<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?><rss xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0" xmlns:cc="http://cyber.law.harvard.edu/rss/creativeCommonsRssModule.html">
    <channel>
        <title><![CDATA[Stories by kübra Durna on Medium]]></title>
        <description><![CDATA[Stories by kübra Durna on Medium]]></description>
        <link>https://medium.com/@haticekubradurna?source=rss-6625e933e526------2</link>
        <image>
            <url>https://cdn-images-1.medium.com/fit/c/150/150/0*tt6FPCbCgE9jtTsX</url>
            <title>Stories by kübra Durna on Medium</title>
            <link>https://medium.com/@haticekubradurna?source=rss-6625e933e526------2</link>
        </image>
        <generator>Medium</generator>
        <lastBuildDate>Wed, 18 Nov 2026 22:10:05 GMT</lastBuildDate>
        <atom:link href="https://medium.com/@haticekubradurna/feed" rel="self" type="application/rss+xml"/>
        <webMaster><![CDATA[yourfriends@medium.com]]></webMaster>
        <atom:link href="http://medium.superfeedr.com/" rel="hub"/>
        <item>
            <title><![CDATA[Bu yazıda mekân kavramının mimaride kazandığı anlam ve bu anlamla ilişkili olarak vakit…]]></title>
            <link>https://medium.com/@haticekubradurna/bu-yaz%C4%B1da-mek%C3%A2n-kavram%C4%B1n%C4%B1n-mimaride-kazand%C4%B1%C4%9F%C4%B1-anlam-ve-bu-anlamla-ili%C5%9Fkili-olarak-vakit-4293699c6543?source=rss-6625e933e526------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/4293699c6543</guid>
            <category><![CDATA[adolf-loos]]></category>
            <category><![CDATA[sanat]]></category>
            <category><![CDATA[üçüncü-mekan]]></category>
            <category><![CDATA[mimarlık]]></category>
            <category><![CDATA[modernizm]]></category>
            <dc:creator><![CDATA[kübra Durna]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 24 Aug 2020 11:49:08 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-24T11:50:48.662Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/631/1*Ue427tY70EMykN-Ufq6jUQ.jpeg" /><figcaption>Adolf Loos’un American Bar Tasarımı ve Üçüncü Mekân Üzerine Bir Okuma</figcaption></figure><h3><strong>Adolf Loos’un American Bar Tasarımı ve Üçüncü Mekân Üzerine Bir Okuma</strong></h3><blockquote>Giriş</blockquote><p>Bu yazıda mekân kavramının mimaride kazandığı anlam ve bu anlamla ilişkili olarak vakit geçirdiğimiz mekânlar üzerinden bir modernizm karşılaştırması yapılacaktır. Mekânlar, onlara atfettiğimiz anlamlar, duyusal ve duygusal algılamalar, hizmet ettikleri farklı alanlar sebebiyle hayatımızda farklı anlamlara sahiptir. Dört duvardan, çatıdan kısacası altı yüzeyli bir alandan çok daha fazlasıdır mekân. Renkler, malzemeler, ışık gibi fiziksel özelliklerinin haricinde, mekânla ilişkili duygusal bağlarımız da bizim için anlam ifade etmektedir. Yaşadığımız evler, çalıştığımız mekânlar birincil ve ikincil olarak hayatımızda yer etmektedir. Bu günlük rutini kırdığımız rahatlama mekânları ise üçüncü mekân olarak kabul edilmektedir. Üçüncü mekân olarak tanımladığımız yerlerle ilişkili olarak, bu çalışmada kahvehane tasarımları üzerine bir karşılaştırma olacaktır.</p><p>Adolf Loos 20. yy’da modernizmin bir temsilcisi olarak karşımıza çıkmış, süsleme karşıtı bir mimardır. Yapı tasarımları ve söylemleriyle defalarca eleştirilmiş fakat bununla gurur duymuştur. Çalışmanın amacı Adolf Loos’un modernizm yaklaşımıyla tasarladığı American Bar, bir diğer adıyla Loos Bar ve üçüncü mekân bağlamında günümüzden bir örnek olarak Starbucks markası odağa alınarak kahvehane tasarımları üzerine bir okuma yapmak olacaktır. Starbucks gibi üçüncü mekân bağlamında hayatımıza giren mekânlarda, ev sıcaklığının yanı sıra şıklık ararız. Günümüz popülaritesinde yer edinmiş bu mekânlarda vakit geçirmenin sosyal statü kazandırdığı algısı bu tarz öne çıkmış mekânların tercih sebeplerinden biri olmaktadır. Tabi bu mekânların kullanıcıya sunduğu çeşitli hizmetlerin de tercih edilmelerinde büyük etken olduğu unutulmamalıdır. Bu anlamda, modern dönem eserlerinden bir bar tasarımı ile kahvehane tasarımı karşılaştırması yazımıza anlam katacaktır.