kendisine, son yaşadığı spiritüel bir deneyimini bana anlatmak istediği anda, her ne kadar çok merak etsem de, bana ve dışarıya anlatmasına gerek olmadığını, yaşadığı olayı tanımlamasının oldukça doğal bir zihin durumu olduğunu ancak dışarıya aktarılan çoğu içsel deneyimin yaşanılan şeyi kelimeler ve kavramlar ile limitlediğini ve ister istemez metalaştırdığını söyledim. — çünkü kişi zaman içinde anlattığı deneyimle özdeşleşebilir ve onu kendisini tanımlayan bir şeye dönüştürebilir. dış dünya da bu özdeşleşmeyi düzenli olarak pekiştirir. yaşanılan çok içsel bir deneyim, birilerinin eğlence maksatlı masa sohbeti malzemesine dönüşebilir ve kişi ile sabitlenir. deneyim dönüşen ve dönüştüren canlı bir şey olmaktan çıkarak, sabit ve tüketilebilir bir deneyim unsuruna dönüşür.

sonrasında bu durumu larsla paylaştım. lars bir şey demedi önce. onun sessizliğinde geçmişe gittim, benim de tıpkı arkadaşım gibi zamanında yaşadığım şeyleri nasıl güzelce harmanlayıp, dışarıya sürekli tekrar ederek anlattığımı hatırladım. sonra dünyanın en şefkatli insanı olarak bana sadece ‘belki de arkadaşının bunu yapmaya ihtiyacı vardır, bırak yapsın’ dedi. ben de ‘zaten ben ne tepki vereceğimi bilemiyorum, anlattığı hikayeyi abartmak ya da daha fazla mana katarak düzenlemek istemiyorum. yalandan bir tepki vermek de istemiyorum. ya da egomu kabartıp, ben de yaşadım bunları şöyle böyle diyerek ders veren tarafta da olmak istemiyorum. aslında tek söylemek istediğim, bunları yaşadığın için çok mutluyum arkadaşım demek’ dedim.

arkadaşım, yine aynı konuşma içerisinde, yaşadığı spiritüel tecrübeyi araştıracağını, neyi neden yaşadığını anlamak istediğini ve ‘aslında’ ne olduğunu anlamak istediğini yazdı. ona yaşadığı şeyi nasıl alıyorsa öyle alabileceğini, dışarıda sabit bir anlam aramak zorunda olmadığını ve yaşadığıyla baş başa kalıp, tecrübe ettiği şeyi hayretle demlemesini söyledim. bu canım arda’nın larsla bize öğrettiği bir şeydi. peru’daki tecrübelerimizi en az 1 ay boyunca, mümkünse daha uzunca bir süre anlatmamamızı, yaşadığımız şey ile olduğu gibi kalmamazı şiddetle tavsiye etmişti. Siz şimdi bazı şeylere erdiniz, ama dışarısı bıraktığınız yerde olabilir, dışarıyı mümkün mertebe dahil etmeyin demişti.

Demlenme kelimesini ise çok severim. — “demlenmek”, bir sâlikin (manevi yolcunun) hamlıktan kurtulup olgunlaşması, aldığı manevi eğitimi ruhuna sindirmesi ve kıvama gelmesi (manevi olgunluk) sürecini ifade eden çok köklü bir mecazdır. Çayın demini alması gibi, insanın da çile, sabır, zikir ve sükût ile pişmesini anlatır.

aklıma başka bir arkadaşım zeynep geliyor. babamı kaybettiğim hafta bebeğini doğurmuştu. ve o günlerde kendisiyle kısa bir mesaj sohbetimiz olmuştu: ben ölümü sen doğumu yaşıyorsun, biri ölüyor biri doğuyor, hayat ne muazzam bir şey, biz ne yaşıyoruz? şimdi düşünüyorum da, zeyneple çoğu sohbetimiz hayret ve şaşkınlık ile bitiyor ve ben onunla konuşurken yaşadığım şeyleri belirli anlam kutularına koyma ihtiyacı hissetmiyorum.

sanırım sessizlik mertebesine ulaşma yolculuğumda, çoook uzaklardan yürürken, döngüsel olarak buralardan geçiyorum. tanımlar, manalar, anlamlar ve hikayelerden geçiyor, sonra bunların içinden çıkamayıp (çünkü çıkılacak bir yer yok) boşluk içinde hayrete düşüyor ve yine sonunda bilinmeyeni kabul etmeye çalışırken buluyorum kendimi. tüm mücadelem terbiyesiz zihnimin bilinmeyen ile terbiye edilmesi adeta.

bir de şöyle mühim bir mesele var, demek istediğim. hayatın ta kendisi büyük bir spiritüel öğreti olabilir. yalnızca yaşanılan, kısa süreli aksiyonlar değil. ayahuasca değil, ya da vipassana. dışarısı içeriye, içerisi dışarıya hizmet ediyorsa eğer, hayatta yaşadığımız her şey teslimiyete hizmet için var olabilir.

peki neden sadece bazı özel şeyleri spiritüel zannediyoruz? çünki insan başlangıcı ve sonu olan kısa süreli belirli aksiyonlar alırken, niyet ediyor yolculuğa. niyet farkındalığı davet ediyor, farkındalık ise yaşanılan şeyi olanın içinde idrak ediyor. yani aslında mesele, farkındalığı (hayatı izleyen seni) yaşanılan şeye, ana davet etmek. böyle olduğu zaman her yer vipassana her yer ayahuasca.

