araya gelebilmesini sağlar. Gelen sinyali önce elektriğe dönüştürüp yeniden üretir ve sinyale dönüştürüp iletir.</p><p><strong>Hub</strong>: Cihazlara gelen veriyi elektrik sinyalleri olarak görüp bunları çoğalttıktan sonra diğer portlara gönderen cihazdır.</p><p><strong>D) OSI Modeli Avantajları:</strong></p><ul><li>Hiyerarşiktir.</li><li>Farklı satıcı ağların birlikte çalışmasına izin verir.</li><li>Çeşitli ağ donanımı ve yazılımı iletişimini sağlar.</li><li>Bir katmandaki değişikliklerin diğer katmanları etkilemesini önler.</li><li>Hangi katmanda hangi fonksiyonun çalıştığını açıkça tanımladığı için endüstri standardizasyonunu sağlar.</li></ul><p><strong>Özet:</strong></p><p>OSI modelinin aslında farklı üreticilerin ürettiği cihazların birbirleriyle sağlıklı iletişim kurabilmeleri için verilerin düzenli, hiyerarşik bir model üzerinden aktarıldığını gördük. Bu iletim üst katmandan alt katmana doğru olur. Buradan alıcı bilgisayara gittiğinde alttan üste doğru bir sıra izler. Veri iletimi şu şekilde gerçekleşir:</p><ul><li>Aldığımız veri taşıma katmanında segmentlere ayrılır.</li><li>Ağ katmanında bu segmente adres bilgileri eklenerek paketlere dönüştürülür.</li><li>Veri iletimde paketlere MAC adresleri eklenip çerçeve (frame) oluşturulur.</li><li>Fiziksel katmandaysa bu çerçeveler (frame) bit dizinine dönüşür ve alıcı bilgisayara elektrik sinyalleri olarak gönderilir.</li></ul><p><strong>Kaynakça:</strong></p><ul><li><a href="https://teknotower.com/osi-modeli-nedir-detayli/">https://teknotower.com/osi-modeli-nedir-detayli/</a></li><li><a href="https://onedio.com/haber/osi-modeli-nedir-269221">https://onedio.com/haber/osi-modeli-nedir-269221</a></li><li><a href="https://sibermetin.com/osi-modeli-nedir">https://sibermetin.com/osi-modeli-nedir</a></li><li><a href="https://www.teknologweb.com/osi-katmanlari-ve-osi-modeli-nedir">https://www.teknologweb.com/osi-katmanlari-ve-osi-modeli-nedir</a></li><li><a href="https://tryhackme.com/room/introtonetworking">https://tryhackme.com/room/introtonetworking</a></li><li><a href="https://medium.com/bili%C5%9Fim-hareketi/osi-modeli-ve-7-katman-7c3bb467798c">https://medium.com/bili%C5%9Fim-hareketi/osi-modeli-ve-7-katman-7c3bb467798c</a></li><li><a href="https://damsak.medium.com/osi-model-and-related-protocols-56f03bc20a72">https://damsak.medium.com/osi-model-and-related-protocols-56f03bc20a72</a></li><li><a href="https://selvyn.medium.com/understanding-computer-networking-e50a94958d67">https://selvyn.medium.com/understanding-computer-networking-e50a94958d67</a></li><li><a href="https://gelecegiyazanlar.turkcell.com.tr/konu/egitim/siber-guvenlige-giris/osi-modeli">https://gelecegiyazanlar.turkcell.com.tr/konu/egitim/siber-guvenlige-giris/osi-modeli</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=1a449cf0c387" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[CLEAN CODE (TEMİZ KOD) NEDİR?]]></title>
            <link>https://medium.com/@fatmanurozcetin20/clean-code-temi%CC%87z-kod-nedi%CC%87r-e274a4fdbfe7?source=rss-b4a05d5e0d0e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e274a4fdbfe7</guid>
            <category><![CDATA[temiz-kod]]></category>
            <category><![CDATA[clean-code]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Fatmanur Ozcetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 12 May 2022 17:32:09 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-05-12T18:02:29.278Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rBwjAUYwSoA8xWDj-8hmXw.png" /></figure><p><strong>A.CLEAN CODE (TEMİZ KOD) NEDİR?</strong></p><p><strong>A.1. Özlü Sözler:</strong></p><p><a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Bjarne_Stroustrup"><strong>Bjarne Stroustrup (C++’ın mucidi):</strong></a><strong> </strong><em>Kodumun şık ve temiz olmasını seviyorum. Kodda mantık, hataların saklanmasını zorlayacak kadar düz; bağımlılıklar (dependency) bakımı kolaylaştıracak kadar minimal olmalı. Tüm istisnai durumlar (exceptions) ele alınmalı, performans optimale yakın olmalı.</em></p><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Grady_Booch"><strong><em>Grady Booch (Object Oriented Analysis and Design with Applications kitabının yazarı):</em></strong></a><strong><em> </em></strong><em>Temiz kod basit ve açıktır. Temiz kod, iyi yazılmış bir düzyazı gibidir. Temiz kod, asla tasarımcının niyetini gizlemez, daha çok berrak soyutlamalarla ve düz kontrol satırlarıyla doludur.</em></p><p><a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Dave_Thomas_(programmer)"><strong><em>Dave Thomas</em></strong></a><strong><em> </em></strong>(<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Object_Technology_International"><strong><em>OTI Labs</em></strong></a><strong><em>’</em>ın kurucusu):</strong> <em>Temiz kod, onu geliştiren yazılımcı dışında başka geliştiriciler tarafından da okunabilir ve iyileştirilebilir. Birim ve kabul testleri vardır. Anlamlı isimlendirmeleri vardır. Bir şeyin yapılması için tek bir yol vardır. Çok az bağlılığı vardır ve temiz bir API sağlar.</em></p><p><strong><em>Michael Feathers( Working Effectively with Legacy Code kitabının yazarı): </em></strong><em>Temiz kod için bildiğim birçok özelliği sıralayabilirim; ancak bir tanesi diğer tüm özellikleri kapsıyor. Temiz kod her zaman ona değer veren biri tarafından yazılmış gibi görünür.</em></p><p><strong><em>Martin Fowler: </em></strong><em>Herhangi bir aptal bir bilgisayarın anlayabileceği bir kod yazabilir, iyi programcılar her insanın anlayabileceği bir kod yazar.</em></p><p><strong><em>A.2. Temiz Kod Nedir?</em></strong></p><p><em>Bu sözlerden de anlaşılacağı üzere temiz kod temizlik algısı altında , belli kurallar doğrultusunda uygulanan disiplinli kullanımdan ibarettir. Temiz kod için şıklık, minimallik, bakımı kolay olma, performans bakımından optimuma yakın olma, basitlik, açıklık, okunabilirlik, iyileştirilebilirlik, değer verilen bir ürün olmalı diyebiliriz. </em>Temiz kod için sadece bunlar değil çokça özen ve çaba gerekir.</p><p><strong>A.3. Genel Kurallar</strong></p><ul><li>Kod olabildiğince basit ve kirlenmemiş olmalı (ne kadar kompleks yapılardan uzak durulsa o kadar iyi)</li><li>Daima problemin ana kaynağının bulunmaya çalışılmalı.</li><li>Standart yaklaşımlar uygulanmalı.</li><li>Kod bulunduğundan temiz bırakılmalı. (boy scout rule)</li><li>Zarif olmalı.</li><li>Tüm testleri çalıştırabilmeli.</li></ul><p><strong>A.4. İsimlendirme Kuralları</strong></p><ul><li>Değişkenlere, dosyalara, paketlere, argümanlara, fonksiyonlara, sınıflara, nesnelere, işlevlere verdiğiniz isimler niyetinizi açıkça belli etmeli, karışıklığa sebep olmamalıdır. Neden var olduğunu, ne işe yaradığını açıklamalıdır.</li><li>Arandığında kolaylıkla erişim sağlanabilecek isimler bulunmalıdır.</li><li>Kodun içinde gizli rakam ve işaretler bulunmamalıdır.</li><li>Genel isimlerden kaçınılmalı, özel isimlendirmeler kullanılmalı.</li><li>Tek harfli isimler verilmemeli, ne kadar kısa da olsa ileride anlaşılması zordur.</li><li>Değişkenlerin önüne başlangıç olarak tag koyulmamalıdır.</li><li>Bu kısım her ne kadar zaman da kaybettirse ileride neye ne isim verdiğinizi hatırlamaya çalışmaktan daha kolaydır.</li><li>Koyulan isim yorum satırına gerek duyuyorsa o zaman gerçek amacını yansıtmıyordur.</li><li>Aynı isim aynı kapsamdaki iki nesneye verilemediğinden isme 1, 2 gibi rakamlar verilebilir.</li></ul><p><strong>A.5. Tasarım Kuralları</strong></p><ul><li>Bir programda aynı anda birden çok işin yapılabilmesini sağlayan çoğu yazılım dilince desteklenen temel programlama prensibi olan<strong> </strong>multithreading<strong> </strong>kullanılmamalıdır, ayrıştırılmalıdır.</li><li>Bir sınıf, nesne, değişken yalnız kendi bağımlılıklarını bilmelidir.( Demeter Yasası)</li></ul><p><strong>A.6. Anlaşılabilirlik</strong></p><ul><li>Tutarlı olmalı, projenin her yerinde aynı yöntemi kullanmaya devam edilmelidir.</li><li>Negatif ifadelerden kaçınılmalıdır.</li><li>Mantıksal bağımlılıklardan kaçınılmalıdır. Aynı sınıf içerisinde başka sınıflara bağlı şeyler yazılmamalıdır.</li></ul><p><strong>A.7. Fonksiyon Kuralları</strong></p><ul><li>Olabildiğince az argüman içermelidir.</li><li>Önce yazacağımız fonksiyonun küçük olmasına sonra daha da küçük olmasına özen göstermeliyiz.</li><li>Bir fonksiyon küçükse, isminin yaptığı işi yapıyorsa ve açıklayıcıysa o fonksiyon kendi görevini yapıyordur.</li><li>En az 20 en çok 100 satırlık kod içermelidir.</li><li>Fonksiyonun kendi gibi ismi de kısa ve açıklayıcı olmalıdır.</li><li>Fonksiyonun <em>null</em> dönmesi ya da parametre olarak <em>null</em> değer verilmesi de yanlıştır ki böylelikle kendimize yeni bir iş çıkarırız.</li></ul><p><strong>A.8. Yorum Satırları</strong></p><ul><li>Yorum satırları koddaki anlaşılamayan şeyleri anlatabilmemizi sağlar ki bu da kodu düzgün yazamadığımızı gösterir.