</p><blockquote>Üçüncü Mekân Kavramı</blockquote><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*0ZmqGR4mfJJH5_yqyxLfYA.jpeg" /><figcaption>Günlük rutinimize dâhil olan birinci, ikinci ve üçüncü yer/mekân kavramları için görselleştirme.</figcaption></figure><p>Mekân mimari bir öğe olmanın dışında felsefeciler ve toplum sosyolojisiyle ilgilenen kuramcılar tarafından da ele alınmış bir kavramdır. Mekânın algılanması, deneyimler ve duyularla çeşitlilik gösteren bir durumdur. Mekân kavramı, Fransızca uzay anlamına da gelen <em>espace</em> kelimesinin Türkçedeki karşılığıdır. Arapçada “herhangi bir varlığın şu veya bu şekilde bir yerde var olması” anlamına gelen <em>kevn </em>kökünden türemiştir (Özpınar, 2019) ve Türkçeye bu şekilde geçmiştir. Üçüncü mekân kavramının konuşulması ise Ray Oldenburg ile başlamıştır. 1989 yılında yazdığı “The Great Good Place” adlı kitabında üçüncü mekân kavramı ilk kez ortaya atılmıştır. Oldenburg, günlük yaşam rutinimizde sabit iki noktadan ve harici olarak vakit geçirdiğimiz üçüncü durak noktasından bahseder. Oldenburg’a göre, insanlar –ki özellikle Amerika’nın şehirlerinde yaşanmakta olan hayatı eleştirel bir biçimde ele almıştır- evleri ve ofisleri haricinde diğer mekânlarda fazla vakit geçirmemektedir.<a href="#_ftn1">[1]</a> Aileleri ile veya yalnız başlarına yaşadıkları evlerden çıkıp, yaşadıkları apartman haricindeki hiçbir şeyle iletişim kurmadan ofislerine gitmektedirler. Köşede bir mağaza olduğunu bilmezler, mağazanın kapanması veya yeni bir mağazanın açılış yapması şehir insanının hayatında herhangi bir etkiye sahip değildir. Mahalleleri ya da komşuları ile bir bağları yoktur, uzun yıllar yaşadıkları yerlerden kolaylıkla ayrılabilir hiçbir alışkanlığı özlemezler. Oldenburg bahsettiği şehir insanlarının herhangi bir yere ait olamamasından bahseder. Peki, bir şehir insanının hayatında üçüncü mekânın önemi nedir? Üçüncü mekân insanların ofis ve ev dışında vakit geçirdikleri mekânlar olarak adlandırılmaktadır. Buralar, günlük rutinimizi kırdığımız rahatlama mekânlarıdır ve tarafsız alanlardır. Ofis ya da evde olduğu gibi, hiyerarşik bir ilişkinin kurulmadığı eşitlikçi mekânlardır. Bulunulan mekânlar iletişime olanak vermektedir. Aynı masayı paylaştığımız tanımadığımız insanlarla<strong> </strong>diyalog kurmamıza sebep olur. İşten eve dönerken yol üstünde ya da hemen evimizin alt sokağında, bir şekilde aslında süreklilik arz eden çizgisel hareketimizin kırılmasını sağlayacak ölçüde rotamızı saptıran fakat ulaşacağımız yeri ya da başlangıcımızı değiştirmeyen noktalardır.</p><p>Ali Madanipour, mekânı kişiselden kamusal alana doğru genişleterek ele almıştır. Yaşam alanlarımız kişisel mekân olarak tanımlayacağımız en özel mekânlardır. Bununla birlikte kişisel ve kamusal alanlar arasındaki en önemli farklardan biri sınırlardır. Kişisel alanlarımıza koyduğumuz sınırları sosyalleşmek için açtığımızda daha geniş mekânlara ulaşırız. Sokakta yürürken perdesi açık kalmış bir pencere sizi içeride ne olduğu ile ilgili meraklandırır. Tıpkı kamusal alanlar gibi o mekânla içinde yaşayanlarla iletişim kurulabilecek açık bir mekân haline dönüştürür. <a href="#_ftn2">[2]</a> Bu örnekteki gibi sınırları esnek alanlar her an kişisel ya da kamusal olarak adlandırılmaya müsaittir.</p><p>Kamusal alanlarla kişisel alanlarımızın kesiştiği noktalar gibi görebiliriz kahvehaneleri. Bu bağlamda, Adolf Loos’un modernist kahvehane tasarımlarını incelemek ve günümüzden Starbucks gibi zincir mağazaları karşılaştırmak kaçınılmaz olacaktır. Bir yerde etkileşimin/konuşmanın olması, insanların düzenli olarak orada bir araya gelmesi, onu bilmesi/tanıması, ona değer vermesi/katması, birliktelik duygusunun olması, o yerin döngüsel alışkanlıklarla ve rutinlerle deneyimlenmesi, sosyal bir sermayenin oluşması, destekleyici bir fiziksel ortama sahip olması gibi nitelikler (Kurtar Anlı &amp; Yavan, 2019) bir mekânın yere dönüşmesinde önemli kabul edilmektedir.