— zaten hayatın kendisi de başlangıcı ve sonu olan kısa süreli bir aksiyon değil mi? sahi neydi niyetimiz?

yani yaşadığımız o kısa süreli durumlara, spiritüel deneyim diyoruz ancak yaşadığımız o kısa süreli farkındalık anı aslında yaşadığımız hayatın kendisinden de ayrı değil. tüm yaşanılanlar birbirine bağlanıyor — o niyetli kısa farkındalık anında, kişi uzaktan izleyebiliyor hayatını ve her şey kendini olduğunca ortaya seriyor: bu hayatta sevdiklerimiz, sevmediklerimiz, zorluklarımız, mücadelemiz, tepkilerimiz, limitlerimiz, kimliklerimiz ve düşüncelerimiz. — çünkü kişi kendisinin ötesinden bakıyor kendi sandığı karaktere ve hakikat dediğimiz şey işte tam burada göz kırpıyor bize.

arkadaşıma söylemek istediklerim şöyle devam ediyordu; mühim olan yaşadığın deneyime yükselmek değil, yaşadığın şeyin senin daha çok ve sevgiyle yaşamana vesile olması.

— benim ilk meditasyon hocamın adı vesile hanımdı. hala etkilenirim bu isimden, kendini adadığı yolu da düşününce.

yani bu deneyimlerin hepsi daha çok yaşamaya vesile olacak da nasıl olacak? bence bunun yolu idrak edilen şeyin fiziksel dünyada tezahür etmesi ile mümkün. yani idrak edilen yeni öğretinin, dünyadaki sen yoluyla kendini zaman ve mekanda var etmesi.

tarot’daki büyücü (magician) kartı. major arkana’daki 1 numaralı kart. 0 numaralı aptal (the fool) kartından hemen sonra. ruhun dünyadaki ilk varoluş halini temsil eder büyücü: yani yaratılış, var oluş, tezahür (manifestation). idrak seviyesinin tezahür edilmesi — yaratıcı olma mertebesi — yaratılışın ta kendisi : doğum anı. dünyaya gelme. bedenlenme. ah ne zor, ne çileli bir süreç. öğrenileni, bilineni yönlendirme ve fiziksel realitede var etme gücü. hepimizin dünyaya gelerek yaptığı şey. aynı zamanda hepimizin bilinçsizce, terbiyesiz zihin ile sürekli olarak kötü olarak yaptığımız şey.

büyücü kartından sonra başrahibe (high priestess) kartı gelir — ki kadın olarak temsil edilmesi tesadüf değildir. sezgi, bilgelik, iç bilgi ve yüksek benliği temsil eder. ikisi birlikte 1 -2 olarak başlar ancak major arkana 21 olan dünya (world) kartıyla biter. yani yüksek benlik büyücüyü yönlendirdiği zaman artık aptalın yolculuğu tamamlanır ve aptal (the fool) dünyada artık evindedir. döngü tamamlanır ve yeni bir yolculuk ile yeniden başlar.

son sözüm, dünyada evde olmaya arkadaşım…

Genki Kawamura’nın ‘Bir Gün Kediler Dünyadan Yok Olsaydı’ isimli kitabını okuyorum son iki gündür. ‘Life and death weigh the same’ yazıyordu. Hayat ve ölümün ağırlığı aynı. bunu tüm bedenimle onaylayabilirim. yaşamak, ölümü bilerek ve anlayarak yaşamak. ölüme çok yakın olarak yaşamak. herkes gibi. var olmak ve yok olmak, bilmek ve bilmemek, bilmenin önemli olması ve hiçbir öneminin olmaması.

iki farklı ölümü tahayyül edip, küçük panikler yaşadıktan sonra, tüm gece yatağımda kendi hayat yolculuğumu düşündüm uzun uzun. başıma gelenler değil de, başıma gelenlerin içimde olanları gibi. içimdeki bilinmezlik büyüdükçe, yani vipassana sonrası bana kendini gösteren ‘yaşamak için bilmek zorunda değilim’ farkındalığı aldı başını yürüdü. içimde. kontrol edilemez şekilde kapsadı beni. bir sene sonra sıra benim inancıma geldi. yıllarca dilimden ve dillerden düşmeyen ‘teslimiyet’in aslında bilinmeyene teslimiyet olduğunu anlamaya başladım. böyle bu hissiyat, bu bilgi beni ve tüm bildiklerimi kapsamaya başladı yavaş yavaş. kontrolüm dışındaydı, sanki böyle olması gerekiyor ve benim, yani zihnimin aradan çekilmesi, buna izin vermesi gerekiyordu.

