<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by Güventürk Görgülü on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by Güventürk Görgülü on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@guventurks?source=rss-76fb79f78887------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/1*NUgj7Pqalt2GloBQzz6Crw.jpeg</url>
            <title>Stories by Güventürk Görgülü on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@guventurks?source=rss-76fb79f78887------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Fri, 20 Nov 2026 04:15:46 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@guventurks/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Squid Game - A Neoliberal Critique]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/squid-game-a-neoliberal-critique-8c3eb5de2b6e?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/8c3eb5de2b6e</guid>
            <category><![CDATA[economics]]></category>
            <category><![CDATA[tv-series]]></category>
            <category><![CDATA[neoliberalism]]></category>
            <category><![CDATA[business]]></category>
            <category><![CDATA[squid-game]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Thu, 21 Oct 2021 15:16:43 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-10-21T15:55:53.351Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*YOL_A5sg2MxehtAGERxQRQ.jpeg" /></figure><p>Squid game created a lot of controversy. But nobody should dismiss it as an ordinary game dystopia. Scriptwriter-Director Hwang Dong-hyuk successfully made a neoliberal society critique. The “game area” in the series is exactly formed after the neoliberal company model.</p><p>The only failure of this serial is its medium: It is a serial. If it was created like the director wanted, as a movie about 2–2,5 hours, it could be a cult classic from its first screening. This would also prevent the logical errors which the serial was criticized upon.</p><p>Hwang Dong-hyuk tells us the manufacturing of a neoliberal individual with each game. I will try to sum up the ideas but first I must discuss some details about the story’s background.</p><p>First and foremost, the neoliberal society we are currently living in is a dystopia. Neoliberal capitalism is built upon financialization. The reflection of this concept to individuals is debts. The system runs on debt.</p><p>The system works to create a “compliant individual”. Neoliberal individual is an individual who financialized his life. He takes debts and risks and programmed to win. As Sennet wrote in the neoliberal game “winner takes all”, the losers lose everything. There is no place for the second best.</p><p>The losing majority can only survive with the bare essentials. The life of the majority can be summarized as “work-pay debts and die”. The only way to survive is to comply with and obey to the rules of the system.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/940/1*2dpypY_bAGS28dfzldXATQ.png" /></figure><p>This is the sum of neoliberal version of the Foucaultian biopolitics. To tell the story of how humanity arrived here would be out of scope but there is a notable literature on this subject. Those who want to learn can research and read it. Let us return to the serial.</p><p><strong>But I must warn you. The rest of the discussion can include unintentional spoilers, those who didn’t watch it yet should cease reading here.</strong></p><p>Director Hwang Dong-hyuk chose to create a deeper dystopia to discuss the dystopia we are living in and examined the process step by step. The game in the serial has six steps but being a winner has seven steps. The first step is, of course, getting hired.</p><p>We see two types of elimination in the game. One of them is getting shot with a gun and the other is falling down from a height. The first method is a metaphor for getting fired or ostracized from the system and fall can be read as losing a career, or demoting from a higher position to a lower one.</p><p>Seong Gi-hun, or Player 456, represents the majority who complied with the system without any wish to do so. Seong is a worker who organized others and even went on strike. This is a non-compliance the system cannot accept and therefore Seong is ostracized because of this.</p><p>Cho Sang-woo, or the player 218, is a genius professional who graduated from Seoul University Faculty of Management. Even though he was a “game master” he is a white collar who had found himself in the bottom because he couldn’t control the risks.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/0*9dikkvgQJqSg8LWk.jpeg" /></figure><p>The serial feeds from the tension between 456 and 218 who were from the same neighborhood but chosen different lives. On the other hand some of the ideas 218 had saved lives from time to time. Those who studied and who didn’t differs it seems!</p><p>Now, let’s discuss the games. But before playing the games you need to get hired, right? This is the first step. The envelope game with slapping tells us the job interview. The Human Resources calls you and measures how ready you are to get slapped.</p><p>Remember the guy in the station: “You forfeited your personal rights for money” therefore you are the right person for the company. Now, let’s discuss the games.</p><p>The first game is “Red Light, Green Light”. This game tells us about “adaptation”. You need to adapt to the company you started working in. You can’t do heroics, discuss rules and people and organize other workers.</p><p>The formula is simple: you need to move when told so and stop when ordered to. The advice of genius 218 becomes important: “Hide behind another”.</p><p>Now to the second game: Removing shapes from sugar plaques.</p><p>This is the game of furthering your career in the company. Remember how Player 456 extricated the shape from his plaque. He licked it, right? We don’t need to explain this with more words. What you need to do to further your career is obvious. This is one of the most ruthless metaphors of director Hwang Dong-hyuk in my humble opinion.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/0*YMPVqydy3tsqjHH9.jpeg" /></figure><p>After you had some progress in your career, you can play the third game. This is the team game described with the rope pulling game in the serial. In neoliberal companies similar teams are put against each other and of course the best one wins, the second best falls.</p><p>The game described with the pulling ropes, an experienced player like 001 saves lives and careers. Experience shows how to be strong and how to ease the game. But the killing blow comes from 218 again.</p><p>Because white collar professional knows the tricks that will destroy the opposition. Here we should again congratulate director Hwang for seeing the inside of a neoliberal company this clearly.</p><p>And fourth game, marbles! Now comes the part of selling out your teammates. Either willingly or unwillingly those who can be an opponent to your progress are eliminated. If there can be only one winner, every individual will think about himself.</p><p>Again 218 attracts our attention: The rule of the game is reaching the end. Therefore there are no rules.</p><p>Again to quote R. Sennett, we should stress that in a neoliberal company the rules become blurry and the system becomes unreadable.</p><p>After you eliminated the teammates who can oppose you, you are one step closer to the end and reached to the glass bridge. This bridge, made up from glasses that may or may not pull your weight, tells you that the time had come to take risks in your career journey.</p><p>The choices you make here can result in a fall or climb to the top. What to do in this situation? First, you need to know what people did before you. This involves knowing Which decisions resulted in what and therefore to find out which road is the safest for you.</p><p>Of course if you can make someone else take the risk it is so much better. Let’s look at 218 again: Didn’t he use the old glass blower as a “mine donkey” to the last step?</p><p>Anyway, you passed the fifth stage. Some of your friends and foes got fired, fell, and some were sold out by you but now you are very close to the summit.</p><p>Now comes the Squid game and to win anything and everything is permissible. If winner takes all, this final competition has no mercy.</p><p>Now, some of you may ask: Why the game ended like this and why someone helped to the drunk in the street? Screenwriter-Director Hwang wanted to make a sharp neoliberalism critique but didn’t want to spread negativity.</p><p>In other words, even though the situation is bleak, don’t despair he says.</p><p>Before finishing, I must underline that players stopped the game by majority vote and then returned back.</p><p>Please remember who casted the last vote and then think how players returned by their own volition.</p><p>This is not a gimmick done to extend the runtime of the serial. Here it is stressed that even though the majority can vote and select, they will be forced to choose the same or a similar game.</p><p>Again, the shoutout made to the “They Shoot the Horses, Don’t They” near to the end is fascinating and thought provoking. But it must be reminded that these two movies have vastly different universes. They both discuss capitalism but they discuss different capitalisms…</p><p>If we put “wild”, “ruleless”, “ultra” and similar adjectives to the capitalism to describe the order we are living in; it would be “taking neoliberalism lightly” as P. Dardot and C. Laval stated in <em>The New Way of the World</em>.</p><p>When I begin writing, I didn’t think it would create a long tweet chain like this. I tried to explain and analyze what the director wanted to convey. Thank you for those who read to the last. If there are other details, additions and criticisms please contact me.</p><p><strong>(Many thanks to Özgür Ozan Çakmak </strong><a href="https://twitter.com/oocakmak"><strong>@oocakmak</strong></a><strong> for the translation)</strong></p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=8c3eb5de2b6e" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Squid Game ve neoliberalizmin şifreleri]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/squid-game-ve-neoliberalizmin-%C5%9Fifreleri-6d4999399b25?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6d4999399b25</guid>
            <category><![CDATA[film-reviews]]></category>
            <category><![CDATA[squid-game]]></category>
            <category><![CDATA[neoliberalism]]></category>
            <category><![CDATA[neoliberalizm]]></category>
