<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Furkan Gencer on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Furkan Gencer on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@furkangencer?source=rss-2a4757cd56a0------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*xhgp0Ubzc79mm0ByldTqAA@2x.jpeg</url>
            <title>Stories by Furkan Gencer on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@furkangencer?source=rss-2a4757cd56a0------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 10:55:54 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@furkangencer/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Korona Günleri ve Dijital Toplum]]></title>
            <link>https://medium.com/@furkangencer/korona-g%C3%BCnleri-ve-dijital-toplum-d9a64363a9a5?source=rss-2a4757cd56a0------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d9a64363a9a5</guid>
            <category><![CDATA[gözetim]]></category>
            <category><![CDATA[küreselleşme]]></category>
            <category><![CDATA[society]]></category>
            <category><![CDATA[coronavirus]]></category>
            <category><![CDATA[surveillance]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Furkan Gencer]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 01 Apr 2020 20:09:07 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-04-06T12:19:40.203Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>1970’lerden bugüne küreselleşme üzerine başta sosyal bilimciler olmak üzere farklı alanlarda çalışan araştırmacılar tarafından derin tartışmalar yapılmıştır. Hiç kuşkusuz tartışmalara en önemli katkıyı Kanadalı iletişim kuramcı Herbert Marshall McLuhan yapmıştır. Kamusal entelektüel olarak tanımlayabileceğimiz McLuhan’a göre o güne kadar parçalı bir siyaset ve kültür yapısına sahip dünya, elektronik ve iletişim teknolojilerinin yaygınlaşmasıyla zaman içerisinde küresel bir köy haline gelecektir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/647/0*iztCCXWe3PYrBHgr.jpg" /></figure><p>McLuhan’ın 1960’larda ortaya attığı terimde kullandığı “köy” metaforunun temelinde sır kavramı bulunmaktadır. Köyde hayatını sürdüren insanlar arasında iletişim kaçınılmazdır ve iletişim olduğu müddetçe köyde sır olmayacaktır. Bununla birlikte köyde özel hayat ile kamusal hayat arasında herhangi bir çizgi olmadığı için her şey birbiri ile ilgili olacaktır. Metafor çerçevesinde eğer dünyada küreselleşme artarsa yaşanan olumlu veya olumsuz her olay bir şekilde herkesin meselesi haline gelecek, her şey birbiri ile ilintili olacaktır. Nitekim tarihsel süreç dünyanın bu kavrama pek yabancı olmadığını, uyum sağladığını gösterdi.</p><p>Edward N. Lorenz’in kaos teorilerinden olan <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Butterfly_effect">kelebek etkisi</a>ni küreselleşme bağlamında örnek gösterebiliriz. Aynı zamanda matematikçi ve meteorolog olan Lorenz’in hava durumuyla ilgili hesaplamalar yaparken “Amazon Ormanları’nda bir kelebeğin kanat çırpması, ABD’de fırtına kopmasına neden olabilir” örneği, sistemdeki değişikliklerin öngörülemez sonuçları olabileceğini iddia ediyor. Birbirine bağlı küresel sistemin kelebek etkisine karşı savunmasız olduğunu (<a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/2008-2012_K%C3%BCresel_Ekonomik_Kriz">2008 Ekonomik Krizi</a>) dünyayı etkileyen birçok hadisede tecrübe etmiş olduk.