evet, bilmemek hali sıradaki mücadelem olacaktı. anladım.

iki seçeneğim vardı. birincisi bunu tamamen gözardı etmek, ikincisi ise yavaş yavaş beni çeken bu yola doğru ilerlemek. merakım ve içimden gelen çekilim, birinci seçeneği imkansız kılmaya başladı. geldi zaman, elimde gençliğimden beri tuttuğum Kuran. bu ne dedim. böyle kalakaldım. ne yapacaktım şimdi? tüm hayatım boyunca sığındığım ve birçok konuda bana sınırsız destek vermiş olan allah inancım, beni bırak diyordu. beni bilme diyordu. yıllardır başucumda duran o küçük, altı çizili ve notlarla dolu Kuran kitabını aldım ve hiç göremeyeceğim bir yere kaldırdım.

işte tam orada seçimimi yapmıştım. o kitap tamamen sembolikti. belki başından beri. benim inancımın ve bazı şeyleri bilmemim sembolü. anlaşıldı…adım adım bilmemeye doğru ilerliyordum…dua edemez oldum. tutunduğum herhangi bir anlatı ve inanca mantıksal bir şüpheyle değil, iştahsız bir şekilde yaklaşır oldum. ‘e yani?’ diyordum duyduğum tüm hikayelere, içimden.

burda aklıma ‘losing my religion’ şarkısı geliyor. 1991'de ben 2 yaşımdayken çıkan şarkı, gençliğimde ucuz barlarla arka planda sürekli çalan ve hiç üzerime alınmadığım o şarkı.. şimdi tam anlamıyla kemiklerimde titreşiyor.

kaybetmek doğru bir kelime. hem de o kadar doğru bir kelimeki. inancını kaybetmek, yıllarca sığındığın bir ‘bilme hali’nin artık seninle olmaması. büyümek belki de. bilinmezlik yolunda yürümeye çalışmanın, kaçınılmaz sonuçlarından biri. üzücü, çünkü yerine yenisi koymak gibi bir şey değil bu.

sonra babamı kaybettim.

kaybetmek doğru bir kelime. hem de o kadar doğru bir kelimeki. babayı kaybetmek, yıllarca sığındığın, bir ‘çocuk olma hali’nin artık seninle olmaması. büyümek belki de. hayat yolunda yürümeye çalışmanın, kaçınılmaz sonuçlarından biri.belki daha üzücü, çünkü yerine herhangi bir şey koymak mümkün değil.

babamı kaybetmek, çıktığım bu yolda çok büyük bir test olarak gözüktü bana. sadece 2 ay önce bilmemeyi kabul ettiğim, inancımı bıraktığım yerde, babam gidince, ne dualar ne de inanca bağlı telkinler bana yetemedi. herkese ‘evet öyledir’ diyip geçtim hızlıca. onun ölümünün ne anlama geldiğini anlamadan, ve anlam yaratamadan, öylece sadece artık onun olmayışıyla kalmam gerekiyordu. yarattığım her anlam, bilme üzerine bir saplantı, geçici ve yapay bir teselli oluyordu.

-tabi sonrasında rüyalarımda ve hayatımda hissettiğim güzel ve mistik şeyler oldu babamla ilgili. ama bunları herhangi bir kategori altında, dışarda çokca bulunan sabit anlamlara dönüştürmek gereksizdi.

durup durup ‘çok kötü denk geldi’ diyordum içimden. eskiden olsa, dualarımı eder, sığınacak bir inancım olurdu diyordum. hala iyiki denk geldi diyemiyorum, çünkü aksi çok daha kolay olurdu belki ama bir yandan asla şaşırmıyorum böyle olmasına. çünkü bir kere seçim yaptıktan sonra hayat sırada hangi öğreti varsa, onu getiriyor önüne. altın tepside hayat dersi. kimseyi de atlamıyor gibi…

babama ne olduğunu bildiğini iddaa eden ölüm hakkındaki hikayeleri ve teorileri dinlemek tabiki hem keyifli hem de rahatlatıcı. ve tabi her zaman söylenen şeylerin gerçek olma ihtimali de var, ama mesele bu değil. mesele bilmek değil, haklı olmak değil, hikaye üzerinden bir dala tutunmak değil. mesele olanla kalabilmek. nehirde akmak. kendimi ve hikayeleri dahil etmeden. zihnimin hapisanesinden çıkabilmek. bedenimle olanlarla olabilmek. bir şey bilmeden, bir şeye sığınmadan boşluğu kabul edebilmek. ne daha büyük, ne daha küçük. sadece olan kadar.