</li><li>Sonuçların uyarısı olarak kullanılabilir.</li><li>Bazen kurumsal kodlama standartları yasal nedenlerden dolayı kesin yorumlar yazılabilir. Örneğin telif hakları (copyright) ve yazarlık (authorship) durumları ve kaynak dosyalarının başına yorum satırı koymak da mantıklıdır.</li></ul><p><strong>A.9. Koşul Kullanımı</strong></p><ul><li>Kodda koşul kullanımı sonucu dallanmalar ve zıplamalar kodu oldukça karmaşıklaştırır.</li><li>Koddaki koşulları, döngüleri ve yapılar doğal dille yapılmalı.</li></ul><ol><li>if ( 5&lt;isim)</li></ol><p>2. if (isim&gt;5)</p><p>Örneğin ikinci yapının okunması daha kolaydır çünkü doğal dille yazılmıştır. Şimdi koşul yapılarını tek tek inceleyelim.</p><p><strong>A.9.1. If Else Blokları</strong></p><ul><li>Negatif yerinde pozitif, zor yerine basit ve ilgi çeken durumları ilk koşul olarak kullanmak daha mantıklıdır.</li><li>Üçlü operatör kullanmak kodu kısaltabilir ama kullanmak bazı kişilerde kafa karışıklığına yol açabilir, seçimi kişiye kalmıştır. (&lt;koşul&gt; ? a:b)</li><li>Iç içe if bloklarında ise ilk kullanılan if doğruysa(true) eklenecek koşul varsa bu if in içine eklenir.</li></ul><p><strong>A.9.2 Kısa Devre Mantığı</strong></p><ul><li>Boolen operatörleri kısa devre yapabilir.</li><li>Örneğin, if(a||b) de a doğruysa b ye bakılmaz çünkü sonuç b ye göre değişmeyecektir.</li><li>Ya da, if(a&amp;&amp;b) de a yanlışsa b ye bakılmaz çünkü b ne olursa olsun sonuç değişmeyecektir.</li></ul><p><strong>A.10. Döngü Kullanımı</strong></p><ul><li>Döngüler bir veya daha fazla olan işlem satırını programcının belirlediği sayıda tekrarlı bir şekilde çalışmasını sağlar.</li><li>C’ de <em>for</em>, <em>while</em> ve <em>do-while</em> olmak üzere 3 çeşit döngü vardır.</li><li>For döngüsünde kod parçasının kaç kere çalıştırılacağına kadar her şeyi bellidir.</li><li>While ile sonsuz döngüler yaratılabillir. Koşul yerine “1” yazılırsa doğru anlamına geldiği için program sürekli devam eder.</li><li>Do-while ifadelerinde işlem önce yapılır sonra koşula uygunluğa bakılır yani işlem sonucu koşula göre değildir ki işlem yapılmıştır bile. Bu da yazılımcılarda kafa karışıklığına yol açar.</li><li>Üst limitin bilinmediği koşullarda do-while kullanılır.</li></ul><p>Hatta <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Bjarne_Stroustrup"><strong>Bjarne Stroustrup (C++’ın mucidi)</strong></a><strong> </strong>şu sözleri söylemiştir: <em>Deneyimime göre do ifadeleri hatalara ve kafa karışıklığına yol açar. Yukarıda görebileceğim şartları tercih ederim. Sonuç olarak, do ifadeleri kullanmaktan kaçınırım.</em></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*UIUFql9HOBe4qfTlsaTszA.png" /></figure><p><strong>A.11.Kaynak Kod Yapısı (Source Code)</strong></p><ul><li>Yazılım içindeki kodların hepsinin görüntülenebildiği ana kaynaktır.</li><li>Kaynak kod içerisinde yazılımın bileşenleri, kodları vb. talimatlar vardır.</li><li>Kaynak kod sayesinde programın hangi işlevi yapacağı da anlaşılır.</li><li>Kaynak kodlar bilgisayarın ve insanın anlayabileceği düzeydedir. Kaynak kod yayınlayıp yayınlamamak yazılımcının inisiyatifine kalmıştır; açık, kapalı kaynak kodlu yazılım diye ikiye ayrılır, yayınlanan kaynak kodlardan yeni yazılım dahi oluşturulabilir.</li><li>Yazılımcılar kaynak koda baktığında tertip, düzen ve detay görmek ister Bu yüzden aşağıda anlatılan maddelere dikkat edilmeli.</li><li>Kodun en üst kısmı bize kabaca her şeyi anlatabilmeli, aşağı indikçe kodun detaylarıyla yüzleşme başlamalı.</li><li>Kodumuza genel baktığımız zaman her şeyi açıklayıcı görebilmeliyiz bu yüzden değişkenler ve daha fazlasının isimlendirilmesi basit ve açıklayıcı olmalıdır.</li><li>Kod satırları kısa olmalı ve birbiriyle ilişkili olanlar dikey olarak tutulmalı yatay bir istifleme gerçekleştirilmemeli, fonksiyonlar da dahil düzenlemeler bu şekilde olmalıdır.</li><li>Değişkenleri kullanım alanlarına ve birbirine yakın olmalı benzer iş yapan fonksiyonlar da yakın olmalı.</li><li>Boşluk kullanılarak birbiriyle ilişkili kod parçaları birbirine yakın ilişkili olmayanlarsa uzak olmak üzere düzenlenebilir.</li></ul><p><strong>A.12. Objeler ve Veri Yapıları</strong></p><ul><li>Bir sınıf, nesne, değişken yalnız kendi bağımlılıklarını bilmelidir.( Demeter Yasası) Bu sayede esnek, bakım yapılabilen, anlaşılabilir ve test edilebilen bir yazılım oluşturulur.</li><li>Olabildiğince küçük olup, kompleks yapılardan kaçınmalıyız.</li><li>Zincirleme metot kullanılmamalı. Örneğin A B yi tanıyorsa, ona göre işlemlerini sürdürüyorsa ve B C yi tanıyorsa A’ nın C’ yi tanımasına gerek yoktur.</li></ul><p><strong>A.13. Testler</strong></p><ul><li>Kodun keşfi, neler yapılabildiği görülmek için yazılır.</li><li>Oluşturulan testler okunabilir, açıklayıcı, hızlı çalışabilir, bağımsız ve tekrar edilebilir olmalıdır.</li><li>Her test için assert fonksiyonu kullanılmalı. Assert fonksiyonu programda bir sorun olup olmadığını kontrol eden, program güvenirliğini artırmak adına sistematik debugging tool olarak da kullanılabiliyor.</li><li>Üretim ilerledikçe yazılan test de güncellenmelidir. Test olmadan ki her ilerleyiş hatadır çünkü kodun sonucunu bilmiyorsun.</li><li>İyi bir test şu beş kuralı takip eder: <strong>F.I.R.S.T</strong></li></ul><p><strong>F</strong>ast: Hızlı</p><p><strong>I</strong>ndependent: Bağımsız</p><p><strong>R</strong>epeatable: Ortam değişse bile kullanılabilir</p><p><strong>S</strong>elf-validating: Boolean çıktısı olan</p><p><strong>T</strong>imely: Zamanında yazılan(kod yazılmadan önce yazılan)</p><p><strong>A.14. Sistem</strong></p><ul><li>Çok fazla değişken barındıran sınıflar oluşturulmamalı.</li><li>Yazılımınızdaki ölü, bir işe yaramayan kodlar silinmeli, kaldırılmalı.</li><li><em>Abstraction</em>; karmaşıklığı yönetmek için oluşturulan nesnenin diğerlerinden farklı özelliklerini belirtir ki bu da izleyicinin bakış açısından çok nesne için tanımlanmış kavramsal bir sınır sağlar.</li><li>Eğer bir kod kopyala yapıştır yapılmışsa o kodun abstraction’ u yapılmamıştır.</li><li>Abstraction seviyesini belirlemek en önemli ve zor kod düzenleme işlerindendir.</li><li>Demeter Yasası uygulanabilmelidir bu koddaki karmaşıklığı bozar ve daha anlaşılabilir, esnek bir kod sağlar ki bu yasayla oluşturulmuş kodlar daha kolay test edilebillirdir.</li><li>Okunabilir, anlaşılabilir kod yazmak iyileştirilir tam tersi bir kod iyileştirlemez, hatta daha kötü bir hal alır.</li></ul><p><strong>A.15. Hata Yönetimi:</strong></p><ul><li>Her kodda hata çıkabilir sonuçta kodlar insan ürünleridir.</li><li>Fakat kodumuzu hata verebilecek durumlara göre şekillendirebilmeliyiz.</li><li>Try-Catch-Finally bloklarıyla çözüme daha hızlı ulaşılabilir.</li><li>Try ile kodu deneyeceğimiz, sorunların çıkabileceği bir alan yaratıp catch ile programın tutarlı bir şekilde nerede duracağını belirtiriz.</li><li>Try-catch ile programın son kullanıcısına hata vererek bitmesini önüne geçer. Dolaylı olarak programın hatasız sona ermesini öngörür.</li><li>Örneğin; kullanıcıdan iki sayı girmesini isteyen bir kodunuz var fakat kullanıcı harf veya bir işaret girdi. O zaman bunu engelleyecek bir bilgi mesajı veren ve duruma göre nasıl bir işlem yapacağını bilen bir yapıdır try-catch.</li></ul><p>#include &lt;stdio.h&gt;</p><p>#include &lt;stdlib.h&gt;</p><p>int main()</p><p>{</p><p>int sayi1, sayi2;</p><p>int toplam;</p><p>printf(“Lutfen iki adet rakam giriniz:\n”);</p><p>scanf(“%d%d”,&amp;sayi1,&amp;sayi2);</p><p>if(sayi1&gt;0 &amp;&amp; sayi1&lt;10 &amp;&amp; sayi2&gt;0 &amp;&amp; sayi2&lt;10)</p><p>{</p><p>toplam=sayi1+sayi2;</p><p>}</p><p>else</p><p>{</p><p>printf(“Yanlis girdi lutfen rakam giriniz!!”);</p><p>}</p><p>printf(“Toplam=%d\n”,toplam);</p><p>printf(“Ne yaparsan yap bu mesaji alacaksin”);</p><p>return 0;</p><p>}</p><ul><li>else bloğunun üstü try bloğuyken else bloğu catch e karşılık gelir.</li><li>Finally bloğunun eklenmesiyle her ne olursa olsun finally çalışır. Yani hata olmazsa try ve finally olursa da catch ve finally yürütülür. En sondaki mesaj finally bloğudur.</li></ul><p><strong>B. Code Smells ve Nedenleri Nedir?</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/500/1*oIJag7Ed9_9X9dqwC2h6-w.jpeg" /></figure><ul><li>Code smells kod kalitesini düşüren yazılım geliştirme temellerinin tam uygulanmamış olmasından kaynaklanır.</li><li>Bug veya hata değildir.</li><li>Code smells yazılımı çalıştırır fakat yavaş işler, hata veya hata yapma riskini arttırır, kodu ileriki safhalarda savunmasız bırakabilir.</li><li>Code smells kodun daha derinlerde bir sorunu olduğunu düşündürür.</li></ul><p>Peki neden oluşur:</p><ol><li>Yönetimsel hatalardan oluşan takımdaki deneyim eksikliği, yazılımcıya tanınan zamanın azlığı, müşterinin iyi analiz edilememesidir.