</p><p><a href="#_ftnref1">[1]</a> Ray Oldenburg’un 1989 senesinde çıkardığı The Great Good Place kitabında Amerikalıların Avrupalılarla kıyaslanarak üçüncü mekân kavramının olmayışından bahsediliyor.</p><p><a href="#_ftnref2">[2]</a> Ali Madanipour Public and Private Space of the City ismiyle çıkardığı kitapta mekânların kamusal ve kişisel olmalarından bahsetmiştir.</p><blockquote>Modernizm ve Adolf Loos</blockquote><p>Loos’un mimari anlayışında biçim işlevi izler tavrı etkin olmuş, buna göre form işleve cevap veren bir neden sonuç ilişkisi içinde oluşturulmuştur. Süslemelerin işlevsel bir görevi olmadığı için tasarımlarında yeri yoktur. 1900’lü yılların başları, yani 20. yy başlangıcı modernizmin ortaya çıktığı zamanlar olsa da bu dönemde modernizmi temsil edebilecek çok fazla isim ortaya çıkmamıştır. İlerleyen yıllarda, modernizmin evrensel bir yapı stili haline gelmesiyle Avrupa merkezli olarak dünyanın çeşitli yerlerinde temsilcilerine rastlanmıştır. Klasizmin süslü yapıları yerine, sade pür bir anlayış benimsenmiştir. Klasik mimaride, fasadizm ve simetrinin kullanımını, cephe tasarımında detaylandırmanın, yapıya anlam kazandırma çabasının, bezemenin gücünü görmekteyiz. Modernizm bunu reddetmiş ve anlamsız bulmuş, özü bulmak ona ulaşmak istemiştir. Modernizmin özde aradığı ise süslemesiz, çıplak ve dürüst yapılardır. Teknolojik gelişmelerin ve yeni yapı malzemelerinin bulunmasıyla birlikte hem yapım tekniklerinde hem de mimari üslupta bir takım değişikliklere gidilmeye başlanmıştır. Tarihi referansları geride bırakan ve özü arayan bir mimari tarzı benimsenmiştir. Süslemeden kaçılmış, malzemelerin dürüst ve rasyonel bir biçimde kullanımı önemsenmiştir. Edebiyat, resim ve müzik gibi sanat dallarında da modernizmin sadeleşme alanındaki etkisi görülmektedir. Mimaride çeşitli sanat akımlarının ortaya çıkması insan hayatını edebiyat, resim ve müzikte olduğundan daha farklı etkilemektedir. İnsanlar istemedikleri kitabı okumaz, beğenmedikleri resimlere bakmaz ve müzikleri dinlemezler ama mimari eserler beğenmesek de oradadırlar. İçlerinde yaşarız, yanlarından geçeriz, fiziksel varlıklarını inkâr edemez ve bir şekilde onlarla temasa geçeriz. Bu sebeple bir sanatsal akımın mimarideki temsili hayatımızı kaçınılmaz bir şekilde etkilemektedir.</p><p>İki toplumsal olay, çağdaşlığın ortaya çıkışını karakterize eder: Sanayi Devrimi ve Fransız Devrimi (Masiero, 2006). Avrupa’da sanayi devrimiyle yaygınlaşmaya başlamış modernizm, Dünya’nın birçok yerine kolaylıkla ulaşmış ve mimarları etkisi altına alabilmiştir. Japonya gibi Uzak Doğu ülkelerinde de geleneksel olanı reddeden ve modernizmin temsilcileri haline gelen Tadao Ando gibi öncü isimler ortaya çıkmıştır. Modernistler işlevselliği ön planda tutmuş ve fonksiyonun yapının formunu belirlemesi gereken yegâne etkenlerden biri olduğu kabul edilmiştir. Endüstri devrimiyle birlikte modern malzemelerin ortaya çıkması modernist yapılarda sıklıkla gördüğümüz beton, cam ve çelik kullanımını tetiklemiştir. Bu malzemelerin rasyonel kullanımı da modernizmin önceliklerindendir.</p><p>Mimaride rasyonalizm kavramı Aldo Rossi ile yeniden gündeme gelmiştir. Kullanmakta oldukları mimari formlar, küpler, prizmalar, piramitler, koniler gibi birincil geometrik biçimlerden oluşmaktadır. Böylelikle mimarlıkta biçim dili bu temel rasyonel geometrik biçimlere indirgenmiş olup, tasarımda kullanılacak olan tipolojiler belirlenmiştir (Giselmann, ve diğerleri, 1996). En bilindik örneklerden, Le Corbusier’nin Villa Savoye tasarımında geometrik biçimlerden bir kompozisyon oluşturulmuştur. Modernizmin savunduğu yalınlık geometrinin en birincil şekillerinden yola çıkarak yapılan tasarımlarla desteklenmiştir.