ölümü bilerek yaşamak. ölümü bilmeden yaşamak. ölüme bu kadar yakın olarak yaşamak. hayatın ve ölümün ağırlığının eşitliği. hayatın ve ölümün birbirini var etmesi. yok etmesi. ve buddha.

insan olmak ne muazzam, ne korkunç, ne baştan alıcı bir yolculuk.

Michael Stipe şarkısının sonunda ‘that was just a dream’ diyor. devam eden bu delirium kolektif rüyadan uyandığımızda, büyük bir kara delik olduğumuzu anlasak ve o da tüm bu yazının sonundaki nokta olsa

seni seviyorum baba.

özgürlük yolunda olanın kaçınılmaz hali.

vipassana öncesi Kıvanç’a söylediğim şey aklımda. ‘Oraya gitmeden önce tutunacak bir şeyler arıyorum, sanırım allah inancım bana yardımcı olacak’ demiştim. O da yumuşak bir sesle şöyle demişti ‘belki de hiçbir şeye tutunmana gerek yoktur.’ Bunu o zaman anlamamış ve bunun doğru olmadığını, mutlaka bir şeylere, bir temel inanca, bir temel düşünceye tutunmalıydım. yoksa yok olurdum.

elimde hiçbir şey kalmadığı anlar oldu. ve panik yaparak, tutunacak bir dal aradığım ve bunu dışarıda aradığım zamanlar. bulduğum zamanlar oldu. çoğu insan için bunun bir kimlik, bir aidiyet olduğunu gözlemledim. benim için bu çoğu zaman belirli kavramlarla tanımladığım bir allah oldu. çocukken şöyle bir şey duymuştum, kimse allaha inanmadığında kıyamet kopacakmış. içimden şu cevabı vermiştim, kimse inanmasa bile ben inanacağım, söz veriyorum.

bu sevimli hikayenin, aslında bir korku tohumu olduğunu otuzlu yaşlarımda, hatta geçen sene idrak ettim — kimse inanmayacak, ben inanacağım ve böylece dünyayı kurtaracağım. kimse inanmayacak, ben inanacağım çünkü inanmazsam dünya yok olur. küçük bir çocuk için oldukça ağır bir sorumluluk diye düşünüyorum. bir yandan da, küçük bir çocuğun hayata olan tutkusu ve çoşkusu hemen hemen hiçbir yetişkinde olamıyor zaten. Dolayısıyla, o çocukluk şeniyle ve tutkusuyla, büyük büyük lafları ve iddaaları hemen hevesle kabul ediyoruz. Kimlikler ve temel inançlar da tam da bu yaşlarda tohumlanıyor, bilinçaltımızın derinliklerinde kendine yer ediyormuş ya zaten.

tutunduğum hemen hemen tüm diğer hikayeleri tek tek bırakı-yorum. şimdiki zamanda yazıyorum bunu çünkü bu uzun soluklu bir yolculuk. hala katman katman ilerlerken, bazı kimliklere ve söylemlere kendimi dahil ederken buluyorum. Türkiyeli olmak, Türk olmak, kadın olmak, otuzlarımda olmak, göçmen olmak gidi dışsal aidiyetler bir yana dursun, daha içimde onlarca kendimi tanımladığım ‘tanımlamalar’ var. bunların hiçbirine ait olmadığımı hissettiğim çok nadir anlar, hiçliği deneyimlediğimi düşündüğüm ve aynı zamanda deliriyorum sanırım dediğim nadide anlarım da var. bu anlara bir kimlik, bir tanımlama yapmak yahut yeniden olsun — harika anlardı — gibi düşüncelere tutunmak da bir çelişki yaratıyor tabi.

Onur demişti, insan olmak zaten çelişkili olmak demekti. içime su serpmişti. bu bir çok şeyi daha anlamlı kılmış ve çelişkilerimi kabul etmeme izin vermişti. geçirgenliğimi de desteklemişti. ben aynı anda hem mantıklı hem de mantıksız biri olabilirdim. sözlerimi ve düşüncelerimi o kadar ciddiye almam gerekmiyor, her hareketimi iç ve dış beklentilere ve hatta geçmişime bile uyumlamam gerekmiyordu! hergün yeni bir ben, oluyorum.