</li><li>Yanlış kütüphane seçimi, yanlış geliştirme modeli kullanımı</li><li>Önceliklerin yanlış olup kod geliştirmeye çalışmak</li></ol><p>Eğer kodunuz<strong>;</strong></p><ol><li><em>Rigidity (sertlik):</em><strong> </strong>Bir değişiklik kodun bir çok yerini etkiliyorsa, değişim çok zor gelmişse</li><li><em>Fragility (Kırılganlık):</em> Bir değişiklik kodun bir çok yerini bozuyorsa</li><li><em>Immobility (Hareketsizlik):</em> Kodun tekrar eden kısımlarını başka yerlerde kullanabiliyorsan</li><li><em>Needless Complexity:</em> Gereksiz karmaşıksa</li><li><em>Needless Repetition:</em> Gereksiz tekrarlanıyorsa</li><li><em>Opacity (Saydamlık):</em> Okunabilirliği ve anlaşılabilirliği zorsa</li></ol><p>kodunuz kokuyor ve belli düzenlemeler sağlanmalıdır. Bunun için belli kod inceleme araçları vardır. Örneğin; GitHub, CodeGrip, Visual Expert, Gerrit, Rhodecode, Veracode</p><h4><strong>B.1. Örneklerle Hataları Ele Alma:</strong></h4><p><strong>Örnek 1)</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/728/1*kA1OhvbiRbyjTPHzsbUJsw.png" /></figure><p>Yukarıdaki hataları bulacak olursak</p><ul><li>Doğru, anlaşılır bir isimlendirme bulunmamaktadır. a,b,t derken neyden bahsedildiği anlaşılmıyor. Onun yerine sayi1, sayi2 ifadeleri girdilerin birer sayi olduğunu gösteriyor. T yerine ise toplam denilse işlemin toplama işlemi olduğunu toplama sonucunu istediğini anlıyoruz.</li><li>Gereksiz yere yorum satırı kullanımını da görüyoruz. Yorum satırlarında anlatılanları zaten okuyabiliyoruz.</li><li>İf else lerde kısa devrenin oluştuğunu da görüyoruz. A nın 0 dan buyuk olmasını istiyor -1 ya da bir harf girdiğimiz anda diğer girdileri istemeden kullanıcıyı yeni değer girmeye zorluyor.</li><li>Düzeltilmiş hali yukarıdaki örnektedir. :)</li></ul><p>Örnek 2)</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/424/1*d3iJoPiyD1X2A54g8ryFig.png" /></figure><ul><li>Do-while ifadelerinin kafamızı karıştırabileceğini söylemiştik makalemizde fakat şöyle bir örnekte gayet de kullanılabilir.</li><li>While 1 olduğu için sonsuz döngüye girdiğini, sürekli bir girdi istediğini görüyoruz. Mümkün olduğunca kaçınmalıyız.</li></ul><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/520/1*Nh6YVqia0CUDUthWw9TOPw.png" /></figure><ul><li>Yukarıdaki örnekteki iç içe if else yapısının kullanımını görüyorsunuz. Dikkat edilmesi gereken önemli noktalardan biridir. Kullanılan ikinci if doğru olan yapının içinde mantıksal bir biçimde şekillenir. Dikkat edilmezse ortaya kötü, düzgün çalışmayan bir kod çıkar.</li></ul><p>Örnek 4)</p><p><strong>//does the module from the global list &lt;mod&gt; depend on the subsystem we are part of?</strong></p><p><strong>if(smodule.getDependSubsystems().contains(subSysMod.getSubsystem()))</strong></p><p>Kod fazlaca uzatıldı ve fonksiyon kullandığımız zaman yorum satırına ihtiyaç duymamalıyız ki fonksiyonumuz bize her şeyi anlatabilmeli.</p><p><strong>ArrayList moduleDependees = smodule.getDependSubsystems();</strong></p><p><strong>String ourSubSystem = subSysMod.getSubsystem();</strong></p><p><strong>if( moduleDependees.contains(ourSubsystem))</strong></p><p>Kodumuzu böyle düzenlersek daha temiz ve anlaşılır bir kod ortaya çıkar.</p><h3>Özet:</h3><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/736/1*gTXeZ435tuAWb8yk-PXi9g.jpeg" /></figure><ul><li>Clean code yazması uzun ve sancılı bir süreçtir. Bu süreçte mümkün olduğu kadar tam odaklı bir çabayla anlaşılır, basit, okunabilir, iyileştirilebilir ve birbirinden bağımsız modüller kullanarak mantık hataları olmayan, tekrara düşmeyen yapı oluşturmak gerekir.</li><li>Unutmayın en önemlisi sizin yazdığınız koda değer vermenizdir. Değer verdiğiniz sürece kodunuzu iyileştirmek, güzelleştirmek için her şeyi yapacaksınız.</li></ul><p>KAYNAKÇA:</p><ul><li>Deniz Kılınç Yazılım Mühendisliğinin Temelleri Dersi Yazılım Geliştirme Ders Notları</li><li><a href="https://burakekici.com/clean-code/">https://burakekici.com/clean-code/</a></li><li><a href="https://www.codegrip.tech/productivity/everything-you-need-to-know-about-code-smells/">https://www.codegrip.tech/productivity/everything-you-need-to-know-about-code-smells/</a></li><li><a href="https://www.ismailgursoy.com.tr/try-catch-finally-ve-hata-yakalama-nedir/">https://www.ismailgursoy.com.tr/try-catch-finally-ve-hata-yakalama-nedir/</a></li><li><a href="https://medium.com/@busrauzun/https-medium-com-busrauzun-clean-code-kitabindan-notlar-2-anlamli-isimlendirmeler-de309168e13e">https://medium.com/@busrauzun/https-medium-com-busrauzun-clean-code-kitabindan-notlar-2-anlamli-isimlendirmeler-de309168e13e</a></li><li><a href="https://medium.com/architectural-patterns/clean-code-temiz-kod-nedir-754fc7ccd5b8">https://medium.com/architectural-patterns/clean-code-temiz-kod-nedir-754fc7ccd5b8</a></li><li><a href="https://dilekylmzr.wordpress.com/2010/09/03/c-dilinde-assertion/">https://dilekylmzr.wordpress.com/2010/09/03/c-dilinde-assertion/</a></li><li><a href="https://medium.com/mindorks/how-to-write-clean-code-lessons-learnt-from-the-clean-code-robert-c-martin-9ffc7aef870c">https://medium.com/mindorks/how-to-write-clean-code-lessons-learnt-from-the-clean-code-robert-c-martin-9ffc7aef870c</a></li><li><a href="https://medium.com/@busrauzun/clean-code-kitabindan-notlar-1-temiz-kod-derken-44e6f7a27eb0">https://medium.com/@busrauzun/clean-code-kitabindan-notlar-1-temiz-kod-derken-44e6f7a27eb0</a></li><li><a href="https://gist.github.com/wojteklu/73c6914cc446146b8b533c0988cf8d29">https://gist.github.com/wojteklu/73c6914cc446146b8b533c0988cf8d29</a></li></ul><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e274a4fdbfe7" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Yazılım Yaşam Döngüsü(Software Development Life Cycle SDLC) Nedir?]]></title>
            <link>https://medium.com/@fatmanurozcetin20/yaz%C4%B1l%C4%B1m-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC-software-development-life-cycle-sdlc-nedir-e207b156d940?source=rss-b4a05d5e0d0e------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/e207b156d940</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Fatmanur Ozcetin]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 21 Mar 2022 23:25:13 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2022-10-11T05:16:29.191Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Yazılım Yaşam Döngüsü(Yazılım Geliştirme Yaşam Döngüsü SDLC) Nedir?</strong></p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/554/1*EYo66yUqCuiL8j8UnUwaFA.jpeg" /></figure><p>Yazılım yaşayan bir üründür ve bu ürünün de bir yaşam süreci vardır. Yazılımın yaşam döngüsü tek yönlü ve doğrusal değildir. Birkaç aşaması vardır ve genel olarak geliştirilen yazılım projesinin başlangıcından teslimine kadar geçirmiş olduğu tüm aşamalar ve bu aşamalardan oluşmuş döngüye yazılım yaşam döngüsü denir. Yazılım projesi sadece kodlamadan oluşmamaktadır. Bunun dışında da planlama, analiz, gerçekleştirme, test, bakım gibi bazı aşamalar vardır. Bu aşamalar bir kez gerçekleştirildikten sonra proje bitmeyebilir. Bu döngüler sayesinde zaman ve ekonomi yönetimi daha kolay olur. Proje bittikten sonra da gelecek hatalar, istekler, düzeltmeler de bu yaşam döngüsünün içinde olacaktır. Projenin hiçbir hata vermediğini, isteklerin gayet yerinde olduğunu düşünsek bile bakım aşaması devreye girer. Sonuçta yazılım yaşayan bir üretimdir ki gelişmelerden haberdar olmalı ve ona göre geliştirilmelidir.</p><p>Yazılım yaşam döngüsünün aşamaları şu şekildedir:</p><ul><li>Gereksinim (Requirements)</li><li>Analiz (Analysis)</li><li>Tasarım (Design)</li><li>Gerçekleştirme (Implementation)</li><li>Test (Testing-Integration)</li><li>Kurulum / Dağıtım (Installition/Deployment)</li><li>Bakım (Maintenance)</li><li><strong>Gereksinim (Requiments):</strong></li></ul><p>Yazılım yaşam döngüsünün ilk aşamasıdır. Üretilecek ürün için müşterinin gereksinimlerinin listelendiği, proje için fizibilite çalışmasının yapıldığı, proje planlamasının oluşturulduğu aşamadır.<em>Fizibilite </em>Çalışması: Bir proje ya da girişimin karar verme sürecinde hem teknik hem de finansal açıdan kaynakların yeterli olup olmayacağı konusunda gerekli araştırmaların, değerlendirmelerinin yapıldığı, olabilecek problemlerin araştırılıp önüne geçilmesi konusunda fikir yürütüldüğü, projenin istenilen hedefe ulaşıp ulaşamayacağı, kar getirip getiremeyeceği, getirirse ne kadar getireceğinin araştırılması, bunların öngörülmeye çalışılmasıdır. Bu aşama sonrası karlı görülen projeler için <em>“fizibl”</em> denir.