</p><p>Dünyada artan nüfus yoğunluğu ve hareketliliğinin günümüz dünyasını ve geleceğini tehdit edebilme potansiyelini yakın tarihin görmüş olduğu en büyük küresel felâketlerden birine haline gelen Covid19 hastalığı (<strong>Co</strong>rona <strong>Vi</strong>rus <strong>D</strong>isease, 2019) sonucunda tekrar idrak etmiş olduk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*w_35CpodyUpDS2WJhGJraw.jpeg" /></figure><p>2019 yılının sonunda Çin’in Hubei eyaletinin yönetim merkezi Wuhan kentinde rastlanan virüse, yine aynı şehirde bulunan canlı bir <a href="https://youtu.be/zXlvbG1_Q9Y">hayvan pazarı</a>nda ortaya çıktı. <a href="https://twitter.com/WHO/status/1217043229427761152">Dünya Sağlık Örgütü</a> verilerine göre 1 Nisan 2020 itibarıyla 827,419 vaka, 40,777 can <a href="https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019">kaybı var.</a> Ülkemizde de 11 Mart’ta ilk Covid-19 vakasına rastlandı, 1 Nisan 2020 itibarıyla, 15.679 vaka 277 can <a href="https://covid19.saglik.gov.tr/">kaybı var.</a> Henüz aşısı ve tedavisi bulunmayan salgın, dünyayı etkisi altına alırken koronavirüs toplumların hayatta kalma mücadelesini ve yaşam tarzını ortaya çıkardı. Bugünün dünyasında bireyin sağlığı ile toplumun sağlığı arasındaki bağın birbirine güçlü bir şekilde bağlı olduğunu görmüş olduk.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/620/1*85UvfucNw0ektqqEAmiuvQ.jpeg" /></figure><p>Ülkelerin koronavirüs ile ‘yerel’ mücadelesi, her ülkenin kendine göre bir yöntem belirlemesine neden olurken hemen hemen her ülke salgını takip ve kontrol etmek için sınırları kapatıp, <a href="https://twitter.com/TRDiplomacy/status/1243132276013219841">sokağa çıkma yasağı</a> uyguladı. Salgının daha fazla yayılmaması için birçok yerde karantina yöntemleri uygulanırken bazı ülkelerde “ilkel” ve modern yöntemler bir arada kullanıldı. Benim de takip edebildiğim kadarıyla modern yöntemlerden olan dijital gözetim ve büyük veri birçok ülke tarafından yoğun bir şekilde kullanılıyor.</p><h3><strong>Gözetim</strong></h3><p>2000’li yıllardan sonra artan istihbarat faaliyetleri, yaygın internet/sosyal medya kullanımı, reklam ve pazarlamanın dijital mecralara kayması gibi hadiseler gözetim toplumunun artık distopik bir gelecek tanımı olmaktan çıktığını gösteriyor.</p><p>İlk bakışta günümüzün bir problemi gibi gözüken gözetim aslında tarih boyunca birçok dönemde varlığını sürdürmüştür. Tarihsel süreç içerisinde gözetim modern dünyanın değişmesiyle birlikte farklı bir karaktere bürünmüş ve son yıllardaki teknolojik gelişimin neticesinde modern dünyanın temel problemlerinden biri haline gelmiştir. Gözetim bir nevi toplumsal kontrol olarak da tanımlanabilir.</p><p>Woodrow Wilson, I.Dünya Savaşı’nın ortasında 1916 yılında “ Zafersiz Barış” sloganıyla başkan olarak seçilmişti. O dönem son derece pasifist olan toplumun, Avrupa’daki savaşa girmesi için ikna edilmesi gerekiyor. Savaşa çoktan imza atmış Wilson yönetimi, bu konuda bir şeyler yapmak için “<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Committee_on_Public_Information">Creel Komisyonu</a>” adıyla bir propaganda komisyonu kurdu. Komisyon altı ay içerisinde etkisini gösterdi, pasifist olan halk savaşa daha istekli bir hale geldi. II. Dünya Savaşı’na giden süreçte ve savaş esnasında ise <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Nazi_Almanyas%C4%B1%27nda_propaganda">propaganda ve medya</a> disiplini kamusal alanda yoğun bir şekilde kullanıldı. Siyasi iktidarlar tarafından savaşa giden süreçte toplum mobilize edildi, var olan iletişim araçları ile propaganda faaliyetleri yoğun bir şekilde yapıldı. Yine benzer şekilde soğuk savaş döneminde iki kutuplu dünya toplumsal kontrolün, gözetimin sağlanması için uzun uğraşlar verdi.