<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Gedikli on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Gedikli on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@gedikli.eth?source=rss-f4e041e814ae------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*xMBx4PBtLKuGov9yiNDyyA.png</url>
            <title>Stories by Gedikli on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@gedikli.eth?source=rss-f4e041e814ae------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Tue, 17 Nov 2026 06:45:22 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@gedikli.eth/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Solana’da Proof of History]]></title>
            <link>https://medium.com/@gedikli.eth/solanada-proof-of-history-37ac5d0658f3?source=rss-f4e041e814ae------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/37ac5d0658f3</guid>
            <dc:creator><![CDATA[Gedikli]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 23 Feb 2024 13:20:21 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2024-02-23T13:47:02.417Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><strong>Proof of History</strong><br>Bitcoin ve Ethereum gibi modern birinci katman blok zincirleri arasında dürüstlük ve meşruiyet, verimlilik maliyetiyle gelir. Bitcoin blok zincirinde, madenciler önce bir hedef değerden daha düşük bir karma hesaplamak için bir tahmin ve kontrol yarışına girerler. Daha sonra, doğrulayıcı düğümler bu karmayı doğrular ve doğru blok sıralamasına ulaşırlar. Bu süreç, bir Proof-of-Work mekanizması uygular ve son derece verimsizdir. Madencilerin görevlerini tamamlamaları için yeterli zaman tanımak için, hedef karma değerleri, madencilerin ortalama olarak bir blok oluşturmasının yaklaşık 10 dakika sürdüğü şekilde ayarlanmıştır. Bu, Solana ve zarif Proof-of-History (PoH) tarafından çözülen bir sorundur.</p><p>Proof-of-History, güvenilir bir zaman kaynağı oluşturarak doğrulayıcı düğümlerin blokları yalnızca zaman damgasına dayanarak sıralamasını sağlar. Herhangi bir zamanda, bir lider, PoH’nin üreticisi olmak üzere bir Proof-of-Stake seçimine dayanarak seçilir. Bu PoH, verileri doğrulanabilir bir zaman damgasıyla ilişkilendirmek için tek yönlü SHA-256 fonksiyonuna dayanır. PoH, her birinin önceki karma çıktısının SHA-256 çıktısı olan bir dizi karmayı oluşturarak oluşturulur:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/896/1*qBYca9x7yNsaX7SnrVhV4Q.png" /></figure><p>Bu görselde, hash3&#39;ün hash2&#39;yi içerdiğini ve hash2&#39;nin hash1&#39;i içerdiğini göz önünde bulundurun. Bu nedenle, hash3&#39;ün var olması için hash1 ve hash2&#39;nin zaten var olması gerektiğini makul bir şekilde sonuçlandırabiliriz. Bu süreci Jenny’e benzetebiliriz, dürüst ve çalışkan bir öğrenci, Büyük Umutlar’ın bölümlerini kalıcı işaretleyiciyle özetliyor. İlk olarak, Jenny birinci bölüm hakkında notlar alır. Ardından ikinci bölüm hakkında notlar alır ve böyle devam eder. Eğer Bob, Jenny’nin onuncu bölüm hakkında notlar aldığını gözlemliyorsa, Bob, Jenny’nin zaten dokuzuncu ve tüm önceki bölümler hakkında not aldığını sonuçlandırabilir — çünkü onun onuncu bölüm notları önceki bölümlerden bağlam içerir! Bu benzetmede, not almak, dizideki sonraki karma değerini oluşturmakla eşdeğerdir. Ayrıca, SHA-256 fonksiyonunun öngörülemezliği nedeniyle, i’inci indexteki karmayı hesaplamanın tek yolu, [0, i-1] indislerindeki SHA-256 fonksiyonunu tekrar tekrar uygulamaktır. Lider, özyinelemeli karma yoluyla bu zaman kavramını kullanarak, kronolojik bir sıralama oluşturmak için verileri bu sıra boyunca karmalara ekleyebilir:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/890/1*Q0MF8HJmBMxdld8UGhWS3Q.png" /></figure><p>Bu görselde, lider photograph1&#39;i hash336 içine, photograph2&#39;yi ise hash600 içine