</p><p><strong>Analiz ( Analysis):</strong></p><p>Burada gereksinim aşamasında belirtilen çözüme dayalı olarak müşterinin isteklerinin doğru anlaşılmasının sağlanmasıdır. Burada gereksinimler detaylı bir şekilde incelenir, müşterinin istekleri gereksinimlere göre doğru bir şekilde analiz edilir. Buna ayrıntılı şekilde problem tanımlaması da denebilir. Müşteri ve yazılım mühendisi arasında iletişim kopukluğunun olmaması için iki tarafın da birbirini doğru ve kesin bir şekilde anlamasından sonra dokümantasyon işlemine başlanılmalı ki daha sonra sorunlar çıkmasın zaman ve ekonomik israf yaşanmasın.</p><p><strong>Tasarım (Design):</strong></p><p>Gereksinim açıkça belirtildikten sonra geçilmesi gereken bir aşamadır. Analiz aşaması sonrası ortaya çıkarılan proje detayları ele alınarak proje gerekli durumlar sonucu bileşenlerine ayrılır ve proje sırası yapılacak işlemler sırayla belirlenir, proje planı ve tasarım dokümanı tam olarak oluşturulur. Tasarım dokümanının amacı, projeye sonradan dahil olacak yazılımcının, test mühendisinin ya da mühendislerin projeyi daha kolay anlamlandıracağı, referans alacağı, içerisinde projenin amacı, kapsamı, işlevini vs, tasarım detayları, veri modelleri, kullanıcı arayüz tasarımları, UML diyagramları, sistem tasarım bilgileri, kullanıcı gereksinimleri ve kullanım senaryolarının bulunduğu dokümandır. Bunun dışında geliştirilmiş yazılımı daha sonraki yıllarda yazılımda oluşacak hatayı düzeltmek isteyen veya yeni özellikler eklemek isteyen mühendisler için iyi bir referans olacaktır. Tasarımlara bakılırsa üst seviye, mimari tasarım ve detaylı tasarım olarak ikiye ayrılır.</p><p><strong>a) Üst Seviye ve Mimari Tasarım:</strong></p><p>Önerilen sistem yapısına göre use-case tanımlarından temel alan sınıfları yani domain classes ‘leri ve sorumlulukları belirtir. Use-case’ lerde belirlenen iş adımlarını gerçekleştirmek ve nasıl etkileşimlerde bulunacağına göre sınıflar arası ilişkiler tanımlanır. Use-case’ lerin işlevselliği ve belirlenen sınıfların davranışlarını inceler.</p><p><strong>b) Detaylı Tasarım:</strong></p><p>Detaylı tasarım fonksiyonel olmayan ihtiyaçların ve fonksiyonel ihtiyaçların altyapıyı da ilgilendiren kısımlarının gerçekleştirildiği adımdır. Detaylı tasarımın amacı tasarım modellerini gerçekleştirilecek şekilde detaylandırılmasıdır. Asıl odağı projenin gerçekleştirilecek detaylarıdır. Örneğin gerçekleştirmede kullanılacak veri yapıları, ekran tasarımları, algoritmalar, veri saklama yöntemleri, kullanılacak hazır bileşenler ve mimari tasarımları tasarlar. Üst düzey ve mimari tasarım aşamasında oluşturulan UML diyagramlarının, akış şemalarının ve modüllerin somut kararlar alındıkça detaylandırılıp, zenginleştirilmesidir.</p><p><strong>Gerçekleştirme (Implementation):</strong></p><p>Yazılım yaşam döngüsünün en uzun aşamasıdır. Çözümlemesi ve tasarımı bitmiş, işlemleri detaylı ve ayrıntılı bir şekilde belirlenmiş projenin kodlanma ve geliştirilme aşamasıdır. Kodlama sırasında proje çeşitli modüllere ayrılır ve geliştiricilere dağıtılır. Kodlama ve test aşamalarını yaptıktan sonra kurulumunun da yapıldığı aşamadır. Bu kısımdan sonra da herhangi bir analiz işlemi yapılmamalı ve proje tasarım aşamasında oluşturulan planlar boyunca ilerlemelidir. Kodlama işlemi planlama aşamasında belirtilen kodun geliştirilme ortamı, programlama dili ve teknolojinin de yardımıyla yapılır. Buradan da anlaşılıyor ki kodlama kısmında zorlanmamak için planlama ve analiz aşamalarında edinilen bulgular çok önemlidir bu buna göre yapılan iş doğru şekilde yapıldıkça burada oluşabilecek hatalar azalacaktır. Bu aşamada yazılımcı alfa olarak bilinen oluşturulan ürün neredeyse kullanılabilir durumdayken ürünün kullanıcılara sunulmadan önce yapılan tüm olası sorunları ve hataları belirlemek için yapılan test türünü gerçekleştirmektedir. Bir tür kabul testidir.</p><p><strong>Test (Testing-Integration):</strong></p><p>Yazılım geliştirilmesi tamamlandıktan sonra müşteriye sunulmadan hemen önceki test aşamasıdır. Amaç yazılım müşteriye sunulmadan önce yazılımın müşterinin tüm gereksinimlerini karşılayıp karşılayamadığı öğrenmek, tüm sorunları görmek ve bunları iyileştirmektir. Ayrıca test tek başına var olamaz ve farklı yazılım yaşam döngü modellerinde farklı testler farklı zamanlarda uygulanabilir. Bu aşamada kalite güvencesi yönetiminde (QA) kalite kontrol (Quality Control) ve test ekibi bazı hatalar, sorunlar bulabilir. Yazılım geliştirme ekibi bulunan hataları düzeltip tekrar kalite güvencesi ekibine gönderilir (QA). Bu döngü yazılım hatasız ve sorunsuz çalışana ve müşterinin gereksinimlerini karşılayana kadar devam eder. Bu aşamada beta testleri de uygulanmaktadır. Bu test yazılımın kullanıcı, müşteri tarafından test edildiği bir test çeşididir.</p><p>Kullanıcılardan gelecekler dönüşler doğrultusunda düzeltmeler yapılıp, sorunlar giderilip, yazılımın beta versiyonu yayınlanır. Bu yazılımı müşterilere göndermeden önceki son testtir. Bu aşamadan sonraki işlemler bakım aşamasına girmektedir.</p><p><strong>Kurulum / Dağıtım (Installition/Deployment):</strong></p><p>Yazılım test edildikten sonra ve kurulmaya hazır hale getirildikten sonra dağıtıma çıkarılır ve uygun piyasaya sürülür. Ürünün piyasaya sürülme işlemi kademeli de gerçekleşebilir. Ancak yazılım tamamen piyasaya sürülmeden önce yazılımı doğrulamak / kabul etmek için kullanıcı ve müşteri arasında gerçekleştirilen, müşteri beklentisine göre yapılan Kullanıcı Kabul Testi (UAT) uygulanır. UAT sırasında üretimin yapıldığı ortamın kopyası oluşturulur, müşteri yazılımı geliştirenlerle birlikte testi yapar. Kullanıcı Kabul Testi (UAT), işlevsellik, sistem, entegrasyon testi yapıldıktan sonraki son test yapılır. Daha sonra geri besleme sonucuna göre, yazılım ürünü olduğu gibi bırakılabilir veya hededfleme pazar segmentindeki gelişmelere göre de bırakılabilir. Ürün piyasaya dağıtıldıktan sonra dağıtım sorunları için kontrol edilir ve bakımı, müşteri tabanı için yapılır.</p><p><strong>Bakım(Maintenance):</strong></p><p>Proje piyasaya sürüldükten sonraki oluşabilecek muhtemel hataların düzeltilmesinin yapıldığı aşamadır. Bununla birlikte projede özelliklerin iyileştirilmesi, yeni işlevlerin eklenmesi de yapılır. Bu aşama sırasında kullanıcılardan, müşteriden gelen bilgiler sonucu hareket sağlanır. Bakım evresi de yapılacak bu kadar işten ötürü yazılım geliştiricilerinin sorumluluğundadır. Yazılım dağıtıldıktan sonra ve müşteriler yazılımı kullandığında 3 adım gerçekleşir.</p><ul><li>Hata düzeltme (Bug fixing): Hiç test edilmemiş birtakım senaryolar sebebiyle veya tespit edilememiş hatalar sonucu yapılır.</li><li>Yükseltme (Upgrade): Yapılan yazılımı daha yeni ve üst sürümlere yükseltme işlemidir.</li><li>Geliştirme (Enhancement): Yazılıma yeni bazı özelliklerin eklenmesidir.</li></ul><p>Bu aşamanın amacına bakılırsa, gereksinimlerin karşılanmaya devam etmesini ve sistemin ilk aşamada belirttiğimiz ayrıntılara göre çalışmaya devam etmesinin sağlamak olacağını görürüz.</p><p><strong>Yazılım Yaşam Döngüsü Modelleri</strong></p><p>Yazılım yaşam döngüsü sırasında yazılımın gelişme sürecinde geçirdiği aşama ve süreçlerin temel adımları aynı olmak şartıyla bazı modellere ayrılmıştır. Ayrılan bu modeller gelişme sırasında hangi aşamanın hangii aşamayı takip edeceği, hangi sırayla takibin gerçekleşeceği ve aşamaların nasıl uygulanacağı hakkında bilgiler verir. Bu süreçlerin böyle modellere ayrılması hem sektördeki proje yönetimi sırasında oluşabilecek kafa karışıklığını, karmaşıklığı önler hem de kolay ve rahat bir yönetim sağlar. Bu modeller dönemin teknolojik ihtiyaçlarına göre çıkmış, sektöre yol gösteren rehber rolündedir. Zaman zaman üretilen yazılıma göre modeller değişebilir. Doğru modeli bulmak çok önemlidir ki yanlış model zaman ve ekonomi israfına yol açtığı gibi proje yöneticilerini de zor durumda bırakabilir. Ayrıca unutulmamalıdır ki doğru modelle sürdürülen süreç sonucu her zaman daha kaliteli ürün ortaya çıkar. Bu modeller iki temel kısım olacak şekilde geleneksel ve çevik yazılım süreç modelleri olarak ayrılmıştır. Geleneksel yazılım modelleri şu şekildedir:</p><ul><li>Gelişigüzel Model</li><li>Barok Modeli</li><li>Çağlayan Model (Waterfall Model)</li><li>V modeli ( V-Shaped Model)</li><li>Helezonik (Spiral) Model</li><li>Artımlı Geliştirme Modeli(Incremental Development)</li><li>Kodla ve Düzelt (Code and Fix)</li></ul><p><strong>1) Gelişigüzel Model:</strong></p><p>Bu modeli model olarak isimlendirmemiz doğru olmaz zira bu tam bir model değildir. Bu modellemede belirlenmiş bir model, yöntem veya takip edilecek bir yol bulunmamaktadır. Kişiye özel yöntem ve metotlar kullanılır. Tek kişinin yaptığı, basit programlar için kullanılabilecek bir modeldir. 1960’ larda basit programlamalar için kullanılmıştır. Yazılımcı kodunu bu modelle yazdıktan sonra eskiye dönüp baktığında anlayamama ihtimali oldukça yüksektir ki bu sebeple modelin bakımının yapılabilirliği oldukça düşük olup neredeyse imkansızdır.