</p><p>Toplumsal kontrol ve/veya gözetim meselesi genelde Batı’da George Orwell’ın <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Bin_Dokuz_Y%C3%BCz_Seksen_D%C3%B6rt">1984</a> romanında kullandığı “Büyük Birader” kavramı ile açıklanmıştır. Bugün çoğu insan tarafından “Büyük Birader Seni İzliyor” gözetimin gayriresmi sloganı gibi kullanılıyor, <a href="https://twitter.com/gokhanozoguz/status/1127325800544468994">kimilerine göre</a> ise günümüzün dünyası 1984 romanına benziyor.</p><p>George Orwell (asıl adı Eric Arthur Blair), romanında totaliterlik potansiyeli taşıyan iktidarların vatandaşlarının hayatlarını kontrole başlamasıyla ortaya çıkacak duruma dikkat çekmiştir. Gözetim kavramı konusunda örnek gösterilen diğer metafor ise daha eski bir tarihte 1700’lerin sonlarında, İngiliz hapishane reformcusu, toplum kuramcı filozof Jeremy Bentham’dan gelmiştir. Bentham, Yunancada “her yeri gören yer, bütünü gözlemlemek” anlamlarına gelen panoptikon düşüncesini ortaya atmıştır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/758/1*P-sEQnlArMMPnS9dTtk4Gw.png" /></figure><p>Panoptikon sekizgen biçiminde bölmelerden oluşan bir binadır. Binanın tam ortasında bir gözetleme kulesi bütün hücreler görülebilmektedir fakat mahkumlar bu gözetimi yapan kişiyi görememektedir. Amaç ise mahkumların her daim izlendikleri fikrini yerleştirmektir. Ki böylece mahkûm izlenmese bile oto kontrol mekanizması geliştirecek, davranışlarını denetlemeye başlayacaktır. Kamusal alanda da bu durum benzerdir. Eğer kişi sürekli tehdit altında, gözetlendiği duygusuyla hareket ederse davranışlarına dikkat etmesi kaçınılmaz olacaktır. Hatta George Orwell, Stalin dönemindeki Sovyetler Birliği’nde de böyle bir durumun söz konusu olduğunu söyler. Benzer fakat daha yakın bir zamanda geçen ilişkili örnek ise 15 Milyonluk Doğu Almanya’da 100 bin <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Ba%C5%9Fkalar%C4%B1n%C4%B1n_Hayat%C4%B1">stasi</a> görevlisi, bir o kadar da muhbir vardı.</p><p>1970’lerde <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/ARPANET">ARPANET</a> ile internetin ortaya çıkması, 1989&#39;da Tim Berners-Lee tarafından internetteki farklı kaynakları birbirine bağlayan hiper metin dili HTML geliştirmesinden sonra 1991’de ilk web sayfası yayınlanıyor. 1996 yılında Hotmail ilk web tabanlı e-posta hizmeti başlıyor. 1998 yılında ise arama motoru Google kuruluyor. Kısa bir süre içerisinde iletişim kanallarının çeşitlenmesi, sınırların kalkması, devletler ve şirketler arasındaki iletişimin daha ileri bir seviyeye geçmesine neden oldu. Bu gelişmelere bağlı olarak siyasal ve toplumsal alanda gözetim yeni bir karaktere büründü. Bu arada tabii ki gözetime sadece kamusal alanda rastlamıyoruz. Gözetim dijital dünyada, özel hayatta faaliyetlerini yoğun bir şekilde sürdürüyor.</p><p>Bugün itibarıyla dünyanın <a href="https://www.forbes.com/powerful-brands/list/#tab:rank">en değerli markaları</a> listesi sırasıyla; Apple, Google, Microsoft, Amazon, Facebook. Dijital dönüşümün öncüleri arasındaki bu şirketlerden Apple klasik diyebileceğimiz telefon, bilgisayar vd. ürettiği ürünler ile konumunu almışken diğer firmalar, kullanıcılarına bedava hizmetler sunarak bu konuma erişebilmiştir. Tabii bu şirketlerin ücretsiz hizmetler ile birlikte muazzam gelir sağlayan hizmetleri de mevcuttur. Örneğin; Google, Adwords, Adsense hizmetleri ile tahmin edemeyeceğimiz büyüklükte reklam gelirleri sağlamaktadır.