gömmüş. hash600, hash336&#39;nın bir sonraki ürünü olduğundan, photograph1&#39;in photograph2&#39;den önce çekildiğini sonuçlandırabiliriz. Örneğimize geri dönersek, Jenny o kadar çalışkan bir öğrencidir ki, kitabındaki herhangi bir resmi notlarına kopyalar. Eğer photograph1 birinci bölümde bir resimse, ve photograph2 sekizinci bölümde bir resimse, gözlemcimiz Bob, Jenny’nin photograph1&#39;i photograph2&#39;den önce notlarına kopyaladığını sonuçlandırabilir. Önemli olan şudur ki, Bob’un her bir resimle ilişkilendirilmiş bir zaman damgasına referans olmadan bu sonuca varabilmesidir; bu sonuca Jenny’nin notlarının kronolojik doğası sayesinde varabilir. Bu sıralama kavramını, fotoğraflar yerine işlem verilerini ekleyerek işlemlere de uygulayabiliriz, böylece işlem verilerinin detaylı bir tarihçesini elde ederiz.</p><p><strong>Doğrulama ve Ölçeklenebilirlik<br></strong>Proof-of-History karma dizileri kolayca doğrulanabilir — doğrulayıcı düğümler sadece her çıktı karmasının, eklenen herhangi bir veriyle birlikte önceki karmanın SHA-256&#39;sı olduğunu sağlar. Özellikle, bu doğrulama paralel olarak gerçekleşebilir: bir doğrulayıcı GPU’daki her çekirdek, toplam PoH’nin kısa bir alt dizisini doğrular ve son karmasının başka bir çekirdeğin alt dizisinin girişi olduğunu onaylar. Eğer bir PoH dizisi üretmek için genel denklem ise:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/527/1*LgBdCfA2CTf_xI2skqpvWA.png" /></figure><p>O zaman bir diziyi doğrulamak için denklem şu şekildedir:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/891/1*FQeugGFy0ri28nJtr1r9TQ.png" /></figure><p>Görüldüğü gibi, doğrulayıcı GPU’ların çekirdek sayısı arttıkça, diziyi doğrulamak için gereken zaman azalır (bugün, GPU’lar binlerce çekirdeğe sahiptir). Solana’nın PoH’su ile Bitcoin’in PoW’u arasındaki temel fark, SHA-256 doğrulamasının SHA-256 üretiminden çok daha hızlı olmasıdır.</p><p>Bitcoin gibi alternatif blok zinciri teknolojilerinde, duvar saati zaman damgaları gönderilen bloklar için sıralamayı belirtir; ağ gecikmeleri gibi faktörler, bu zaman damgalarının tüm düğümler için geçerli olması için yaklaşık bir saatlik bir arabelleğe ihtiyaç duyar. Solana’da, bloklar tüm gömülü işlemleri içeren PoH karma dizisinden, dizideki işlem sayısını içeren bazı meta verilerden ve bir zaman damgası olarak hizmet eden bir nihai durumdan oluşur. Bu nihai durum, yalnızca karmaların sıralanmasına bağlıdır — temelde duvar saat zamanına bağımsızdır ve tüm düğümler için anında doğrudur. Doğrulayıcı düğümler blokları sırasız alırsa, her bloğun nihai durumlarını karşılaştırarak diziyi kolayca yeniden sıralayabilirler. Sıralandıktan sonra, her doğrulayıcı düğüm bloğunu paralel olarak hızlı bir şekilde karma dizisini hesaplayarak doğrular. Doğrulandığında, lider bloğu deftere kaydeder.</p><p>PoH algoritması, sadece tek bir dizi üzerinde değil, tüm dizilerde verimlilik sağlar. Mevcut çıktı karmasına veri eklemek yerine, başka bir liderin PoH dizisinin mevcut karmasını eklemeyi düşünün. Sonra, iki PoH dizisini senkronize ettik ve her iki dizideki tüm verilerin karmalarının indislerini karşılaştırarak sıralamayı belirleyebiliriz:</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/893/1*f_SGvNKCNTZCzInPnSvJYQ.png" /></figure><p>Burada, Üreteci B, hash3b oluştururken hash1a’yı içeriyor. Sonuç olarak, hash1a — ve içerdiği tüm veriler — hash3b’den önce gelir. Çalışan benzetmemizi dahil etmek için, şu anda Oliver Twist’in üçüncü bölümünün notlarını alan bir başka çalışkan öğrenci olan Johnny’yi tanıtalım. Eğer Jenny, Büyük Umutlar’ın onuncu bölümünde ise ve “Johnny Oliver Twist’in üçüncü bölümündedir” notunu onuncu bölüm notlarına yazarsa, Bob herhangi bir zamanda Jenny’nin notlarına bakabilir ve Johnny’nin notlarının Oliver Twist’in üçüncü bölümünden önce alındığı sonucuna varabilir. Burada, iki dizideki verilerin kronolojik sıralamasını oluşturuyoruz. Bu yatay ölçekleme, Solana ağındaki başka bir paralelizm seviyesidir. Bu dizileri periyodik olarak senkronize etmek, her birinin bir kısmını ağ trafiği yükünü hafifletmek için almasını sağlar. Uygulamada, yatay ölçekleme, belirli bir zaman diliminde aşırı miktarda veriyi işlemek için kullanılır.