            <category><![CDATA[film-analysis]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Sat, 16 Oct 2021 15:21:18 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-10-21T15:25:22.380Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*YOL_A5sg2MxehtAGERxQRQ.jpeg" /></figure><p>Squid Game üzerine pek çok tartışma var. Ancak bu diziyi sıradan bir oyun distopyası diye kimse bir kenara atmasın. Senarist ve yönetmen Hwang Dong-hyuk son derece başarılı bir neoliberal toplum eleştirisine imza atmış. Dizideki oyun alanı ise tam olarak neoliberal şirket modelini anlatıyor.</p><p>Dizinin tek başarısız yanı dizi olması. Yani aslında yönetmenin ilk başta niyet ettiği gibi 2–2,5 saatlik bir sinema filmi olsaydı yayınlandığı anda kült bir film haline gelebilirdi. Üstelik de dizide eleştirilen pek çok mantık hatası ortaya çıkmamış olurdu.</p><p>Hwang Dong-hyuk, dizideki her oyunla neoliberal birey imalinin bir aşamasını anlatmış. Bunların ne olduğunu aşağıda tek tek özetlemeye çalışacağım.</p><p>Ama önce hikayenin arka planıyla ilgili birkaç detaya değinmem gerek. Öncelikle, İçinde yaşamakta olduğumuz neoliberal toplumun kendisi bir distopyadır. Neolibenal kapitalizm finansallaşma üzerine kuruludur. Bunun bireye yansıması ise borçlanmadır. Yani sistem borç üstüne döner.</p><p>Sistemin çalışma kuralı “uyumlu birey” yaratmaktır. Neoliberal birey, hayatını finansallaştırmış bireydir. Borç alır, risk alır ve sürekli kazanmaya programlıdır. Çünkü R. Sennet’in dediği gibi neoliberal kapitalizm oyununda “kazanan hepsini alır”. Kaybeden ise herşeyini kaybeder. Oyunda bir ikinci olmaz.</p><p>Kaybeden çoğunluğun ancak asgari düzeyde hayatta kalabilme şansı vardır. Bu çoğunluğun hayatı kısaca “çalış-borç öde ve öl” diye özetlenebilir. Hayatta kalmasının tek yolu da sistemin kurallarına uyum sağlamak ve itaat etmektir. Foucault’nun deyişiyle biyoiktidarın neoliberal versiyonunun özeti budur.</p><h3>Güventürk Görgülü on Twitter: &quot;1-Squid Game üzerine hayli tartışma var. Ancak bu diziyi sıradan bir oyun distopyası diye kimse bir kenara atmasın. Senarist-yönetmen Hwang Dong-hyuk başarılı bir neoliberal toplum eleştirisine imza atmış. Dizideki oyun alanı ise tam olarak neoliberal şirket modelini anlatıyor. pic.twitter.com/YQUuX0xVsx / Twitter&quot;</h3><p>1-Squid Game üzerine hayli tartışma var. Ancak bu diziyi sıradan bir oyun distopyası diye kimse bir kenara atmasın. Senarist-yönetmen Hwang Dong-hyuk başarılı bir neoliberal toplum eleştirisine imza atmış. Dizideki oyun alanı ise tam olarak neoliberal şirket modelini anlatıyor. pic.twitter.com/YQUuX0xVsx</p><p>İnsanlığın bu noktaya nasıl geldiğini anlatmak buranın sınırlarını aşar ama merak edenler için bu konuda hatırı sayılır bir külliyat mevcut. İsteyen araştırıp okuyabilir. Biz diziye dönelim. Yalnız aman dikkat! Bundan sonrası ben istemesem de spoiler içerebilir, diziyi henüz İzlemeyenler burada bıraksa iyi olur!</p><p>Yönetmen Hwang Dong-hyuk Bu distopyayı anlatmak için daha derin bir distopya oluşturmayı seçmiş ve süreci aşama aşama anlatmış. Aslında dizide altı oyun var ama “kazanan” olmanın yedi aşaması var. İlk aşama elbette işe alınma!</p><p>Oyunlarda elenmenin iki türünü görüyoruz; bunlardan biri silahla vurulma, diğeri ise yüksekten düşme. Yönetmen ilkini işyerinden atılma, sistemden dışlanma metaforu olarak kullanırken düşme daha çok kariyerini kaybetme, üst düzeyden aşağı kademeye kayma gibi okunabilir.</p><p>Oyunda Seong Gi-hun yani oyuncu 456, istemese de sisteme uyum sağlamak zorunda kalan çoğunluğu temsil ediyor. Seong, örgütlenmiş ve hatta greve katılmış eski bir işçi. Bu, sistemin affetmeyeceği bir uyumsuzluk ve Seong bu nedenle dışlanmış biri.</p><p>Cho Sang-woo yani oyuncu 218 ise Seul Üniversitesi İşletme Fakültesi’ni bitirmiş dahi bir profesyonel. Aslında “oyun kurucu” iken riskleri kontrol edemediği için kendini dipte bulmuş bir beyaz yakalı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*34_O7M2oDYqfW0vK4OxIUA.jpeg" /></figure><p>Dizi çoğu zaman, aynı mahalleden çıkmalarına rağmen farklı hayatlar seçen ama sonunda yolları oyun alanında kesişen 456 ile 218 arasındaki gerilimden besleniyor. Diğer yandan işletme dahisi 218’in tavsiyeleri ve fikirlerinin zaman zaman hayat kurtarması boşuna değil. Okuyanla okumayan bir olmuyor!</p><p>Şimdi gelelim oyunlara. Ama oyuna katılmadan önce işe kabul edilmeniz lazım değil mi! İşte birinci aşama. İstasyonda tokat bahisiyle girişilen zarf oyunu, aslında iş görüşmesini anlatıyor. İnsan kaynakları sizi çağırıp görüşüyor ve tokat yemeye ne kadar hazır olduğunu ölçüyor. İstasyondaki elemanın sözünü unutmayın: “Az önce para için kişisel haklarınızdan vazgeçtiniz” demek ki şirket için uygun kişisiniz. Buyrun şimdi oyuna…</p><p>İlk oyunın adı “kırmızı ışık yeşil ışık”. Bu oyun “Uyum”u anlatıyor. Yani girdiğiniz ortama; yani şirkete uyum sağlayacaksın. Öyle çıkıntılık yapmak, ileri geri konuşmak, örgütlenmek yok! Aslında formül basıt yürü dendiğinde yürüyeceksin, dur dendiğinde duracaksın. Burada dahi çocuk 218’in “Birinin arkasına saklan” tavsiyesi de çok önemli.</p><p>Gelelim ikinci oyuna; Şekerin içinden şekil çıkarma… Bu oyun şirkette yükselme oyunu. Oyuncu 456’nın şekli nasıl çıkardığını hatırlayın. Yalayarak değil mi! Burada fazla söze gerek yok. Yükselmek için yapılması gereken belli. Bence yönetmen Hwang Dong-hyuk’un en acımasız metaforlarından biri buydu ve seyrederken kendimi bir anda kahkaha atarken buldum.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/720/1*iaVhgiDtISTqyLWLd5ZzyQ.jpeg" /></figure><p>Kariyerinizde biraz ilerlediniz ve artık üçüncü aşamaya geçebilirsiniz. Bu aşama, dizide “halat çekme” yarışıyla tasvir edilen takım oyunudur. Neoliberal işletmede takımlar kendilerine benzer takımlarla yarıştırılır ve elbette iyi olan hayatta kalır, kaybeden düşer. Halat çekme yarışıyla anlatılan oyunda, takımın içinde yer alan 001 gibi deneyimli biri hayat kurtarır.</p><p>Nasıl daha güçlü olunacağını işin nasıl kolaylaştırılacağını deneyim gösterir. Ama öldürücü darbe yine 218’den gelir. Çünkü beyaz yakalı profesyonel, karşı takımı çökertecek ayak oyunlarını iyi bilir. Burada yine yönetmen Hwang’ı neoliberal işletmenin içini bu kadar ince gördüğü için tebrik ediyoruz.</p><p>Ve dördüncü aşama misket oyunu! Sıra takım arkadaşlarını satmaya gelmiştir. İsteyerek ya da istemeyerek takımda kendine rakip olacaklar elenir. Sonuçta kazanan bir kişi olacağına göre artık her birey yalnızca kendini düşünecektir. Burada yine 218 dikkat çeker: Oyunun kuralı, sonuca ulaşmaktır. Yani aslında kural yoktur.</p><p>Yine Sennett’a atıfla neoliberal şirkette, kuralların belirsizleştiğine, sistemin okunaksız hale geldiğine vurgu yapalım.</p><p>Size rakip olabilecek takım arkadaşlarınızı devre dışı bıraktıktan sonra artık sona çok yaklaştınız ve cam köprüye geldiniz. Bazı camların sağlam bazı camların zayıf olduğu bu köprü, kariyer yolculuğunuzda artık risk alma vaktinizin geldiğini anlatıyor.</p><p>Bu noktada yapacağınız seçimler düşmenize de neden olabilir, zirveye tırmanmanızı da sağlayabilir. O zaman ne yapmalısınız. Evvela sizden önce kimin ne laptığını iyi bilmelisiniz. Hangi kararlar hangi sonuçlara yol açmış ve sizin için en emin yol hangisi bunu bulmalısınız. Ha tabii bir de riski sizin yerinize birilerinin üstlenmesini sağlarsanız ne alâ. Yine 218’e bakalım: Kaç adım peşinden gittiği eski cam ustasını, son adımda tabiri caizse “mayın eşeği” olarak kullanmadı mı…</p><p>Neyse sonunda beşinci aşamayı da geçtiniz. Arkadaşlarınız, ya da rakiplerinizin kimi atıldı, dışlandı, kimi düştü, kimi tarafınızdan satıldı her ne olduysa oldu zirveye çok yaklaştınız. Sıra artık Kalamar Oyunu’nda ve bu oyunda kazanmak için artık her şey mübah. Kazanan hepsini alacağına göre zirve yarışı kimsenin kimseye acımayacağı bir yer artık.</p><p>Şimdi içinden soranlar olacaktır: Neden oyunun sonu böyle bitti ve neden finalde sokaktaki sarhoş adama biri yardım etti? Senarist ve yönetmen Hwang burada bence keskin bir neoliberalizm eleştirisi yapmakla birlikte, karamsarlık yaymak da istememiş. Yani durum ne kadar kötü olsa da siz enseyi karartmayın mesajı vermek istemiş.</p><p>Bitirmeden önce, birinci ve ikinci oyun arasında oyuncuların oy çokluğuyla oyunu bitirmeleri ve sonra tekrar geri dönmelerine de dikkat çekmek isterim. Burada bir oy farkı sağlayan son oyu kimin verdiğini aklınıza getirin ve daha sonra oyuncuların çoğunluğunun kendi ayaklarıyla nasıl geri döndüğünü düşünün.</p><p>Bu, dizi süresini uzatmak için yapılmış sıradan bir senaryo atraksiyonu değil. Burada, çoğunluğun oy ve seçme hakkı olsa da, en başta anlattığım nedenlerle dönüp dolaşıp aynı şeyi ya da bir benzerini seçmek zorunda kalacağı vurgulanıyor.</p><p>Yine sona yaklaşırken yapılan Atları da Vururlar göndermesi hayli çarpıcı ve düşündürücü. Ancak bu iki filmin evreninin birbirinden oldukça farklı olduğunu hemen hatırlatalım. Evet ikisi de kapitalizmi anlatıyor ama iki ayrı kapitalizmi anlatıyor.</p><p>İçinde yaşadığımız düzeni anlatmak için kapitalizmin başına “vahşi”, “kuralsız”, “ultra” ve benzeri sıfatlar koymak emin olun ki, Dardot ve Laval’in Dünyanın Yeni Aklı’nda dediği gibi “Neoliberalizmi hafife almak” olur.</p><p>Başta bu tivit dizisinin bu kadar uzayabileceğini düşünmemiştim. Burada yönetmenin bize anlatmak istediklerini dilim döndüğünce açıklamaya ve çözümlemeye çalıştım. Sonuna kadar okuyanlara teşekkür. Gözümden kaçan başka ayrıntılar, eklemeler ve eleştiriler varsa beklerim…</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6d4999399b25" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Bağımsız gazetecilik ve fonculuk birarada yürür mü?]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1z-gazetecilik-ve-fonculuk-birarada-y%C3%BCr%C3%BCr-m%C3%BC-caf8e1dbb2e8?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/caf8e1dbb2e8</guid>
            <category><![CDATA[ab-fonları]]></category>
            <category><![CDATA[abd-fonları]]></category>
            <category><![CDATA[bağımsız-gazetecilik]]></category>
            <category><![CDATA[fon-alan-gazeteciler]]></category>