kimliklerine sıkı sıkıya tutunan insanlarla da zaman için anlaşamaz oldum. ingilizce rigid dedikleri, sert, köşeli ve geçirgen olmayan insanlara tahamülüm hem çok azaldı hem de onlarla geçirdiğim anlar aşırı tatsız olmaya başladı. aslında bence, geçirgenliğin tatlı tadına varmış herkesin opak, kesif insanlara olan rahatsızlığının sebebi bu. ama ismi konmuyor. bu insanlar bazı düşüncelere, kimliklere, inançlara o kadar fazla tutunuyorlarki kendilerini bu tutundukları şeylere kurban ediyorlar. bunu dışarıdan görmesi oldukça kolay. üstelik bu insanlar dünyada oldukça fazlalar, ve herkes gibi, başkaları da kendileri gibi olsun, belirli aidiyetlere, kimliklere tutunsun, hatta onlar da bu uğurda kendilerini feda etsinler istiyor. bilindik aidiyet, kimlikleme hikayesi.

bir başka anda da, çok sevdiğim birine, yaşadığı kaygı durumunda şöyle bir mesaj yazmıştım: içinden bir şey geçmesi lazım. ve eğer biz filtreli bir yapıya sahip olabilirsek o şey gelecek içimizden geçecek. çoğu zaman biz ya girmesine ya da çıkmasına izin vermiyoruz. ve büyümek (growth) sanırım tam da bunu becerebilmek. hiçbir aksiyon almadan, yaşanılan hissedilen şeyi hiçbir hikayeye dahil etmeden, o şeyin içimizden geçmesine izin vermek. bizi tanımlamasına izin vermeden…yaşadığın her neyse bırak içinden geçsin. ismine kaygı diyorsun, deme- tanımlama onu. ‘seni tanıyorum hoşgeldin istediğin kadar kalabilirsin’ de ona. izin ver sende kalsın. o zaman o kalması gerektiği kadar kalacak. sen de onunla kalabilme kapasiten kadar büyüyeceksin.

ironik olan şey ise, çoğu zaman kaygı atağı gibi hoşumuza gitmeyen şeylerin biran önce geçmesini isteyerek, yaşanılan şeye bir mana ve tanımlama vererek ona tutunuyor, onu kendimize, kendimizi ona dahil ediyor ve aslında bizden geçmesini engelliyoruz. oysaki hiç umrunda olunmayan şeylerin yokluğu…

yani geçirgenlik aslında bizim doğal halimiz — güvende olduğumuzda uyguladığımız tarife. ancak konu yine kontrolsüz bir zihnin kişiyi ele geçirmesiyle birlikte, bilme ve bilinme takıntısının baskınlığına ve kabul edildiğini hissetmemiş kırılgan bir benlik algısına geliyor. kişi geçirgenliği bir tehdit olarak algılıyor, keskinliği ise güvenli.

mesele her zaman bilinmezliği kabule yani teslimiyete geliyor gibi…

gel gelelim, ben ve dünyayı kurtaracak olan allah inancıma. bu inancım beni sayısız defa kurtardı, ancak zaman içinde geçirgenliğin tatlı huzuruyla birlikte, dışarıda olduğunu sandığım allahın aslında tamamen içimde olduğunu, dolayısıyla ben kadar var olduğunu, benimle var olduğunu, bazen kendime bir zihin oyunu oynadığımı, bazen de yüksek hislerle tecrübe ettiğim hayat gücünün, yaratım gücünün, koşulsuz sevginin kendisi olduğuna kanaat getirdim. yine de allah dediğim şey hakkında tanımalama yapmayı bıraktım. şimdilik.

geçirgenlik, tatlı bir özgürlük teklif eder, ancak dış dünya uyumsuzluğu, sözlerinizin ve düşüncelerinizin tutarsızlığı artar. tutunacak bir dalınız kalmaz, çünkü tutunulması gerekmemektedir. bir dal uzatanlardan da uzaklaşır, o bilinen — kesif — opak hayata geri dönmek istemezsiniz. Dış dünyada, sizi geçirgen alandan çıkarmak, belirli tanımlamalara, kimliklere dahil etmek için muazzam bir çaba ve performans başlar. izlersiniz.

Kıvancı sözlerinin üzerinden tam bir buçuk sene sonra anladım. tıpkı söylediği gibi, hiçbir şeye tutunmama gerek yoktu. hem karşı konulması gereken bir akıntıda değildik, hem de dünya sona ermiyordu. Ben de dünyanın kurtarıcısı değildim, çünkü dünyanın kurtarılması da gerekmiyordu. kimse allaha inanmasaydı, dünya yine dönerdi. kıyamet hergün kişinin içindeydi, ve korkulacak bir şey değildi.

bu süreçte, sıkı sıkı tutunduğum hikayeleri bıraktıkça , kimlik ve aidiyet karmaşası yaşadım tabi. ama dışarıda olmadığını o zamana kadar anlamıştım. gel zaman git zaman, ben nihayetinde kendime ait olduğumu, kendi kendimi beslediğimi, kendi dünyamda kendi realitemde yaşadığımı, ve geçirgen halimde çok huzurlu olduğumu farkettim. işime — huzuruma geldiği gibi dış kimlikleri ve fikirleri kullanabileceğimi. tutunmadan. geçici süreliğine ödünç alır gibi. buddhizm, sufizm, feminizm, veganizm, türk kültürü veya herneyse. bunların hiçbirine ait değilim. onlar da bana ait değiller. ‘tüm fikirler, inançlar ve kimlikler sıkı sıkıya tutulduğunda hapishane, kısa süreli tutulduğunda alet edevat oluyorlar evladım’ demişti La Loba.