</p><p>Modernizmin tüm dünyaya yayılmasında Bauhaus tasarım okulu yüksek oranda etkili olmuştur. Bauhaus ekolü sanatçıyı sanatkârın en yücesi olarak görmüştür. Tasarım okulunun kurulmasındaki en asli düşünce hem mimarlık hem güzel sanatlar akademisi oluşturmaktır. Endüstri, sanat ve zanaatkârın birleşmesi ile en güçlü tasarımların ortaya çıkması öngörülmüştür. Bauhaus okulunun kapatılması ve o dönem İkinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesiyle birçok mimar Amerika başta olmak üzere farklı ülkelere göçmek zorunda kalmış ve çalışmalarına oralarda devam etmişlerdir.</p><p>Mies van der Rohe, Almanya’da Hitler ve yönetiminin baskısıyla Bauhaus okulunu kapatmak zorunda kalmış daha sonra da Amerika’ya göç etmiştir. Amerika’da yaptığı işlerde de yine modern çizgisini devam ettirmiş ve Bauhaus ekolünün dünyaya yayılmasını sağlayan mimarlardan biri olmuştur. Rohe’nin baskılar sonucu ABD’ye yerleşmesinden sonra gerçekleştirdiği yapılara Farnsworth Evi iyi bir örnek olacaktır.</p><p>Modernizmin ilkelerinden biri evrenselciliktir. Adolf Loos’un bakışından buradaki evrensellik her yerde aynı kuralların gözetilmesi olabilir. Bu belli başlı formlar ya da plan çözümleriyle değil, ilkelerle açıklanabilir. Adolf Loos modernist bir mimar olarak bilinmekle birlikte yapıların ait oldukları kültürel bağlamdan kopmasını desteklememiştir. Loos’un modernleşme ve evrensel olma tavrı, bir yapının tasarlanırken belli disiplinler çerçevesinde ele alınması gerektiği üzerinedir. Hiçbir tasarımın zamanına ait olmamasını, kendinden öncekileri taklit etmesini savunmaz. Bulunduğu çevrenin dokusuna saygı duyan, etrafındaki diğer yapıları referans alan fakat zamanına ait kendine özgü bir tasarım sunulmasını savunur. Böylelikle modern, yenilikçi olunabilir.</p><p>Farnsworth Evi, çelik kolonlarla yerden yükseltilmiştir. Kolonların taşıyıcılığı üstlenmelerinden sonra, Rohe ev için cam duvarlar kullanarak doğa ile evin arasındaki sınırları bir nevi ortadan kaldırmıştır. Bu yapıda da modernizme yön veren rasyonalist davranışı görüyoruz. Birincil geometrik şekillerin yapı tasarımında kullanımı pürist tavrın ortaya çıkması için en doğru yöntem olarak görülmüştür. Küre, küp ve silindir gibi birincil geometrik şekiller, modern mimarların aradıkları özü buldukları kütlelerdir. Bununla birlikte yapıları zenginleştirmek için ikincil geometrik şekillerle de desteklemişlerdir.</p><p>Adolf Loos, mimaride modernizmin öncülerinden biridir. Loos’un modernizm anlayışı süsten kaçınmak ve sadeliği yakalamak üzerine olmuştur. Birçok yazısında da belirttiği gibi, süs Loos için insanları suça bulaştıran bir eylemdir. Süsleme, ihtiyaç dışı olması ve emeği hiçe sayması yüzünden bir suç aleti haline gelmiştir. Modern insanın süsleme ile amaçladığı Loos’a göre kendini olduğundan farklı göstermek, daha üst bir sınıfa ait olmaya çalışmak ve maddelerin değerini artırmaktır. Süslemelerle değeri artırılan malzemenin zamanı, estetik ve güzellik algısının değişmesiyle geçecek ve değerini sürdüremeyecektir. Böylece uzun yıllar aynı değere sahip olmayan geçici ve öznel tasarımlar ortaya koymanın süreklilik bağlamında bir anlamı yoktur. Mimaride de Adolf Loos, süslemeden uzak durulmasını söylemiştir. Süsleme, olanın güzelliğini örtmek ve fazladan değer kazandırmak amacı gütmektedir. Loos ise bundan kaçınılması gerektiğini, çünkü mimarlığın tek bir kişiye değil herkese hitap ettiğini savunmuştur. Bir yapıyı, süslemelerle ve bezemelerle olması gerekenden başka bir şeye çevirmek herkese karşı işlenmiş bir sorumluluk suçudur. Loos mimarinin iki boyutlu görselleştirmelerle algılanamayacağını, bunun için yapının deneyimlenmesi gerektiğini düşünür. Bu bakımdan yapının fotoğraflarda güzel görünmesini tasarımlarında önemsemez. Onun için önemli olan işleyişidir. Bruno Zevi’nin (1948) bahsettiği gibi, mimaride üçüncü boyut nesnelerin gerçekliğini kavrayabilmek açısından yetersizdir. Bir bakış olarak zaman da mekânların deneyimlenmesinde rol oynar. Bu şekilde, zaman kavramı da <em>dördüncü boyut </em>olarak konuya dâhil olmuştur. Bu dördüncü boyut kâğıt üzerindeki ya da fotoğraflardaki mimarlık ile gerçekleştirilmiş mimarlık arasındaki farkı kavrayabilmek için mimarlıkta belirleyicidir.