</p><p><strong>2) Barok Modeli:</strong></p><p>1970’li yıllarda ortaya çıkan yazılım yaşam döngü modelidir ki günümüzde artık kullanımda değildir. Burada yazılım yaşam döngüsü adımları doğrusal ele alındığı gibi adımlar arası geri dönüşlerin de nasıl yapılacağı tanımlı değildir. Her şey bittikten sonra dokümantasyonun yapılması, ayrı bir süreç olarak ele alınması bu modelin dezavantajlarındandır ki yazılım geliştiricisini fazlaca zorlar.</p><p><strong>3) Çağlayan Yaşam Döngü Modeli (Şelale-Waterfall):</strong></p><p>En eski, en tanınmış, en temel modeldir. Geçmişte en popüler model olmayı başarmıştır. Aşama aşama uygulandığı gibi bir aşama bitmeden diğerine geçilmez yani üretimde her aşamadan en az bir kez geçilmesi gerekir. Aşamanın bitmesinden kasıtsa hem aşamanın kendisinin hem de test ve dokümantasyonunun yapılmasıdır. Barok modelinin aksine dokümantasyonun bir aşama değil de tüm aşamaların içinde olması modelin bir artısıdır. Bu modelde ürünün gereksinimleri, tanımlamaları iyi bir şekilde yapıldıktan sonra sistem ve yazılım tasarımlarının yapılması, kodlama ve test aşamalarının tanımlanması ve bakımın yapılmasının öngörülmesi onun doğrusal bir süreç izlediğini gösterdiği gibi ince eleyip sık dokuduğu bir analiz aşamasının olması da ileride oluşabilecek hataları minimuma indirir. Fakat ürünün gereksinimleri ve tanımlamaları iyi yapılmamışsa veya üretim süresi uzun olacaksa bu modelin kullanımı iyi olmaz, önerilmez ki yapılacak bu hatalar hem ekonomi hem de zaman kaybına uğratır. Buradan da anlaşılıyor ki model çok iyi tanımlanmış, üretim süresi az projeler için uygundur. Günümüzde kullanımı gittikçe azalmaktadır. Barok modelin de olduğu gibi geri dönüşlerin belirsizliği burada yoktur, aşamalar arası geri dönüşlerin nasıl yapılacağı tanımlıdır. Bu modelde parça parça teslimat gerçekleşir. Kullanıcının sürecin dışında olması yanlış da olsa bu modelde böyledir, bu yapılan proje bittikten sonra oluşabilecek geri dönüşleri arttırdığı gibi buna bağlı olarak maliyeti de arttırır. Analiz aşamasında tüm gereksinimlerin tasarıma yansıtılabilmesi için çok ince çalışılabildiği gibi tasarımda da tüm gereksinimlerin yansıtılabileceği detaylı bir çalışma yapılabilmesi lazımdır, süreçte zamanın büyük bir kısmı bu iki aşama için ayrılır. Yazılım geliştirici ekipler tüm işi kod yazma olarak gördüklerinden dolayı kod ve program yazma dışındaki kesime önem verilmediği için ekip mutsuzlaşmaktadır.</p><p><strong>4) V Süreç Modeli:</strong></p><p>Bu modeli çağlayan yaşam döngüsü modelinin bir uyarlaması olarak nitelendirebiliriz. Basit, kolay, anlaşılabilir bir modeldir. Bu model ihtiyacın erken tanımlandığı küçük projeler için uygundur. Daha sonralarda oluşabilecek yeni gereksinimlerin ortaya çıkması bu model için dezavantaj olduğu gibi uzun soluklu projelerde kullanılmamalıdır. Bu model kullanıcının projeye katkısını artırır. Yüksek kalitede ürünlerin oluştuğu sistematik ve disiplinli bir modeldir. Her üretim aşamasının karşısında bir test aşaması olması hataya daha çabuk bir dönüş sağlar. Model V harfindeki gibi sağ ve sol olarak ikiye ayrılır; sol taraf üretim aşamasındayken sağ taraf ise test aşaması sayılır. Her bir üretim aşamasının ardından karşısındaki sınanması da yapıldıktan sonra diğer aşamalara geçilir. V süreç modelinin temel çıktılarına bakılırsa 3 alt modele ayrılır: Kullanıcı modeli, mimari model ve gerçekleştirim modeli.</p><ul><li>Kullanıcı Modeli: Sürecin kullanıcı ile olan ilişkisini tanımladığı gibi sistemin nasıl kabul edileceğine dair testleri ve planları da ortaya çıkarır.</li><li>Mimari Model: Sistem tasarımını yaptığı gibi oluşabilecek alt sistemler ve tüm sistem arasını da teste tabi tutar ve bunlara ait işlevlere de bakar.</li><li>Gerçekleştirim Modeli: Yazılımın kodlanması ve testine dair fonksiyonları ve işlevleri belirtir.</li></ul><p>Belirsizliklerin düşük olduğu, iş tanımlamalarının belirgin olduğu BT (Bilgi Teknolojisi) için uygun bir modeldir. BT projesi iki aşamalıdır: İlki kullanıcı modeli hedeflenip, iş analizinin ve kabul sınamalarının yapıldığı; ikincisi de ilkinde elde edilen kullanıcı modelinin tasarlanıp gerçekleştirilmesidir.</p><p><strong>5) Helezonik (Spiral) Model:</strong></p><p>Risk analizinin üstünde fazlaca durur, aynı zamanda yinelemeli artırımsal bir yaklaşımla birlikte prototipler oluşturur. Doğrudan analiz, gereksinim, tasarım vb. aşamalara sahip değildir. Planlama, risk analizi, üretim, kullanıcı değerlendirmesi adı altında 4 aşaması vardır, bunların sürekli tekrarlanmasından oluşur ki her tekrara bir faz denir. Bu fazlar arası risk analizinin görülmesi adına kullanıcıya sürekli prototip gönderilir ve her gönderimden sonra elde edilen bilgiye göre plan yapılır ardından yeni bir faza başlanır. Kullanıcının sürekli işin içinde olması onun tüm istekleri yerine getirildiği için üretim esnasında oluşabilecek hatalar engellenir, zaman ve ekonomi kaybı önlenmiş olur; bunlar modelin en büyük avantajlarındandır. Aynı zamanda yönetici de sürekli bir üretim gördüğü için daha kolay izleme ve hak ediş planlaması yapabilir. Yazılımcı (mühendis) bakış açısının da olması modele büyük katkı sağlar. Böylece mühendis daha erken kodlama, test ve program yazma aşamasına başlar.</p><p><strong>6) Artırımsal Geliştirme Modeli:</strong></p><p>Ürünü tek seferde teslim etmek yerine her yazılım sürümüyle birlikte yeni işlevler eklenip teslimler gerçekleşir. Model, geliştirme ve teslim olarak ayrılır. Her teslimde müşteri değer döndürdüğü için sistem işlevselliği erken çıkar. Her döndürülen eksiklikler sonraki teslime kadar düzeltilir ve tekrar gönderilir. Aslında yapılan her gönderimin ardından bir sonraki teslim için bir prototip oluşumu gerçekleşir. Sürekli müşteriyle olan iletişimden ötürü ileride oluşabilecek hataları minimuma indirirken oluşabilecek risk, maliyet ve zaman kaybını da büyük ölçüde bitirir. Gereksinimler öncelik sırasına konur ve en öncelikli olan en erken teslim edilir. Bu da en öncelikli gereksinimin daha çok test edildiğini gösterir. Bu modelde ürün bir tarafta kullanılırken bir tarafta da üretim hala devam eder. Üretimi uzun sürecek, eksik gereksinimlerin olabileceği projelerde gayet uygun bir modeldir.</p><p><strong>7) Kodla ve Düzelt Modeli:</strong></p><p>Birkaç yüz satırdan oluşan küçük yazılımlar için uygun bir modeldir. İlk safhada yazılımın ilk versiyonu oluşturulur, sonra müşteri ihtiyaçlarını karşılayana kadar yazılım geliştirilir. Daha sonra bakım safhası vardır ama modelde dokümantasyon sürecinin olmaması bu safhayı oldukça zorlar. Bu safhadan sonra da yazılımın çöp olduğu bir emeklilik safhası vardır. Bu model ne kadar kolay gözükse de yazılımcı sürekli bir hatayla karşılaştığı ve bunları sonradan düzeltme aşamasına gittiği için en pahalı modeldir. Modeli küçük, tecrübesiz firmalar kullanır ki bu modelden uzak durulması gerektiği barizdir.</p><p><strong>8) Araştırma Tabanlı Süreç Modeli:</strong></p><p>Belirsizliklerin hakim olduğu projelerde kullanılır, aynı zamanda yap-at prototipi olarak da bilinmektedir. Modelde oluşabilecek sonuçları kestiremeyiz bu yüzden maliyet hakkında planlama da yapamayız.</p><p><strong>9) Evrimsel Geliştirme Süreç Modeli:</strong></p><p>Müşteri ile birlikte oluşturulan gereksinim listesinin anlaşılmadığı projelerde kullanılır. Müşteri ile birlikte taslak oluşturulur ve en net anlaşılan gereksinimlerle başladıktan sonra müşteriden gelen istekler sonucu gereksinim listesine eklemeler yapılır ve süreç istekler eklene eklene devam eder. Bu olay sürekli bir değişim halindeki yazılımın daha çok zarar görmesine sebebiyet verir. Gereksinimler değiştirilmek zorunda kalınca modelin bakım aşaması da zorlaşır. Görünebilirlik ve izlenebilirliği çok zordur. Bu modelin başarı ölçeği sürecin başlangıcına göre değişir. Tüm aşamalarda üretilen ürünler üretildikleri yerlere göre tam fonksiyonelliği</p><p>içermektedir. Bu modelin zayıf yönü değişiklik denetimine sahip olmamasıdır. Bu modelin yapılandırma, kalite, sürüm yöntemleri problemlidir.</p><p><strong>10) Big Bang Modeli:</strong></p><p>Yazılım sürecini izleyemediğimiz SDLC yaklaşımıdır. Girdi olarak sadece belli bir para ve çabayla başlar, çıktı ise müşteri gereksinimlerine göre değişebilir. Fazla planlama ve zamanlama gerektirmez. Yazılım geliştiricisi gereksinim analizi ve kodlamasını yaptıktan sonra ürünü kendi anlayışına göre geliştirir. Bu da gösterir ki yazılım geliştiricisi kendi yazılımını oluşturma esnekliğine sahiptir. Çoğunlukla bu model geliştirme ekiplerinin ve oluşacak yazılımın küçük olduğu projeler için kullanılır. Büyük ve karmaşık projelerde kullanılmaz çünkü kendi bünyesinde yüksek risk ve belirsizlik taşır.