            <category><![CDATA[medyaya-fon-desteği]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Fri, 23 Jul 2021 15:37:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2021-07-23T15:48:57.489Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MeYyR1y8xCRAjSWBzmHrow.png" /></figure><p>Önceki gün medya ve yabancı fonlarla ilgili ortaya çıkan tartışma ve attığım tivite gelen tepkilerden sonra, bağımsız medya ve gazetecilik konusunda birkaç kelam etme ihtiyacı duyuyorum.</p><h3>Güventürk Görgülü on Twitter: &quot;AB&#39;den, Avrupa veya ABD&#39;deki STK&#39;lardan fon alınabildiğini yeni mi duymuş İletişim Başkanlığı? Bu fonlar gizli saklı, kaçak değil, yasalara uygun olarak alınıyor, bankalara yatırılıyor devlet her kuruşunu biliyor. Alan aldığını, veren verdiğini saklamıyor. Ne zaman suç oldu bu? / Twitter&quot;</h3><p>AB&#39;den, Avrupa veya ABD&#39;deki STK&#39;lardan fon alınabildiğini yeni mi duymuş İletişim Başkanlığı? Bu fonlar gizli saklı, kaçak değil, yasalara uygun olarak alınıyor, bankalara yatırılıyor devlet her kuruşunu biliyor. Alan aldığını, veren verdiğini saklamıyor. Ne zaman suç oldu bu?</p><p>Gazetecilerin ana akım medya dışına itilmesi meselesi son on senede hükümet baskısıyla yayınların el değiştirmesi ve bazı star yazarlar, yorumcularla ekran yüzlerinin işten çıkartılmasıyla gündeme gelse de 1990’lardan itibaren yüzlerce gazeteci; patron, yönetim veya reklamverenle yaşadığı uyumsuzluk sonucu işsiz kaldı.</p><p>Bağımsız medyanın gerçekten bağımsız olabilmesi için en önemli koşul çok kısa ifade etmek gerekirse; medya organının tek işinin gazetecilik olması ve yüzde yüz okuyucular tarafından finanse edilmesidir. Okuyucu finansmanından açıkta kalan kısım kim tarafından karşılanırsa karşılansın gazetecinin ayağında bir pranga yaratır. Bu ister patronun parası olsun, ister reklamverenin, ister hükümetin, ister Avrupa Birliği’nin ister başkasının.</p><p>Türkiye’de böyle bir medya düzeni olmadığı için, pek çok iyi gazeteci, ayağında bu prangaların olduğunu bile bile her koşulda işini yapmaya çalıştı. Ancak prangaları zorladıkça, birilerinin ayağına bastıkça ya da sadece bu prangaları kabul etmediğini söylediği için işsiz kaldı, sistemden dışlandı.</p><p>Bu insanların bir kısmı pek çok kez biraraya gelerek bağımsız yayın projeleri oluşturdu. Başlangıçta bu projelerin pek çoğu gazete-dergi formatındaydı ve maliyetlerin yüksekliği nedeniyle hayata geçme şansı bulamadı. Bir kısmı da çok kısa süre yaşayabildi. İlerleyen yıllarda bu projeler haber sitelerine dönüştü. Haber sitesi kurmak görece düşük maliyetliydi ama bu yöntem de bir gerçek bir finansman modeli sunmuyordu. Yine de reklam veya abone geliriyle işin döndürülebileceğini düşünenler oldu. Bu nedenle bazı gazeteciler kıdem tazminatını dergiye veya internet sitesine yatırıp kaybetti.</p><p>1990’lardan beri bazı bağımsız yayın projeleri içinde yer aldım, bazılarını da ucundan köşesinden desteklemeye çalıştım. Son 25 senede gazeteciler tarafından hayata geçirilen bağımsız yayın projelerinden bugün hayatta kalabilenlerin sayısı herhalde bir elin parmaklarını bulmaz. Yaşayabilen projeler ya birkaç işadamını ikna etme kabiliyeti olan gazetecilere veya uzun geçmişe sahip siyasetlere aittir.</p><p>Bu sonuçsuz denemelerden sonra, mevcut medya düzeninin dışladığı; Twitter’da “Bağımsız gazetecilik” eleştirisi yapan pek çok kişinin adını bile duymadığı yüzlerce gazeteci mesleğini bırakmak zorunda kaldı. İşin içinde kalmaya çalışanların bir kısmı yabancı ajans veya yayınlara yaptıkları parça başı işlerle veya fixer’lıkla hayatını sürdürdü. Bir kısmı halkla ilişkilerci oldu, kimi şirket veya başka kurumların dergilerini çıkarmak zorunda kaldı. Kimi çevirmenlikle geçindi, kimi kitap yazdı, kimi Ebay’den bir şeyler sattı. Emekli maaşı alabilenler İstanbul dışına veya memlekette aileden kalma evine taşındı. Elinden gelenler, barcılık, lokantacılık, tur rehberliği, arıcılık, sığır yetiştiriciği, sörf hocalığı ne iş olsa yaptı, yapmaya da devam ediyor.</p><p>Gelinen noktada geriye, gazeteciliğe devam etmek isteyen, biraz da organizasyon yeteneği olan bir avuç insan kaldı. Bağımsız yayın girişimlerinin okuyucu tarafından finanse edilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığı için de, Avrupa’dan veya başka bir yerden fon almaya karşı olan insanlar bile sonunda AB’nin ya da bir vakfın kapısını çalmak zorunda kaldı. Bugün eleştirilen, “bağımlı” olmakla suçlanan yayınlar da ancak bu şekilde ayakta kalabilen mecralar. Eğer bu fonlar olmasaydı zaten bugün birilerinin eleştirdiği yayınlar ortada hiç olmayacaktı.</p><p>Bu noktada söylemek istediğim şu: Eğer birileri “bağımsız yayın”, “bağımsız gazeteci” istiyorsa, elini cebine atıp bunu finanse etmesi gerekiyor. Gazeteci dediğiniz kişi fotosentez yaparak yaşamıyor. Arada bir gelip geçerken sularsanız yapraklardan bağımsız haber çıkmıyor. Gazetecinin de evi var, kirası var, çocuğu var, siz neye ihtiyaç duyuyorsanız ona ihtiyacı var. Ayrıca bir yayının yaşaması, haber üretebilmesi için de maalesef para gerekiyor. Tabii bütün bunların yanında bir de tazminat tehdidi…</p><p>“Hem elimi cebime atmayayım, hem de bağımsız yayınım olsun” diyerek yürümüyor ne yazık ki bu işler. Birileri “bağımsız olmayacaksanız yapmayın bu işleri halk başının çaresine bakar” diyor. Ben bugüne kadar ne okuyucunun, ne işadamlarının, ne sendikaların, ne meslek odalarının bir bağımsız yayın için elini cebine attığını veya başının çaresine baktığını görmedim. Yıllar ve yıllar hep eleştiri, hep yakınmayla geçti. Bu işe giren birkaç işadamı da sonunda o yayını kendi borazanı haline getirip insanları mağdur etmekten öteye geçemedi.</p><p>Çalışma hayatı boyunca risk üstlenmekten özenle kaçınmış, belki sendikalardan “aman ev borcuna yeni girdim” diyerek uzak durmuş, belki işyerinde gördüğü seri haksızlıklara “çocuğun okul taksidini ödemem lazım” deyip kafasını çevirmiş pek çok kişi, taşın altına elini koymuş gazetecileri bugün “tasmalı olmakla”, “sahibine göre havlamakla”, “ajanlıkla” “beşinci kol olmakla” çok kolay suçlayabiliyor.</p><p>Bugünün Türkiyesinde bağımsız yayınların da, burada çalışan gazetecilerin de gazetecilik açısından eleştirilebilecek pek çok yanı var elbette. Ancak bunların içinde “yurtdışından fon almak” sanırım en son sıralarda gelir. Ayrıca fonların ne kadar işe yaradığı ne kadar verimli kullanılabildiği de tartışılabilir elbette.</p><p>Diğer yandan, eğer ortada “bağımsız gazetecilik” meselesine bu kadar çok önem veren bir okuyucu kitlesi mevcutsa bunların da fon alan gazeteciere hakaret etmek yerine, biraraya gelip beğendikleri yayınlar için fon yaratmalarını, gazetecileri yabancı fonlara muhtaç etmemelerini tavsiye ederim.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=caf8e1dbb2e8" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[ABD’de yaşanan ırk ayırımı ve protestolar üzerine küçük bir not]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/abdde-ya%C5%9Fanan-%C4%B1rk-ay%C4%B1r%C4%B1m%C4%B1-ve-protestolar-%C3%BCzerine-k%C3%BC%C3%A7%C3%BCk-bir-not-94c31d848531?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/94c31d848531</guid>
            <category><![CDATA[irkçılık]]></category>
            <category><![CDATA[dar-koridor]]></category>
            <category><![CDATA[daron-acemoglu]]></category>
            <category><![CDATA[i̇nsan-hakları]]></category>
            <category><![CDATA[abd-protestolar]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 08 Jun 2020 19:31:29 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-06-08T19:57:11.128Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="Siyahlar için ayrı bekleme salonu Güney Caroline 1940 (Kaynak: Wikipedia)" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*rXtPJrtX10Q3mlFfF5o4QA.jpeg" /><figcaption>Siyahlar için ayrı bekleme salonu. Durham, Güney Carolina 1940 (Kaynak: Wikipedia)</figcaption></figure><p>ABD’de yaşananlara bakınca pek çoğunuz insan hakları konusunda bu kadar iddialı bir ülkede ırkçılığın bu denli kökleşmiş olmasını garip karşılıyordur. Nedenleriyle ilgili bir zincir yazacağım. Kaynağımı ve okuma tavsiyemi de en sonda bulabilirsiniz…</p><p>Kuzey Amerika’daki ırkçılığının tarihi 17’nci yüzyılın başına dayanıyor. 16’ncı yüzyılın sonuna doğru İspanyollar kuzeydeki faaliyetlerinden vazgeçince onların yerini kısa sürede İngilizler aldı. İlk kolonileşme ise doğu kıyısında, bugünkü <strong>Virginia</strong> eyaletinin topraklarında gerçekleştirildi.</p><p><strong>Londra Virginia Şirketi</strong>, 1606’da Birleşik Krallık’tan aldığı imtiyazla faaliyete geçmesinden bir yıl sonra Amerika’daki ilk ingiliz kolonisi olan <strong>Jamestown</strong>’ı kurdu. Amaç elbette toprakları sömürgeleştirmek, yerli halkı da köleleştirmekti.</p><p>Araya gereksiz bilgi de sıkıştırayım: Virginia adı Meryem Ana’dan değil, hiç evlenmediği için “Bakire Kraliçe” namıyla maruf Tudorlar’ın son üyesi <strong>1. Elizabeth</strong>’ten geliyor. Jamestown ise tahmin edilebileceği gibi 1603’te Elizabeth’in ölümüyle tahta çıkan Stuartlar’ın ilk kralı <strong>1. James</strong>’ten.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*JtJlHnW8g8XTweID.jpg" /><figcaption>Jamestow’ın 1614&#39;teki tahmini görünümü Kaynak: <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/London_Company#/media/File:Colonial_Jamestown_About_1614.jpg">Wikipedia</a></figcaption></figure><p>Jamestown’a yerleşen ilk koloniciler başka ürünlerin yanında tütün yetiştirmek için de çeşitli denemeler yaptı ve meşhur yerli prenses <strong>Pocahontas</strong>’la evlenen <strong>John Rolfe </strong>1614’te ilk ihracatı gerçekleştirmeyi başardı. Ancak tütün işini geliştirmek için ucuz, hatta bedava işgücüne ihtiyaç vardı ve yerliler bu ihtiyacı karşılamaya uygun değildi.</p><p>Bir süre, mecburi hizmet karşılığında İngiltere’den bedava taşınan köylüler denendi ama tütün işçisi olarak hayli itaatsiz ve isyankar çıkınca yeni çareler arandı. En ucuz çözüm elbette köle emeğiydi. 1619’da bir Hollanda gemisinden <strong>tütün karşılığında 20 Afrikalı</strong> köle satın alındı.</p><p>Bu olayın üzerinden henüz on yıl bile geçmeden, Virginia kolonicileri köle ve tütün ikilisiyle büyük zenginlik elde edeceklerini farkına varmışlardı ve onları dizginleyecek hiç bir güç yoktu. Koloniciler zengin toprak sahiplerine dönüşürken, yeni göçmenler de kendilerine dağıtılan arazilerle hemen aynı yola giriyorlardı</p><p>Görüldüğü gibi Amerika’nın ırkçılık serüveni Kuzey Amerika’nın kolonileşme tarihiyle başlıyor. Yani Afrikalı Amerikalıların geçmişiyle Britanyalı beyazların tarihi aynı ve bu 400 yılın çok büyük bölümü siyahlar için oldukça acılı. Siyahların haklarını kağıt üstünde bile kazanması oldukça yeni…</p><p>1670’te koloninin giderek kalabalıklaşması üzerine, palazlanmış büyük toprak sahipleri Yerel Meclis’ten genel oy hakkını sınırlayan bir madde geçirdi. Böylece oy hakkı yalnızca muteber vatandaş sayılan toprak sahiplerinin olacaktı. Aynı yıllarda kölelik de artık kurumlaşmış ve kurallara bağlanmıştı.</p><p>Mesela aynı yıl Meclis’ten çıkan bir yasaya göre bir sahip kendi kölesini öldürürse cinayetle suçlanmayacaktı. Zira hiç kimse kendi malına bilerek zarar vermeyeceğine göre bir efendi, kölesini ancak itaatsizliği nedeniyle öldürebilirdi ki bu nedenle de kimse onu suçlayamazdı…</p><p>Gel zaman git zaman Britanya kolonleri gelişti ve sonunda Birleşik Krallık’a isyan bayrağını açtı. Ancak 1776’da Amerikan bağımsızlık bildirisi ve Amerikan anayasasını hazırlayanlar için kölelik, “<strong>öncelikle çözülmesi gereken sorunlardan</strong>” değildi.</p><p>Dahası, bildiriyi hazırlayan <strong>George Washington, Thomas Jefferson</strong> gibi isimler Virginialı, toprak ve köle sahipleriydi. Esas amaçları ise kurulacak merkezi devletin yerel devletlere (Eyaletlere) müdahalesinin engellenmesiydi. Her eyaletin seçkinlerini, kurulacak federasyona destek verme konusunda ikna etmenin tek yolu da buydu.</p><p>Kurucuların ikinci önemli derdi ise demokraside halk katılımını denetlenekti. Zira büyük toprak sahipleri “<strong>halka güvenilmeyeceğini</strong>” çok iyi biliyorlardı. Bunun için de dolaylı seçim, ikinci seçmen gibi bazı araçlarla halkın siyasete doğrudan müdahalesini kontrol altına aldılar.</p><p>Böylece Kuzey Amerika topraklarında o güne kadar benzeri görülmemiş bir devlet yapısı ortaya çıktı. <strong>Federal devletin anayasasında tüm insanların eşit olduğu yazıyordu ama bu devlete bağlı eyaletlerde herkes eşit ve özgür değildi.