</p><blockquote>Üçüncü Mekân Olarak “American Bar”</blockquote><p>Mekânlarda, Starbucks markası için bahsetmek gerekirse, malzeme olarak ahşap ağırlıklı elemanlar kullanıldığını görüyoruz. Sıcak ahşap malzemenin mekâna değer katması Loos’un tasarımlarında da karşımıza çıkmaktadır. İç mekânda kullanılan yapı elemanları saklanma gereksinimi duyulmadan sergilenmektedir. Kimi zaman ortamın havasını artırmak amacıyla tuğla kaplama vb. yapı malzemelerinin kullanımı Adolf Loos’un kabul edemeyeceği bir şey olarak karşımıza çıkmaktadır. Aslında yapının kendi bünyesinde bulunmayan tuğla kaplamalar, mekânı zengin göstermek ve eski bir yapı izlenimi vermek için kullanılmaktadır. Loos’un modernizm anlayışında ahşap kaplamalı duvarlarla bir benzerlik yakalandığı yanılgısına düşmemek gerekir. Loos’un kullandığı ahşap kaplamalar, yapının ahşap strüktürlü olduğu algısını vermez. Sadece duvar veya tavan kaplaması olarak karşımıza çıkar. Mekân içinde kullanılan mermer sütun kaplamaları da yine yanıltıcı bir öğe olarak bulunmazlar. Mermer sütunların strüktür olarak kullanıldığı eski zaman mimari yapılarında –Antik Yunan tapınakları gibi- sütun, başlık ve kaidesi ile birlikte kompozisyon olarak bulunmaktadır. Bu tarz yapılarda herhangi bir kolonun yerinden oynatılması yapının ayakta kalmasını etkilemez, bu anlamda işlevsel değil görsel elemanlardır. Bu süslemeli tarzın taklit edilmesi bir problem oluşturur fakat kaplama malzemesi olarak mermer kullanımı, görüldüğü üzere Adolf Loos için bir yanıltıcı olarak görülmemektedir. Bunun içindir ki malzemeleri süslemeden yalın olarak bırakmış sadece kendi doğal güzelliklerini göstermelerini sağlamıştır.</p><p>Modernizmden bahsederken sürekli olarak dile getirdiğimiz malzemenin rasyonel kullanımı, tavan geometrisinde gözümüze çarpmaktadır. Geometrik şekillerin ritmik tekrarından estetik bir görüntü oluşturulması Loos’un mimaride güzelliğe değil taklitçi süslemelere karşıt olduğunun bir göstergesi olarak kabul edilebilir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/884/1*46ns3CVZWyNIMT0330fWvA.jpeg" /><figcaption>Resim 2: Adolf Loos’un American Bar tasarımından bir görüntü. (URL1)</figcaption></figure><p>American Bar, Adolf Loos tarafından tasarlanmış bu sebeple Loos Bar olarak da bilinmektedir. Loos süslemeye ve bir şeyi eklemelerle olduğundan fazla göstermeye karşıdır. Bununla beraber, American Bar tasarımında Loos’un estetik olmayan bir iç mekân tasarımı sunduğu söylenemez. Her mimar ya da tasarımcı gibi Loos da mekânda uyumu ve estetik kaygıyı gözetmiştir. Loos’un kaçındığı durum, mimari tasarımda sadece güzeli aramak ve bunu “ilkel” olarak tanımladığı süsleme yoluyla yapmaktır. Birincil geometrik şekillerin Loos’un mimari tasarımında bir dekorasyon öğesi olarak kurgulanışını görebiliyoruz. Kolonların dikdörtgen prizmalar olarak sıklıkla kullanımı arkadaş grupları için alanlar oluşturmuştur. Oldukça küçük bir mekân olan American Bar’da Loos kullandığı aynalarla mekânı genişletmiş, sarı ışık kullanarak derin ve loş bir alan kurgulamıştır.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/614/1*sKh9NYGeT71BipHc4jD7pg.jpeg" /><figcaption>Resim 3: American Bar’ın tavanında malzemenin birincil geometrik şekillerle oluşturulmuş prizmatik görüntüsü. (URL2)</figcaption></figure><p>Loos’a göre (Masiero, 2006) mimarların yeni bir tarz yaratmak adına yeni biçimler araması gerekmez. Biçimler çoktan icat olunmuştur, yenilerinin aranması değil bu biçimlerde sürekliliği ve hakikati aramak mecburidir. Formlarla (Loos’a göre süslemelerle yapıyı özgünleştirme çabası anlamına gelmektedir) uğraşanlar özgün değildirler. Bir bağlamda Adolf Loos’un yapı tasarımlarında vernaküler tavrı da okunabilmektedir. Loos süslemeden ve geleneksel olan tarihselcilikten kaçınırken, tamamen kültürü reddeden bir duruşu da benimsememiştir. Değişen modayla birlikte, insanların hala saray eşrafından gibi giyinmeleri ne kadar komik kaçarsa binaların hala Rönesans zamanındaki gibi süslenmesi de Loos için gelişmemişlik anlamına gelmektedir.