</p><p><strong>11) RAD Model (Hızlı Uygulama Geliştirme):</strong></p><p>Model belli bir planlama gerektirmeyen prototipleme ve yinelemeli geliştirme üzerine kuruludur. Yazılımın yazılma süreci , ürün geliştirilmesi için gerekli planlamayı gerektirir. Diğer adıyla Hızlı Uygulama Geliştirme, atölyeler ve odak grupları ile birlikte müşterilerin gereksinimlerinin toplanmasına, prototipleri müşterinin yinelemeli bir şekilde erken test etmesine, oluşturulan prototiplerin yeniden kullanılmasına, sürekli entegrasyona ve hızlı teslimata odaklanır. Prototip, ürünün bir bileşenine ait, işlevsel olarak eşdeğer olan, çalışan bir modeldir. Ayrıntılı bir planlama aşaması olmadığı gibi bu modelin müşteri tarafından oluşabilecek gereksinim değişikliğinden kaynaklanan değişim sürecinin geliştirilmeye dahil edilmesi daha da kolay olur. Bu projeler, yinelemeli ve artırımlı modeli takip ettiği için geliştiricilerin, etki alanı uzmanlarının, müşteri temsilcisinin, prototipleri veya bileşenleri üzerinde çalışan BT kaynaklarından çalışanların oluşturduğu küçük topluluklara sahiptir. Model; analiz, tasarım, geliştirme, test aşamalarını iş modelleme, veri modelleme, süreç modelleme, uygulama üretimi, test ve ciro olmak üzere kısa, yinelemeli geliştirme döngüsüne dağıtır. Geliştirilen prototiplerin tekrar tekrar kullanılabilir olmasının sağlanması modelin başarılı olabilmesi için en önemli şarttır. Elde edilen ilerlemenin ölçülebilir olması önemli özelliklerindendir. Hızlı ilk incelemelerin gerçekleştirilmesi, müşteri geri bildirimini teşvik etmesi, kısa sürede daha az çalışanla üretkenliğin sağlanması modelin avantajlarındandır. Fakat gereksinimlerin belirlenmesi için teknik açıdan güçlü ekip üyelerine ihtiyaç, bununla birlikte yetenekli tasarımcı ve geliştiricilere olan ihtiyacın da hayli yüksek oluşu, yönetimdeki karmaşıklığın fazla oluşu, baştan sona kullanıcı katılımını gerektirmesi ve sadece modülerleştirilebilen, ölçeklenebilir sistemlerde RAD oluşturulabilmesi modelin dezavantajlarındandır. Modelleme, otomatik kod oluşturma maliyeti çok yüksek olduğu için pahalı projelerde kullanılmaz ve geliştirme süresinin kısa olduğu projeler için idealdir.</p><p><strong>12) Prototipleme:</strong></p><p>Modelin mantığı isminden de anlaşılacağı gibi prototip oluşturup bu prototipin üzerine katıp projenin geliştirilmesidir. Gereksinimlerin, girdi ve çıktıların, yapılacak işlemlerin iyi anlaşılması gerekmektedir. Bu modelde planlama, analiz, tasarım, geliştirme aşamaları öne çıkmaktadır. Yapılan birtakım işlemden sonra oluşturulmuş prototip kullanıcının kullanımına ve değerlendirilmesine sunulur ve müşteriden elde edilen bilgiler doğrultusunda teslim edilen prototip üzerinden tekrar geliştirim aşaması devam eder ve müşteriye tekrar sunulur. Kullanıcının isteğine en çok yaklaşmış olan prototip üzerinden değerlendirmeler yapılır ve sonuca varılır. Doğrusal modelin döngüye çevrilmiş halidir, oluşturulan prototipin son hali müşteriye teslim edilir. Modelde kullanıcı ve müşteri sürekli işin içinde olduğu için oluşabilecek hatayı minimuma indirir, riski de azaltır, eklenmesi istenen gereksinimlerin de hemen sürece dahil edilmesi daha sonra oluşabilecek zaman ve para kaybını da önler. Fakat süreç boyunca acele edildiği için dokümantasyonu olmayan hızlı ve kirli (quick and dirty) prototiplerin ortaya çıkması kaçınılmazdır. Prototiplerin düzeltme adımı atlanırsa düşük performansa neden olabileceği unutulmamalıdır. Bitmiş ürünün tam mantığı oluşturulmayabilir.</p><p><strong>13) Yeniden Kullanıma Yönelik Geliştirme (Re-use Based Development):</strong></p><p>Son yıllarda popülaritesi artmış bir SDLC modelidir. Daha önceden yazılmış ya da dışarıdan satın alınmış yazılımları geliştirmeyi esas alır. Fakat bu modeli kullanmak için ciddi bir tecrübe (önceden yazılmış farklı yazılımlara) ya da maddi birikim gerekmektedir. Bu modeli kullanacak firma veya kuruluşun olgunluğu ne kadar fazla olursa modelin kullanımı o kadar kolaylaşır. Modelin kendisinin basit ve anlaşılır olması, önceden oluşturulmuş sınıfların tekrar kullanımından kaynaklanan kısa sürede yazılım teslimi modelin avantajlarındandır. Fakat gereksinimleri anlamak zor olabildiği gibi belli bir birikim ve uzmanlığın olmaması işleri zorlaştırır. Modelin maliyeti yüksektir. Fakat bunlara rağmen başarım garantisi yoktur ve önemi arttıkça artar fakat modelin kullanımı limitlidir.</p><p><strong>Çevik Yazılım Geliştirme Süreci (Agile Programming):</strong></p><p>Yazılım sürecinin uzun ve sancılı geçmesi, yönetim kısmının eksikliğinden kaynaklanan başarı ve memnuniyet eksikliği, çıkması gereken sürümün zamanında çıkamaması, müşterinin sürekli değişen isteklerine çabuk cevap verilmemesi, yazılımdaki hataların geç fark edilmesi, müşteri isteğine göre sistemin kendi yapısını geliştirmemesi, kullanıcının daha kaliteli ürünlere daha ucuz ve daha kısa sürede ulaşmak istemesi, oluşturulan projede eklenen özelliklerin büyük çoğunluğunun kullanılmayacak olmasına rağmen eklenmesi vb. sorunların çözülmesi, aynı zamanda yüksek performans sağlayan, esnek, hata riski düşük, hızlı ve ucuz yollu çözümler için 1990’ ların sonuna doğru çevik yazılım (agile) metotları geliştirilmiştir. Çevik yazılım geliştirme metotları, kendi içinde özü aynı fakat pratikleri farklılaşmış çeşitli metodolojilere ayrılmıştır. Çevik yazılım modelleri geliştirme ve test etkileşiminin sürdürülmesini destekler. Modelde gereksinimler ve çözümler kendinden örgütlü olan farklı grupların ortak çalışmasıyla olgunlaşır. Model küçük parçalı yapılara ayrılmıştır ve her küçük parçalı yapıya <strong>sprint</strong> denir. Agile içindeki tüm yapılacaklar sprint içinde gerçekleşir ki sprint dönemi 1–4 haftalık süreçlerden oluşur. Parçalar tekrarlı programla sağlanır. Her tekrarlama çeşitli alanlarda eş zamanlı çalışan çarpraz işlevsel ekipleri içerir. Geliştirilen her bir yapı geliştirilecek bir sonraki yapı için referans olur. Müşteriden alınan geri bildirimler sonucu bir sonraki sprintte öneriler ve istekler sonucu iyileştirmeler yapılır. Her sprint sonrası yapılan testler sonucu oluşabilecek hata ve risk de minimuma indirilir. Yeni işlevler, özellikler kazanır. Kısa vadeli plan ve gelişmelerle birlikte yazılımın erken teslimi sağlanır. Tek seferde bir projenin teslimi yapılmaz. Çevik yazılım metotları yazılım geliştirme yaklaşımı değil, geliştirme süreçleri topluluğudur. Yinelemeli artırımsal modellerin sentezlendiği geliştirme sürecidir. Gereksinimden çok esneklik ön plandadır. Sık sık değişen müşteri gereksinimleri yüzünden çok fazla yoğun ve yorucu bir çalışma gerektirir. “İlerlemenin en iyi göstergesi çalışan yazılımdır.” mantığıyla hareket edilir. İleriki zamanlarda gereksinim ve çözüm değişebilir. Kurumsal yerlerde kullanılmazken bağımsız şirketlerde popülerdir. Bağımsız şirketlerde takım motivasyonunu yüksekte tutmak odak noktasıdır, bunun için toplantılar, buluşmalar yapılır, genel durum hakkında sık sık konuşulur. Sürecin kısa kısa döngülerden oluşması sonucu motivasyonun en yüksek seviyede tutulmasına önem verilirken verimin de maximum seviyeye çıkmasına dikkat edilir. Birlikte çalışmayı teşvik eden bu süreç yazılım geliştiricilerinin de morallerini yüksek tutmayı sağladığı için üretimin daha kolay, hızlı bir şekilde olması sağlanır, sonuçta daha kaliteli ürün ortaya çıkar. Fakat takımdaki hedef baskısı sonucu üyeler demoralize olabilir. Oluşabilecek değişikliklere uyumun yüksek olması, esnekliğe önem verilmesi, yazılıma yeni işlev ve özelliklerin eklenmesi, her aşamada geri bildirim, öneri, istek ve şikayet alınabilmesi, müşterinin her zaman sürecin içinde olup sürekli bir girdi sağlayıp müşteri memnuniyetinin sağlanması, her eklenen özelliğin kısa sürede tamamlanması, minimum kaynak tüketiminin olması ve iş değerinin hızlı, iletilebilir olması sürecin avantajlarındandır. Dezavantajlarına gelirsek de belge ve doküman eksikliği, çevik, deneyimli, yüksek kaynağa duyulan ihtiyaç, müşterinin isteklerinin, gereksinimlerinin net olmaması, karmaşık bağımlılıklarla başa çıkmanın kolay olmaması, sağlanan işlevsellik ve zamanında yapılacak iyileştirmeler açısından katı talepler içermesi, yazılım geliştirme ekibinin çok fazla becerikli olması beklenmektedir. Çevik yazılım süreç modellerine bakılırsa Uç Değer Programlama (Extreme Programming-XP), Scrum, Agile Unified Process, Özellik Geliştirme (Feature-Driven Development-FDD), Test-Driven Development (TDD), LEAN Development, Dynamic System Development Methodology (DSDM), Microsoft Solution Framework (MSF) dir.</p><p><strong>Neden Çevik Yazılım Yaşam Döngü Modeli ?</strong></p><ul><li>Teknoloji endüstrisinde en yaygın kullanılan yazılım geliştirme yaşam döngü modelidir.</li><li>Diğer yazılım yaşam döngü modellerinden ayıran en önemli şey, çevik modelin uyarlanabillir olmasıdır. Tahmine dayalı geliştirim modellerinde gereksinim analizi ve planlaması çok önemlidir. Bu yüzden değişiklikleri uyarlamak zordur. Örneğin; bir şeyin değiştirilmesi gerekiyorsa, geliştirme kontrol yönetiminin tüm sonuçlarıyla karşı karşıya kalacaktır.