</strong></p><p>Üstelik merkezi devletin yetkileri o kadar sınırlı tutulmuştu ki, eyaletlerin anayasalarının federal anayasadaki eşitlik ve özgürlük ilkelerine uygun olması gerektiğini de kimse ileri süremiyordu. Federal devletin bunu yapacak ne gücü, ne yetkisi ne de niyeti vardı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/0*s5WB0MtuEYBaEPIF.png" /><figcaption>ABD’nin güney eyaletleri</figcaption></figure><p>19’uncu yüzyılın ikinci yarısına gelindiğinde Birleşik Devletler’in güney eyaletleriyle kuzey eyaletleri arasında ekonomik olarak ciddi bir fark ortaya çıkmıştı. Güney denmesine rağmen aslında ABD’nin güneydoğusunda yer alan 11–12 eyalet hâlâ köleci bir tarım toplumu görünümündeydi.</p><p>Oysa kuzeydeki devletler sanayileşmiş, zenginleşmiş ve toplumsal hayatta da ciddi değişimler yaşanmıştı. Güneyliler köle emeğiyle toprağa dayalı hammadde üreterek bunu hem kuzeye, hem dünyaya satıyorlardı. Kuzeyliler ise hem mali açıdan hem teknolojik açıdan arayı açmışlardı.</p><p>Kölelik karşıtı <strong>Lincoln</strong>’ün seçilmesiyle iyice gerilen ilişkiler, güneydeki 11 eyaletin bağımsızlık ilan etmesine ve 1861’de iç savaşın patlamasına kadar gitti. Güney eyaletleri, sonucu baştan belli bu savaşı kaybetti ve böylece kölelik tüm Birleşik Devletler’de kaldırıldı…</p><p>Kaldırılmasına kaldırıldı ama ülke çapında resmi <strong>ırk ayırımcılığı politikalarının sökülüp atılması için bir yüzyıl daha gerekecekti</strong>. Bunu sağlayan da Amerikan sisteminin merkezi müdahaleyi ve doğrudan halk katılımını sınırlayan benzersiz yapısı oldu.</p><p>1868’de <strong>Amerikan Haklar Bildirgesi’ne konan ek maddelerle eyaletlerin ayırımcılığa gidemeyeceği kabul edildi</strong> ve güney eyaletlerinde, kuzeyin “<strong>Yeniden yapılandırma</strong>” programı uygulanmaya başlandı. Bunun için kuzeyin askeri gücü de güneyde bulundurulacaktı.</p><p>İç savaş sonrası hem siyahlar hem de beyazlar için toprak dağıtımı sermaye yardımı vb. içeren bir ekonomik uyum programı düşünülüyordu. Ancak böyle bir program hiç uygulanamadı. Güneyli çiftçiler kölelerini, yani üretken mal varlıklarını kaybetmişlerdi. Siyahlar ise özgür ama 250 yıldır oldukları gibi tamamen mülksüz durumdaydı.</p><p>1877’de başkan adayı <strong>Rutherford Hayes</strong>, güneyli siyasetçilerle, yeniden yapılandırmayı sonlandırma ve kuzeyli askerleri çekme konusunda anlaştı. Anlaşma sonucunda bu eyaletlerin seçici heyetinde çoğunluğu sağladı ve başkanlık koltuğuna oturdu.</p><p>Böylece güney eyaletleri güneyli siyasetçiler tarafından kuzeyin elinden “<strong>kurtarılmış</strong>” oldu. Sonuçta eyaletler, köleliği kaldırmış ve anayasalarını değiştirmiş olsalar da ırk ayırımcı yasaları çıkartma ve uzun süre bunları uygulama olanağı buldular.</p><p>Yüksek mahkeme 1960’lara kadar eyaletlerin kendi iç yasalarından kaynaklanan hak ihlallerine müdahalede bulunmadı. Diğer yandan anayasada her eyaletin kendi polis gücünü oluşturmasının önünde bir engel olmadığı için çoğunluğu siyahlarden oluşan kentlerde dahi polis teşkilatının tamamı beyazlardan kuruldu.</p><p>Güneyli siyasetçiler eski düzene dönüş konusunda o denli hızlı davrandı ki, 1890’a gelindiğinde pek çok eyalette hayatın her alanine kapsayan <strong>ırk ayırımcı yasalar</strong> (Jim Crow Yasaları) kabul edilmiş ve siyahların oy hakkı okuma yazma bilme, kelle vergisini ödememe gibi gerekçelerle sınırlandırılmıştı.</p><p>Bu durum ancak, Yargıç <strong>Earl Warren</strong>’ın 1953’te Yüksek Mahkeme’ye atanmasıyla değişmeye başladı ve eyaletlerdeki hak ihlalleri Yüksek Mahkeme tarafından ele alınmaya başlandı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/320/1*WFMjap0xLNUNZ2uMkzgmXw.png" /><figcaption>Afroamerikan sivil haklar hareketinin önde gelen şahsiyetleri. Üst soldan saat yönü ile: <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/William_Edward_Burghardt_Du_Bois">W. E. B. Du Bois</a>, <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Malcolm_X">Malcolm X</a>, <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Rosa_Parks">Rosa Parks</a> ile <a href="https://tr.wikipedia.org/wiki/Martin_Luther_King,_Jr.">Martin Luther King, Jr.</a>.</figcaption></figure><p><strong>Amerikan Sivil Haklar Hareketi</strong>’nin mücadelesi, <strong>Başkan Kennedy</strong> ve ardından <strong>Başkan Johnson</strong>’ın başını çektiği çabalarla 1964 <strong>Sivil Haklar Yasası </strong>ve 1965 <strong>Oy Verme Yasası </strong>Kabul edildi.</p><p>Ancak kağıt üzerinde bile bu denli yavaş gerçekleşen bu yasal değişimin siyasi ve sosyal alanda siyah ve beyazları tam olarak eşitlemesi ne yazık ki mümkün olmadı. Son 40–50 yılda yaşanan ırkçılık örnekleri, yerel poli teşkilatlarının siyahlara uyguladığı şiddet ortada.</p><p>İş bu kadarla da kalmıyor tabii. Siyahların yaşadığı bölgelere yeterli hizmet verilmemesi, siyahların gittiği okulların durumu, emlak değerini düşüreceği gerekçesiyle siyahlara ev satılmaması-kiralanmaması gibi uygulamalar yaygın olarak devam ediyor. Hatta bu konuda <strong>Başkan Trump </strong>hakkında açılmış soruşturmalar dahi bulunuyor.</p><p>Son bir kaç yılda bazı eyaletlerde siyahlar arasında yapılan bazı araşırmalar siyahların ileri derecede travma sonrası stres bozukluğu yaşadığını gösteriyor. Bunun nedeni ise halkın yerel polis teşkilatlarıyla yaşadığı gerginlik. Bu yüzden protestolara “yağma-şiddet” eleştirisi getirirken bunları da göz önüne almak gerekiyor.</p><p>Sanırım çok uzattım. Sürç-ü lisan ettiysek affola. Bundan sonrasını herkes biliyor zaten. Bu konuda daha fazla bilgiyi, <strong>Daron Acemoğlu</strong> ve <strong>James Robinson’</strong>ın <em>Dar Koridor</em> kitabının (Doğan Kitap 2020) 343–378’inci sayfaları arasınıda bulabilirsiniz. Tabii kitabın tamamını da mutlaka okumanızı öneririm.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=94c31d848531" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Demokratik kurumlar güçlenmeden sürdürülebilir büyüme sağlanamaz”]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/demokratik-kurumlar-g%C3%BC%C3%A7lenmeden-s%C3%BCrd%C3%BCr%C3%BClebilir-b%C3%BCy%C3%BCme-sa%C4%9Flanamaz-2aa2d30edb50?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/2aa2d30edb50</guid>
            <category><![CDATA[ekonomi]]></category>
            <category><![CDATA[verimlilik]]></category>
            <category><![CDATA[büyüme]]></category>
            <category><![CDATA[daron-acemoglu]]></category>
            <category><![CDATA[demokrasi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 23 Dec 2019 13:44:20 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-12-23T13:44:20.586Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p><em>Dünyada en çok atıf yapılan İlk 10 ekonomist arasında yer alan Prof. </em><strong><em>Daron Acemoğlu</em></strong><em>, 21 Aralık Cumartesi İstanbul’da verdiği konferansta; kaliteli büyüme, verimlilik ve demokrasi arasındaki ilişkiyi anlattı.</em></p><p><em>T</em><strong><em>ürkiye Sosyal Ekonomik Siyasal Araştırmalar Vakfı</em></strong><em>’nın (TÜSES) düzenlediği konferansa çok sayıda iş insanı, akademisyen, gazeteci ve CHP yöneticisi katıldı. Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) İktisat Profesörü Daron Acemoğlu, yakında Türkiye’de de yayınlanacak “</em><strong><em>Dar Koridor: Devletler, Toplumlar ve Özgürlüğün Kaderi</em></strong><em>” adlı yeni kitabındaki bazı bulgu ve saptamaları da paylaştı. Ancak Acemoğlu’nun konuşması daha çok “Verimlilik” konusunu irdeliyordu. Toplam faktör verimliliği sürekli düşen dünya ekonomisinin bu süreçten çıkabilmesi için, toplumun denetimini artıran demokratik kurumları güçlendirecek yönde reformlar gerektiğinin altını çizen Acemoğlu, daha sonra Türkiye’de verimlilik artışının negatife dönüşmesine yol açan sorunlar üzerinde durdu.</em></p><p><em>Acemoğlu’nun konuşması ve daha sonraki soru-cevap bölümünden derlediğim görüşleri aşağıda bulacaksınız. En altta da Acemoğlu’nun konuşmasında çizdiği kurumsal çerçevenin hayata geçirilmesiyle ilgili aklımdaki bazı soruları kısaca özetledim…</em></p><h3>Verimlilik düşerken eşitsizlik artıyor</h3><p>ABD ekonomisinde özel sektörün toplam faktör verimliliğinde 1940’larda yüzde 2, 1950’lerde 3 gibi çok iyi bir büyüme oranı görüyoruz. Bu faktör verimliliği; ekonomide bir önceki yıla göre hiç yatırım yapılmasa, aynı kişiler ve aynı teknolojiyle üretim yapılsa bile yüzde 2–3 daha fazla üretebileceğimiz anlamına geliyor. Bu müthiş bir verimlilik artışı demek. Ancak 2000’lerden sonra faktör verimliliğindeki artış yüzde birlere düşmüş. Üstelik yalnız ABD’de değil dünyanın pek çok ülkesinde bu yaşanıyor. Yani dünyada o kadar otomasyona ve robotlara rağmen toplam faktör verimliliğinde bir düşüş var.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*o1Bo2ze7rDTviazf" /></figure><p>Bu verimlilik düşüşünün sonuçları var. Çünkü orta sınıfı kaldıran dalgaların kaynağı bu verimlilik. 1940’lardan başlayarak ABD’de yüksek kaliteli büyüme yaşanıyor. Bunun sonucunda 1947–1987 arasında ortalama ücret düzeyinde yıllık yüzde 2,5’lik bir artış var. Bu orta sınıfı kalkındıran ve gelir eşitsizliğini azaltan çok büyük bir artış. Son 30 yılda ise bu ücret artışı önce yavaşlıyor, 2000’lerden sonra ise tamamen duruyor.</p><p>Ortalama ücret düzeyinin artmaması aslında eşitsiz büyüme demek. ABD’deki işgücünü örnek alırsak lise ve lise altı ücretlilerin reel ücretleri düşüyor. Lisans eğitimi alanların da ücretleri artmıyor yalnızca master ve doktora düzeyindeki işgücünün ücretlerinde çok düşük reel artış var. Oysa 1950’lerde bütün bu gruplarda reel artış görülüyordu. (Acemoğlu burada 1950’lerden itibaren erkek işgücünün ücret düzeylerini karşılaştırıyor. Kadınlardaki istihdam oranı sürekli arttığı için kadınların 1950’ledeki ve şimdiki ücret düzeyini karşılaştırmanın sağlıklı sonuç vermediğini söylüyor)</p><p>Son 30 yılda orta sınıfı oluşturan üretim işçileri ve üretime bağlı ofis çalışanı beyaz yakalı mesleklerde inanılmaz bir azalış var. Orta tabakanın eskiden çalıştığı meslekler artık yok. Niye yok? Cevabı otomasyon. Otomasyon ve yapay zekanın etkileri bu tür mesleklerin yok olması. Gelişmiş ülkeler ve gelişmekte olan ülkelerde durum aynı.</p><h3>Avrupa’da kurumların gücü eşitsizliği hafifletiyor</h3><p>Burada ABD ve Avrupa arasındaki bir farka dikkat çekmemiz lazım. ABD ve Avrupa’daki durum benzer. Yani aynı meslekler yok oluyor ama reel ücretler açısından durum faklı. Reel ücretler ABD’deki gibi gerilemiyor. Çünkü Avrupa’da işgücünü destekleyen kurumlar daha fazla, sosyal politikalar farklı. Örneğin Almanya’da bir fabrika robot kullanmaya başladığı zaman oradaki işçileri yeniden eğitiyor ve onlar başka iş bulabiliyor. ABD’de ise durum böyle değil, işsizler ordusu sürekli büyüyor.</p><p>Teknoloji bize neler yapabileceğimizi gösterir ama ne yapacağımıza biz karar veririz. Doğru politikalar üretip üretmediğimiz önemli. Bugün dünya ekonomisindeki verimlilik düşüşü en önemli sorun.