</p><p>Blok doğrulama sürecinin paralelleştirilmesi, sıralama ve zaman üzerinde düğüm uzlaşmasının ortadan kaldırılması ve diziler arasındaki yatay ölçekleme, Solana’nın başka hiçbir blok zinciri tarafından eşleşilmeyen işlem hızlarına ulaşmasını sağlar. Özellikle, Solana ağı maksimum saniyede 50.000 işlem yapabilir. Buna karşılık, Ethereum saniyede 25 işlem yapabilirken, Bitcoin sadece 7 işlem yapabilir. Solana topluluğu tarafından yapılan testlerde, kullanıcılar saniyede 100 mbps’ye kadar bant genişlikleri ve 0.5 saniyelik blok süreleri bildirmişlerdir.</p><p><strong>Solana ve Blockchain Trilemma</strong></p><p>Solana’nın çoklu iş parçacığı yetenekleri, Ethereum’un yalnızca bir kez akıllı sözleşme işleyebilme yeteneğine kıyasla akıllı sözleşmelerin paralel işlenmesine olanak tanır. Hesaplama açısından, Solana rakiplerini geride bırakırken hala blok zinciri teknolojisinin vaat ettiği güveni koruyor. Peki neden herkes Solana’yı kullanmıyor?</p><p>Daha önce belirtildiği gibi, Bitcoin ve Ethereum verimlilik karşılığında güvenlik ve merkezi olmayanlaşmaya vurgu yaparlar — bu ünlü Blockchain Üçlema’sından kaynaklanmaktadır. Üçlema, blok zinciri teknolojisinin ölçeklenebilirlik, güvenlik ve merkezi olmayanlaşma olmak üzere üçü arasında mükemmel olamayacağını iddia eder; bu yönlerden biri fedakar edilmelidir. Solana’nın durumunda, ölçeklenebilirlik, daha az güvenli bir ağ karşılığında önceliklendirilmiştir. Throughput’u maksimize etmek için güçlü GPU’lara erişimi olan doğrulayıcılara dayanarak, Solana Ethereum ve Bitcoin’in merkezi olmayanlaşma ve bu nedenle güvenliğini yitirir. Yüksek kaliteli GPU’ların maliyeti, Solana ağındaki doğrulayıcı düğümlerinin sayısını ekonomik olarak sınırlayan bir kısıtlama olarak hizmet eder. Şu anda, Solana ağında yaklaşık 2.000 doğrulayıcı bulunmaktadır, bu rakam Bitcoin’de 10.000 tam doğrulayıcı düğüm ve Ethereum’da 500.000 doğrulayıcıya kıyasla oldukça azdır. Solana ağındaki bu az sayıdaki doğrulayıcı, doğrulayıcıların işbirliği yapma ve merkezileşme olasılığını artırır. Sonuç olarak, bir belirli bir varlık bir doğrulayıcı havuzunun büyük bir bölümünü elde ederse, Solana’nın güvenliği tehlikeye girebilir. Doğrulama için bir Stake Mekanizması kullanılması, ağın %33&#39;ünün işbirliği yapmasının uzlaşıyı tehlikeye atabileceğini ve %66&#39;nın defteri saldırabileceğini gösterir. Şu anda, Solana ağındaki ilk 20 staker’ın ağın %33&#39;ünden fazlasını oluşturduğu görülüyor; teorik olarak, bu doğrulayıcılar işbirliği yapabilir ve ağı herhangi bir anda durdurabilir.</p><p>Son zamanlarda, Solana ağının tam teşekküllü birden fazla kesintisi yaşandı ve platformun gerçekten merkezi olmayan doğası sorgulandı. Sadece 2022 yılında, Solana geliştiricilerini ve kullanıcılarını korkutan bazıları 20 saat kadar süren 11 büyük kesinti yaşandı. Bu kesintilerin tahmin edilemezliği nedeniyle, Solana ağını kullananlar her zaman bir işlemin belirli bir zamanda gerçekleşeceğine dair garanti olmadığını varsaymalıdır. Sonuç olarak, blok zinciri alanında Solana’nın güvenliğinin sorgulanabilir olduğu kabul edilmektedir.</p><blockquote>Son olarak, Solana Tarafından hazırlanan Proof of History video içeriğini buraya bırakıyorum <a href="https://www.youtube.com/watch?v=rywOYfGu4EA">https://www.youtube.com/watch?v=rywOYfGu4EA</a></blockquote><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=37ac5d0658f3" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>