</li><li>Anında değişim yapma becerisi gerekmektedir. Çevik geliştirme uyarlanabilir olduğu için tahmine dayalı metodolojiler kadar ayrıntılı planlama gerektirmediği gibi bir şey değiştirilmek isteniyorsa en geç bir sonraki sprintte değiştirilecektir.</li><li>Çevik yazılımdaki testlerin sıklığı, büyük hataların çoğunu önler.</li></ul><p><strong>Extreme Programming (XP):</strong></p><p>1999 Kent Beck tarafından ortaya çıkarılmıştır. Bu disiplinde takım çalışması ön plandadır. Takım içindeki iletişim sonucu yapılan geri dönüşlerde çalışmanın hangi aşamada olduğu görülebilir ve çalışma temposu yapılan geri dönüşlere göre ayarlanır. Müşteriden gelen tüm gereksinimlerin senaryolar halinde oluşturulup yapılacak işlerin bölünüp küçük gruplara bölündüğü yazılım geliştirme disiplinidir. Yazılımı geliştirenler çiftler halinde bölünerek çalıştıkları gibi takım içerisinde görev paylaşımı yoktur. Yani herkes tasarım, kodlama ve test aşamalarından işler yapabilir. Aynı iş üzerinde 2 haftadan fazla çalışılmaz. Kullanıcının gereksinimlerinin tam ve net olmadığı zamanlarda kullanılması önerilirken genellikle küçük ve orta ölçekli projelerde kullanılır. Gereksinimlerin net olmadığı projelerde kullanımı bu disiplinin en önemli özelliğidir çünkü proje öncesi müşteri gereksinimlerini tüm detayıyla dokümante edilmiştir. Oluşturulan dokümantasyon baz alınıp yazılım gerçekleştirilir. Proje geliştikçe müşterinin yapılmasını istediği değişikliklerin maliyeti çok yüksek olacaktır çünkü oluşturulmuş yapı istenilen değişiklerin oluşturulmasını engelleyebilir, yeni yapılanmaya gidilmesi gerekebilir. Bu disiplin projelerde formalite ve bürokrasinin olabildiğince en az seviyeye çekilmesi sağlanır. Bu disiplinin anlayışına göre en az yükle yola çıkılmalıdır. Bu proje öncesi geniş bir şekilde tasarım ve dokümantasyon yapılmamalıdır<strong>. </strong>4 temel değer üzerine kuruludur. Bunlar; iletişim, basitlik, feedback ve cesaretlendirmedir.</p><p><strong>İletişim: </strong>Projenin başarıya ulaşma nedenlerinden biri de iletişim olarak görülüyor ki insanlar arası iletişim ne kadar iyi olursa o kadar verimli ürünler ortaya çıkacağı düşünülüyor. XP iletişim eksikliğini ortadan kaldırıp, yüz yüze bir şekilde sorunları çözmeye dayanır.</p><p><strong>Basitlik: </strong>Basitlikten kasıt zorunlulukların yapılmasıdır. Yani o anki gereksinim listesindekilerin karşılandığı en basit çözümdür. Karmaşık çözümler XP’ nin mantığına aykırı olduğu gibi, basitliği iyi bir şekilde sağlamak için, günün hedeflerini gerçekleştirmek için çevik, esnek ve basit bir sistem gerçekleştirmeyi hedef alır.</p><p><strong>Geri Bildirim (Feedback): </strong>Sistemde yapılacak geri bildirimler sonucu sistemde oluşabilecek hatalar öngörülüp ortadan kaldırılması amaçlanır. Yazılımı geliştiren ekip belli testler yaptıktan sonra ellerindeki somut bilgiler ışığında yol çizilir. Müşteri ekipten bir üye olup yönetici ve diğer proje çalışanlarının da düşüncelerine önem verir. 2–4 haftalık sürümlerle sistemin durumu belirlenir. Müşteri ve proje ekibi birlikte belli aralıklarla birleşip proje hakkında durum değerlendirilmesi yapıldıktan sonra projeye öyle devam edilir ve bu buluşmalarla ileriki zamanlarda oluşabilecek anlaşmazlıkları gidermeyi hedef alır.</p><p><strong>Cesaret: </strong>En zoru budur. Çünkü projenin üzerine gidilmesi ve çıkan bir sorun karşısında yılmamak gerekir. Yazılan koddan memnun olunmadıktan sonra atılması bir cesaret örneğidir. Başarısızlıktan korkmak yazılımcıyı yavaşlattığı gibi, performans düşüklüğü oluşturur. XP, yazılımcının düştüğü başarısızlığa takılıp kalmasını değil de daha güçlü kalkmasını öngörür.</p><p>XP’ nin esnek ve güçlü olması için öngörülen 12 pratik vardır. Bunlar planlama oyunu, ekipte müşteri, önce test, basit tasarım, çiftli programlama, sürekli entegrasyon, kısa aralıklı sürümler, yeniden yapılandırma, ortak kod sahipleme, metafor, kodlama standardı, haftada 40 saattir.</p><p><strong>1)Planlama Oyunu:</strong> Müşteri ile ekip üyelerinin birlikte düzenlediği toplantıda her bir yineleme için zaman planlaması yapılır. Her yineleme için ne yapılacağı ne kadar sürede yapılacağı belirlendikten sonra yazılım geliştiricisi de bu planlamaya bağlı kalır.</p><p><strong>2) Ekipte Müşteri: </strong>Proje ekibi içerisinde müşteri bulunmasına ihtiyaç duyulması sonucu müşteri ve yazılım ekibi yazılımın geliştirilmesinde birlikte yol alır. Bu sayede yazılım geliştirilirken geliştiricinin ihtiyaç duyduğu verilere çok kısa sürede erişebilmesi sağlanır.</p><p><strong>3) Önce Test: </strong>Kod kısmı yazılmadan önce test geliştiricileri tarafından yazılan test programları yazılır. Bu testin sayesinde oluşmuş sorunların daha erkenden ortaya çıkması sağlanır, daha güvenli bir yazılım gerçekleştirilir.</p><p><strong>4) Basit Tasarım: </strong>Müşteri gereksinimlerinin karşılanması için en basit tasarım gerçekleştirilir. Bu sayede projenin kısa sürede anlaşılması, yönetilmesi, değişime uyumlu bir yazılım gelişimi sağlanır.</p><p><strong>5) Çiftli Programlama: </strong>İkili gruplar halinde çalışmayı öngörür ki bu da akıl akıldan üstündür mantığıyla daha hızlı sorunlara cevap bulur ve sistemin yavaşlamasını engeller. Farklı bakış açılarıyla daha kolay, iyi bir sonuç, ürünle karşılaşılabilir. Yeni yazılıma başlayan kişiler için önerilirken bir zamanlar çokça kullanılan usta-çırak ilişkisi de bazı şirketlerde kullanılmıştır.</p><p><strong>6) Sürekli Entegrasyon:</strong> Yazılım geliştirilirken yapılan sistem değişiklikleri ve yeni bileşenlerin sisteme hızlı bir şekilde entegre edilip test edilmesidir. Oluşan entegreler sonucu yapılan tüm değişiklikler oluşabilecek hataların erken tespitini sağlar.</p><p><strong>7) Kısa Aralıklı Sürümler: </strong>Bununla birlikte proje 2–4 haftaya bölünür. Her bölünmüş zaman diliminde yapılacakların kendine ait son teslim tarihi vardır ve bu süre aşılmamaya dikkat edilir. Böylece müşteri projenin ilerleyişini her aşama sonrası özelliği, işlevselliği artan, gelişen bir şekilde görür.</p><p><strong>8) Yeniden Yapılandırma (Refactoring): </strong>Kod ve tasarım sürekli gözden geçirilir ve asıl amaç müşteri memnuniyetidir.</p><p><strong>9) Ortak Kod Sahiplenme: </strong>Oluşturulmuş kodun kimin yaptığının önemsiz olmasını ve kodun herkes tarafından erişilebilir olmasına dayanır.</p><p><strong>10) Benzetim (Metafor): </strong>Yazılımda sistemler arası benzetme sonucu yazılım geliştirilmeye çalışılır. Yavaş yavaş parçaların birbirine benzetilip birleştirilmesi de denir.</p><p><strong>11) Kodlama Standardı: </strong>Ekibin önceden tanımlanmış kodlama standartlarına uygun şekilde kod yazmasıdır. Burada amaç yazılacak kodun karmaşıklığını azaltıp, tüm ekip üyelerince kolaylıkla anlaşılmasının sağlanmasıdır.</p><p><strong>12) Haftada 40 Saat: </strong>Verim açısından haftada 40 saatlik çalışma süresinin ideal olduğu düşünülür. Fazla mesai kavramı yoktur ki sadece en fazla 1 gün fazla mesai yapılabilir. 40 saatten fazla çalışılsa bile bunun verimi düşürdüğü hatta yapılan hatalarda artış oluştuğu görülür.</p><p><strong>Scrum: </strong>Adını rugby sporundaki atak taktiğinden aldığı gibi takım içindeki iletişime ve dayanışmaya dikkat çeker. Jeff Sutjerland ve Ken Schawaber tarafından 1990’ ların ortalarında geliştirilen, çevik yazılım geliştirmenin de uygulanabileceği proje yönetim anlayışındandır. Bu anlayış kompleks, gereksinim analizinin kolay bir şekilde olmadığı projelerin yönetimi için ideal olup işleri küçük sprint denen birimlere bölerek adım adım geliştirir. Her sprint’in tamamlanması en fazla 4 haftayı bulurken, günlük 15 dakikalık durum değerlendirmesi toplantılarıyla sürekli olarak bir değerlendirme, iş takibi yapılmaktadır, projenin oluşabilecek her türlü değişime uyum sağlanmasını öngörür.</p><p>Scrum’da 3 temel kavram vardır: roller, toplantılar, bileşenler.</p><p><strong>1) Roller:</strong></p><ul><li>Ürün Sahibi: Projeden sorumlu müşteri veya temsilcisi.</li><li>Scrum Yöneticisi: Ekip üyelerinin scrum anlayışa bağlı kalınmasını sağlayan, etkinlikleri scruma uyarlayan kişidir.</li><li>Scrum Takımı: Birbirleriyle düzenli ilişkileri olan ve projenin yürütülmesinde birlikte hareket edilen, scrum anlayışına uyum sağlamış kişiler topluluğudur. 5–9 kişiden oluşmaktadır.</li></ul><p><strong>2) Toplantılar:</strong></p><ul><li>Sprint Planlama: Gereksinim listesinin yapıldıktan sonra sprintlere bölünür. Uygun dağıtım gereksinimleri yapıldıktan sonra her takıma dağıtılması ve risk değerlendirmelerinin yapılmasıdır. Geliştirme araçları, kaynakları kontrol edilir. Dağıtım, pazarlama ve geliştirme maliyetleri hesaplanır. Yönetim ve desteklerinin de gözden geçirilmesi yapılır.