</p><p>Günümüzde Avrupa ve ABD pek çok konuda dünyadaki liderliklerini kaybetmiş durumda. Bu nedenle Rusya ve Çin gibi ülkeler, başka ülkeler için daha fazla esin kaynağı olabiliyor. Bazıları diyor ki; “Aslında demokrasi yerine güçlü lider ve teknokratlar ekonomi için çok daha doğru kararlar verir.” Yani demokrasi sanki ekonominin önünde bir engelmiş gibi konuşanlar var.</p><h3>Demokrasi ve kaliteli büyüme arasında doğrusal ilişki var</h3><p>Ülkelerin demokrasi düzeyi ve büyüme trendlerini karşılaştırdığımız tarihsel bir analiz yaptığımızda bunun tam tersini görüyoruz. Demokrasiye geçmeden önce bu sistemlerin büyümesi sürekli aşağı doğru. Neden? Çünkü dikta sistemlerinin başındaki insanlar kendi kendilerine bırakmıyorlar yönetimi. Genellikle tabanın memnuniyetsizliği nedeniyle demokrasiye geçiliyor. Bunun da nedeni zaten ekonomik kriz. Yani tek elden karar alan diktatoryal rejimler ekonomide verimliliği artıramadığı için ortaya tıkanmalar ve kriz çıkıyor, bunun sonucunda da demokratik bir yönetime geçiliyor Daha sonra ne oluyor? İzleyen birkaç yılda ekonomi düşük oranda büyüyor ama 20 yıl içinde yüzde 20’lik bir reel büyüme sağlanıyor.</p><p>Bu çok büyük bir oran. Ve bu büyüme genellikle kaliteli ve eşitlikçi bir büyüme oluyor. Yani kaliteli büyüme verimliliğin artışı ve kaynakların daha iyi bir şekilde kullanımından geliyor. İkinci olarak bu büyüme Çin, Rusya veya Suudi Arabistan gibi küçük bir grubun zenginleştiği bir büyüme değil. Toplumun her kesimine yayılan bir zenginleşme oluyor. Örneğin sağlık ve anne bebek ölümleri hemen azalıyor çünkü demokrasiye geçildiğinde seçimle gelen yönetimler daha fazla vergi alıp sağlığa daha fazla kaynak ayırabiliyorlar.</p><p>Peki o zaman dünyada neden daha fazla demokrasi yok?</p><p>1989’da F. Fukuyama Tarihin Sonu’nda “Artık liberal demokrasinin çağı” demişti ama olan bundan farklı oldu. 1980’ler ve 1990’lar demokrasinin altın çağıydı. Pek çok ülke demokrasiye geçti. Evet pek çok ülkede derinlikli demokrasi kurulamadı ama yine de dünyada demokrasi arttı. Ama 2000’lerden sonra bütün dünyada demokraside gerileme yaşandı. Freedom House verilerinden açıkça görülüyor bu gerileme.</p><p>Peki neden böyle oluyor?</p><p>Demokrasinin toplum için iyi olması, gücü elinde tutan insanların otomatik olarak bunu kabul etmesine yol açmıyor ne yazık ki. Çünkü demokrasi birilerinden alıyor, birilerine veriyor. Bu nedenle de son yıllarda demokrasiye karşı eleştiriler çok artıyor. Ağırlıklı olarak Çin örneğinden söz edilerek yapılıyor bu.</p><p>Teknoloji her zaman bizim üretkenliğimizi zenginliğimizi artırmıyor. Örneğin nükleer teknolojinin nükleer silahları ortaya çıkartması gibi. Şimdi bakın, Çin’de teknolojinin gelişmesiyle yüz tanıma sistemleri yaygınlaşıyor. Verimlilik ve zenginliğin artması yerine kontrol artıyor.</p><p>Son 10–15 senedir gelişmekte olan ülkeler büyüyor. Çin’de de Türkiye’de de Brezilya’da da büyüme var ama toplam faktör verimliliğindeki artış o kadar yüksek değil. Peki büyüme nasıl gerçekleşiyor?</p><p>Kredi ve tüketimle…</p><p>Çünkü faizler 2000’den beri çok düşük ve inanılmaz bir kredi artışı var. Özellikle 2008 krizinden sonra krediler ve tüketim büyümeye neden oluyor. Dünya faizleri düşük olduğu için tüketimi artırmak çok kolay.</p><p>Ama faizler düşük olduğunda teknoloji geliştirmek yeni yatırım yapmak da çok kolay olmalı. Fakat öyle de olmuyor.</p><h3>Türkiye teknolojisini yenileyemiyor</h3><p>Türkiye’nin son 40 yıldaki büyüme ortalaması yüzde 2’nin biraz üzerinde ve bu gelişmekte olan bir ülke için çok da yeterli değil. 2000’lerden sonra ise ortalamaya bakarsanız biraz daha fazla.</p><p>Peki burada olumlu olan nedir olumsuz olan nedir. Türkiye’de 90’larda toplam verimlilik artışı sıfır. 2000’lerde ise yüzde 8’e kadar çıkan büyümenin yüzde 6’sı toplam faktör verimliliğinden geliyor. 2006’dan sonra ise toplam faktör verimliliği düşüyor ve negatif oluyor. Yani verimlilik artmıyor azalıyor.</p><p>Bu ihracata baktığımız zaman görülüyor. 1990’ların sonu ve 2000’lerin başında Türkiye’nin ihracatında otomobil, beyaz eşya vb. orta teknolojik ürünlerin payı artıyor ama 2006’dan sonra bunların payı düşmeye başlıyor. Yani Türkiye bu sektörlerde teknolojisini yenileyemediği için, ihracat içinde bu sektörlerin payı azalıyor. Zaten yüksek teknoloji ürünü ihracatı çok fazla sözkonusu değil. Buna karşılık Malezya, Brezilya, Çin gibi ülkeler teknolojilerini yükseltiyor çünkü teknolojiye yatırım yapıyorlar.</p><p>Peki Türkiye’ye yabancı sermaye gelip burada teknolojik yatırım yapıyor mu? Burada da benzer bir tablo var. Türkiye büyümek için cari açık veren bir ülke. Türkiye’nin cari açığının büyük bölümü 2006’ya kadar doğrudan yabancı sermaye yatırımlarıyla yani uzun dönemli yatırımlarla karşılanırdı. 2006 sonrasında ise durum tam tersine döndü ve büyük oranda kısa vadeli fonlarla kapatılmaya başlandı.</p><p>Peki verimlilik üzerinde etkisi olan bir başka göstergeye, eğitim durumumuza bakalım. Ortaokul ve aşağısının işgücü içindeki oranı neredeyse yüzde 50. PİSA sınavlarındaki başarı OECD ortalamasının neredeyse yarısı. Yani işgücümüzün kalitesi de çok düşük. Verimliliği artıracak, kaliteli bir büyüme sağlayacak eğitim düzeyini veremiyoruz gençlere.</p><p>Gelir dağılımına da bakalım. 1990’lara kadar Türkiye’nin Gini katsayısı Brezilya, Arjantin, Şili gibi gelir dağılımı bozuk ülkeler düzeyinde. 2000’lerin başında biraz düzelmeye başlıyor. Bunda verimlilik ve istihdam artışının payı var. Ama 2007 sonrasında tekrar bozulmaya başlıyor ve bugün yine 90’lardaki eşitsizlik düzeyine geliyor yani Şili, Arjantin, Brezilya gibi ülkeler düzeyine</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/0*Zy9RBvhqGlnX-7Lu" /></figure><h3>Siyasi kurumları düşünmeden ekonomik kurumları düşünemeyiz</h3><p>Türkiye 2006–2007 sonrasında nasıl büyüdü? Krediyle ve tüketimle büyüdü. Ama krediyi verimlilik artışı için kullanmadı. Ne yapıldı? Teknolojik altyapıya değil inşaata yatırım yapıldı. Türkiye’de yatırıma giden her 100 liranın 65’i inşaat sektörüne gitmiş. Türkiye’de neden verimlilik artmıyor çünkü yatırım yapmıyoruz. Yatırım olmazsa verimlilik nasıl artsın.</p><p>Türkiye de olumlu giden tek trend çalışan sayısında. Özellikle hizmet sektöründe çalışan sayısında büyük bir artış var. Eğer bu olmasaydı gelir dağılımı çok daha bozuk olurdu. Yani çalışan sayısındaki artış ekonomiyi ayakta tutuyor denilebilir ve hala umut veriyor iş hayatına.</p><p>Türkiye zaman zaman tarihinde doğru şeyler yaptı ama bunları devam ettiremedi. Aslında yapmamız gereken seçimler çok zor değil. Ekonomiyi kurumların yapısından ayrı düşünmek mümkün değil. Hem ekonomik hem de siyasi kurumları birlikte düşünmek gerekiyor.</p><p>Türkiye 2000’lerin başında artık işlerin eskisi gibi gitmeyeceğini anlayarak tepki verdi ve doğru tepki verdi. Bir dizi reform gerçekleştirildi. Bunlar IMF ve Dünya Bankası gibi kurumların da desteğiyle oldu. Yani açıklık, vergi toplamada etkinlik, şeffaflık gibi uygulamalar ortaya kondu. Mesela ihale kanunu bunlardan biriydi. Kemal Derviş programıyla üç yıl içinde yeni reform yasaları çıkartıldı. Ama bakıyorsunuz ihale kanunu üç yıl sonra değiştirildi istisnalar getirildi, beş yıl sonra tekrar derken bir süre sonra bir kenara atıldı. Aynı şekilde yargı reformu da birkaç yıl içinde tersine döndürüldü. Kurumlardaki iyileşme verimliliği artırıyor, büyümeyi artırıyor ama Türkiye’de 2006 sonrasında bunlar terk edilince verimlilik ve büyüme tersine dönüyor.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/532/0*5DSaw99UWEFslFK6" /></figure><p>Siyasi kurumları düşünmeden ekonomik kurumları düşünemeyiz. Özgürlükler, ifade özgürlüğü vb 1980 sonrasından 2000’lerin bayına kadar sürekli artıyor ama 2006 sonrasında trend tam tersine dönüyor. Şimdi tekrar 1980 düzeyindeyiz.</p><p>Geçmişte, başka dönemlerde de çok hatalar yapıldı. Hiçbir aman her şey yüzde yüz doğru yapılmadı ama doğruya doğru küçük adımlar atıldığı zaman bile bunun verimlilik açısından çok olumlu sonuçları alındı. Önümüzdeki yıllarda nüfusumuz yaşlanmadan teknolojik büyüme ve verimlilik alanında adımlar atmalıyız bunun için de demokrasimizi derinleştirmeliyiz kurumlarımızı demokratikleştirmeliyiz.</p><h3>Soru-cevap bölümünden görüşler</h3><p>• Batıdaki popülizmden şikâyet ediliyor evet kötü ama bunun belirli bir nedeni var 30 yıl boyunca gelir eşitsizliğini artıran bir büyüme karşısında insanlar tepki gösteriyor. Aslında bu da bir fırsat eğer insanların gösterdiği tepkilere karşılık doğru reformları yapılabilse bundan olumlu sonuçlar çıkabilir.</p><p>• Pek çok popülist lider demokrasiyi ve batıyı eleştirerek kitleleri etkiliyor ve insanlar da bunu dillendirerek oy veriyor ama demokrasinin topluma iyi anlatılması lazım. Bir kere demokrasi batıya ait bir şey değil. Dünyanın pek çok yerinde demokrasiler var. Mesela Çin ile Hong Kong aynı toplum. Aynı kültüre, aynı tarihe sahip ama Çin’de demokrasi işlemez denirken Hong Kong’da gençler demokrasi için savaşıyor. ABD’yi de bu konuda örnek almamak lazım belki ABD’nin alacağı dersler var demokrasi konusunda. Evet demokrasi de mükemmel değil, hata da yapabilir ama görüyoruz ki demokrasiler uzun vadede daha istikrarlı büyüme ve verimlilik sunuyor.</p><p>• Rekabetçi otoriteryanizm veya elitler arasındaki denge ülkelerde bazen doğru çözümler getirebilir ama bunun sürekliliği olmuyor hiçbir zaman. Türkiye’de gördük ki askeri vesayetten boşalan yeri, toplumdan gelen bir demokrasi isteği doldurmadığı için başkalarının vesayeti ortaya çıktı. Türkiye’deki sorun toplumun zayıflığından geliyor. Bu nedenle toplumu güçlendirmek lazım.</p><p>• Türkiye’de büyüme tamamen inşaat sektörü ve tüketime ağırlık verdi. Bunun sonucunda teknolojide bir ilerleme olmadı ve üretkenlik artmadı. Devlet özellikle inşaat ve inşaat kredileri başta olmak üzere pek çok sektörün içinde çok fazla yer aldı ve ağırlıklı rol oynadı. Devletten gelen bu ihaleler, sübvansiyonlar, krediler, yeni fikirleri olanlara değil de zaten sistemin içinde hataları ve eksikleriyle var olanlara gittiği için bir verimlilik artışı olmadı. Devletin kaynak dağılımına doğrudan müdahalesi artarsa bu kaynak dağılımında dengesizliğe, yolsuzluğa ve verimsizliğe neden oluyor.</p><p>• Türkiye’nin daha çok teknolojiye ihtiyacı var. Önümüzdeki dönemde teknolojiyi üreten ülkeler zengin olacaklar ama o teknolojiyi hızlı alıp doğru şekilde kullanan ülkeler de zengin olacak. Örneğin yabancı sermaye gelip burada teknoloji yatırımı yaparsa bundan tüm sektörler etkilenecek ama yabancı sermaye de kurumsal çerçeve güvenilir olmadığı için gelmiyor gelmek istemiyor.</p><p>• Yapısal sorunları çözmeden sürekli bir büyüme trendi tutturamazsınız. Bu nedenle 2020 büyüme senaryoları gerçekçi değil. Her seferinde devletten kaynaklanan düşük faizli talep yaratma politikasıyla büyüme sürdüremezsiniz. Sistem kamu bankalarındaki kredi artışıyla ayakta tutuluyor.