</p><p>Şirketlerin kullanıcı sayılarının, marka ve pazar değerlerinin yüksek olması önemli sayıda kullanıcı verisine sahip olması ile açıklanabilir. Kısacası, sosyal mecrada faaliyet gösteren şirketlerin iş modeli; kişisel verileri toplayıp analiz etmek, yapılan aramaları sürekli kaydetmek ve buna bağlı özelleştirilmiş pazarlama stratejileri geliştirerek bunları diğer alıcılara satmaktır. Yani bu şirketlerde ürün; kişisel verileriniz ve sizsiniz. Bu bağlamda instagram ve snapchat, telifsiz bir şekilde fotoğraflarınızı herhangi bir reklamda kullanabilir, herhangi bir kuruma satabilir. Siyasal alanda verilerin nasıl kullanıldığını yakın zamanda ortaya çıkan <a href="https://www.bbc.com/turkce/haberler-43715583">Cambridge Analytica skandalı</a> ile nasıl bir şey olduğunu öğrenmiş olduk.</p><p>Dijital hizmetlerin en büyük tüketicileri bizleriz. Gönüllü veya gönülsüz bu gözetime izin veriyoruz. Kimimiz sosyal medyada, kimimiz havaalanında güvenlikten geçerken, kimimiz pasaport çıkarırken.</p><h3><strong>Korona Günlerinde Gözetim</strong></h3><p>Gözetim kavramını anlatırken bahsettiğim “panoptikon” korona günlerinde kendini “<a href="https://www.economist.com/briefing/2020/03/26/countries-are-using-apps-and-data-networks-to-keep-tabs-on-the-pandemic">koronaptikon</a>”a bıraktı. Ülkeler salgını takip ve kontrol etmek için dijital uygulamaları ve veri ağlarını kullanıyor. Daha önceki yıllarda aynı amaçla faaliyete geçen <a href="https://www.wired.com/2015/10/can-learn-epic-failure-google-flu-trends/">Google Flu Trend</a> projesi 2008 yılında ABD’de grip salgının nerede olduğunu analiz etmek için büyük veriyi kullandı. İlk başlarda başarılı olarak görünen çalışma başarısızlıkları artınca iptal edildi fakat araştırmacılar olası salgın veya hastalıklarda büyük verinin kullanması için çalışmalar yapmaya devam ediyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*nd8oJYKH4yEM5cDwy4EUaQ.jpeg" /></figure><p>ABD ve Avrupa ülkelerindeki koronavirüs artışından <a href="https://www.perspektif.online/tr/odak/koronalizasyon/italyanin-covid-19-hatalarindan-cikarilacak-dersler.html">çıkarılacak dersler </a>olduğu kadar daha önce virüsün merkez üssü olarak tanımlanan Asya ülkelerinde hayatın normale dönüşünden de çıkarılacak dersler var. Çin, Güney Kore, Hong Kong, Singapur ve Tayvan’ın salgını kontrol etmesindeki başarı ülkelerin yönetim şekillerine bağlanamıyor çünkü hepsi otoriter değil.</p><p>Bununla birlikte Asya/Doğu’daki <a href="https://aldianews.com/articles/culture/social/keys-coronavirus-why-are-western-countries-failing-control-pandemic/57969">otoriter kültür ve zihniyete</a> sahip toplumların devletine olan güveni ve itaatinin mücadelede önemli bir paya sahip olduğu göz ardı edilemez.</p><p>Batı bireyinde “devlet toplum için vardır, bizim için harekete geçmeli” düşüncesi ağırlık kazanırken, Asya/Doğu toplumlarında geleneklerden gelen “toplum devlet için vardır, bizim harekete geçmemiz lazım” düşüncesi ağırlık kazandı ve toplumun geneli bir dayanışma içerisinde hareket etti diyebiliriz, zira doğu toplumlarında “özel alan” düşüncesi olmamasına rağmen rakamlar bize sosyal mesafe kuralının uygulandığını gösteriyor.</p><p>Asya’da kültürel ve geleneksel dinamiklerin dışında yukarıda bahsettiğim gibi gözetim ve büyük veri yoğun bir şekilde kullanılmaya devam ediyor.