</li><li>Sprint Gözden Geçirme: Her sprint sonu toplantılar yapılır ve oluşturulan sprintler kontrol edilir, ürün değerlendirilir. Amaç müşterinin istediği, gereksinimlere uygun şekilde ürünün geliştirilmesidir.</li><li>Günlük Scrum Toplantısı: Her gün aynı saate ayakta yapılan günü değerlendirme toplantılarıdır. Bu toplantılarda dünün değerlendirilmesi ve bugünün yapılacakları her üye tarafından belirlenir.</li></ul><p><strong>3) Bileşenler:</strong></p><ul><li>Ürün Gereksinim Dokümanı: Proje boyu yapılması gereken iş elemanlarının küçük bir listesidir.</li><li>Sprint Dokümanı: Mevcut sprintteki ürün gereksinim dokümanıdır.</li><li>Sprint Kalan Zaman Grafiği: Scrum boyunca geçen ve kalan zamanı gösteren grafiktir.</li></ul><p><strong>Scrum’ ın Günümüzdeki Popülerliği:</strong></p><p>Kompleks projelere basite indirgeyerek adım adım adım halletmeye devam etmek, tam kapsamlı ve kapsamlı özeniyip bundan satın almaktan satın alınabilecek bir bütçeden büyük ölçüde kapsamlı bir şekilde ayrıntılı bir şekilde incelenebilir hale getirilip değerlendirilmesi gereken bir proje anlayışıdır. Günlük kısa görüşmeleriyle da kontrolleri en üst düzeydeki takım dengeleri için hazırlıklar açısından avantajlı olan rekabette onları öne çıkanlardan biri olmuştur.</p><p><strong>Hangi Proje Hangi Modeli Kullanalım?</strong></p><p>Belirsizliklerin, belirginliklerin az olduğu BT proje için V süreç modeli ideal.</p><p>Büyük kitlelere ulaşacak projeler için evrimsel geliştirme modeli kullanılabilir.</p><p>Küçük, iyi yatırımcılarda çağlayan modeli kullanılabilir.</p><p>Tek kişilik, zaman sorunu çıkarmayacak, küçük yazılımlarda kodla ve düzeltme modeli ideal.</p><p>Orta, küçükde, kısa sürme durumuyla çevik modeller uygundur.</p><p>Büyük, veya kapsamlı iyileştirme modelinde kullanılabilir.</p><p><strong>Sonuç:</strong> Yazılım paketi modelleriyle tamamıyla farklı değildir ki bu modellerin geliştirilecek ve kullanım için uygun olanlardır. Modelinin seçimi için modelin riskleri oluşturulabilecek kapasitede, proje projesi, karmaşıklığı, gerçekleştirilecek olacak, zaman gibi maliyete dikkat edilmelidir. Günümüzde en çok kullanılan yazılım geliştirme modeli çevik modeldir. Yazılım kısa sürede, kapsamlı şekilde geliştirilip yüksek şekilde tamamlanır. Bu amaç çevik modelin çok fazla tercihli iyimserdir.</p><p><strong>KAYNAKÇA:</strong></p><p><a href="https://medium.com/@tunaytoksoz/yazilim-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC-sdlc-ve-modelleri%CC%87-c3fe40f6e4e8">-https://medium.com/@tunaytoksoz/yazilim-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC-sdlc-ve-modelleri%CC%87-c3fe40f6e4e8</a></p><p><a href="https://www.codex.com.tr/yazilim-gelistirme-modelleri">-https://www.codex.com.tr/yazilim-gelistirme-modelleri</a></p><p><a href="https://ichi.pro/tr/sdlc-yazilim-gelistirme-yasam-dongusunun-asamalari-ve-modelleri-234877250586705">-https://ichi.pro/tr/sdlc-yazilim-gelistirme-yasam-dongusunun-asamalari-ve-modelleri-234877250586705</a></p><p><a href="https://yazilim.net/sdlc-nedir-nasil-kullanilir-asamalari-nelerdir-hrz3VZx0K">-https://yazilim.net/sdlc-nedir-nasil-kullanılır-asamaları-nelerdir-hrz3VZx0K</a></p><p><a href="https://zeynepaygun.wordpress.com/2017/05/29/what-is-sdlc-sdlc-nedir/">-https://zeynepaygun.wordpress.com/2017/05/29/what-is-sdlc-sdlc-nedir/</a></p><p><a href="https://tr.myservername.com/sdlc-phases#5_Deployment">-https://tr.myservername.com/sdlc-phases#5_Deployment</a></p><p><a href="https://medium.com/@ahmetuyar/extreme-programming-xp-nedir-ddc003a515c4">-https://medium.com/@ahmetuyar/extreme-programming-xp-nedir-ddc003a515c4</a></p><p><a href="https://medium.com/@denizkilinc/yaz%C4%B1l%C4%B1m-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC-temel-a%C5%9Famalar%C4%B1-software-development-life-cycle-core-processes-197a4b503696">-https://medium.com/@denizkilinc/yaz%C4%B1l%C4%B1m-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC-temel-a%C5%9Famalar% C4%B1-yazılım-geliştirme-yaşam döngüsü-temel süreçler-197a4b503696</a></p><p><a href="https://www.google.com/search?q=yaz%C4%B1l%C4%B1mda+sprint+ne+demek&amp;oq=yaz%C4%B1l%C4%B1mda+spr&amp;aqs=chrome.0.0i512j69i57.6325j0j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8">-https://www.google.com/search?q=yaz%C4%B1l%C4%B1mda+sprint+ne+demek&amp;oq=yaz%C4%B1l%C4%B1mda+spr&amp;aqs=chrome.0.0i512j69i57.6325j0j7&amp;sourceid= chrome&amp;ie=UTF-8</a></p><p><a href="https://agileportal.net/sprint-nedir/">-https://agileportal.net/sprint-nedir/</a></p><p><a href="https://www.affde.com/tr/agile-sprint.html">-https://www.affde.com/tr/agile-sprint.html</a></p><p><a href="https://www.google.com/search?q=%C3%A7evik+yineleme+sprint+nedir&amp;oq=%C3%A7evik+yineleme+sprint+nedir&amp;aqs=chrome..69i57.11003j0j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8">-https://www.google.com/search?q=%C3%A7evik+yineleme+sprint+nedir&amp;oq=%C3%A7evik+yineleme+sprint+nedir&amp;aqs=chrome..69i57.11003j0j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8</a></p><p>-https://www.google.com/search?q=Yeniden+Kullan%C4%B1ma+Y%C3%B6nelik+Geli%C5%9Ftirme+(Re-use+Based+Development)+nedir&amp;oq=Yeniden+Kullan%C4%B1ma+Y%C3%B6nelik+Geli%C5%9Ftirme+(Re-use+Based+Development)+nedir&amp;aqs=chrome..69i57.5143j0j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8</p><p>-https://fikirjeneratoru.com/yazilim-proje-yonetimi-yontemleri/</p><p><a href="https://hayririzacimen.medium.com/yaz%C4%B1l%C4%B1m-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC-ve-s%C3%BCre%C3%A7-modelleri-70fdfb2f8f77">-https://hayririzacimen.medium.com/yaz%C4%B1l%C4%B1m-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BCs%C3%BC-ve-s%C3%BCre%C3%A7-modelleri-70fdfb2f8f77</a></p><p><a href="https://www.google.com/search?q=prototipleme+modeli&amp;oq=prototipl&amp;aqs=chrome.3.69i57j0i512l8j0i10i512.14504j1j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8">-https://www.google.com/search?q=prototipleme+modeli&amp;oq=prototipl&amp;aqs=chrome.3.69i57j0i512l8j0i10i512.14504j1j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8</a></p><p><a href="https://www.tutorialspoint.com/sdlc/sdlc_rad_model.htm">-https://www.tutorialspoint.com/sdlc/sdlc_rad_model.htm</a></p><p><a href="https://www.google.com/search?q=rad+model&amp;oq=RAD+MODEL&amp;aqs=chrome.0.0i512l2j0i22i30l8.9990j1j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8">-https://www.google.com/search?q=rad+model&amp;oq=RAD+MODEL&amp;aqs=chrome.0.0i512l2j0i22i30l8.9990j1j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8</a></p><p><a href="https://medium.com/@batincetin44/yaz%C4%B1l%C4%B1m-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BC-modelleri-2342547d0840">-https://medium.com/@batincetin44/yaz%C4%B1l%C4%B1m-ya%C5%9Fam-d%C3%B6ng%C3%BC-modelleri-2342547d0840</a></p><p><a href="https://www.affde.com/tr/software-development-life-cycle-models.html">-https://www.affde.com/tr/software-development-life-cycle-models.html</a></p><p><a href="https://www.affde.com/tr/software-development-life-cycle-models.html">-https://www.affde.com/tr/software-development-life-cycle-models.html</a></p><p><a href="https://www.google.com/search?q=b%C3%BCy%C3%BCk+patlama+modeli+sdlc&amp;oq=b%C3%BCy%C3%BCk+patlama+modeli+sdlc&amp;aqs=chrome..69i57j33i160.9045j0j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8">-https://www.google.com/search?q=b%C3%BCy%C3%BCk+patlama+modeli+sdlc&amp;oq=b%C3%BCy%C3%BCk+patlama+modeli+sdlc&amp;aqs=chrome..69i57j33i160.9045j0j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8</a></p><p>-https://www.google.com/search?q=ger%C3%A7ekle%C5%9Ftirim+modu+v+s%C3%Bcre%C3%A7+modeli&amp;sxsrf=APq-WBsBr6EwVerUNE9tUxw94vJUkfUX4Q%3A1647172652964&amp;ei=LNwtYt-oOrGMxc8PuOeRwAs&amp;oq=ger%C3%A7ekle%C5%9Ftirim+modu+v+s%C3%BCre%C3%A7+mode&amp;gs_lcp=Cgdnd3Mtd2l6EAMYADIHCCEQChCgAToHCAAQRxCwAzoFCCEQoAE6BAghEBVKBAhBGABKBAhGGABQ6RJY7FlgtWRoB3ABeACAAbgEiAGyLJIBCTItOS41LjAuM5gBAKABAcgBCMABAQ&amp;sclient=gws-wiz</p><p>-https://www.google.com/search?q=ger%C3%A7ekle%C5%9Ftirim+modu&amp;oq=ger%C3%A7ekle%C5%9Ftirim+mod&amp;aqs=chrome.1.69i57j33i160l3.5884j0j7&amp;sourceid=chrome&amp;ie=UTF-8</p><p>-https://nerdbook.wordpress.com/category/yazilim-mimarisi-ve-tasarimi/</p><p>-https://www.kolaybi.com/blog/fizibilite-calismasi-nedir</p><p><strong>Linkedin Hesap Adresi: </strong><a href="https://www.linkedin.com/in/fatmanur-%C3%B6z%C3%A7etin-8b5bbb228">https://www.linkedin.com/in/fatmanur-%C3%B6z%C3%A7etin-8b5bbb228</a></p><p><strong>Github Hesap Adresi: </strong><a href="https://github.com/Nurrozcetin">https://github.com/Nurrozcetin</a></p><p><strong>Medium hesap adresi: </strong><a href="https://medium.com/@fatmanurozcetin20">https://medium.com/@fatmanurozcetin20</a></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=e207b156d940" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>