</p><p>• ABD’nin ve batının yeni bir refah devleti modeline ihtiyacı var. Çünkü eskisinde sorunlar var. Küreselleşme ve otomasyonla teknolojilerle eşitsizliği artıran unsurlar çok yüksek. Bunun için eğitime, eşitliği sağlayacak regülasyonlara ihtiyaç var. Bunun için de devletin içinde kurumlara ihtiyaç var. Bunu sağlayacak olan da toplumun güçlenmesi. Bunun için yeni bir sosyal demokrasi diyebiliriz. Yeni refah devleti ABD veya İsveç’in refah devletinden farklı olmaz zorunda onu nasıl yapacağız. Örneğin tarımdan sanayiye gelen işgücünü nasıl regüle edeceğiz bunu düşünmemiz lazım. Bir de daha kolay seçimler var. Mesela eğitim, sağlık, yargı herkes için geçerli reformlar bunların nasıl çözüleceği zaten ortada</p><h3>Aklımdaki sorular…</h3><p>Prof. Daron Acemoğlu verimlilik, büyüme ve kurumlar arasındaki ilişki hakkında açık ve net bir çerçeve çiziyor. Bu çerçevenin ve Daron Hoca’nın önerdiği toplumsal denetim ve güçlü demokratik kurumların gerekliliği konusunda itiraz edilebilecek hiçbir şey yok. Ancak bugün hem doğuda hem batıda gördüğümüz, gelişmiş ya da gelişen ülkelerde ortaya çıkan, içinde yaşadığımız “Güçlü devlet, güçlü lider, zayıf denetim” diye özetleyebileceğimiz kurumsal çerçevenin ortaya çıkış nedeni neoliberalizmin refah devletine yönelik saldırısıydı. Neoliberal strateji, verimliliğin ancak ve ancak gelir dağılımının bozulmasını engelleyen tüm kurumları ortadan kaldırarak artırmanın mümkün olabileceğini söylüyordu. Bunun için de ekonomik işleyişle ilgili olabildiğince fazla alanın toplum denetimi dışına çıkartılması savunuluyordu. Hayek, Lippmann, Von Mises gibi öncüllerden Friedman’a kadar tüm neoliberallerin hedefinde, yasal çalışma güvenceleri, sosyal yardımlar, sosyal güvenlik, sendikalar ve buna yönelik kurumlar vardı.</p><p>Sonuç, verimlilik düşüşü, gelir dağılımındaki aşırı bozulmalar ve sağ popülizmin dünyadaki hakimiyeti oldu. Ancak neoliberal aklı benimseyen sermaye, servetini sürekli artırırken ve toplum denetimini sağlayacak kurumlar neoliberal saldırıyla büyük ölçüde etkisiz hale getirilmişken, hükümetleri bu politikaların uygulanmasından hangi güç vazgeçirecek? Dahası neoliberal toplum politikası eğitimden siyasete kadar her alana nüfuz etmişken bunun sonuçlarını aşan bir toplumsal denetim isteği ve bunu gerçekleştirecek kurumlar nasıl ortaya çıkacak?</p><p>Kısaca özetlemek gerekirse Daron Acemoğlu liberal bir iktisatçı olarak; refah devletinin ve liberal demokrasinin yeniden inşası için, neoliberal toplum düzeninin artık değiştirilmesi gerektiğini söylüyor.</p><p>Bunların liberal iktisatçılar tarafından tartışılması elbette neoliberalizmin tarih sahnesinden artık çekilme sürecinin başladığı anlamına geliyor ama bunun bugünden yarına değişeceğini düşünmek sanırım biraz aşırı iyimserlik olur.</p><p>Elbette bütün soruların cevabını Daron Acemoğlu’ndan beklemek haksızlık olur. Ancak Daron Hoca’nın çizdiği çerçeveyi bu bağlamda ve küresel ölçekte tartışmaya başlamanın sanırım tam da zamanı. Bunun yanında dünyaya soldan bakanların liberal demokrasiyi yeniden ihyası ve inşası yerine başka alternatifler ortaya koymayı da düşünmelerinin önünde bir engel de yok…</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=2aa2d30edb50" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Abdi İpekçi’nin Abdullah Baştürk’e sorusu…]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/abdi-i%CC%87pek%C3%A7inin-abdullah-ba%C5%9Ft%C3%BCrk-e-sorusu-93c960c92763?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/93c960c92763</guid>
            <category><![CDATA[abdullah-baştürk]]></category>
            <category><![CDATA[darbe]]></category>
            <category><![CDATA[12-eylül]]></category>
            <category><![CDATA[işçi-hareketi]]></category>
            <category><![CDATA[abdi-ipekçi]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 17 Jun 2019 16:04:34 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-06-17T16:04:34.877Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1000/1*qdAAaYVr2sSJuYCZecGMkA.jpeg" /><figcaption>Abdi İpekçi ve Abdullah Baştürk</figcaption></figure><p>1978&#39;de Milliyet Gazetesi Yayın Müdürü Abdi İpekçi, DİSK Genel Başkanı Abdullah Baştürk’le uzun bir söyleşi yapar. İpekçi, söyleşi sırasında DİSK’in bazı eylemlerinin yasal hakları zorladığı yönündeki iddiaları sorar. DİSK o dönemde hükümetin bazı yasa tasarılarına karşı eylemler düzenlemektedir. Baştürk, İpekçi’ye o dönemki Devlet Güvenlik Mahkemeleri yasa tasarısını kast edip. etmediğini sorar ve “Evet cevabı” alınca şu cevabı verir: “Türk toplumu geri götürecek, özgürlükleri, kısıtlayacak, örgütlenmeyi önleyecek böylesi yasalar gelirse, yine ona dünlerde olduğu gibi karşı çıkarız”</p><p>12 Eylül 1980 darbesi işte toplumun ve işçi sınıfının bu savunma refleksini yok etmek üzere yapıldı ve büyük ölçüde de başarılı oldu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*t95z7v0Aaxq1fU6M57HY4A.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*dJ2FtvrK8ELRFgGITRYeVA.jpeg" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=93c960c92763" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[“Camilerin ahır yapıldığı” dönemlerden restorasyon manzalararı…]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/camilerin-ah%C4%B1r-yap%C4%B1ld%C4%B1%C4%9F%C4%B1-d%C3%B6nemlerden-restorasyon-manzalarar%C4%B1-d66ae8f494c1?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d66ae8f494c1</guid>
            <category><![CDATA[chp]]></category>
            <category><![CDATA[vakıf]]></category>
            <category><![CDATA[cami]]></category>
            <category><![CDATA[restorasyon]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Tue, 11 Jun 2019 14:12:37 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-06-11T14:12:37.498Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Wt5_f8uEuKAj-W0HFNQZvA.jpeg" /><figcaption>Sultan Selim Camii / Fatih İstanbul (Güventürk Görgülü Koleksiyonu)</figcaption></figure><p>1940&#39;ların hemen başında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından dönemin siyasi ricaline sunulmak üzere hazırlanmış iki adet restorasyon albümünden örnekler paylaşmak istiyorum. Albümler 1936–1940 arasında gerçekleştirilen retorasyonları gösteriyor. Yani “Camilerin ahır yapıldığı” söylenen dönemlerden. Üstelik 2. Dünya Savaşı ha patladı ha patlayacak derken son derece kısıtlı bütçe olanaklarının olduğu dönemlerden…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*zqJKp1YSmceV4OUohOCohw.jpeg" /></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/798/1*0myokejs-qE3ucFlad75pQ.jpeg" /><figcaption>Ağa Camii Beyoğlu 1936–37 (Güventürk Görgülü Koleksiyonu)</figcaption></figure><p>Yatay açılan, kapalı hali 34x22 cm’lik albümlerden biri “No: III Tamiri biten abidelerden” başlığını taşıyor. Diğer albumde ise “No: VI Tamirine devam edilen abidelerden” ibaresi yer alıyor. Yani bu albümlerden en az 6 adet hazırlanmış. 2–3 yıl kadar önce elime ikisi geçmişti.</p><p>Toplam 10 caminin bulunduğu albümlerde her caminin restorasyon öncesi ve sonrası durumunu gösteren fotoğraflar yer alıyor. Fotoğrafların arasında da 3–4 sayfalık açıklamalar mevcut. Açıklama sayfaları da ciltleri birarada tutan ipler çözülerek albüm sayfalarının arasına eklenmiş. İki albümde yer alan bilgiler, tabloda da yer aldığı üzere 1936–1940 arasında toplam 10 caminin restorasyonu için Vakıflar İdaresi tarafından toplam 222 bin 551 lira harcandığını gösteriyor. Bazı yapılar için de daha fazla ödenek ayrılması isteniyor. III no’lu albümde altı camiye ait 28 resim bulunuyor. Bunlar tamiri bitirilen camiler. Sırasıyla Beyoğlu Ağa Camii, Fatih Yavuz Selim Camii, Fatih Bâli Paşa Camii, Üsküdar Çinili Camii, Üsküdar Atik Valide Camii ve Tophane Kılıç Ali Paşa Camii.</p><p>VI no’lu albümde ise toplam dört camiye ait 21 fotoğraf bulunuyor. Bu camiler de Üsküdar Şemsi Paşa, Ankara Hacı Bayram, Kayseri Ahmet Paşa camileriyle, Divrik (Divriği) Ulu Cami ve Darüşşifası. Bu albümde de restorasyon çalışmalarında son durumu gösteren resimlere yer verilmiş. Albümlerin en az altı adet olduğunu düşünürsek –ki daha fazla da olabilir- 1936–40 arasında yaklaşık 30 camide restorasyon gerçekleştirildiğini tahmin edebiliriz.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*MkZf9UBK5M8CIxApwsIfEw.png" /></figure><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d66ae8f494c1" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Ne olur bu bir rüya olsun!]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/ne-olur-bu-bir-r%C3%BCya-olsun-eb02a5158a24?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/eb02a5158a24</guid>
            <category><![CDATA[nuh-köklü]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Sun, 17 Feb 2019 12:45:48 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-02-17T12:51:18.741Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<p>(Nuh’un ardından <a href="https://www.dunya.com/kose-yazisi/ne-olur-bu-bir-ruya-olsun/23024">21 Şubat 2015&#39;te Dünya Gazetesi’nde ya</a>yınlanan yazım)</p><p>Başlıktaki cümle, geçtiğimiz salı gecesinden beri kah üzgün, kah bıkkın, kah ağlamaklı halimle kafamda asılı duruyor. Hani o, hafta sonundan beri Özgecan Aslan’ın vahşice katledilmesini, bu vahşete neden olan ülke iklimini tartışırken; aynı anda ülkenin meclisinde iktidar milletvekillerinin kürsü tokmaklarıyla muhalefet milletvekillerine saldırıp yaraladıkları gece… İşte o gece bunlar olurken, 20 yıllık gazeteci arkadaşım Nuh Köklü, Kadıköy’de bir grup arkadaşıyla kartopu oynarken kalbinden bıçaklanarak öldürüldü. Bu, onun son sözleriydi: “Ne olur bu bir rüya olsun”.</p><p>Uzun zamandır tartıştığımız gibi; bu ülkede öldürülen binlerce kadının, Gezi’de öldürülen gençlerin, Nuh’un veya onbinlerce başka masum insanın katledilmesi, aslında birbirinden bağımsız, tesadüfi olaylar değil. Bu olayların hepsi, planlı, kasıtlı, ince ince kurgulanmış bir seri cinayet aslında…</p><p>Geçtiğimiz günlerde yayınlanan bir istatistiğe göre Avrupa ülkeleri arasında evrim teorisinin doğru olduğunu düşünenlerin en düşük oranda bulunduğu ülkenin Türkiye olduğunu öğrendim. Ben evrim teorisinin doğru olduğunu düşünen azınlık içerisinde yer alıyorum. Evrim dediğimiz şey, çevresel koşullardaki kalıcı değişikliklere bağlı olarak, o koşullara uyum sağlayabilen canlıların veya türlerin hayatta kalabilmesi, üremesi ve o türün varlığını sürdürebilmesinden başka bir şey değil. Kutup bölgesinde yaşayan hayvanların beyaz olması, orman hayvanlarının çoğunun doğal bir kamuflaja sahip olmasının nedeni bu aslında. Doğada geçerli olan bu sistem, çok büyük ölçüde sosyal alanda da çalışır. Ancak toplumsal evrimin en büyük kaynağı insanın çevresini değiştirme gücüdür. Yani insan çevresini şekillendirirken çevresi de onu şekillendirir. Örneğin üretim biçiminin değişimi, o ana kadar dünyaya hakim olan aristokrasi gibi bir sınıfı ortadan kaldırabilir veya teknolojik gelişme, belirli mesleklerin kaybolmasına, başkalarının doğmasına neden olabilir.</p><p>Toplumlar, doğal akış içinde evrim geçirebileceği gibi, bazen de devrim veya darbe dönemlerinde siyasi iktidarı ele geçiren güç tarafından siyasi, ekonomik ve sosyal ortam bilinçli ve planlı bir şekilde değiştirilerek toplumda dönüşüm sağlanması amaçlanır. Sosyal Darwinizm olarak adlandırılan bu yöntemle, toplumun iktidardakilerin toplum tahayyülü doğrultusunda evrilmesi istenir.