şimdilik.

https://open.spotify.com/track/0BViWRA1V2gf1kQw6GuRSW?si=32e3d6c0403e4a54

Eskiden olsa, tamamını anlamaya çalışır, mükemmel bir şekilde anlamadığım için anladığım kadarını bile paylaşmazdım. Bugün ise, okuduğum her şeyden kendime dokunanı alıyorum, kendimce, gönlümü harekete geçiren kelimeleri, cümleleri alıyorum, pıt koyuyorum kalbimin bir köşesine. Çünkü yıllar içinde gördümki, o kalbe konan küçük notlar, gün geliyor, tam da olması gereken zamanda hatırlatıyor kendini, başka bir manaya bağlanıyor ve yaşadığım deneyimi anlamlandırıyor.

Bu notlardan birisi, şiirde düzenli tekrar eden ‘düş olmak.’ Bu notu, kimsenin belki de almaya cüret etmeyeceği kadar saçma ve kişisel bir yerden alıyorum.

Son bir buçuk senedir, çok derinden deneyimlediğim bir hakikat varsa, o da yaşadığımız hayatın allahın bir rüyası olması. yaşadığımız hayat bir rüya, biz de hem rüyanın kendisi hem de üreticileriyiz. bunu hem kendi biricik hayatlarımız için söylüyorum, hem de bütünsel olarak deneyimlediğimiz bu alem için. yani bence biz bir rüyadayız. bu rüyanın sahibi allah. biz de onun zihninde tezahürleriz, hem ona onu gösteriyoruz ve ilahi zihin içinde, sayısız ihtimaller içinde yaşıyoruz. Burada neye inanırsak onu yaşıyoruz, çünkü rüyayı gören de biziz, rüya da biziz.

şimdi burda aklıma kelebeğin rüyası geldi ‘Ben mi rüyamda kelebek oldum yoksa bir kelebek şu anda rüyasında ben olduğunu görüyor.’

Cevabı, sen nasıl olduğuna inanıyorsan o. ya da biraz daha hakim bir cevap; sen nasıl olmasını istiyorsan öyle. ya da biraz daha mistik bir cevap ikisi de sensin, hiçbiri de. Tamam tabii, en samimi cevap ‘bilmiyorum.’

Aşık Sıdkı, tekrarla farklı hallerine buna düş oldum, şuna düş oldum olarak yazmış. Hallerden hale bürünüyor, farklı alemlerde ve varlıklarda geziyor, sonra aşık oluyor, hak yoluna giriyor, ve Hacı Bektaşi’ye düş oluyor. Tabiki bu şiir için yazılacak bir sürü şey var ve özellikle bu tarz şiirlerdeki ‘düş olmak’ Farsça kökenli ‘düş/duş olmak’ kelimesinden istifade, bir şeyi mânâda görmek, rastlamak, erişmek, kavuşmak olarak tanımlanıyor. Ama şimdi gelelim ‘düş olmak’ bana nereden dokunuyor ve ben neresinden alıyorum.

Çok keyifli bir yazıdan öğrendimki, düş kelimesinin kökeni, Türkçe’deki üş’den geliyormuş ve aslında zihinde toplananlar, zihne gökten düşenlermiş. Düş görmek rüya görmek anlamına gelirken, düş kurmak uyanıkken hayal kurmak anlamına geliyormuş. Ama çok fantastik bir şey yazmış yazar bey, ‘Rüyayla amel edilebiliyor ama hüküm verilemiyor.’ Yani düş, biraz kontrolsüz, emelsiz, biraz hükümsüz, biraz serseri bir şey. Biraz dışarıdan topluyor, biraz içerinin deliliği ile harmanlanıyor ve bizi rüya alemlerinde gezdiriyor.

Acaba şiirdeki ‘düş olmak’ anlatılan tüm devriye sürecinin bir rüya olması olabilir mi? Ya da belki Sıdkı Baba’nın düş olmak dediği, allahın rüyasında olmak olabilir mi? Ya da bahsettiği şeylere düş oluyorsa? yani Sıdkı Baba’nın kendisi bir rüya ise ve rüya olarak göründüğünü ima ediyor olabilir mi? Bir şeye düş-üyor. Belki önüne geçemiyor, belki teslim oluyor.