</p><p>Çin’de insanların yaşamlarını izleyen yüz tanıma özelliğine sahip 200 milyon güvenlik kamerası var. Vakaların olduğu ilk zamanlar insanların ateşini ölçen uçan <a href="https://edition.cnn.com/2020/02/23/tech/china-tech-coronavirus-outbreak/index.html">dronelar</a> gökyüzünde yerini aldı. Ulaşımın olduğu her yerde, özellikle metro istasyonlarında ısı ölçer sistemler devreye girdi. <a href="https://edition.cnn.com/2020/02/23/tech/china-tech-coronavirus-outbreak/index.html">Dijital araçlar</a> aracılığıyla ilk önce insanların hastalık belirtileri olup olmadığı bakılıyor, ardından hastalığın nasıl yayıldığını açıklamaya yarayan veriler toplanıyor ve son olarak temas takibi ile enfekte olan kişinin kimlerle temas etmiş olduğu belirleniyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*7wD4f6_DffJZm8VKkaQhhw.jpeg" /></figure><p>Çin’in Hebei eyaletinde yaşayan Elvis Liu evinde koronavirüs karantinasına alınmasına rağmen karantinayı ihlal edip, Hong Kong’a geri dönüyor, yetkililer de bir daha bu durumun yaşanmaması için Liu’nun telefonuna kendi numaralarını ekliyor ve whatsApp konum paylaşımını “her zaman açık” olarak güncellenmesini söylüyor. WhatsApp’ta mevcut konum paylaşımında sekiz saat sınırı olduğu için Liu her sekiz saatte bir konumunu güncellemek zorunda kaldı. Benzer uygulama yöntemleri Alipay ve WeChat üzerinden yapılıyor. Örneğin <a href="https://www.nytimes.com/2020/03/01/business/china-coronavirus-surveillance.html">Alipay uygulamasında</a> kullanıcılar sağlık durumlarına göre yeşil, sarı, kırmızı renklerinde QR kodlara sahip oluyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*H8PJyxSCWUaB9j2ejlfy8Q.jpeg" /><figcaption>Yeşil QR Kod. Serbest bir şekilde istediğiniz gibi dolaşabilirsiniz.</figcaption></figure><p>Yeşil sınırsız hareket, sarı yedi gün karantina, kırmızı iki haftalık karantinayı içeriyor. Hangzhou şehrinde Alipay kodlarınızı göstermeden dolaşmanın imkânsız olduğu söyleniyor. (Shangai Üniversitesi’ne bulunan Nurettin Akçay’ın <a href="https://twitter.com/akcay_nuri/status/1245378224047218688">twitter hesabında</a> benzer birçok örnek bulunmaktadır.)</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2FSp-TaoPdrWo%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3DSp-TaoPdrWo&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2FSp-TaoPdrWo%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/9ab9e3c6ad5cb03532cb0814c8504373/href">https://medium.com/media/9ab9e3c6ad5cb03532cb0814c8504373/href</a></iframe><p>Singapur Teknoloji Ajansı ile Sağlık Bakanlığı’nın geliştirmiş olduğu <a href="https://www.tracetogether.gov.sg/">TraceTogether</a> uygulaması en başarılı örneklerden biri olarak gösteriliyor. Uygulama virüs teşhisi konulan birisi ile (veya şüpheli liste/kümede olan) farkında olmadan 30 dakika süren bir temasınız olduğu takdirde size bildirim gönderiyor o yeri terk etmenizi söylüyor.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F6n9ZsHSc4YA%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D6n9ZsHSc4YA&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F6n9ZsHSc4YA%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/22bd57b11f5a0bd1c193bccebafb9cda/href">https://medium.com/media/22bd57b11f5a0bd1c193bccebafb9cda/href</a></iframe><p>Uygulamayı indirme zorunluluğu olmamasına rağmen bir milyona yakın kullanıcı tarafından indirildi. Bluetooth sinyalleri ile çalışan uygulamada Singapurlu yetkililer verilerin toplanmadığını ve kimseyle paylaşılmayacağını, bu kapsamda mahremiyete önem vereceklerinin de sözünü veriyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/573/1*Kcazu5JAYsQlJ4aEL3WNXg.png" /></figure><p>Güney Kore, Çin gibi büyük bir salgın yaşayıp vaka sayısındaki eğriyi düzleştiren ülkelerden biri. Ülkede kullanılan “<a href="https://qz.com/1810651/south-koreans-are-using-smartphone-apps-to-avoid-coronavirus/">Corona 100m</a>” uygulaması, son zamanlarda koronavirüs teşhisi koyulmuş bir hastasının bulunduğu yere 100 metre yaklaştıkları zaman kullanıcıları uyarı