</p><p>Ancak bu, demokratik toplumlarda ve siyasi sistemlerde uygulanan bir yöntem değildir.</p><p>Türkiye, bir insan ömrü için hiç de kısa olmayan bir zamandır yasa tanımazlığın, yolsuzluğun, hukuksuzluğun, rüşvetin, zorbalığın, kabalığın, ele geçirmenin, zaptetmenin meşru davranış biçimi haline getirildiği bir iklim yaşıyor. İşte bu iklim; hakkı hukuku gözeten, doğru yoldan para kazanmaya çalışan, başkalarına saygı gösteren, yalnız kendini değil çevresindekileri de düşünen, dürüst, düşünceli insanların varlığını öyle kolay kolay sürdüremeyeceği bir ortam yaratıyor.</p><p>12 Eylül darbesiyle kurulan ekonomik ve siyasi sistemle, çok büyük ölçüde kurutulan özgür düşünce kaynaklarının yarattığı kurak ortamın da yardımıyla kendini iktidara taşıyan siyasetçilerin yarattığı bir iklim bu. Bu siyasetçi kuşağının ülkenin başında bulunan en son temsilcisi de kendi ikbal ve iktidarı için bu iklimi alabildiğince sertleştirme yolunu seçmiş durumda. Hukuk tanımazlığıyla, insanı insana düşman eden sözleriyle her gün ülkedeki haksızlık, kötülük ve şiddet dalgasını daha da kabartıyor. Bu yolla iktidarını sağlamlaştırıyor, dağıttığı kaynaklarla çevresinde ördüğü duvarı tahkim ediyor. Sonuç olarak bu iklime dayanamayan doğru dürüst insanlar, şu veya bu şekilde sistem dışına itiliyor, işsiz bırakılıyor, fakirleştiriliyor, sessiz kalması için korkutuluyor, gerekirse öldürülüyor.</p><p>İşte bu nedenle; Gezi’nin öncesi ve sonrasında devam eden katmerli polis şiddeti, sokakta dövülen, vurulan gençler, çocuklar, erkekler tarafından öldürülen kadınlar, Özgecan Aslan’ın vahşice öldürülmesi ve son olarak Nuh’un basit gibi görünen bir nedenle kalbinden bıçaklanması, aynı şiddet ve cinayet zincirinin birer parçası.</p><p>Evet, geçen salı gecesi ben de Nuh gibi “Ne olur bu bir rüya olsun” diyerek uykuya daldım. Nuh bir daha uyanamadı. Ben ertesi sabah uyandım, yaşadıklarımız rüya değildi. Dışarıda gerçekten de bizi öldürmek, yok etmek isteyen, kötülüklerini tüm topluma, ülkeye, dünyaya yaymak isteyen birileri var. Evet, bizi yok etmek istiyorlar, çünkü biz onların tahayyül ettiği, yaratmak istediği kötülük, haksızlık ve kabalık dünyasının önündeki tek engeliz.</p><p>Bizi yok ettikleri anda sınırsız kötülüklerinin dünyaya hakim olacağını sanıyorlar. Ama onlara da bir kötü haber vereyim; bu pek de kolay değil!</p><p>Parmak salladıklarında, bağırdıklarında seslerini yükselttiklerinde korkup kaçacağımızı, bir köşeye sineceğimizi sanıyorlar; çok yanılıyorlar. İşsizlikle, parasızlıkla, hapse atmakla bizi terbiye edemedikleri gibi, ölümle korkutarak da bizi terbiye edemeyecekler. Aksine biz sesimizi yükselttiğimizde, çok değil beşimiz onumuz biraraya geldiğinde ne kadar korktuklarını çok iyi biliyoruz.</p><p>Sokaklara saldıkları satırlı, bıçaklı güruhun hangi dilden anladığını da çok iyi biliyoruz. Onlarla aynı dili konuşmamamızın nedeni korkumuz veya zayıflığımız da değil. Sadece onlar gibi veya onları sokaklara salanlar gibi olmak istemiyoruz. Kötülüğe kötülükle, nefrete nefretle karşılık vermeyeceğiz. Ama fütursuzca ortaya saçtıkları kötülüklerini ve nefretlerini son zerresine kadar bu dünyadan kazımak için gerekirse cehenneme kadar peşlerinde olacağız. Hiç şüpheniz olmasın sonunda kazanacağız. Bundan eminiz, çünkü iyiler hep kazanır.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=eb02a5158a24" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Gezi’ye dair “Alternatif gerçekler” ve öz hakiki gerçekler]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/geziye-dair-alternatif-ger%C3%A7ekler-ve-%C3%B6z-hakiki-ger%C3%A7ekler-6f78eeac4237?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/6f78eeac4237</guid>
            <category><![CDATA[gezi]]></category>
            <category><![CDATA[darbe-girişimi]]></category>
            <category><![CDATA[siyaset]]></category>
            <category><![CDATA[gezi-parkı]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Wed, 31 May 2017 16:13:15 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2019-06-11T14:18:33.937Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*Lx-ULigrlmiO_vRi3Jq2Ig.jpeg" /><figcaption><strong>1 Haziran 2013 Gezi Parkı’ndan polis tamamen çekildikten sonra parkta toplanan halk, yol inşaatı çin orada bulunan iş makineleriyle hatıra fotoğrafı çekiyor. Fotoğraf: Güventürk Görgülü</strong></figcaption></figure><p>Gezi direnişinin yıldönümü yaklaştığında sosyal medyada “Darbe girişimi”nden başlayıp yabancı servislere uzanan yorumlar epey fazlalaşıyor dikkat ederseniz. Bunlardan bir kısmı, her zamankı gibi iktidarın medyası veya maaşlı trollerine ait. Zaten bunlara söyleyecek çok fazla bir söz yok. Bu yorumları yapanların hatırı sayılır bir bölümü ise bu trollerin ve iktidar medyasının yazdığı hikayelerden etkilenip Gezi direnişinin gerçekten yabancı servislerin işi olduğuna inananlar, buna dayanarak analizler yapanlar…</p><p>Gezi döneminde ortaya atılan “Darbe girişimi” öyle büyük bir yalandı ve dört yıl boyunca öylesine çok tekrarlandı ki, gerçekler arada kaynayıp gitmesin diye durup arada bir “öz hakiki gerçekleri” tekrar etme ihtiyacı duyuyor insan.</p><p>Her şeyden önce Gezi’nin bir kaç gün içinde, İstanbul’un Beyoğlu ilçesindeki bir parkta ortaya çıkmış bir olay olmadığını hatırlamak gerekiyor. 2013&#39;ün 31 Mayıs’ından bir kaç yıl geriye sarın; Gezi’nin ayak seslerini, hem de oldukça güçlü bir şekilde duyacaksınız…</p><h4><strong>Ülke zaten yıllardır direnişteydi</strong></h4><p>Filmi geriye sardığınızda göreceğiniz ilk şey, ülkenin dört bir yanına yayılmış; insanları yerinden yurdundan eden, tarihini, ormanını, denizini, kuşunu kurdunu yok eden kentsel dönüşümler, HES inşaatları, termik santral projeleri, sahil otoyolları ve benzerlerine karşı yıllardır süren bir mücadele olacak.</p><p>2013 Mayıs ayına gelene kadar Sulukule’den sürülen Romanlar, Tarlabaşı, Dikmen Vadisi, Başıbüyük ve başka pek çok yerde, 150&#39;den fazla kentsel dönüşüm projesinde insanlar TOKİ kepçeleriyle adeta göğüs göğüse savaş vermişti, vermeye devam ediyordu. Karadeniz otoyolu bölge halkının bütün itirazlarına rağmen sahil şeridini geri dönülemez biçimde yok etmişti. Karadeniz’in, Akdeniz’in, Doğu Anadolu’nun yaylalarına can veren dereler üzerine kurulması planlanan binlerce HES projesine karşı halk direniyordu. Burdur, Antalya, Isparta halkı Alakır Vadisi’ndeki HES’ler için sokaktaydı, Kastamonu Cide Loç Vadisi’ne yapılması düşünülen HES’e karşı bölge halkının İstanbul’daki eylemleri aylarca devam etmişti. Sinop’un Gerze ilçesi termik santral tehtidi altındaydı. Yüzlerce platform ve inisiyatif “Anadolu’yu vermeyeceğiz” yürüyüşlerinde bir araya gelmiş, aktivistlerin kente girişi engellenince Ankara Gölbaşı’nda çadırlar kurulmuştu. Hatta Taksim Meydanı bile bir süreliğine direniş çadırlarına evsahipliği yapmıştı. Bunun yanında İstanbul’da 3. Köprü, 3. Havalimanı, Kanal İstanbul gibi çılgın projelerin konuşulması, inşaat yorgunu İstanbul halkının gözü önünde çılgın bir rant iştahı yaratmıştı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*PSrW9-r5fzaOWOzbz0DBvw.jpeg" /><figcaption><strong>29 Ocak 2012 Gezi Parkı Fotoğraf: Güventürk Görgülü</strong></figcaption></figure><h4>Beyoğlu zorla dönüştürülüyor</h4><p>Aynı sıralarda Taksim, Beyoğlu, Tarlabaşı, Tünel bölgesi de bir rant savaşının tam ortasındaydı. Belediye, Tarlabaşı’ndaki kentsel dönüşüm projesi sayesinde emlak değerlerinin katlandığını gururla ifade ediyor, diğer tarafta ise esnafın sokağa masa-sandalye koyması yasaklanıyor, zabıta bulduğu masa sandalyeyi kamyonla götürüyordu. Bütün itirazlara ve kanunsuzluğuna rağmen Demirören AVM gibi bir proje, hem de ruhsatsız olarak İstiklal Caddesi’nde yükselmişti. Emek Sineması’nın da içinde bulunduğu Circle D’orient kompleksinin AVM’ye dönüştürülmesine karşı eylemler devam ediyordu. Bugün anlamsızlığı ve gereksizliği daha çok ortaya çıkan Taksim Meydanı düzenleme projesi ortaya atıldıktan sonra yine tüm itirazlara rağmen meydan araç ve yayalara kapatılarak şantiyeye dönüştürülmüştü.</p><p>İşte Gezi Parkı’na Topçu Kışlası görünümlü bir AVM inşa edileceği haberi böyle bir ortamda gündeme geldi. Uzun süre Mimarlar Odası, Kent Plancıları Odası gibi kurumlar ve bölgedeki gönüllülerin kurduğu dernekler Gezi Parkı’nda eylemler, basın açıklamaları yaptı. Fakat yine uzunca bir süre -parktaki ağaçlar işaretlendiğinde bile- basın açıklaması için parkta toplanan insan sayısı hala 30&#39;u geçmiyordu. Bu arada parkın yerine önerilen AVM projesi Koruma Kurulu tarafından reddedilmiş, dönemin başbakanı Tayyip Erdoğan da “Biz bu reddi reddedeceğiz” açıklamasıyla AVM’nin yapılacağını ilan etmişti.</p><h4>Polis şiddeti tırmanıyor</h4><p>31 Mayıs 2013&#39;e gelene kadar özellikle son iki yılda polisin sokak gösterilerine karşı tavrı giderek setleşmiş, polisin “orantısız güç kullanıım” kamuoyunda ciddi bir tartışma konusu haline gelmişti. 2011’in 31 Mayıs günü emekli öğretmen Metin Lokumcu’nun Hopa’da aşırı miktarda kullanılan biber gazından etkilenerek kalp krizi sonucu hayatını kaybetmesi yine sokak gösterilerine neden olmuş polis her seferinde daha yoğun güç kullanımıyla gösterileri dağıtmaya başlamıştı. O günlerde Türkiye’nin dört bir yanında “Her yer Hopa Her yer direniş” sloganları yankılanıyordu.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*3GPd0hNH66pQVkCsNeNX2w.jpeg" /><figcaption><strong>1 Mayıs 2013 Şişli (Fotoğraf: Güventürk Görgülü)</strong></figcaption></figure><p>Polis şiddetindeki önemli dönüm noktası 2013 Mayısının birinci günü yaşandı. Yani 1 Mayıs’ta… Son üç yılda Taksim Meydanı’nda yüzbinlerin katılımıyla kutlanan 1 Mayıs’a bu sefer izin verilmeyeceği duyuruldu. Valilikten gelen açıklamalarda, meydanda süren inşaat gerekçe gösteriliyor, bunun yanında her zamanki gibi “aşırı gruplar”, “provokasyon” gibi gerekçeler tekrarlanıyordu. Bu koşullar altında DİSK başta olmak üzere pek çok örgüt Taksim’e gideceğini açıkladı. 1 Mayıs sabahı polis Şişli, Beşiktaş gibi bölgelerde toplanan kalabalıklara, o zamana kadar görülmemiş bir aşırılıkta müdahale etti. Kullanılan biber gazı miktarı o güne kadarki hiç bir gösteriye benzemiyordu. Şiddet ve gaz miktarı, kalabalığı dağıtma amacını çoktan aşmıştı.</p><p>1 Mayıs’ın ardından Taksim’de gerçekleştirilmeye çalışılan irili ufaklı her gösteri aynı aşırılıkta polis tarafından dağıtıldı. Artık 5–10 kişilik gruplara bile bol miktarda biber gazı harcanıyor, Taksim’de hiçbir gösteriye göz yumulmayacağı söyleniyordu. Beyoğlu Belediye Başkanı’nın bölgeyle ilgili bekleyen yatırımcılar bulunduğu açıklamaları ve Başbakan Erdoğan’ın artık Taksim’de gösteriye izin verilmeyeceğini söylemesi bölgenin bir tür soylulaştırma sürecine girdiğini gösteriyordu. Bu koşullar altında Gezi Parkı’ndaki ağaçlar kesilmeye başlandı. Veya İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin açıklamasına göre kaldırım düzenleme çalışması nedeniyle parkın içine kepçe sokuldu…</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*WRtZEAwfobPBdoQnyJpFww.jpeg" /><figcaption><strong>28 Mayıs 2013 Gezi Parkı, Sırrı Süreyya Önder basın açıklaması okuyor. (Fotoğraf: Güventürk Görgülü)</strong></figcaption></figure><h4>Ok yaydan çıkıyor</h4><p>Bundan sonraki hikayeyi zaten anlatmaya gerek yok. 27 Mayıs 2013 Pazartesi gününden başlayarak tekrar eden polis şiddeti ve adım adım artan kalabalık… 29 Mayıs günü Başbakan Erdoğan’ın 3. Köprü temel atma töreninde yaptığı konuşma AVM projesinden vazgeçilmeyeceğini gösteriyordu: “Birileri Taksim Gezi Parkı için şöyle olmuş, böyle olmuş, orada gelip gösteri yapacaklar şudur budur vesaire.. Ne yaparsanız yapın. Biz kararı verdik, verdiğimiz gibi işleyeceğiz. Eğer tarihe saygın varsa, önce o Gezi Parkı denilen yerin tarihi nedir, onu araştır bak. Biz orada tarihi yeniden ihya edeceğiz.”