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*YDCCyP1vz0-WBFqrrnY1-Q.jpeg" /><figcaption>Resim 4: Loos Bar olarak da bilinen American Bar iç mekân görüntüleri. (URL3)</figcaption></figure><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/300/1*UDkUWwt2vg2I4t6vZOxCPw.jpeg" /><figcaption>Resim 5: American Bar’a ait plan şeması.<a href="#_ftn1">[3]</a> (URL4)</figcaption></figure><p>Loos, <em>gerçek güzellik fonksiyonda yatar </em>(Loos, 2016)<em> </em>demiştir. Bu yapısında işlevin ön plana çıkarılmasını ve 27 metrekarelik bir alanın verimli kullanımını görebiliyoruz. 27 metrekarelik bir alanda materyallerin özünü ön plana Loos’un mimari anlayışında süsleme yoktur, süslemeyi gereksiz bir öğe olarak görmüştür. Loos’a göre, bir yapı cephesinden ibaret değildir. Dış görünüşün etkileyici olması, işlevin göz ardı edilmesi mimari tasarımı zayıflatan bir unsurdur. Bununla birlikte Loos’un estetikten kaçınmadığını da söyleyebiliriz. İşlevin ön plana çıkarılması bir yapının çirkin ya da önemsiz olmasını gerektirmez. Her zaman pür birincil geometrik şekillerin kullanımıyla mekân tasarımlarının kompozisyonunu yapmış ve estetiği doğal olanın, temelde var olanın güzelliğinde bulmuştur.</p><p>Starbucks için ele alacağımız yapı, İstanbul Şişli’de bulunan Cevahir Avm dışındaki Starbucks Meydan olarak geçen yapıdır. Tekil bir yapı olarak kullanılmaktadır. 1900’lü yılların başında Cevahir Avm’nin bulunduğu alan eski Şişli Otobüs Garajıdır, bahçesinde bulunan bu yapı ise tramvay deposu olarak hizmet vermekteydi. Şimdilerde Starbucks’ın bir şubesi olarak kullanılmakta.</p><figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/960/1*4OJgQNnSbNsNi7x1MDSX5g.jpeg" /><figcaption>Resim 6: Şişli Meydan Starbucks’ın üst katından bir görüntü. (URL5)</figcaption></figure><p>Bahsi geçtiği gibi, genel olarak iç mekân malzemesi olarak yoğunluk ahşaptadır. Restore edildiği için, eski fonksiyonuna dair izler taşımaktadır. Ahşap duvar kaplamaları Loos’un da iç mekân tasarımlarında kullanmayı sevdiği bir malzemedir. Her ne kadar bu yönden benzer dursalar da, Loos’un mekân tasarımlarında renkleri kullanmayı sevdiğini de görüyoruz. American Bar’da yeşil mermerle birlikte yeşil koltuk kaplamaları da mekândaki loş aydınlatmayı yansıtacak zengin birer malzeme olmuştur. Aynı şekilde, Cafe Museum iç mekân tasarımında, duvarlarda kullandığı açık yeşil rengiyle birlikte çarpıcı bir kırmızı kullanmış. Starbucks iç mekânlarında da, yeşil rengi markanın rengi olması dolayısıyla da sıkça görmekteyiz.</p><p>Starbucks’ın tasarımlarında özellikle dikkat ettiklerini söyledikleri dört ana temel mevcuttur. Mağazalarının kültürel izler taşıyan bir tasarımla oluşturduklarından bahsetmektedirler. Malzeme olarak eskitilmiş ahşap, lekeli beton ve seramik zemin kaplamasını kullanmaktadırlar (Starbucks, 2020). Tasarımlarında 1930’ların modernizminden ilham aldıklarını söylerler, bu anlamda yapı içerisinde kullandıkları brüt beton yüzeylerin çelik strüktürlerin ve taş duvarların referansı modernizmdir.</p><p><a href="#_ftnref1">[3]</a> Planda okunabilir durumda olan, mekânın kullanım tavrıdır. İki ayrı grup oturma alanı oluştururken sürekli koltuklar kullanarak Loos mekânın kapasitesinin insan sayısına göre genişleme ve daralma durumuna izin vermeyi tercih etmiştir.