Peki, biraz ileriye gidersek, ‘düş olma’ halinin idrak edilmesi, lucid dreaming dedikleri, rüyada olduğunu idrak etme hali olabilir mi? Yani rüya’da uyanmak dedikleri mefhum. Bunu rüyamızda yapabiliyorsak — benim başıma gelmişti — bunu uyanıkken hayatlarımızda yapabilir miyiz? Yani bilinç açıkken uyanmak? Rüyada olduğumuzu anlayarak, rüyayı görmeye devam etmek gibi.

Acaba o zaman, lucid dreaming’de olduğu gibi, rüyayı kontrol edebilir miyiz? Ya da etmeli miyiz? Bu konuda Alan Watts’ın harika bir yazısı var: https://lovelifeliveyoga.com.au/yoga-inspiration/the-dream-of-life-alan-watts-speech/

Alan Watts, sonsuz sayıda rüya hayatı yaşayıp hepsini istediğimiz gibi kontol ettikten sonra, nihayetinde bir noktada kontrol etmeyi seçmeyeceğimizi, ve sadece kendimiz olduğumuz bir rüyayı yaşamayı seçeceğimizi söylüyor. Bu nihai seçtiğimiz rüyada tanrı olduğumuzu unutmayı seçtiğimizi, çünkü tanrı olmanın doğası gereği, tanrı olmadığını oynamak (deneyimlemek) olduğunu söylüyor. Yani eğer bir şeysek, sürekli ‘o şey’ olduğumuzu idrak etmek veya tecrübe etme ihtiyacı hissetmeyiz zaten.

İşte, düş oldum şiiri beni aldı, nerelere getirdi…benim deneyimlerim bu hayatın bir rüya olduğu yönünde çok şey yaşattı bana ve bu inanç benim için bir çok şeyi hafifletiyor ve manalı kılıyor. Geçen sene, semoşun evinde rastgele böyle bir kartı seçmiştim; yani bu karta düş oldum…

Peki sorarlarsa bana, gözde hanım, bu rüyadan nasıl uyanacağız? Rüyayı oynatan zihnimizi, rüyanın sebebi olan kalbe teslim ettiğimiz zaman…

belki de…

Her sabah sorularım karşısında, meditasyon hocam bana sadece daha fazla meditasyon yapmamı söylüyordu. Her yürüyüş meditasyonumda, her adımda, zihnim doluydu. 10 gün boyunca hiçbir soruma cevap alamadım.

Vipassana deneyimi sonrası, şu cümleyi kuruyordum, ‘başladığım yere geri dönmüş gibi hissediyorum. Hiçbir cevabım yok, ancak sorum da kalmadı.’ Vipassana , yani Budizm bana olanı olduğu gibi görmeyi deneyimletti. 9. Gün panik atak , 10. gün ise her meditasyon adımımda kaygı atağı geçirince deneyimimi o gün bitirmeye karar verdim. Sessizlik, izolasyon ve gündelik 10 saate varan meditasyon ömrümde bile isteye yaptığım en zor şey oldu. Zaten 4. günden sonra, kendi kendime, Vipashane demeye başlamıştım. 10. gün kaldığım manastırdan sinirle ayrıldım, ve bir daha asla böyle bir şey yapmam demelere başlamıştım.

Öğretinin bedenimde yer etmesi bir hafta sürdü. İşte o zaman sözler döküldü; ‘başladığım yerdeyim, hiçbir cevabım yok ancak sorum kalmadı.’ aldı beni bir huzur, gülümsüyordum.

Farkındalık (mindfulness) meditasyonunda, aklınıza gelen her şeyi not alıyor ve dışarıdan tekrarlıyorsunuz. Örneğin bir şeye sinirlendiniz, meditasyonu anında durdurup üç kere ‘sinirlendim, sinirlendim, sinirlendim’ diyorsunuz. Sonra dikkatinizi yeniden ana çeviriyorsunuz. Bu şekilde saatler geçiyor, ve belki meditasyonun çoğunluğu bu not almalarla geçiyor; ‘üzüldüm, üzüldüm, üzüldüm’ ya da ‘geçmiş, geçmiş, geçmiş’ gibi. 3.günün sonunda, tekrar eden bazı kelimeleri fark ediyorsunuz. Örneğin ben kendimi sürekli geleceği düşünürken ve plan yaparken buldum. Meditasyondan ve tüm deneyimden sıkıldığınızı farkettiğinizde de ‘sıkıldım, sıkıldım, sıkıldım’ diyorsunuz, ve sonra tekrar meditasyona devam ediyorsunuz. Bu şekilde saatler ve günler geçiyor. Hemen hemen başka hiçbir şey olmuyor. Kendinize dışarıdan, zihninize ve duygularınıza dışarıdan bakmaya başlıyor, ve zihninizden uzaklaşmaya ve onun örüntülerini anlamaya başlıyorsunuz. Muazzam bir AHA anı olmuyor zaten, ki bu da yine zihnin bir beklentisi; tekrar edelim ‘beklenti, beklenti, beklenti.’