</p><p>Bu konuşmanın ardından, hafızalara kazınan olay yaşandı. 30 Mayıs sabaha karşı polis parkı basıp ağaçlar için nöbet tutanları tekmeleyerek gözaltına aldı ve ardından, -sonradan belediye zabıtası olduğu söylenen kişiler- eylemcilere ait çadırları yaktı. Bu olay üzerine akşam parkta toplananların sayısı 7–8 bin kişiye ulaşıyordu. Parktaki festival havası gece geç saatlere kadar sürdü ve bardağı taşıran son damla yine sabaha karşı geldi. 31 Mayıs saat 05:00’te polis parkta kalan birkaç bin kişilik grubu biber gazıyla dağıttı. Sabah saatlerinde yapılmak istenen basın açıklamasına müdahale etti ve insanların biber gazı kapsülleriyle yaralanmasına neden oldu.</p><p>Bu aşamada artık bardak taşmış, ok yaydan çıkmış durumdaydı. Öğlen saatlerinden itibaren Gezi Parkı’nda toplanma çağrıları yapıldı ve Türkiye tarihinin en büyük, en geniş kapsamlı ve en güzel sivil direnişi başladı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*lsMJD6DkPcMHFPUKvlVg-w.jpeg" /><figcaption><strong>1 Haziran 2013, Taksim Meydanı Fotoğraf Güventürk Görgülü</strong></figcaption></figure><h4>Büyük yalanlar</h4><p>Olayların ardından büyük yalan makinesi hemen çalışmaya başladı. Yeni Şafak olayların arkasında önce “Twitter Örgütü”nün, sonra “Houston’dan kumandalı Zello Örgütü”nün varlığından söz ederken bir başkası “Otpor’un Türkiye’de turuncu devrim tezgahladığını” söylüyordu. Faiz lobisi, CIA ve daha neler neler söylendi. Hükümetin malum “Cemaat”le arasının bozulmasında sonra ise olaylar “FETÖ provokasyonuna” bağlandı.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/440/1*oIPEAsD3pwbn8Td8NdVs6Q.jpeg" /></figure><p>Oysa dediğim gibi milyonlarca insanın sokağa dökülmesi, birkaç günlük gelişmelerin sonucu değildi. Toplum yıllarca saldırıya maruz kalmış, yıllarca direnmiş, her türlü hak arama yoluna başvurmuştu. Bugün başkalarına yıkılmaya çalışılsa da o günlerde polis, İktidarın emri ve onayıyla şiddet dozunu artırarak toplumun sabır sınırlarını zorluyordu. Sonunda yıllar süren mücadeleler, direnişler senkronize olmuş, uzun sürede parça parça edinilen direniş ve eylem deneyimi bütünleşerek aynı anda sokağa taşmıştı.</p><p>O günden bugüne “Alternatif gerçekler” olarak bize sunulan darbe girişimleri, gizli servis tezgahları gibi senaryolar olayın büyüklüğü ve yaşanan süreç göz önüne alındığında gerçekten komik iddialar olmaktan öteye geçemiyor. Emniyetin o dönemdeki açıklamalarına göre Gezi günlerinde Türkiye çapında sokak eylemlerine katılan insan sayısı 20 milyonun üzerindeydi. Takdir edersiniz ki hiçbir gizli örgütün veya hiçbir çıkar grubunun 21’inci yüzyıl dünyasında bir gecede 20 milyon insanı sokağa dökecek bir senaryo yazması mümkün değil. Üstelik hükümete karşı yazdığı bu senaryoda hükümetten emir alan kolluk güçlerine de başrol oynatabilmesi…</p><p>Diğer yandan Batı sermayesinin, nüfuz etmekte güçlük çektiği bazı ülkeleri piyasa ekonomisine entegre etmek için zorladığı “Turuncu devrimleri” Türkiye’de istemesi için de hiçbir gerekçesi bulunmuyordu, hala da bulunmuyor. Zira Türkiye toplumunda rahatsızlık yaratan konu ekonominin dışa kapalılığı değil, tam eksine “aşırı piyasacı, aşırı sermayeci ve aşırı küreselleşmeci“ olması. Ama yalanlar o günden bugüne devam etti. Tıpkı Kabataş’ta üstü çıplak deri pantolonlu 200 kişinin bir başörtülü kadına saldırması veya Gezicilerin camide içki içmesi gibi.</p><p>200 haftadır ne camide içilen içkinin, ne Kabataş’taki çıplak adamların görüntüsü ortaya çıktı. Aynı şekilde ne Zello örgütünün varlığı kanıtlandı, ne Otpor’un turuncu devrim tezgahı, ne bir ülke istihbaratının varlığı, ne de FETÖ’nün Gezi’de darbe girişiminde bulunduğu… Bütün bunları var ve doğru kabul ederek bugün Gezi’yi analiz etmek ya kötü niyetle ya da ahmaklıkla açıklanabilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*b6X5NcmGNeVOpK_edUxS6g.jpeg" /><figcaption>1 Haziran 2013 Beyoğlu’nda bir duvar yazısı Fotoğraf Güventürk Görgülü</figcaption></figure><p>Bir de konu açılmışken “Gezi tekrarlanır mı” sorusuna kısaca değineyim. Evet tekrarlanır, tekrarlandı da. Ama aynı suda iki kere yıkanamayacağımız gibi, tarihin akışı içinde aynı aynı olgunun aynı şekilde ortaya çıkmasını beklemek de pek akıllıca değil. Bana sorarsanız Gezi hem 7 Haziran 2015 seçimlerinde, hem de 16 Nisan referandumunda olmak üzere en az iki kez tekrarlandı. İlkinde olduğu gibi son ikisinde de tarihin akışına ciddi bir müdahalede bulundu ve statüko tarafından ilkinde olduğu gibi yine zorla bastırıldı. Bir daha tekrarlanır mı derseniz, evet elbette tekrarlanabilir. Zira Türkiye’yi 2013’e getiren koşullar daha da ağırlaşmış halde devam ediyor. Bir olgu bir kere iki kere üç kere ortaya çıktıysa dördüncü kez de beşinci kez de kendini gösterebilir. Ancak bunun ne zaman ve ne şekilde olacağını elbette bilemeyiz.</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=6f78eeac4237" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Çok bilmek ve çok yanılmak]]></title>
            <link>https://medium.com/@guventurks/%C3%A7ok-bilmek-ve-%C3%A7ok-yan%C4%B1lmak-d12278dd635c?source=rss-76fb79f78887------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/d12278dd635c</guid>
            <category><![CDATA[darbe]]></category>
            <category><![CDATA[15-temmuz]]></category>
            <category><![CDATA[cemaat]]></category>
            <category><![CDATA[liderlik]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[Güventürk Görgülü]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 01 Aug 2016 20:57:19 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2016-08-01T20:58:46.022Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*8B85LWzCWlX5AXfTkZByfA.jpeg" /><figcaption>Lider olamayan bir yönetici ile yaşanabilir. Ancak yönetici olmayan bir liderle yaşamak felakete dönüşebilir.</figcaption></figure><p>Atasözleri bize binlerce yıl ötesinden gelen deneyimleri aktaran kalıplaşmış sözlerdir. Evet, bazılarının yaşadığımız çağa uygun olmadığını, son derece katı, cinsiyetçi, hatta ırkçı önyargılar taşıdığını biliyorum. Ancak azınlıkta kalan bu küçük bölümü ayıklarsak çoğunluğu günümüzde de geçerli, insan doğasına dair önemli tespitler taşır. Mesela “Çok bilen çok yanılır” sözü bunlardan biridir.</p><p>Bu söz bize neyi anlatır? İnsan ne kadar çok şey bilirse bilsin, bilmediği daha çoktur. Bu nedenle bilgisine aşırı güvenen kişi, her şeyi bildiğini sanarak daha çok yanılır… Bu söz, Recaizade Mahmut Ekrem’in bir oyunun da adıdır aynı zamanda. Çok bildiğini, herkesten daha akıllı olduğunu düşünüp herkesi kandırmaya çalışan Azmi Efendi karakteri, oyunun sonunda çok bilip çok yanıldığını itiraf eder.</p><p>Her insan, kendi kişilik özelliklerine göre toplumda bir rol üstlenir, daha doğrusu üstlenmesi gerekir. Kimi bilimsel araştırmayı, kimi bürokratlığı, kimi alıp satmayı, kol ve beden gücüyle çalışmayı, kimi öğretmeyi, anlatmayı, kimi yazmayı, çizmeyi, kimi ekip biçmeyi tercih eder. Bazı insanların kişilik özellikleri de yöneticiliğe, liderliğe daha yatkındır. Bu insanlar toplumun çeşitli kademelerinde yükselir, belki bir şirkette, belki bir sivil toplum kuruluşunda, belki bir partide yönetici olur. Bunların bazıları daha da yükselir ülkenin bir bölümünü veya bütün bir ülkeyi yönetir. Bunların hepsi normaldir, modern toplumdaki işbölümünün gereğidir.</p><p>Yöneticiliğin veya yöneticinin bir ileri aşaması diyebileceğimiz liderliğin çok çeşitli tanımları yapılabilir. Bu tanımlar üzerinde durmayacağım. Ancak nasıl tanımlanırsa tanımlansın, yönetici “Her şeyi en iyi bilen kişi” değildir. Yönetici adı üstünde “yönetmeyi bilen” kişidir. Lider ise yine adından belli olduğu üzere “öncülük edebilen” kişidir. Bir yönetici, bir veya birkaç konuda uzman düzeyinde bilgi sahibi olabilir, geniş kültürüyle pek çok konuda fikri de olabilir. Bir liderde ise bunlara ek olarak etkileyici bir kişilik, eşsiz bir belagat gibi özellikler bulunabilir, kitleleri peşinden de sürükleyebilir. Ancak lider de her şeyi bilemez.</p><p>Yöneticilik ve liderlik birbirinden farklı, ama birbirini tamamlayan vasıflardır. İkisi bir arada bulunabilir veya bulunmayabilir.</p><p>Bir yöneticinin her şeyden önce insanların bilgisini, birikimini, deneyimini, uzmanlığını yönetmesi gerekir. Çünkü dünyadaki en değerli kaynak bunlardır. Bu nedenle sürekli olarak “Sizden öğrenecek değilim” diye cümle kuran bir yönetici, emin olun ki, dünyanın en etkileyici liderlik özelliklerine de sahip olsa sonuçta başarısız bir yöneticidir.</p><p>Lider olamayan bir yönetici ile yaşanabilir. Ancak yönetici olmayan bir liderle yaşamak yönettiği yapı açısından büyük sorunlara yol açabilir, hatta bir felakete dönüşebilir. Zira elindeki kaynakları doğru düzgün yönetemeyen kişi, bu açığını liderlik vasıflarıyla kapatmaya çalışır. Kendisinin her şeyi en iyi bilen kişi olduğuna çevresindeki bir halkayı inandırdıktan sonra hep aynı şeyi tekrar eder. Çevresinde oluşturduğu halkaların kendisini sürekli onaylamasını talep eder. Elindeki kaynağı da herkesi mutlu edecek optimum bir dağılım için değil, bu onay mekanizmasını büyütmek, çoğaltmak için kullanır. Bunu yaptığında, kaynak dağılımı bozulmaya başlar. Çevresindeki halkaları gerçekten bilgili, birikimli, deneyimli insanlar yerine, dağıtılan kaynaktan nemalanmaya çalışan daha niteliksiz insanlar doldurmaya başlar. Bu durum, yönettiği yapının giderek zayıflamasına neden olur.</p><p>Yönetim becerisi olmayan liderin en büyük özelliği, yönetim becerisinden yoksun olduğunu kabul etmemesidir. Bu nedenle hatalarının sorumluluğunu asla üstlenmez ve ortaya çıkan sorunlar için sürekli başkalarını suçlar, cezalandırır. Oysa iyi bir yöneticinin, ciddi bir özeleştiri ve empati yeteneği vardır. Sürekli aynı hatayı tekrarlamaz, sorun ortaya çıktığında kendisi dışında mazeretler üretmez. Gerektiğinde hataların sorumluluğunu üstlenebilir.</p><p>Bir CEO düşünün; çevresindeki kimseye kulak asmıyor, “herşeyin en iyisini ben bilirim” diyor, girdiği her operasyonda başarısızlığa uğruyor ve şirketin maddi manevi zarara uğramasına yol açıyor. Her seferinde de “Beni şu yanılttı, beni bu yanılttı” diyerek yine işin başına geçiyor ve yine aynı sonuç… Şirket batma noktasına gelse de tutumu değişmiyor.</p><p>O şirketin sonu ne olur sizce?</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=d12278dd635c" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>