</p><blockquote>Sonuç</blockquote><p>Modernizmin temsilcilerinden Adolf Loos’a ait kahvehane tasarımlarının üçüncü mekân kavramı bağlamında incelenmesi ve günümüzden bir örnek olarak Starbucks ile karşılaştırması konulu bu yazıda, elde edilen bulgular üzerinden bir sonuca ulaşılmıştır. Modern akımın ortaya çıkışına sebep olan etkenlerden en önemlisini endüstri devrimi olarak açıkladık. Sanayinin gelişmesi, fabrikasyon ürünlerin üretilmeye başlaması maliyeti azaltacak ve tüketen insanlara kolaylık sağlayacak bir tasarım üslubunu ortaya çıkarmıştır. Bununla birlikte bir şeyleri sorgulamaya başlamak, her zaman yaptığına yeni bir cevap aramak insanları belki de hayatlarında ve günlük hayatta kullandıkları tüm materyallerde sadeleşmeye götürmüştü. Süslemeden kaçınılması Adolf Loos için çok önemlidir, çünkü süs onun gözünde bir anlama sahiptir. Sıklıkla dile getirdiği gibi, süslemeyi kullanan ya iletişim kurmak için dövmelere, süslemelere ihtiyaç duyan bir Papualıdır ya da hapishane suçluları gibi yozlaşmış bir insandır. Modern zaman insanının süslemeyi kullanması ise, gösteriş ile ilişkilendirilir. Süsleme zaman ve emek isteyen üstelik de maliyetli bir iştir. Bu sebeple insanı suça iter. Loos’un kahvehane tasarımlarını modernizm yönünden ele aldık. Starbucks yapıları, kullanıcı odaklı deneyim sunmayı ve uzun süreli davranış değişikliği amaçlayan mekânlardır (Anlı Kurtar, C., Yavan,N. 2019). İç mekân tasarımlarında fazla aydınlık olmayan ışıklandırmalarla, sıcak ahşap tonlarının ve oturma elemanlarında koyu renk deri kumaş kullanılmasıyla Loos’un da American Bar’da kurguladığı derin ve loş mekânı oluşturabilmişlerdir. Starbucks tasarımcıları, modernizmi referans alarak iç mekânlarını tasarladıklarından bahsetmektedirler. Loos’un bar tasarımları ile benzerliklerini bu bağlamda değerlendirmek yanlış olmayacaktır. Fakat Adolf Loos’un yapmayacağı şey, bir şeyi olduğundan farklı göstermektir. Starbucks’ın bazı şubelerinde taş duvar vb. malzemelerin kaplama olarak sonradan eklenerek yapılması ise Loos ile aralarındaki en büyük farklardan biridir.</p><blockquote><strong>Kaynaklar</strong></blockquote><p><strong>Birol, G. (1996, Ağustos) </strong>19. Yy Endüstri Devrimi Sonrası Mimari Akımlar. Balıkesir, YÖK.</p><p><strong>Demir, G. (2017) </strong>Oldenburg’un Üçüncü Mekân Paradigması Bağlamında Kütüphane Mekânının Sorgulanması. <em>Bilgi Dünyası, </em>195–223</p><p><strong>Doğan, H. A. (2019) </strong>Süsleme Bir Suç Mudur? Süsleme Kullanımının Modern Hareket ve Toplumsal Algı Üzerindeki Etkisi: Kaunas Örneği. <em>Mimarlık ve Yaşan Dergisi, </em>113–127</p><p><strong>Giselmann, R., Batur, A., Nashchokina, M., Kortan, E., Tümer, G., Onat, E., . . . Kubat, A. S. (1996)</strong>. <em>Yapı’dan Seçmeler Dizisi 8 — Mimari Akımlar 1.</em> İstanbul: YEM — Yapı Endüstri Merkezi.</p><p><strong>Kutar Anlı, C., &amp; Yavan, N. (2019) </strong>Deneyim Yaratmada Mekânın Rolü: Starbucks ve Kahve Dünyası’nın Deneyim Ekonomisi ve Üçüncü Yer Bakımından Analizi, Gaziantep University Journal of Social Sciences, 18 (1), 100–132</p><p><strong>Loos, A. (2016) </strong><em>Mimarlık Üzerine </em>İstanbul: Janus Yayıncılık</p><p><strong>Madanipour, A. (2003) </strong><em>Public and Private space of the City. </em>Routledge.</p><p><strong>Masiero, R. (2006) </strong><em>Mimaride Estetik. </em>Ankara: Dost Kitabevi.</p><p><strong>Oldenburg, R.</strong> <strong>(1989) </strong><em>The Great Place. </em>ABD: Marlowe &amp; Company.</p><p><strong>Özpınar, C.</strong> <strong>(2019). </strong>Sunuş. H. Lefebvre içinde, <em>Mekanın Üretimi </em>(s. 7). İstanbul: Sel Yayıncılık</p><p><strong>Pamell, S.</strong> <strong>(2013). </strong>Modernizm. D. Cebzan içinde, <em>30 Saniyede Mimarlık </em>(s. 108). Çin: Caretta Yayınları</p><p><strong>Sharr, A.</strong> <strong>(2013). </strong><em>Mimarlar için Düşünürler 2- Mimarlar için Heidegger. </em>İstanbul YEM — Yapı Endüstri Merkezi.</p><p><strong>Tanju, B.</strong> <strong>(2002). </strong>Adolf Loos Üzerinden Bir Okuma: ‘Modern’ Mimarlık ve Gelenek. <em>Arredamento, </em>46–48</p><p><strong>Zevi, B. (2015). </strong><em>Mimariyi Görebilmek.</em><strong> </strong>Daimon Yayınları</p><p><strong>Güneş, B. U. (2019, Ağustos 28). </strong><em>Arkitera. </em>https://www.arkitera.com/gorus/bauhaus-100-bir-manifesto-bir-ekol-bir-okul/ E.T. 11.09.2019</p><p><strong>Starbucks.