veriyor. Yine benzer şekilde karantina hastalarına yönelik uygulamalar aktif eğer karantinadaki vatandaş habersiz bir şekilde başı boş dolanırsa uygulama yetkililere durumu haber bildiriyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zJqv968wzc_JqKSn_yU7-Q.jpeg" /></figure><p>Asya ülkelerinde diğer bir iyi örnek ise Tayvan; Çin’in izolasyonu yüzünden uluslararası toplum ve <a href="https://twitter.com/HKWORLDCITY/status/1243865641448169474">örgütlerden dışlanmasına</a> rağmen koronavirüs ile mücadele önemli bir başarı <a href="https://www.theguardian.com/world/2020/mar/13/how-taiwan-is-containing-coronavirus-despite-diplomatic-isolation-by-china">sergiliyor.</a> Güney Kore’den Tayvan’a gelen Shawn Bryant iki hafta karantinada kalması gerekirken karantinayı ihlal ediyor ve yetkililere söylediği konaklama yerinden çok uzağa gidiyor ve bir süre sonra Bryant yetkililer tarafından cep telefonundan aranıyor. Çünkü Tayvan baz istasyonları aracılığıyla karantinadaki kişilerin cep telefonlarını takip ediyor.</p><p><a href="https://www.bbc.com/news/technology-51851292">Facebook ve Google</a> milyarlarca kullanıcısının verisini hâlihazırda paylaştığını farklı modellemeler üzerinde çalışmalar yaptığını söylüyor. Devletler de bu konuda muazzam bir veri kaynağına erişebiliyor. Yakın zamanda Almanya Telekom şirketi Robert Koch Enstitüsü için kullanıcı verilerini paylaştı. Benzer veri erişimi üzerine İngiltere telekom şirketleri ile görüşüyor.</p><p>İnsanlar böyle önem arz eden bir konuda sağlığı ve güvenliği için bu erişimlere gönüllü olarak olumlu bakıyor fakat kararın inisiyatiflerinde olmadığının farkında değil. Örneğin İngiltere’de 2016’da çıkan Soruşturma Yetkileri Yasası devletin şirketlerden bu verileri isteyebileceğine imkân veriyor. Bu konuda üzerine düşünülmesi gereken konu özel hayatın dönüşümü ve hukukun vatandaşın özel hayatını, mahremiyetini ne kadar koruduğudur.</p><p>11 Eylül saldırılarının ardından Bush yönetimi USA Patriot yasasını kabul ediyor, yasanın amacı terör saldırısının önlenmesini güçlendirilmesi fakat bu durum devletin izleme olanaklarını artırıyordu, mevcut yasa ile yabancılar belirsiz bir süre gözaltında tutulabiliyor, finansal, kişisel verileri rahatlıkla inceleniyordu. Buradaki temel problem herhangi bir mahkeme kararı olmaksızın sorgulama yapılabiliyor olması. Özellikle 11 Eylül sonrası dünya istihbaratındaki büyüme insanların mahremiyetini tehlikeye soktu, bu süreçte birçok yasa gözetimi meşru kılmak zorunda kaldı. Bizler gözetimin ne seviyede olduğunu 5 Haziran 2013 yılında Ulusal Güvenlik Dairesi çalışanı <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Edward_Snowden">Edward Snowden</a>’ın Guardian’da yayınladığı NSA istihbarat belgelerinde gördük.</p><p>Genel olarak mahremiyeti korumaya yönelik hukuki çalışmalar var. Yalnız, 11 Mart 2004 Madrid, 7 Temmuz 2005 Londra, 13 Kasım 2015 Paris, 22 Mart 2016 Brüksel ve 10 Aralık 2016 İstanbul terör olayları dikkatleri tekrar terörle mücadeleye yöneltti. İnsanlar, güvenliğin özgürlüklerden ve mahremiyetten daha önemli olup olmadığını düşünmeye başladı.</p><p>Koronavirüs ile mücadeleye geri dönersek bazı ülkeler mücadeleyi terör suçu kapsamında değerlendiriyor. Yakın zamanda ABD Adalet Bakanlığı, koronavirüsü kasıtlı olarak yayan insanların terörizm ile suçlanabileceğini <a href="https://www.tv100.com/abdde-korona-virus-yaymak-teror-sucu-sayilacak-haber-489926">açıkladı.