Budizm, zihnin her zaman bir hikaye ürettiğini söylüyor ve hakikatin yalnızca anda olduğunu, ve anda kalmanın ve yaşamanın bizim özgürlüğümüz olduğunu söylüyor. Hakikat, zihin onu hiçbir yere çekemediğinde, aslında sadece olan şeyin kendisi olarak kalıyor. Bu yüzden de tamamen geçici. Budizm’in öğretisi: Tathā yani ‘thusness’ yani ‘olduğu gibi gerçeklik,’ (reality as it is.)Sinirlendiğinizde ve buna dışarıdan baktığınızda, aslında sadece o anda sinirlenen bir zihin var. O an bittiğinde, sinirlenme de bitiyor. Kime neden sinirlendiniz, kim haklı, ne yapmak lazım gibi zihin oyunları da yok. Zihinde hesap kitap yapmak hem yasak, hem de gereksiz. (Yine de oluyor tabi, her meditasyon arasında, gece uyumadan önce, sabah kalkınca, zihin hanım başlıyor konuşmaya. Sonra siz sıkıntıdan meditasyona başlıyorsunuz ve kısa bir süre sonra zihin hanım dışlanıyor.)

İşte öyle, dımdızlak, beyaz kıyafetler içinde, bi başıma, dış dünyadan bi haber, iç dünyadan çok haber, kendi turuncu kapılı yurt odamda kendi zihnime yabancılaştım. Çıktığımda, şaşkın bir balık gibi nereye nereden bağlanacağımı şaşırmıştım. Ne yaşadığımı anlamlandırmam hala sürüyor. aa tabi, daha katman katman anlamlar çıkacak. Şimdi canım meditasyon hocam yanımda olsa, hayır bu deneyime hiçbir anlam yükleme, bu geçmişte kaldı, şimdi ana odaklan, etrafına bak nerdesin, napıyorsun derdi. — Gece 05:40 , uyku tutmadı ve şimdi bu yazıyı yazıyorum ve ‘yazıyorum, yazıyorum, yazıyorum.’

Başladığım yere geri dönmüştüm. Ama artık eski sorularım kalmamıştı. Vipassana, içimdeki bilinmezlik alanımı büyüttü. Mecburen bilmeme halini kabul etmek zorunda kaldım, çünkü aslında zaten, bilmek diye bir şey yokmuş.

35 senemi bilmeye adamış biri olarak, ilk tokatı Madre Ayahuasca ve Huachuma atmıştı; bildiğim her şey bilinmez oldu. Hiç bir hikaye, kurgu ve tanım artık benim için geçerli değildi. İkinci ve son tokat ise Vipassana’dan geldi; zaten aslında kimse de öyle çok bir şeyler bilmiyormuş, çünkü bilmek zihin işiymiş. Bir zihin habire diğerine konuşuyormuş, diğeri de ona cevap veriyormuş, ama ikisi de zihin dışındaki hayata karışamıyormuş.

Bilinmezlik hayatın ta kendisiymiş. Hani Allah’ı tarif et deseler, edemezsin ya, hani tarif edilemeyen şeyler varmış, işte öyle. Etmek de gerekmiyormuş ya! Hayat veya Allah bilinmediğinde kendini gösteriyormuş ya sana. Hani en güzel ve yaşadığını hissettiğin anlar, tarif edil(e)meyen, zihne çekil(e)meyen şeylermiş ya! işte öyle… insan bilinçli olarak da tarif etmeyebilirmiş de! zihnimizin ‘bilme’ takıntısından kurtulunca, her şeyi tarif etmemiz gerekmiyormuş meğersem!

Bilinmezlikle barışınca, geliyormuş iç huzur; cevapları alınca değil, sorular bitince. Bilmeme halini kabul edince, hatta o hali sevince, bilinçaltı dedikleri şey kendine alan açıyormuş, orada ortaya çıkıyormuş tüm yaratıcılık ve neşe! Bilinmezliği kucaklayınca, hayat kendini olduğu gibi gösteriyormuş sana, hem de gizemini hiç bozmadan. Hayatı zihnin dışında, başka bir yerden deneyimlemek, başka bir yerden bilmek gibi…

Dilerim, bilinmedik bir günün bilinmedik bir anında, tüm bildiklerimiz bilinmez olur ve biz hiçbir şey bilmeye çalışmadan, zihnimizin ötesinde kalarak, kendimizi çat! olduğu gibi ortaya çıkarır, fantastik büyülü ve gizemli hayatın ta kendisini yaşarız.

Tüm bilinmezliklere ve bilmeme haline sonsuz teşekkürler, bunu bana öğreten sevgili Buddha’ya, Dharma’ya ve Sangha’ya!

‘Buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Dhammaṃ saraṇaṃ gacchāmi.
Saṅghaṃ saraṇaṃ gacchāmi.’