</strong> <strong>(2020, Ocak). </strong><em>Starbucks. </em>https://www.starbucks.com.tr/coffeehouse/store-design E.T. 06.01.2020</p><p><strong>The Art Story. (2019). </strong>https://www.theartstory.org/movement/bauhaus/ E.T. 2019</p><p><strong>URL1:</strong> https://www.instagram.com/dzlokolika/ E.T. 2020</p><p><strong>URL2: </strong>https://fr.wikiarquitectura.com/b%C3%A2timent/kaerntner-bar/ E.T. 2020</p><p><strong>URL3: </strong>https://www.instagram.com/olgasivel/ E.T. 2020</p><p>https://www.instagram.com/manuela.pellini/ E.T. 2020</p><p>https://www.instagram.com/chris_loofs_arch/ E.T. 2020</p><p>https://www.instagram.com/mattia.vailati82 / E.T. 2020</p><p>https://www.instagram.com/andrea.marrodan/ E.T. 2020</p><p>https://www.instagram.com/dzlokolika/ E.T. 2020</p><p><strong>URL4:</strong>https://fr.wikiarquitectura.com/b%C3%A2timent/kaerntner-bar/ E.T. 2020</p><p><strong>URL5:</strong>https://tr.foursquare.com/v/starbucks/4d1f8574e56f6ea81ff06d1d?openPhotoId=51932b78498e8e5bce556b24</p><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=4293699c6543" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
        <item>
            <title><![CDATA[Biri doğu sanatını tüm incelikleri ile temsil eden “Topkapı Sarayı”, bir diğeri Sanayi Devriminin…]]></title>
            <link>https://medium.com/@haticekubradurna/biri-do%C4%9Fu-sanat%C4%B1n%C4%B1-t%C3%BCm-incelikleri-ile-temsil-eden-topkap%C4%B1-saray%C4%B1-bir-di%C4%9Feri-sanayi-devriminin-ad2f34f8c2f2?source=rss-6625e933e526------2</link>
            <guid isPermaLink="false">https://medium.com/p/ad2f34f8c2f2</guid>
            <dc:creator><![CDATA[kübra Durna]]></dc:creator>
            <pubDate>Mon, 24 Aug 2020 11:08:26 GMT</pubDate>
            <atom:updated>2020-08-24T11:08:26.736Z</atom:updated>
            <content:encoded><![CDATA[<figure><img alt="" src="https://cdn-images-1.medium.com/max/1024/1*NQv8gGihXV-gcNCoNQMd3A@2x.jpeg" /><figcaption>“Bugün bakıyorum da, 1960’lı yıllarda, bu iki sarayın, günümüzün Türk tasarım ve sanat mirasının kaynaklarının yaratılmasında 500 yıllık bir zincirin altın halkaları olduğunu nereden bilebilirdik ki?”</figcaption></figure><p>Biri doğu sanatını tüm incelikleri ile temsil eden “Topkapı Sarayı”, bir diğeri Sanayi Devriminin simgesi “Dolmabahçe Sarayı”. Kıymetli hocam Önder Küçükerman çok geniş bir Türk Geleneksel Sanatları envanterine sahip. Kendi ifadeleriyle Anadolu’da 23.000 kadar Türk Evi’ni bizzat gidip fotoğraflayıp belgelemiş.</p><blockquote>Bir İmparatorluk İki Saray</blockquote><p>Sanayi, endüstriyel tasarım bayrak kadar önemlidir diyor Önder hocam. Bir bayrak gibi memleketi temsil eden tasarımlara, üretimlere sahip olmalıyız. Bir tasarımcı her an bir suçlu olabilir çünkü. Yaptığınız işin önemini kavrayın, ne kadar kıymetli bir şey ürettiğinizi düşünün.</p><p>Düşünün tasarladığınız evin birini hasta ettiğini ya da bir sandalyenin ergonomisini hesap etmeyip insanları sakatlayabileceğinizi. Üretimde, endüstride bizi temsil edecek ürünler ortaya koymalıyız diyor. Bugün herkes Çin’in bayrağını bilemeyebilir, Hollanda’nın renklerini çıkaramayabilir fakat çok önemli bir seramik üreticisi olduğunu bilir. Ürünü gördüğünde tanır. Bu bir kimlik yarışıdır.</p><p>Bu kitabında da ele aldığı iki sarayın bizim endüstrimize yön vermesinden ve tasarımlar için oluşturduğu referanstan bahsediyor. Bir tarafta geleneksel bir değer, diğer tarafta endüstri devrimi ile birlikte gelecek temsili.</p><blockquote>Kısacası, bir imparatorluğun iki sarayı, büyük değişimi destekleyerek, günümüzün Türk sanayisinin, sanatının ve tasarımının şaşırtıcı eserlerini ve sonuçlarını yaratarak uygarlığa armağan etmiştir.</blockquote><blockquote>Bu kitap, işte bu 500 yıllık uzun yaratıcılık yolunun çok kısa bir öyküsüdür.</blockquote><img src="https://medium.com/_/stat?event=post.clientViewed&referrerSource=full_rss&postId=ad2f34f8c2f2" width="1" height="1" alt="">]]></content:encoded>
        </item>
    </channel>
</rss>