</a> 16 Mart’ta İsrail hükümeti yurtiçi gizli servis <a href="http://www.aljazeera.com.tr/belgesel/belgesel-golge-teskilat-sin-bet">Şin Bet</a>’i enfekte olmuş kişilerin cep telefonlarını izlemek ve bunlara erişmek için teknik bilgilerini kullanmak üzere yetkilendirdi. Toplumun güvenliğini derinden etkileyen her olay gözetimin artmasına, mahremiyetin sınırlandırılmasına neden oluyor.</p><p>Küresel salgın hiç beklemediği anda bütün dünyayı derinden etkiledi ve şüphesiz uzun yıllar etkilerini konuşacağız. II. Dünya Savaşı’ndan bugüne, yakın tarihin gördüğü en büyük küresel felâket sosyal ve ekonomik etkilerini çok uzak olmayan bir zamanda ortaya çıkaracaktır.</p><p>Küreselleşmenin muazzam nimetleri, külfetleri ile bize geri dönerken korku ikliminin arttığı, endişenin had safhada olduğu dönemde devletler imkânları dahilinde hayatta kalma mücadelesi veriyor. Salgın devam ederken rasyonel düşünceyi bir kenara bırakıp süpermarketlerde <a href="https://youtu.be/DQv5PWMzI-w">tuvalet kağıtları</a>na koşma refleksi gösteren toplulukları anlamaya çalışırken, başka dünyalara sağır olan insanlar, evlerinden çok uzakta <a href="https://youtu.be/mdcigNYK-Ow">hayat</a> mücadelesi verenleri, <a href="https://www.ihh.org.tr/su">içme suyu </a>bile bulamayan milyonlarca çocuğu düşünmek ‘zorunda’ kaldı.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F4I-mz78qnl0%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D4I-mz78qnl0&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F4I-mz78qnl0%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/f38999bb196776f56ee67a1adf79e24c/href">https://medium.com/media/f38999bb196776f56ee67a1adf79e24c/href</a></iframe><p>Milyarlarca öğrenci uzaktan eğitim ile öğrenimine devam ederken bir yandan okula gitmenin gerekliliğini düşünecek bir yandan da uzaktan eğitimin öğrenimden ne kadar uzak olduğunu fark edecektir. Yine benzer şekilde evden çalışma yönteminin verimliliği üzerine tartışmalar dönerken <a href="https://mashable.com/video/zoom-hackers-fake-domain-names/">zoom</a> gibi uygulamalar şirketlerin mahrem bilgilerinin depolanmasına yardımcı olacaktır. Bugünler kendi ideolojik düşüncesini sergileme imkânı bulan <a href="https://www.independentturkish.com/node/145632/d%C3%BCnyadan-sesler/koronavir%C3%BCs-bizi-se%C3%A7im-yapmaya-zorluyor-ya-k%C3%BCresel-kom%C3%BCnizm-ya-orman">insanları</a> da ortaya çıkaracak onların ideolojik<a href="https://oggito.com/icerikler/slavoj-i-ek-benim-zevklerim-sasirtici-derecede-geleneksel-/63891"> zırva</a>larını dinlememize neden olacaktır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/929/1*vMH4IrW_QUU_pxRFOCH2yg.png" /></figure><p>Sözün özü yeni dünya düzeni ve kapitalizm ile ilgili senaryolar yazılırken kaderine meydan okuyan insanlık <a href="https://www.ted.com/talks/alex_gendler_the_myth_of_sisyphus?utm_campaign=tedspread&amp;utm_medium=referral&amp;utm_source=tedcomshare">sisifos</a> gibi kayayı her defasında dağın en tepesine kadar çıkarmaya devam edecek.</p><p>Teşekkürler, sağlıklı günler.</p><iframe src="https://cdn.embedly.com/widgets/media.html?src=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fembed%2F3FQ0Tr45r-Q%3Ffeature%3Doembed&amp;display_name=YouTube&amp;url=https%3A%2F%2Fwww.youtube.com%2Fwatch%3Fv%3D3FQ0Tr45r-Q&amp;image=https%3A%2F%2Fi.ytimg.com%2Fvi%2F3FQ0Tr45r-Q%2Fhqdefault.jpg&amp;key=a19fcc184b9711e1b4764040d3dc5c07&amp;type=text%2Fhtml&amp;schema=youtube" width="854" height="480" frameborder="0" scrolling="no"><a href="https://medium.com/media/047b72b87a1a990724fd4c449fba5cda/href">https://medium.com/media/047b72b87a1a990724fd4c449fba5cda/href</a></iframe><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d9a64363a9a5" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>